“Het lam Gods” – Bourgondisch icoon

6 mei 1432 werd “De aanbidding van het Lam Gods” officieel geïnstalleerd in de Sint-Janskerk van Gent, die een eeuw later zou omgedoopt worden tot Sint-Baafskathedraal.

Retable_de_l'Agneau_mystique* Dat gebeurde in aanwezigheid van hertog Filips de Goede van Bourgondië, opdrachtgever Joos Vijd en zijn vrouw Elisabeth Borluut, alle edelen en leden van het Brugse stadsbestuur.

* In het hoge gezelschap vertoefde zeker ook Jan van Eyck, de schilder van dit meesterwerk (foto).

* De schilder-kunstenaar als bruggenbouwer tussen de elites van zijn tijd. Het ‘Lam Gods’ als een steeds grotere verstrengeling van stedelijke en aristocratische elites. Een evolutie die de Bourgondiërs vanaf hun intrede in de noordelijke contreien zo veel mogelijk hadden gestimuleerd.

Portrait_of_a_Man_by_Jan_van_Eyck* In de afbeelding van het schaap kon hertog Filips niets anders zien dan een weerspiegeling van het lam, de gouden ram van de zopas opgerichte Orde van het Gulden Vlies, die hij om zijn nek droeg.

* Vijd / Borluut waren er in 1420 als de kippen bij geweest toen besloten werd om de van oorsprong romaanse kerk om te werken naar gotiek. Zij zouden één van de vijf nieuwe straalkapellen financieren en het verfraaien met een meesterwerk. Voor het creëren van het grootste veelluik van de Lage Landen kozen ze voor de talentrijkste meesters van hun tijd.

* Hubert van Eyck was de grootste naam in het gezelschap van schilders. Hij stierf helaas in 1426. Broer Jan nam de opdracht over, maar door andere opdrachten voor hertog Filips de Goede lagen de werkzaamheden een tijdlang stil.

* Schilders van zijn kaliber werkten bovendien nooit alleen. Omdat er alleen bij voldoende daglicht kon geschilderd worden, liet Jan van Eyck zich omringen door een ploeg talentvolle schilders die zich de stijl van hun meester eigen hadden gemaakt.

* Al de ons bekende meesterwerken van die ‘Vlaamse Primitieven’, zoals ze veel later werden genoemd, kwamen tot stand als privéopdracht. En waren voorbestemd om op te lossen in de tijd. De meeste van Jans opdrachten waren dus van vergankelijke aard. Feestdecors, muurschilderingen … werden nooit ontworpen voor de eeuwigheid.

* Zoals gebruikelijk maakte Van Eyck als hofschilder wel dynastieke portretten. Jammer genoeg zijn die wellicht in de brand van het Paleis op de Koudenberg (1731) in Brussel gebleven.

(lees er alles over in ‘De Bourgondiërs’ van succesauteur Bart Van Loo)

  • Dat “De aanbidding van het Lam Gods” nog bestaat,  mag eigenlijk een wonder heten. Het beroemde schilderij was liefst 13 maal voorwerp van misdaden allerlei. Daarvan herinneren we ons zeker de diefstal uit 1934 van ‘De rechtvaardige rechters’ en ‘Sint Jan de Doper’, een zijpaneel van het immense werk. Het paneel is nog steeds zoek. En wellicht definitief verloren.

Da Vinci 5 eeuwen oud

da-vinci-profileLeonardo Da Vinci, één van de grootste schilders ooit, is vandaag 2 mei al 502 jaar overleden. Voor twee jaar onderzocht de Amerikaanse kunstkenner Isbouts nog eens of meester Da Vinci echt mee geschilderd heeft aan de replica van zijn wereldberoemd fresco dat de abdij van Tongerlo al sinds 1545 in haar bezit heeft.

 

Het Laatste Avondmaal in de abdij van Tongerlo

afc47858-6cdb-11e9-b67e-f1884b30f8d0° In het ‘Da Vinci museum’ van de Abdij van Tongerlo hangt de vroeg-16e-eeuwse replica van het Laatste Avondmaal op linnen. Het schilderij behoort, net als Het Lam Gods (gebroeders Van Eyck) en de Kruisafneming (Rubens) tot de topstukken van België.

° Het werk is omstreeks 1507 grotendeels geschilderd door toenmalige leerlingen van Da Vinci, waaronder vermoedelijk Andrea Solari. Da Vinci zou volgens de overlevering het hoofd van Jezus en Johannes zelf hebben geschilderd.

° Ook dit werk heeft meerdere grote restauraties ondergaan, maar is relatief goed bewaard gebleven. In 1545 kocht de abt van de Abdij van Tongerlo het doek voor 450 Rijnse florijnen op een veiling te Antwerpen. Het doek heeft een lange tijd in de abdijkerk gehangen.

° Het feit dat iemand als Isbouts in 2019 omtrent deze tijd in Tongerlo gesofisticeerde scans maakte van het schilderij zorgde toen andermaal voor een stormloop van de persjongens naar de abdij. Wilde verhalen deden meteen de ronde.

Prof Isbouts waarschuwde echter: ‘Het is nog veel te vroeg voor conclusies. Experts zullen de ondertekeningen op het schilderij van Tongerlo vergelijken met ondertekeningen die 100 procent zeker van De Vinci zijn. Jullie moeten echter nog vele maanden geduld oefenen.’ Waarvan akte.

Walpurgisnacht

Vroeger geloofde men dat in de nacht van 30 april op 1 mei de heksen naar Blocksberg in het Harzgebergte vlogen om daar hun heksensabbat te vieren. Tijdens de heidense Walpurgisnacht dansten ze er in de gedaante van bokken met de duivel.

° Van oorsprong was dit de nacht dat de Germaanse godin Freya wordt vereerd. Haar bijnaam is Vrouwe van Valburgia (huis (burg) van de mensen die gesneuveld zijn). Zij was de godin van de liefde en de vruchtbaarheid.

° De Germaanse (heidense) werden feesten verboden toen rond de 9de eeuw keizer Karel de Grote wilde dat iedereen in de christelijke god ging geloven. Mensen gingen er toch mee door en bezochten vooral ‘s nachts de heiligdommen waar vroeger de rituelen werden uitgevoerd.

° Om niet herkend te worden verkleedde men zich tot angstaanjagende gestalten, en zo ontstond het beeld van heksen en tovenaars. Nog eeuwenlang bleef bij de eenvoudige bevolking de angst voor heksen bestaan.

° Deze angst werd door de kerk nog eens extra gevoed door de bloederige heksenvervolgingen, waarbij werd gesteld dat mensen die in iets anders geloofden als in de christelijke god duivelaanbidders waren (satanisten).  De mensen gingen zich beschermen tegen de heksen door bij voorbeeld bezems te verstoppen, en de geitenbokken (het rijdier van heksen) goed op te sluiten.

° Walpurgisnacht wordt in Duitsland, Estland, Finland, Letland, Litouwen, Nederland, Tsjechië, Zweden nog gevierd door een kleine groep mensen, terwijl een ongeveer even grote groep binnen de kerk waarschuwt tegen deze mensen.

° In Engeland kent men een soortgelijke viering, het Keltische Beltanefeest. Vreugdevuren worden ontstoken en (oude) geliefden komen elkaar tegen.

°° Of er van die vieringen dit jaar iets in huis komt, valt nog te bezien in deze coronatijden. Maar met heksen en duivels weet je maar nooit.

weer geen meiboomviering

Normaliter zou vandaag 30 april de meiboom 2021 met veel tralala opgericht worden aan het nieuw gemeentehuis. Om de intussen welbekende coronaregels kan dit Vorsters feest weer niet plaatsvinden. De boom zal zonder feest wel op zijn plaats raken. Maar het is je dat niet.

Omdat het vandaag dus 30 april is, doken we even ons archief in en vonden foto’s van de … uitgeregende editie 2015 aan het oud-gemeentehuis. Het begon mooi , maar de regen was onverbiddelijk. Inzet: de ploeg van 2014.

 

Manneken Pis, mascotte van Brussel

Wie Brussel als toerist bezoekt kan eigenlijk niet thuiskomen zonder dat hij of zij Manneken Pis heeft gezien. Het plassende jongetje van Brussel wordt jaarlijks dan ook door horden toeristen bezocht. Erg groot is het beeld niet, slechts 58 centimeter hoog.

Manneken Pis

Over de geschiedenis van dit opmerkelijke beeldje zijn verschillende verhalen. We vermelden er hier een paar.

Legendes

* Volgens één van de legendes had een klein jongetje tegen de deur van een heks geplast. Dit op de plek waar het beeldje nu te vinden is. De heks was zo boos dat het jongetje tegen haar deur had staan wateren dat ze hem in een standbeeld veranderde.

* Een ander verhaal vertelt over een vader die zijn kleine zoon kwijt was. Toen hij het kind na twee dagen vond, stond deze te plassen. Om te vieren dat hij zijn zoon gevonden had, liet de vader een fontein maken met daarop een beeld van een plassend jongetje.

DE BIJBEL EN MAO

Vandaag vrijdag 23 april is het wereldboekendag. Een gebeurtenis die mij vorig jaar ontging door een belangrijkere ingreep in een plaatselijk ziekenhuis : een implantatie van een pacemaker. Mijn redding om dit aardse bestaan nog een tijd(je) te rekken. Maar soit.

Naar het best verkochte boek ter wereld moeten we niet lang zoeken. Dat het Rode Boekje van Mao na de Bijbel op twee komt, doet ons de wenkbrauwen fronsen. Maar met een dictatuur in een miljardenland mag je je aan alles verwachten.

Met dank aan de Almanak met een hoek af.
.

Wereldboekendag (VN)

Deze dag, die ook bekend staat als ‘Internationale dag van het boek en de auteursrechten’ vindt sinds 1995 jaarlijks op 23 april plaats.* Het is op deze datum in 1616 dat zowel Cervantes, Shakespeare als Inca Garcilaso de la Vega stierven.

* Het is ook de geboortedatum of overlijden van andere prominente auteurs, zoals Maurice Druon, Haldor K.Laxness, Vladimir Nabokov, Josep Pla en Manuel Mejía Vallejo.

* Daarom wordt op deze datum een wereldwijd eerbetoon aan boeken en auteurs gehouden. Hiermee hoopt UNESCO iedereen – en met name jongeren – aan te moedigen om het plezier van lezen te ontdekken. Ook wil de VN-organisatie naar eigen zeggen ‘hernieuwd respect creëren voor de onvervangbare bijdragen van degenen die de sociale en culturele vooruitgang van de mensheid hebben bevorderd’.

Internationale initiatiefnemer UNESCO
Nationale initiatiefnemer CPNB
Website http://www.un.org/en/events/bookday/
Duur event Dag

DE GROOTSTE VAN ALLEMAAL

In 1534 scheurde Hendrik VIII zich af van Rome en stichtte de Anglicaanse (Engelse) Kerk. 30 jaar later (1564) werd William Shakespeare in het ideologisch nieuwe Engeland geboren.

images10° Shakespeare is de grootste schrijver die Engeland heeft voortgebracht. William begon en eindigde zijn leven op dezelfde dag: 23 april (1564 – 1616). Hij leefde exact 52 jaar.

° De grootste schrijver ooit, zowel omwille van de kwaliteit van zijn werken als door zijn enorme invloed op de Engelse taal.

° Erg bizar is wel dat er sinds midden negentiende eeuw een hele industrie ontstaan is met ondertussen al meer dan 5 000 publicaties waarin beweerd wordt dat Shakespeare helemaal niet de schrijver zou zijn van Macbeth, Romeo and Juliet, Hamlet, Othello e.a. King Lear … Ze doen maar.

* Overigens is het vandaag … 23 april en Wereldboekendag.

° Een dag die in Spanje al sinds 1923 in het teken staat van boeken. Die dag werd de eveneens wereldberoemde Spaanse schrijver Miguel de Cervantes (1547-1616), auteur van het wereldberoemde Don Quichot de La Mancha, voor het eerst officieel geëerd.

Wereldboekendag wordt in meer dan 100 landen gevierd.

.

meester Leonardo da Vinci

15 april is ook de dag van de Italiaanse kunstenaar, architect en uitvinder Leonardo da Vinci. LdV was een van de belangrijkste kunstenaars uit de Renaissance en schilder van het beroemdste en best bewaakte schilderij ter wereld, de ‘Mona Lisa’.

* Leonardo was de buitenechtelijke zoon van een notaris en een boerin uit Vinci. Hij werd op 15 april 1452 geboren in het plaatsje Vinci, vandaar zijn naam Leornardo da Vinci.

* Op zijn vijftiende ging in de leer in het atelier van de belangrijke Florentijnse kunstenaar Andrea del Verrocchio. In Florence ontwikkelde hij zich tot een gerespecteerd meester in vele disciplines.

* Da Vinci is hét kind van de renaissance. Hij blonk niet alleen uit als kunstschilder, maar ook als beeldhouwer, architect, filosoof, dichter, natuurvorser en ingenieur. Zijn vindingrijkheid blijkt vooral uit zijn schetsbladen.

* Leonardo beschreef en tekende verschillende wapentechnische  constructies en bestudeerde het menselijk lichaam met talrijke anatomische tekeningen.

* Van 1482 tot 1499 verbleef hij aan het hof in Milaan. In deze periode voerde hij vele artistieke, militaire en architectonische opdrachten uit.

* In Milaan ontstond o.m. het schilderij ‘Het laatste avondmaal’ waarvan een copy te bewonderen is in de abdij van Tongerlo.

* Na zijn Milanese periode leefde Leonardo da Vinci in Venetië, Mantua Florence en Rome.

*** De ‘Mona Lisa’ (Louvre, Parijs) ontstond in 1503.

* Over de identiteit van Mona Lisa werd lang gespeculeerd. Lisa Gherardini blijkt de echtgenote van zijdehandelaar Francesco del Giocondo te zijn.

* Experts blijven evenwel twijfelen omdat de kleding te ‘gewoon’ was, te goedkoop voor een vrouw van een rijke koopman.

* De Mona Lisa (prent) is overigens een van de weinige werken waarvan men zeker weet dat het door Leonardo zelf geschilderd is.

* Zijn manier van schilderen werd door vele kunstenaars nagebootst, doch niemand bereikte hetzelfde resultaat.

* Aan het einde van zijn leven begeleidde Leonardo koning Frans I naar Frankrijk. Leonardo da Vinci overleed tijdens deze reis op 2 mei 1519 in Amboise. Hij werd begraven in de Kapel van Sint-Hubertus in het kasteel van Amboise.

het vieren van de ramadan

Gisteren dinsdag (of vandaag woensdag) begon de ramadan. Een heilige maand uit de islamitische jaarkalender (de negende maand) en één van de vijf verplichte zuilen van de islam.

* Omdat de islamitische kalender gerelateerd is aan het maanstelsel, duurt een maand volgens de islamitische kalender enkele dagen korter dan het zonnejaar. Op een jaar scheelt dit elf dagen. Hierdoor valt de ramadan lopende de tijd beurtelings in een ander seizoen, dus de herfst, winter, lente of zomer.

* Volgens moslims geeft deze verandering de rechtvaardigheid van Allah weer. Zo hoeft er immers niet altijd in de warme zomer – wat extra zwaar is – gevast te worden.

* Wanneer de ramadan gezondheidsrisico’s met zich meebrengt – b.v. voor zwangere vrouwen, zieken, kinderen en bejaarden – of wanneer iemand op reis is of geestelijke beperkingen heeft, is de vastenmaand niet verplicht of kan er in aangepaste vorm gevast worden of op een later moment.

* Tijdens de vastenmaand onthouden moslims zich tussen zonsopgang en zonsondergang van eten, drinken, seksuele contacten en roken. Deze geheelonthouding heeft als doel om tot introspectie te komen en de waarde van voedsel te leren waarderen.

* Daarnaast leert de vastenmaand de deelnemers discipline aan, zelfbeheersing en uithoudingsvermogen. Verder heeft de ramadan sociale voordelen voor moslims.

* Gedurende de vastenperiode is er een versterkt gevoel van saamhorigheid in gezinnen, families en tussen moslims wereldwijd.

* Volgens sommige lezingen is de vastenperiode gunstig voor de gezondheid, omdat het lichaam gezuiverd zou worden van schadelijke stoffen.

* De maaltijd die moslims gedurende de ramadan direct na zonsondergang nuttigen, staat bekend als de iftar-maaltijd (foto). Een traditioneel gerecht dat Marokkanen dan eten is harira, een gebonden soep van onder andere kikkererwten, lamsvlees, uien en linzen.

* Ook ziet men een relatie tussen de instelling van de ramadan en de Slag bij Badr van 17 maart 624. Mohammed en zijn 300 soldaten versloegen toen een leger uit Mekka van ongeveer duizend man sterk.

* Volgens moslims was deze overwinning te danken aan een engelenleger dat Mohammed bijstond. De ramadan is hierop ingesteld als een dankbetuiging voor deze bijzondere overwinning.

1 2 3 16