SCHERPENHEUVEL , bedevaartsoord

* Met ‘de val van Antwerpen’ in 1585 werd de afscheiding van de Noordelijke en de Zuidelijke provincies – van wat eens het Bourgondisch rijk was – een feit. Het protestantse noorden , dat een 80-jarige oorlog met de Spaanse overheersers uitvocht , werd in 1648 een onafhankelijke staat. Het zuiden bleef onder de Spaanse knoet en werd gereformeerd als christelijke natie. Het verhaal van Scherpenheuvel hieronder past helemaal in die reformatie. Lees maar …

** De kerkelijke overheid ging zich meer en meer inspannen om de devotie in Scherpenheuvel op het rechte spoor te houden. Een belangrijk feit deed zich voor tijdens de vasten van 1602, wanneer de Zichemse Pastoor Godfried Van Thienwinckel een bescheiden houten kapelletje liet bouwen bij de eik.

Het genadebeeld werd van de eik gehaald en in het kapelletje geplaatst. Toen, in opdracht van de Mechelse aartsbisschop Hovius de Antwerpse bisschop Miraeus een onderzoek voerde naar de wonderen die in Scherpenheuvel plaatsvonden, gaf deze laatste de opdracht om de eeuwenoude eik te kappen.

Officieel gebeurde dit om veiligheidsredenen, maar waarschijnlijk omwille van de bijgelovige praktijken die aan deze boom verbonden waren.

De boom werd in drie stukken verdeeld en versneden in meer dan honderd mariabeeldjes die door de aartshertogen in heel Europa verspreid werden. Deze beeldjes droegen snel de devotie tot Onze-Lieve-Vrouw van Scherpenheuvel uit, en worden tot op vandaag op verschillende plaatsen nog steeds vereerd.

Ondanks herhaalde aanvallen van ‘protestantse bendes’ bleef de toeloop in Scherpenheuvel groeien. Verschillende wonderen maakten dat deze plaats steeds verder bekend raakte.

Toen de Spaanse troepen in 1603 in ‘s Hertogenbosch konden standhouden tegen de troepen van de protestantse Maurits van Nassau, werd de overwinning toegeschreven aan Onze-Lieve-Vrouw van Scherpenheuvel.

De aartshertogen Albrecht en Isabella kwamen als dank op bedevaart naar Scherpenheuvel en lieten er kostbare geschenken achter. Bovendien hadden zij opdracht gegeven om er een grotere stenen kapel te bouwen en dachten ze er aan om van Scherpenheuvel een nationaal heiligdom te maken.

De belangstelling van de aartshertogen voor Scherpenheuvel droeg de goedkeuring weg van de kerkelijke overheid die hierin een extra stimulans voor de maria-cultus zag en een stevige buffer tegen het protestantisme.

Na de val van Oostende in 1604 beslisten de aartshertogen om van Scherpenheuvel een zelfstandige stad te maken en er een grote kerk te bouwen. In 1605 kreeg het nieuwe stadje dezelfde stadsrechten als Oostende en in 1607 begon architect Wenzel Cobergher met de voorbereidingen van de bouw van een nieuwe kerk waarvan de eerste steen in 1609 door de aartshertogen zelf gelegd werd.

 De kerk werd gebouwd in de typische contrareformatorische bouwstijl, de barok. Zo werd Scherpenheuvel het katholieke antwoord op het protestantisme.

In 1610 werd Scherpenheuvel een zelfstandige parochie en kreeg ze een eigen pastoor, de Izegemnaar Joost Bouckaert. Deze onvermoeibare priester was de volgende dertig jaar van onschatbare waarde voor de uitbouw van het heiligdom en werd daarna bisschop van Ieper als opvolger van de bekende Jansenius.

Naast de materiële zorg voor de bouw van de nieuwe kerk had hij ook een grote pastorale bekommernis voor de bedevaarders. Onder zijn leiding werd in 1624 de congregatie van de Oratorianen van Philippus Neri opgericht. De Oratorianen moesten instaan voor het opvangen van de bedevaarders. Speciaal voor hen werd achter de nieuwe kerk een klooster gebouwd.

Nadat er bijna twintig jaar aan gewerkt was, kon aartsbisschop Jacobus Boonen in 1627, in aanwezigheid van aartshertogin Isabella, de nieuwe koepelkerk inwijden (de kerk kreeg pas in 1922 officieel de titel van basiliek).

Ondertussen was ook de nieuwe stad verder uitgebouwd als een (symbolisch) bolwerk met stadsmuren en -grachten. Het geheel van stad en kerk werd gebouwd in de vorm van een zevenhoek en overal werden symbolen en emblematische boodschappen verwerkt die de overwinning van het katholicisme uitbeelden.

De faam van Scherpenheuvel groeide gestaag en in de loop van de 17de eeuw bleven de bedevaarders uit binnen- en buitenland toestromen, waaronder talrijke vorstelijke en kerkelijke gezagsdragers.

Het opzet van de aartshertogen en van de aartsbisschop was geslaagd. Van een onbewoonde plaats waar een mariabeeldje vereerd werd, groeide Scherpenheuvel uit tot een een stad en een internationaal gekend en gerenommeerd heiligdom van Onze-Lieve-Vrouw.

 Tot op vandaag blijft Scherpenheuvel het drukst bezochte bedevaartsoord van België.

(tekst mij toegezonden – wellicht uit een heemkundig blad – met dank alvast)

als EEN ECHTE BURGERVADER

Vandaag donderdag in de late namiddag liepen we burgemeester Manu Claes van Scherpenheuvel-Zichem op het lijf aan de Maagdentoren in Zichem. Manu was vorige week de man van het briljante idee om een dijk te laten doorsteken en het wassende water in de natuurlijke overstromingsbekkens van de Demer tot rust te laten komen. Een staaltje van snel denken en nog sneller beslissen. Een paar dagen later is de toestand haast genormaliseerd. ‘Nu nog de vissen redden’, werd zijn volgende actie. Alles stond zowat klaar om zuurstof in het demerwater te pompen. Op het succes ervan hebben we niet gewacht. Het was immers geen klusje van een-twee-drie. De burgemeester, met mondmasker, bleef wel op post. Als een echte burgervader.

BOVENBESTE BUUR

Westerlo is één van onze bovenste beste buren. Toch grenst de ‘parel van de Kempen’ niet rechtstreeks aan (Veerle-) Laakdal. Voor het summiere grensverschil zorgt Herselt.

In deelgemeente Varendonk was er destijds , toen ‘osmoe’ hier samenleefde met 4 zussen en één broer , meer verkeer naar Westerlo dan naar Veerle.

(foto boven – osmoe (onder midden) – Suzanne ((r boven), grootmoeder van burgemeester Tine / foto onder deken Fierens (lv) )

 

* Ook voor het lenigen van hun christelijke noden trokken die van Veurrendoenk destijds massaal (nu ja, als je van pakweg 260 mensen een massa kan maken) naar Westerlo. Bij deken Fierens in de biechtstoel bv. voelden zij zich meer op hun gemak dan bij de pastorale herders van Veerle.

* Op de terugweg van de abdij van Tongerlo kon ik de laatste keer niet weerstaan aan de uitnodigende poort van het kasteel-gemeentehuis van Westel. Erfstuk van een ‘de Merode’. Een kleine impressie …

 

15 jaar sportivan Vorst-Meerlaar

Na een jaartje verplichte rust (2020) beginnen we straks opnieuw met de zomeractiviteiten aan ‘Kasteel Meerlaer’.

Zomer mee met  15 jaar SportiVan  

 

Zin in een leuke en gezellige vakantiesfeer? Dan moet je zeker eens afzakken naar de Zomtertent van Domein Kasteel Meerlaer in Laakdal. Want nog 5 dinsdagnamiddagen deze zomer valt er heel wat te beleven.  Vrijwilligers van verschillende verengingen knutselden dit jaar een aangepast programma in elkaar.

Dit alles op 27 juli en 3, 10, 17 en 24 augustus telkens van 14 tot 15u30.

Op het programma: Een leuke kwis (27/7) * Een echt Kasteel Meerlaerspel (3/8). * Muziekklassiekers met Laakdaller Eric Derbaix (10/8) * Een festivalwaardige meezingsessie met de Molse accordeongroep Decolores (17/8) * Een Meerhoutse vedettenshow met zomerse afsluiter !!!! (24/8)

** De petanquebaan is steeds open. Een streekbiertje of een ander drankje i steeds binnen je bereik. En elke week … is er voor iedereen een gratis streekproduct-proevertje. Alles gebeurt kleinschalig, veilig en coronaproof.

** Afspraak op Domein Kasteel Meerlaer (zomertent) Verboekt 115 te Laakdal (Vorst-Meerlaer).

** Deelnemen aan de SportiVan-activiteiten is volledig gratis.

*** SportiVan is een initiatief van Buurtwerking Domein Kasteel Meerlaer, Wakkerdal en VIVA-SVV.

Meer info bij Mariette Mensch 0472 20 10 14 of Paul Mondelaers 0473 38 34 37.

NORBERTIJNEN IN VORST-laakdal

900 JAAR NORBERTIJNEN in GROOT-VORST en HET MERODEGEBIED


Vanaf vandaag 23 JULI tot en met 8 AUGUSTUS 2021 kan je de tentoonstelling, uitgewerkt door De Merode, bezoeken in de Sint-Gertrudiskerk van Groot-Vorst.

* Tijdens de tentoonstelling worden ook een aantal kunstschatten van de Vorstse kerk getoond. Een echte belevenis.

* De tentoonstelling kan elke dag gratis bezocht worden tussen 13u30 uur en 17u.

OOIEVAARS IN VORST BESAUW

Theo Dierckx , destijds beroemde fotograaf bij Excelsior Vorst , heeft zijn foto-apparatuur meegenomen naar zijn nagelnieuw appartement in de Makelstraat. Gelukkig maar. Vandaag was hij, vergezeld van even fanatieke collegae-fotografen, weer present toen een bende ooievaars neerstreek in een overstroomd weiland in Besauw. Het resultaat zie je hieronder in een aantal prima foto’s.

Martelaren van Gorinchem

* Op 25 juni 1572 zag men in Gorinchem de schepen van de watergeuzen naderen. Claes Pieck, kloosteroverste van het franciscaner mannenklooster liet de nonnen uit het nonnenklooster evacueren naar de buiten Gorinchem gelegen vesting van baljuw Caspar Turck. Hij moedigde andere geestelijken en katholieken aan om naar kloosters in de omgeving te gaan. Zij namen de misbekers en andere waardevolle spullen mee, maar de meeste franciscanen weigerden de stad te verlaten. Ook de pastoors Leonardus van Veghel en Claes Poppel bleven in Gorinchem. Het stadsbestuur besloot geen tegenstand te bieden. Nog dezelfde dag veroverden de geuzen Gorinchem. Een dag later namen de geuzen ook de vesting van Caspar Turck in.

Litanie van de heiligen

* De pastoors en de monniken werden gevangengenomen en mishandeld. De geuzen pasten de werkwijze van de katholieke inquisitie bij ketters toe. Zij wilden dat de katholieke geestelijken hun geloof en trouw aan Rome afzworen. Na enkele dagen werden de gevangenen per boot naar Dordrecht en daarna naar Den Briel gebracht.

Op de kade stond een galg, waar de gevangen enkele rondjes omheen moesten lopen terwijl ze het Salve Regina en andere kerkelijke liederen zongen.
* “Zien jullie de galg,” riep Lumey. “Dat is jullie kerkhof en jullie kerk.” Ter intimidatie deed de beul alsof hij de galg gereed bracht voor een executie. Hierna ging het in optocht door de straten van Den Briel, waar in het centrum een tweede galg stond opgesteld. Daar moesten de overmeesterde geestelijken het Te Deum en de Litanie van alle Heiligen zingen. Ook de tweede galg werd niet gebruikt. De priesters en de monniken uit Gorinchem werden opgesloten in de gevangenis, waar nog drie katholieken op hun executie wachtten.
Wraak

* Inmiddels was de prins van Oranje door een van de geuzenleiders, Marinus Brant, op de hoogte gebracht van de gevangenneming van de katholieken. Op 1 juli 1572 ontvingen de geuzen en kopie van het bericht van Oranje waarin hij de vrijlating van de gevangenen eiste. Het beginsel van gewetensvrijheid zou ook voor de krijgsgevangen moeten gelden, vond de prins.

* Toen Willem Lumey ontdekte dat hij slechts een afschrift had ontvangen, negeerde hij de opdracht van Willem de Zwijger. Lumey voelde zich beledigd en besloot zich te wreken op de weerlozen.
* “Geen van hen lijken opvallende persoonlijkheden te zijn geweest, noch in hun prestaties, noch in hun persoonlijke heiligheid, alhoewel verschillenden hun roeping en opdracht gewetensvol en plichtgetrouw vervulden,” schreef B.G. Hartman. “Tezamen lijken de negentien martelaren een goede doorsnede van de geestelijkheid van die dagen te vormen.”
Executie

* De verhoren en pogingen om de vrome gevangenen hun geloof af te laten zweren gingen nog een dag door. De volgende nacht werden ze even buiten Den Briel gebracht, waar de geuzen enkele maanden eerder het klooster Ter Rugge hadden platgebrand.

* Er stond nog een turfschuur overeind en daar konden de geestelijken aan de balken worden opgehangen. Nicolaas Pieck beklom als eerste de ladder. Hierna volgden de anderen: één voor één.
* “Heer vergeef het hun, want zij weten niet wat zij doen,” zei Govaert van Mervel, een franciscaner priester en koster van het minderbroederklooster in Gorinchem. Hij was een van de oudsten en heeft wellicht gelijk gehad.

* De geuzenbeulen lieten zich helemaal gaan. De volgende dag werden de lijken van de martelaren onteerd. Souvenirjagers sloegen hun slag. In de volgende dagen versierde men hoed of kleding in Den Briel met een hele hand, een vinger, een neus, een oor of een geslachtsdeel van de martelaren.

Relikwieën

* Weken later groeven katholieken bij Ter Rugge botresten op. Die werden jarenlang als relikwieën bewaard in het franciscanenklooster in Brussel. In de negentiende eeuw werd dit klooster afgebroken om plaats te maken voor het Beursgebouw.

* De in het klooster bewaarde relikwieën van de martelaren werden toen naar de Sint-Niklaaskerk overgebracht. In 1868 kregen de relikwieën van de martelaren van Gorinchem een eerbiedwaardige rustplaats. De uit het Duitse Kempen afkomstige goudsmid Franz Xaver Hellner (1844-1894) maakte hiervoor een prachtige schrijn van verguld koper.

Sint-Niklaaskerk  Brussel

Sint-Niklaaskerk Brussel * De Sint-Niklaaskerk in Brussel herinnert ons aan een zwarte bladzijde in de Nederlandse geschiedenis. In de Sint-Niklaaskerk in Brussel herinnert het schrijn van de martelaren van Gorinchem aan deze treurige geschiedenis.

Met dank aan …
1 2 3 9