HEGEMONIE

Hegemonie betekent dat een bepaalde groep, partij of staat overwicht heeft over een andere groep of partij. Letterlijk betekent het begrip leiderschap, opperheerschappij, overwicht of suprematie.

* Vaak is hiervan in politiek opzicht sprake, maar het kan ook op cultureel, ideologisch, economisch of religieus gebied het geval zijn.

* Zo had de Sovjet-Unie gedurende de Koude Oorlog lange tijd de suprematie in Oost-Europa. In de westerse wereld hadden de Verenigde Staten kort na WO II een economisch overwicht, waardoor ze het Marshallplan konden lanceren.

* De islam heeft in grote delen van Azië en Afrika een religieus-culturele hegemonie. En het Britse Rijk was een hegemoniale mogendheid van de achttiende eeuw tot WO I

* Het begrip is afkomstig van het Griekse woord ἡγεμών (hègemoon), wat aanvoerder, gids of leider betekent. Eén groep, land of leider bepaalt wat er in een gebied gebeurt in cultureel of religieus opzicht.

* Vaak wordt deze positie afgedwongen door geweld of door oorlog. Maar het kan ook zijn dat een situatie waarbij één partij een dominante, hegemoniale invloed heeft langzaam is gegroeid en … de mensen in een gebied daaraan geleidelijk gewend zijn geraakt.

* Een bekende theorie over ‘culturele hegemonie’ is geformuleerd door de filosoof Antonio Gramsci (1891-1937) (foto), een volgeling van de denker Karl Marx. Volgens hem was dit een cultureel leiderschap dat wordt gevormd door de bevoorrechte klassen in een samenleving.

* Deze hogere klassen hadden de zeggenschap over het onderwijssysteem, de media, waren dominant in wetenschap en kerk. Hierdoor kon deze cultureel dominante klasse de normen, waarden en perceptie van de werkelijkheid in een maatschappij vormen.

(gelezen in Historiek – vrije, gratis foto))

De ‘Muur van Hadrianus’

Noordgrens Romeinse Rijk

Muur van Hadrianus

Foto Velella: Muur van Hadrianus bij Greenhead Lough

De Muur van Hadrianus werd gebouwd om de noordgrens van het door de Romeinen bezette deel van Engeland te beschermen tegen aanvallen van de Picten.

De Picten bewoonden het gebied dat later Schotland zou heten. De muur liep van de Solway Firth naar de Tyne tussen de huidige plaatsen Carlisle en Newcastle.

Keizer Hadrianus

De verdedigingswal is genoemd naar de opdrachtgever, de Romeinse keizer Hadrianus die van 117 tot 138 na Chr. regeerde. Onder zijn voorgangers werd het Romeinse Rijk steeds maar uitgebreid.

Hadrianus meende echter dat het imperium boven zijn krachten was gegroeid en de bodem van de schatkist in zicht kwam. Hij besloot dus tot het vastleggen van de rijksgrenzen.

Tussen Solway Firth en de Tyne zou de noordgrens van het Romeinse Rijk komen te liggen. Daar liet hij een stevige verdedigingslinie bouwen, de Muur van Hadrianus.

Vanaf 121 gaf hij op verschillende plaatsten opdrachten om de limes, de grens, te versterken.

Op het ogenblik dat keizer Hadrianus himself Engeland bezocht, stonden alleen nog maar enkele ‘milecastles’ en wachttorens overeind. Keizer Hadrianus zou zijn complete magnus opus echter nooit zien.

Verdedigingslinie

De Romeinen werkten ongeveer tien jaar aan de Muur van Hadrianus, de verdedigingsmuur. Al bij al was ‘de muur’ een meesterwerk van 118 kilometer lang, waaraan men 10 jaar werkte.

De ligging van de verdedigingslinie tussen Solway Firth en de Tyne komt nog grotendeels overeen met de huidige grens met Schotland. Op sommige plaatsen was de muur drie meter dik en vijf meter hoog.

Maar niet overal werd de muur van steen gebouwd. Ten westen van het huidige Irthing in Cumbria ontbrak kalksteen om specie te maken. De ingenieurs van Hadrianus pasten daar een mouw aan.

Op een ruw stenen fundament kwam een wal van plaggen, voorzien van een houten palissade. Alleen de wachttorens waren  van steen.

Pas aan het einde van zijn regeerperiode gaf Hadrianus opdracht om ook deze plaggenmuur door een stenen muur te vervangen.

Forten

In de muur werden poorten aangebracht met een douanepost. Bij de muur bouwden de Romeinen 14 grote – en 80 kleinere forten. De Muur van Hadrianus werd bewaakt door 9 000 man.

Op de grens vonden regelmatig aanvallen plaats, waarbij de Romeinen ernstige verliezen leden. Engeland bleef evenwel tot 410 bezet.

Na het vertrek van de Romeinen werden grote delen van de muur afgebroken. De muurstenen dienden als bouwmateriaal voor huizen, kerken en kastelen. Tegenwoordig blijft nog zowat tien kilometer muur zichtbaar.

Cilurnum is het best bewaarde cavaleriefort in Engeland.

Pas in de 19de eeuw kwam er een gebouwtje bij waarin en waarrond de omvangrijkste collectie Romeinse beelden, altaren en gedenkstenen van Engeland te kijk staan.

Housestads, het voormalige Vercovicium, bij Bardon Mill in Northumberland wordt het best bewaarde Romeinse fort in Noord-Europa genoemd. Housesteads wordt tegenwoordig beheerd door English Heritage.

In de negentiende eeuw vond men er nog enkele tempels, maar nog beroemder werd dit fort door de vondst van … de latrine. Het was een twaalfzitter, waarop de soldaten gezellig keuvelend hun behoefte konden doen.

Ook bij dit fort bouwde men een museum. En wat meer is… in de museumwinkel is de tekening van de keuvelende soldaten in de latrine van Ronald Embleton de bestseller.

Toerisme

In de 19de eeuw ontstond meer dan gewone belangstelling voor de Muur van Hadrianus. Wandelaars, zoals William Hutton en Alfred Wainwright, beschreven de tocht langs de archeologische vindplaatsen. Ook deze publicaties lokten nieuwe belangstellenden.

Pas in 2003 werd het Hadrian’s Wall Path, de officiële wandelroute langs de Muur van Hadrianus een feit. De route is 135 kilometer lang. In 2007 kwam er nog een fietsroute bij , de Hadrian’s Cycleway.

Lees Groot-Brittannië: Geschiedenis en Wetenswaardigheden

CECI N’EST PAS MAGRITTE

Toen René Magritte in 1912 dertien jaar oud was, werd zijn moeder dood uit de Samber gehaald. Zij had zich met een doek voor haar voorhoofd in het water gestort.

In zijn werk verwijst zoon René meermaals naar dit drama, met illustraties van een vrouw van wie het aangezicht bedekt is.

* René Magritte werkte in eerste instantie als ontwerper bij Victor Servranckx in de behangpapierfabriek Peters-Lacroix. Het debuut van Magritte in de schilderkunst was kubistisch, futuristische en abstract.

* Na de kennismaking met het werk van Giorgio de Chirico in 1925, begon het werk van Magritte surrealistische elementen te assimileren. De Chirico beeldt voorwerpen zeer realistisch uit maar in totaal verschillende contexten. Zo beklemtoont De Chirico de raadselachtigheid van de objectenwereld.

* Tussen 1927 en 1930 werd in Parijs zijn surrealistische visie bekroond met de vriendschap van André Breto, schrijver van Het Surrealistisch Manifest.

* De zwarte humor van Magritte leidde hem ook vaak tot een morbide figuratie, daarbij nog meer gesurrealiseerd door de soms onmogelijk onwaarschijnlijke benamingen die hij zijn werk toebedeelde.

* Na 1945 werd Magritte lid van de Communistische Partij van België. In 1953 creëerde Magritte de wandschilderingen in het Casino van Knokke. Die zijn ondertussen beschermd.

**  In 1960 werd Magritte bekroond voor al zijn werk met de Belgische Staatsprijs. Het was de  eerste keer dat de Staatsprijs aan een kunstschilder werd toegekend.

* In de jaren 50 van de twintigste eeuw was Magrittes werk erg in trek bij New Yorkse verzamelaars. Magrittes werk zit voornamelijk in Amerikaanse collecties. Ook zijn bekendste icoon “La Trahison des Images” is daarbij.

* Magritte overleed op 21 november 1967. Samen met zijn vrouw werd hij begraven op het gemeentelijke kerkhof van Schaarbeek.

– Schilderstijl –

Het grootste deel van het oeuvre van Magritte behoort qua stijl tot het surrealisme, een van de belangrijke kunststromingen van de 20e eeuw.

* Het bekendste werk van Magritte is zonder enige twijfel “La Trahision des Images” (1928-29) of “Het verraad van de voorstelling” met de geschilderde tekst: “Ceci n’est pas une pipe” onder de zeer realistische afbeelding van een pijp.

* In dit werk schildert René Magritte een pijp met vlak daaronder de boodschap: “Dit hier is geen pijp” (Ceci n’est pas une pipe). Hij wil zichzelf en de toeschouwer herinneren aan het feit dat het hier gaat om een met olieverf beschilderd doek, en niet om een echte pijp.

* René Magritte vond dat het de taak is van de kunstschilder om de realiteit in een ander kader te plaatsen. Zijn kunst roept altijd meer vragen op dan zij kan beantwoorden.

* Veel van het werk van Magritte laat ook een verandering van het ene voorwerp in het andere zien. Bijvoorbeeld de serie woonhuizen in de nacht, met een heldere hemel in daglicht erboven (foto boven R). Of een maan die voor de bladeren van een boom hangt. Uilen of andere vogels die als planten uit de grond komen.

Franz Schubert (1797-1828)

De Oostenrijkse componist  Franz Schubert (1797-1828) , volgens zijn soortgenoten ‘de meest poëtische componist ooit’, is een icoon van de klassieke muziek uit de vroege negentiende eeuw, de tijd ook van de vroege Romantiek.

* Vandaag 19 november 2022 is hij al 194 jaar dood… maar leeft hij verder in de prachtige muziek die hij naliet.

* In de muziek van Franz Schubert – die amper 31 jaar  oud werd – stonden melodie en harmonie centraal, twee belangrijke kenmerken van de muziek uit de tijd van de Romantiek.

** Ken je ‘de forellen’? Dan zit je goed voor de rest.

* Schubert verwierf eeuwige roem met  600 Lieder met kamercomposities (strijkkwartetten met vier snareninstrumenten) en meerdere tijdloze pianowerken. In totaal 638 stuks prachtige muziek die na al die jaren nog even fris klinkt.

* De muziek van Franz Schubert had ook invloed op het werk van Felix Mendelssohn, Robert Schumann, Franz Liszt en Johannes Brahms.

* Franz Schubert werd geboren op 31 januari 1797 in een wijk aan de rand van Wenen als de zoon van een leraar, die maar liefst 19 kinderen verwekte in twee huwelijken.

° Het gezin Schubert had het niet breed. Muziek was een uitkomst voor Franz.

* Vanaf zijn achtste kreeg hij vioolles. Al snel overtrof hij zijn leraar. Ook leerde Franz piano en orgel spelen. Haydn, Mozart en Beethoven waren zijn favoriete componisten

* Als Sängerknabe mocht hij meezingen in de Weense hofkapel. Hier leerde Schubert hoe harmonieus melodieën in elkaar steken.

° Om te ontsnappen aan militaire dienst werd Schubert hulponderwijzer bij zijn vader.

* Op 19 oktober 1814 schreef Schubert ‘Gretchen am Spinnrade’, zijn allereerste compositie. Daarna ging het snel, razendsnel zelfs.

* In 1815, zijn beste jaar, componeerde Schubert maar liefst 4 opera’s, 2 symfonieën, 144 Lieder, 2 missen, een strijkkwartet en twee sonates.

* Intussen vulde hij zijn dagen door in ochtend en vroege middag (veel) muziek te schrijven. Daarna trok hij met zijn vrienden naar … de kroeg. Een echte bohemien.

* In het café discussieerde hij met vrienden over politiek, muziek en cultuur en ontstonden er ook diverse muzikale werken. Ook was hij niet ongevoelig voor vrouwelijk schoon. Heerlijk toch?… Neen, zo bleek.

* Door zijn buitenissig gedrag was zijn leven verre van zorgeloos. Hij had nauwelijks inkomsten, moest regelmatig bij bekenden intrekken en zeer zuinig met geld omgaan.

* Vanaf 1820 ging het helemaal bergaf met Schubert. Hij verkocht een deel van zijn muziek in 1821 aan archi-slechte voorwaarden en kwam financieel krap te zitten. Regelmatig moest hij bij bekenden om geld bedelen.

* Op de koop toe werd Franz Schubert levensbedreigend ziek. Een behandeling van syfilis bestond nog niet. Maar in het ziekenhuis ging hij door met muziek schrijven.

* Op 26 maart 1828 organiseerde Schubert nog een megagroot (?!) concert, waarmee hij een pak geld binnenhaalde. Meteen kocht hij een nieuwe piano en betaalde hij zijn schulden af.

* In november 1828 kreeg Schubert er ook nog tyfus bovenop. Na een zware doodstrijd overleed hij op 19 november 1828, vandaag 194 jaar geleden.

* Schubert werd in een voorstad van Wenen begraven, in de buurt van  Ludwig van Beethoven. Gelukkig voor ons heeft hij al die prachtige muziek nagelaten. Klara weet er alles van.

*** Doe als ik .. luister vandaag zat. en morgen zon. op Klara naar de  Klara klassieke top 100″ van 2022. Schubert zal er zeker bij zijn!  (prent boven bij P.D. wiki)

BELZONI VINDT SETI

Op 18 oktober 1817 ontdekte de Italiaanse onderzoeker Giovanni Battista Belzoni in de Vallei der Koningen het graf van Seti I (rood drukken voor meer)

* Belzoni dacht aanvankelijk dat het om het graf van Psammetichus ging. Elf jaar later (1828) werd duidelijk dat het wel degelijk het graf van farao Seti I was. De tombe werd wereldbekend als ‘de tombe van Belzoni’.

* Het graf van Seti I (Graf DK 17) bevindt zich in de langste en diepste tombe van de beroemde Vallei der Koningen. De decoraties van het graf zijn voor een groot deel nog compleet en beroemd om hun hoge kwaliteit.

(drukken op prent …)

* Door de jaren heen werden meer afbeeldingen van de Egyptische farao’s en goden gevonden.

* Een sarcofaag is gemaakt van doorschijnend calciet en wordt gedecoreerd met verschillende teksten en taferelen uit het zogeheten Boek der Poorten.

Deze spreuken moesten de overleden farao in staat stellen af te rekenen met kwade machten en demonen in de onderwereld.

* De farao kreeg middels de inscriptie op de sarcofaag ook wachtwoorden waarmee hij op zijn reis belangrijke poorten kon passeren.

* De sarcofaag van Seti I bevindt zich momenteel in het Sir John Soanes Museum in Londen.

* Toen Belzoni (prent L in Turks ornaat) de sarcofaag vond , was ze leeg. De mummie werd jaren later in een geheime bergplaats in Deir el-Bahri gevonden .

* In Deir el-Bahri werden ook lange tijd de mummies van farao’s als Amenhotep I, Ramses I, Ramses II en Thoetmosis I door Egyptische priesters bewaard. De angst voor roof zat er terecht diep in …

* De mummie van Seti I is tegenwoordig, samen met verschillende andere koninklijke mummies, te zien in het Egyptisch Museum in Caïro.

(met dank aan -Historiek-)

wagenrace met Ben Hur (1959)

 

De Amerikaanse spektakelfilm Ben Hur ging op 18 november 1959 in première in het Loew’s State Theatre in New York.

* BH is de verfilming van de roman van de Amerikaanse schrijver Lew Wallace en werd geregisseerd door William Wyler.

* Ben Hur werd een enorm succes. De film won maar liefst 11 Oscars.

* Centraal in de film zijn de twee oude vrienden die op een dag lijnrecht tegenover elkaar komen te staan: de Joodse prins Judah Ben-Hur en een Romeinse generaal. Ben-Hur wordt uiteindelijk als slaaf verkocht.

* Men verwachtte nooit meer iets van hem te horen, maar Ben-Hur is vastbesloten terug te keren om zijn volk te redden van de Romeinse overheersing.

* Hoogtepunt van de film is voor velen een 20 minuten durende wagenrace in het Romeinse Colosseum.

9 november 1989… de Muur valt

De Berlijnse Muur, het belangrijkste symbool van de Koude Oorlog, werd in augustus 1961 gebouwd om te beletten dat Oost-Duitsers uit de toenmalige communistische DDR zouden vluchten naar het kapitalistische Westen.

* Tientallen mensen kwamen in de volgende jaren om bij pogingen om de zwaarbewaakte grens over te steken.

*  ‘De val van de Muur’ in de avond van 9 november 1989 was ‘een gevolg’ van de hervormingspolitiek die de toenmalige Sovjetleider Michail Gorbatsjov voerde. De communistische landen in het oosten van Europa, toen nog binnen de invloedssfeer van Moskou, kregen van hervormer Gorbie de mogelijkheid om hun eigen weg te gaan. Polen en Hongarije speelden daar meteen op in.

*  Hongarije bleef begin september 1989 al blind voor een gat dat in de grens met Oostenrijk werd geslagen. De eerste grote opening in het IJzeren Gordijn was een feit.

*  In Oost-Duitsland stond de DDR (Duitse Demokratische Republiek) ook al enige tijd op zeebenen door het maandenlange protest van tienduizenden Oost-Duitsers tegen het regime. De beslissing om partijleider Erich Honecker te vervangen door Egon Krenz bleek een flop: de protesten bleven aanhouden. Bovendien weken toen al tienduizenden DDR-burgers via Hongarije naar het westen uit, waardoor ‘de Muur’ al deels zijn functie van grens en grensovergang verloor.

***   Toch kwam de definitieve val nog sneller dan verwacht. Per vergissing zelfs. Om tegemoet te komen aan de heviger wordende protesten besliste de DDR een toegeving te doen en de visaregels te versoepelen: de uitreizen op korte termijn zouden voortaan niet meer aan voorwaarden gebonden zijn.

***  Tijdens de daaropvolgende persconferentie werd partijwoordvoerder Günter Schabowski gevraagd wanneer precies die veranderingen er zouden komen. Schabowski zocht in zijn papieren, vond niet wat hij zocht en antwoordde dan maar “voor zover ik weet onmiddellijk”. 

* Het hek was meteen van de dam. Duizenden Oost-Berlijners kwamen in de volgende uren in dichte drommen naar de Muur. De grensposten werden spoedig onder druk van de massa opengezet.

* De eerste DDR-burgers maakten rond 23 uur de oversteek naar het westen. De Muur was gevallen. Voor de meeste Oost-Berlijners een eerste bezoek aan familie en vrienden in West-Berlijn sinds lang, veel te lang. Het begin ook van een erg lange feestnacht.

***   En wat ook mooi was… Mijn vrouw Treske werd uitgerekend die dag 44. Vandaag is ze opnieuw jarig, een beetje ouder ook. Straks wat flesjes kraken met de familie…

Howard Carter vindt Toetanchamon

De Britse egyptoloog en archeoloog Howard Carter (1873-1939) deed 4 november 1922 , vandaag 100 jaar geleden, dé ontdekking van zijn leven. En niet van het zijne alleen…

* Carter – financieel gesteund door Lord Carnarvon (1866-1939) – ontdekte na tien jaar zoeken in het Dal der Koningen het graf van de jonge farao Toetanchamon. Meteen een van de grootste culturele ontdekkingen ooit.

* Op 4 november 1922 vond Carter de eerste sporen van het graf, uitgerekend onder het puin van het graf van Ramses VI. Hij stuitte op een muur en zag het teken van Toetanchamon. Drie dagen later vond de egyptoloog ook de toegang tot het graf.

* Als het graf geopend wordt, blijkt het nog niet bezocht te zijn door grafschenners, in tegenstelling tot andere graven in de vallei.

* In de vier kamers worden maar liefst vijfduizend voorwerpen gevonden, vele bestreken met een goudlaag. De talloze cultusvoorwerpen, juwelen, muziekinstrumenten, meubilair en machtssymbolen waren voorwerpen die de overleden farao moesten vergezellen op zijn tocht naar het dodenrijk.

* Het beroemdste object is zonder meer het ‘dodenmasker’ van Toetanchamon , die amper 20 werd.

* De archeoloog stuurde meteen volgend telegram naar zijn sponsor Lord Carnarvon: “…eindelijk in de Vallei een schitterende en intacte tombe gevonden die ik veilig heb gesteld voor uw komst, gefeliciteerd.”

* Howard Carter deed er ongeveer tien jaar over om de graftombe leeg te halen. Ieder voorwerp moest immers geïnventariseerd en gefotografeerd worden. Pas op 16 februari 1923 opende de Britse egyptoloog de sarcofaag van Toetanchamon.

** “Toetanchamon werd niet vermoord, zoals veel mensen dachten. Hij kreeg een ongeval terwijl hij op jacht was in de woestijn. Hij viel van een kar en brak zijn linkerbeen, dat is volgens mij hoe hij echt om het leven kwam”, aldus Zahi Hawass, algemeen secretaris van de Egyptische Hoge Raad voor de Oudheid

** Toetanchamon was als farao weinig belangrijk. Maar bij het grote publiek werd ‘Toet’ overbekend vanwege zijn ongeschonden graf vol waardevolle voorwerpen. Een nooit eindigende belangstelling voor de Egyptische cultuur en – schatten kwam eraan.

 ** Na de inventarisatie van alle vondsten trok Carter zich terug uit de archeologie en werd hij verzamelaar.

** Carter stierf in 1939 op 64-jarige leeftijd. De relatief hoge leeftijd van Carter ziet men als bewijs dat Carter niet getroffen werd door de vermeende vloek van de farao, die andere leden van de opgravingsploeg zou hebben getroffen. Te beginnen met Lord Carnarvon, de financier van de onderneming (vrije foto’s – info bij Wikipedia en andere media)

Meer weten? Rood klikken. Beslist doen!

HUBERTUS, de bekeerde jager

Vandaag 3 november is het Sint-Hubertus, de patroon van de jagers.

Zijn er nog veel jagers? Neen, vermoed ik. Ik ken Fons van de Pang Bang (foto R), die voor tien telt. Ook ex-motorcrosser Andre Vromans en vriend Gust Verwimp jagen wat af op de gronden van Jaak Van Velthoven , net als Vromans, de crossers wel bekend.

* Over het leven van Hubertus bestaan zeven beschrijvingen. Hubertus was een zoon van de hertog van Aquitanië en leidde een werelds leven.

*** Op Goede Vrijdag van het jaar 683 ging hij op jacht, hoewel dat een zeer oneerbiedige activiteit was op die dag. Hubertus bespeurde een groot hert en joeg er achteraan met zijn honden. Toen hij het hert bijna te pakken had en het dier zich naar hem toekeerde, wou hij het neerschieten. Maar op dat ogenblik verscheen er een lichtend kruis tussen het gewei.

* En wat gebeurde er? Hubertus de jager schoot niet, het hert verdween. Groener kan een groene jager niet zijn. Als beloning werd Hubertus toch de patroonheilige van de jacht.

* Voor die heilige eer moest Hubertus wel eerst in de leer bij bisschop Lambertus van Maastricht. Later werd hij zijn opvolger. Beiden werden heilig verklaard. In sommige (vooral Waalse) streken lijken er sindsdien nog steeds maar twee heiligen te zijn: Hubertus en Lambertus.

* Nadat Hubertus in 727 overleed, volgde zijn zoon Floribertus hem op (in die tijd konden gehuwden nog geestelijke worden, al scheidden ze in dat geval wel vaak van tafel en bed: de vrouw werd meestal zuster). Biografen vermelden ook een plek genaamd “Fura” als plaats waar hij overleed. Een plek die wel eens de Vlaams-Brabantse gemeente Tervuren kan zijn.

* In 825 werd zijn stoffelijk overschot van Luik overgebracht naar de abdij van Andage. Andage werd een bedevaartsoord en de plaatsnaam veranderde in Saint-Hubert.

* Omdat Hubertus ook ooit een man van hondsdolheid genas, wordt hij ook speciaal aangeroepen tegen deze ziekte. Gezegend hubertusbrood eten garandeert een spoedige genezing. Gedaan met blaffen en bijten!

* Vandaag is het normaliter ‘jachthoorn blazen’ op vele plaatsen in vooral Wallonië. Coronatoestand? We weten het niet, maar horen het wellicht wel … als ze hard genoeg blazen.

1 2 3 15