GAZET VAN LAAKDAL

Hubble doet het weer

De bejaarde ruimtetelescoop Hubble is gerepareerd. Vier wetenschappelijke meetinstrumenten aan boord doen het weer na een ingreep op afstand, zo laat de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA weten.  – Bron : ANP –

Ruimtetelescoop Hubble doet het weer
– De Hubble telescoop –

 De Hubble kreeg eind oktober te maken met een storing. Alle instrumenten werden in een zogeheten safe mode gezet en het wetenschappelijk onderzoek werd stilgelegd. In juni kampte de ruimtetelescoop met problemen aan de stroomvoorziening. Het duurde toen een maand om die te verhelpen.

 De Hubble werd in april 1990 gelanceerd en draait dus al meer dan 31 jaar in een baan rond de aarde, op een hoogte van ruim 500 kilometer.

De ruimtetelescoop onderzocht onder meer afgelegen sterrenstelsels, waardoor wetenschappers een beter beeld kregen van het ontstaan van het heelal. Ook maakte de Hubble (voor ons bekende) foto’s van verre nevels.

Het toestel kreeg in 2009 zijn laatste onderhoudsbeurt. Hoelang de instrumenten het nog volhouden, is niet bekend. Als de NASA de ruimtetelescoop aan zijn lot overlaat, kan hij ergens in de komende tien jaar langzaam uit zijn baan om de aarde zakken en uiteindelijk verbranden in de dampkring.

 Nog deze maand december gaat de opvolger van de Hubble naar de ruimte. De ruimtetelescoop James Webb werd door de Verenigde Staten, Europa en Canada samen gebouwd. De James Webb gebruikt infraroodtechnologie en kan nog verder en nog scherper zien dan de Hubble. Wahw, we kijken er al naar uit.

De laatste Apollo-maanmissie

Net zoals zijn voorgangers werd ook Apollo 17 gelanceerd vanaf het Kennedy Space Center. Dat gebeurde op 7 december 1972 . Het zou de nog steeds laatste Apollo-missie naar de maan worden.

* Vier dagen later landden Eugene Cernan, Harrison Schmitt en Ronald Evans op de maan, bij de maankrater ‘Littrow’ in het Taurusgebergte.

* De ruimtevaarders verzamelden een grote hoeveelheid maanstenen en namen bodemmonsters. In totaal ruim honderd kilo. Net als tijdens de missie van de Apollo 16 werd een maanauto gebruikt die door een accu van energie werd voorzien. Hierdoor konden de ruimtevaarders een groter gebied bereiken. Ze legden met de auto bijna 36 kilometer af.

* Op 19 december landden de ruimtevaarders in de Stille Oceaan in de buurt van het eiland Samoa. De capsule waarin de bemanning verbleef wordt momenteel nog tentoongesteld in het Lyndon B. Johnson Space Center in Houston, Texas. 

* In totaal waren er 6 Apollomissies met landing op de maan. Met Apollo 13 ging het mis , maar werd de bemanning veilig terug op aarde gezet door een erg goed werkende controlekamer in Houston.

Jan Willekens, onze ruimtefreak, heeft nog enkele bedenkingen tegoed …

“Apollo 17 was dus de laatste maanmissie van NASA. De missie bracht veel mysteries naar de aarde . O.a. het oranje maanstof wat te zien is op de foto.
Op 5 sept 2013 heeft NASA nog een sonde gelanceerd om dit mysterie op te lossen. De sonde heette LADEE. Het oranje stof bleek een natuurlijk glas te zijn van een meteoorinslag.”
En nog straffer …
“Sommigen beweren dat Apollo 17 nooit heeft plaatsgevonden omdat op een foto een persoon te zien is (zonder ruimtepak) in de reflectie van een ruimtehelm van een van de astronauten. ????”

foto – Eugene Cernan op het maanoppervlak – Foto: NASA, Harrison Schmitt 

             

Nog op 7 december:

            ° 1787Delaware ratificeert als eerste staat de grondwet van de Verenigde Staten.

            ° 1941 – In reactie op de Japanse aanval op Pearl Harbor raken de Verenigde Staten officieel betrokken bij de Tweede Wereldoorlog.

            ° 1982 – In de Verenigde Staten wordt bij het ten uitvoer brengen van de doodstraf voor het eerst een dodelijke injectie toegepast

° 1988 Yasser Arafat erkent het bestaansrecht van Israël  (meldde Historiek)

VAARWEL VOYAGER , laat nog iets horen

5 november was een historische dag voor de ruimtevaart. Pas in december 2018 liet Nasa weten dat op 05.11.18 een tweede ruimtesonde de interstellaire ruimte had bereikt.

Voyager 1 vloog al in ­augustus 2012 de heliosfeer uit, maar die kon door een defecte plasmadetector weinig gegevens naar de aarde doorsturen.

Voyager 2 heeft voor drie jaar reeds de ‘heliosfeer’, de druppelvormige ‘bel’ waarin de schaarse materie en straling, afkomstig van de zon, voorgoed ingewisseld voor de interstel­laire ruimte.

* De scheiding tussen heliosfeer en interstellaire ruimte wordt de heliopauze genoemd. Je zou het eveneens de grens van ons zonnestelsel kunnen noemen, al reikt de zwaartekracht van de zon nog stukken verder – tot aan de Oortwolk die wordt bevolkt met miljarden steen- en ijsklompen.

* Hoe weten we dat Voyager 2 de ­heliopauze is gepasseerd? Simpel, hij heeft het ons meegedeeld. De ruimtesonde heeft immers verschillende instrumenten aan boord die meer dan veertig jaar na de lancering nog prima werken, waaronder ook een plasmadetector.

* Voyager 1 vloog al in ­augustus 2012 de heliosfeer uit.

* Binnen de heliosfeer heerst het magnetische veld van de zon. Toen de Voyager 1 de heliopauze overstak, brandde de zon bijna op haar maximum. Bij de Voyager 2, gebeurde dat tijdens een zonneminimum.

* Beide sondes kunnen nog miljoenen jaren blijven verder vliegen, niet gehinderd door wrijving en met een onveranderlijke snelheid van tienduizenden kilometers per uur. Maar hoe verder ze zich van ons verwijderen, hoe zwakker hun signalen worden. Nasa-ingenieurs gaan ervan uit dat ze de Voyagers nog tot 2030 kunnen volgen.

* Daarna volgt permanente radiostilte, waardoor de sondes ons ook niet meer kunnen verwittigen mochten ze in handen zijn gevallen van een andere beschaving in de Melkweg. Vaarwel Voyager 2 en mocht het lukken … laat nog iets van u horen.

LEVEN EN DOOD IN DE RUIMTE

Op 3 november 1957  en nog een paar maanden voor de grote wereldexpo ‘Brussel ’58’, lanceerden de Russen vanaf Bajkonoer de kunstmaan Spoetnik II.

* Aan boord ervan de straathond Laika (Roemeense postzegel). Het eerste levende wezen dat levend aan de uitstap begon maar … het er niet levend vanaf bracht…

* Dat Laika de ruimtereis niet zou overleven, stond vooraf al vast. De Russen hielden echter geruime tijd angstvallig vol dat het de bedoeling was het hondje weer levend terug op aarde te krijgen.

* Liefst twee weken na de lancering werd door de Sovjet-autoriteiten bekendgemaakt dat Laika was gestikt.

* En … pas in 2002 werd officieel bekend gemaakt dat Laika al enkele uren na de lancering overleed aan oververhitting en stress. Nog voor het einde van de vierde omloop. Geen Laika in Brussel , wel (een copy?) van Spoetnik I , het eerste ruimtetuig ooit.

Verste dubbelganger van onze Melkweg

‘Verste dubbelganger van onze Melkweg ontdekt’

Astronomen hebben een extreem ver en dus zeer jong sterrenstelsel ontdekt dat verrassend veel op onze Melkweg lijkt. Dat heeft de Europese Zuidelijke Sterrenwacht ESO bekendgemaakt.

Stockbeeld © /

* Het stelsel is zo ver weg dat zijn licht er meer dan 12 miljard jaar over heeft gedaan om ons te bereiken: we zien het zoals het was toen het heelal nog maar 1,4 miljard jaar oud was. Het is ook verrassend ordelijk, wat in strijd is met de theorie dat alle sterrenstelsels in het vroege heelal turbulent en instabiel waren.

* Het gaat om sterrenstelsel SPT0418-47 dat zich met de ALMA-radiotelescoop in Chili liet verschalken. Hoewel het geen spiraalarmen lijkt te hebben, heeft het minstens twee kenmerken die karakteristiek zijn voor onze Melkweg: een roterende schijf en een centrale verdikking of ‘bulge’, een grote groep sterren die zich rond het centrum van het stelsel hebben verzameld.

* Het is voor het eerst dat zo’n bulge zo vroeg in de geschiedenis van het heelal is waargenomen, beklemtoont de ESO waarvan België stichtend lid is.  (gelezen in Knack)

*** De planeet Aarde is 4,5 tot 4,6 miljard jaar oud/jong (1 miljard jaar = 109 jaar of 1 Ga). Haar ouderdom komt overeen met die van het zonnestelsel. De exacte ouderdom van de Aarde is echter op dit moment nog niet nauwkeurig te bepalen. (Wikipedia)

DE VLINDERNEVEL

Vrijdag 19 juni 2020 – The Butterfly Nebula, ook bekend als NGC 6302, is weer een geweldige opname van de NASA/ESA Hubble Space Telescope. Die Hubble blijft onverdroten aan de slag om al (?) het moois in het heelal voor ons te ontdekken. En daar is hij met deze niet alledaagse prent weer helemaal in geslaagd.

Vrijdag 25 juni 2021 – Op dit ogenblik is alle contact met Hubble zoek. Aan de grond vreest men het ergste. De Space Telescope zendt al 30 jaar de meest fantastische beelden van de kosmos naar de aarde. We zijn hem als een verre broer gaan zien. Gevreesd wordt dat de uiterst delicate apparatuur het begeven heeft. In het verleden werd een lens al een keer bijgesteld om vage beelden om te vormen tot kraakheldere foto’s.  Gewacht wordt er voorlopig op weer een eerste signaal na dagen van stilzwijgen.

(foto) Vorig jaar nog rond deze tijd vond Hubble de vlindernevel (foto). Die bevindt zich op 3.800 lichtjaren van onze planeet Aarde in het sterrenbeeld Scorpius. De nevel zelf is liefst twee lichtjaren breed. Om stil van te worden.

— Chelsea Gohd (Image credit: NASA, EDA and J. Kastner (RIT); CC BY 4.0)

VALENTINA TERESJKOVA

Rusland, toen nog USSR, was in het begin van de ruimtevaartwedloop de Amerikanen steeds te vlug af. Na de Sputnik brachten ze ook de eerst man, even later ook de eerste vrouw in de ruimte .

° Uit meer dan 400 gegadigden werd ze met vier andere vrouwen geselecteerd voor de vrouwelijke kosmonautengroep. Van deze groep is alleen Teresjkova in de ruimte geweest.

° Teresjkova werd op 16 juni 1963 aan boord van de Vostok 6 gelanceerd , en werd daarmee de eerste vrouw , en tevens eerste burger in de ruimte.

°° Twee dagen eerder was de Vostok 5 gelanceerd. Tijdens de vlucht naderden de Vostok 5 en 6 elkaar tot op minder dan vijf kilometer en hadden ze onderling radiocontact. Een huzarenstukje in die jaren. Teresjkova landde op aarde na een vlucht van bijna drie dagen.

° Plannen voor andere vluchten met vrouwen werden evenwel afgelast. 19 jaar lang bleef Teresjkova de enige vrouw in de ruimte . Totdat op 19 augustus 1982 de Russische Svetlana Savitskaja haar volgde in de Sojoez T-7.

° Teresjkova  werd na haar niet alledaagse prestatie lid van het presidium van de Opperste Sovjet . Van 1969 tot 1991 zat ze zelfs  in het Centrale Comité van de Communistische Partij.

° Na de ineenstorting van de Sovjetunie werd ze in 2011 namens de partij Verenigd Rusland verkozen in de Staatsdoema. In 2016 werd ze herkozen.

°° Vorig jaar , op 10 maart 2020 trad ze weer op de voorgrond bij de behandeling van de grondwetsvoorstellen van president Poetin.

° Ze stelde voor , om bij het wijzigen van de grondwet opnieuw te beginnen met het tellen van de presidentiële termijnen , zodat Poetin nogmaals twee termijnen van zes jaar zou kunnen dienen.

°° Daarmee onthulde ze vermoedelijk de ware bedoeling van de hele operatie. Haar voorstel werd goedgekeurd met unanimiteit van stemmen . Tja, Teresjkova …

J.F. Kennedy en het Apolloproject

1961 – De Amerikaanse president  John F. Kennedy kondigt op 25 mei , vandaag exact 60 jaar geleden , aan dat tegen het einde van het decennium een Amerikaan op de maan zal lopen en veilig terugkeren. Het project Apollo was meteen gelanceerd.  (Getty images)

* Het Amerikaanse Apolloproject is vandaag de dag nog steeds het duurste, grootste en meest succesvolle ruimtevaartproject uit de Amerikaanse ruimtevaartgeschiedenis.

* Het project zorgde ervoor dat  tussen 1969 tot 1972 twaalf mensen wandelden op de maan. Amerika versloeg daarmee de Sovjet-Unie in een hevige strijd om als eerste een mens te laten lopen op de maan.

* Wegens een te duur prijskaartje (ongeveer 24 miljard dollar) en de geld- en manschappen verslindende oorlog met Vietnam werden de laatst geplande Apollomissies geannuleerd waardoor er na 1972 nooit een mens nog voet zette op het oppervlak van onze buur.

Race naar de maan

* Eén van pioniers van de ruimtevaart, Werhner von Braun, die in nazi-Duitsland nog ontwerper was van de gevreesde vliegende bommen V1 en V2, werd aangesteld om de krachtige Saturn maanraket te ontwikkelen.

* In totaal omvatte het Apollo programma elf bemande ruimtevluchten. Het project kreeg van in begin al te maken met een grote ramp . Tijdens een simulatie-oefening van de eerste Apollo vlucht kwamen drie astronauten om het leven  door een brand in hun Apollo ruimtecapsule op het lanceercomplex.

* Het Apollo project liep meteen enkele jaren vertraging op. De Apollo 7 missie werd de eerste bemande missie uit het project. De ruimtecapsule zou in een baan om de Aarde uitvoerig getest worden.

* Tijdens de volgende Apollo 8 missie zouden drie mensen voor het eerst omheen de maan vliegen.

* Tijdens de Apollo 9 vlucht werd de Lunar Module of maanlander voor het eerst gekoppeld en getest aan de Apollo ruimtecapsule.

* Tenslotte werd de Apollo 10 missie de laatste testvlucht uit het project. Hierbij werd een Apollo ruimtecapsule met maanlander in een baan om de maan gebracht waarna de crew de maanlander loskoppelde om deze daarna terug te laten koppelen aan de commandomodule van de Apolloruimtecapsule.

* In juli 1969 bereikte Amerika als eerste land zijn doel door twee mensen (Armstrong en Aldrin – Collins bleef de capsule besturen) als eerste op de maan te laten landen en ze na enkele dagen opnieuw terug te brengen naar de Aarde . De inmiddels overleden president Kennedy had zijn belofte uit 1961 postuum waargemaakt.

1 2