James Webb ruimtetelescoop

Aansluitend op het artikel van gisteren (Hubble)…

De James Webb ruimtetelescoop (JWST) … een verbeterde versie van de Hubble , want infrarood observatorium, dat op kerstdag 2021 met een Ariane 5-raket vanuit Frans-Guyana  naar het Lagrangepunt 2 (1,5 miljoen km ver) werd gebracht. Daar werd JWST de grootste en krachtigste ruimtetelescoop ooit. 

* De JWST is genoemd naar de leider van NASA tussen februari 1961 en oktober 1968, James Webb.

* De JWST werd daarmee ook het voornaamste observatorium dat in dit decennium zal zorgen voor een beter begrip van ons universum en onze oorsprong.

Grensverleggend…

* Duizenden astronomen zijn nu, met behulp van de JWST, in staat om elke fase in de kosmische geschiedenis te bestuderen, van de eerste lichtgevende gloed 100 tot 250 miljoen jaar na de Big Bang tot de vorming van zonnestelsels waarin leven is kunnen ontstaan.

* Het zijn net die eerste objecten en oudste sterren, die gevormd zijn toen het universum begon af te koelen en licht uit te stralen, die nooit eerder zijn waargenomen.

* Met de JWST hoopt men nu een beter zicht te krijgen op de vorming en evolutie van sterren, sterrenstelsels en planetenstelsels zoals ons eigen melkweg- en zonnestelsel.

* Die eerste sterren en sterrenstelsels waren tot op zekere hoogte anders van aard dan de huidige. Ze ondergingen vele processen, waaronder de botsing met andere kleine onregelmatige stelsels en de interactie met donkere materie, om te komen tot de diversiteit van de objecten die we thans kunnen waarnemen.

* Door die vroegste objecten, die  -zo blijkt nu reeds-  vrij goed waarneembaar zijn, komen we een pak meer te weten over de evolutie van het universum.

* Door de grotere gevoeligheid en spectrale resolutie en het grotere bereik van de golflengte van het binnenvallend licht, zal de JWST de ontdekkingen van de Hubble ruimtetelescoop kunnen aanvullen en verruimen.

* De hoofdspiegel, bestaande uit 18 delen en met een diameter van 6.5 meter, zal immers zeven maal meer licht opvangen als de Hubble.  Het grootste verschil ligt echter in het ontwerp voor het infrarode deel van het spectrum.

Near Infrared Camera of NIRCam:

Dit is het belangrijkste beeldvormingsinstrument van de telescoop, met als werkterrein het nabije-infraroodspectrum gaande van 0,6 tot 5 micrometer.

* De NIRCam, zo werd al bewezen, heeft al een pak van de eerste sterrenstelsels die gevormd werden na de oerknal, aan ons getoond.

* De NIRCam zal ook aangewend worden om de vorming van sterren in de Melkweg, alsook planeten rond andere sterren te observeren.

* Dit laatste wordt mogelijk dankzij de ingebouwde coronagrafen. Die blokkeren het licht van een centraal object om zodoende het zwakke licht van omliggende objecten, in de eerste plaats exoplaneten, waar te nemen.

* De spiegel heeft een oppervlakte van 25m², een brandpuntafstand van 131,4 meter, weegt 700 kg en bestaat voornamelijk uit een berylliumstructuur (die een optimale sterkte/gewicht verhouding garandeert), afgewerkt met een flinterdunne gouden toplaag voor de maximale reflectie van de infraroodgolven.

* Een andere essentiële innovatie was het zonnescherm die de telescoop moet afschermen van externe bronnen van licht en warmte (zoals de zon, aarde en maan) maar ook van de warmte uitgestraald door het toestel zelf.

* Dit laatste is nodig aangezien de telescoop voornamelijk het infrarode licht van verre, vage objecten gaat observeren. En om die zwakke warmtesignalen op te vangen moet de telescoop in een extreem koude toestand opereren.

* Dat hitteschild is zodanig ontworpen dat het aan de koude kant -223°C koud kan zijn terwijl aan de andere kant stikstof zou kunnen gekookt worden. Het scherm is 5 lagen dik en heeft de grootte van een tennisveld.

* Het schild kan de hitte van de zon meer dan een miljoen keer afzwakken. Gecombineerd met de positie op het tweede zon-aarde-Lagrangepunt L2, waar ze altijd van de invloed van zon, aarde en maan afgewend zal blijven, creëert dit dus de ideale observatieomstandigheden.

* De JWST zal, in tegenstelling tot de Hubble-ruimtetelescoop, niet toegankelijk zijn voor herstellingen door astronauten in de ruimte, omdat ze op een afstand van gemiddeld 1,5 miljoen km van de aarde gepositioneerd is.

* Daarom ook is er veel belang gehecht aan het rigoureus testen van de telescoop tijdens de verschillende stappen in het productieproces. Voor sommige onderdelen , bv. de gyroscoop ,zijn andere technologieën gebruikt dan diegene die in het verleden voor problemen gezorgd hebben.

* JWST kostte , inclusief de gebruikskosten van de eerste jaren, ongeveer 8.835 miljard USD en werd mogelijk gemaakt door een internationale samenwerking tussen NASA, de European Space Agency (ESA) en de Canadian Space Agency (CSA). Zij is genoemd naar de leider van de NASA tussen februari 1961 en oktober 1968, James Webb

(met dank aan Wikipedia)

Dubbelganger van onze Melkweg

‘Verste dubbelganger van onze Melkweg ontdekt’

Astronomen ontdekten vorig jaar reeds een extreem ver en dus zeer jong sterrenstelsel dat verrassend veel op onze Melkweg lijkt. Dat maakte de Europese Zuidelijke Sterrenwacht ESO toen bekend.

Stockbeeld © /

* Het stelsel is zo ver weg dat zijn licht er meer dan 12 miljard jaar over heeft gedaan om ons te bereiken: we zien het zoals het was toen het heelal nog maar 1,4 miljard jaar oud was. Het is ook verrassend ordelijk, wat in strijd is met de theorie dat alle sterrenstelsels in het vroege heelal turbulent en instabiel waren.

* Het gaat om sterrenstelsel SPT0418-47 dat zich met de ALMA-radiotelescoop in Chili liet verschalken. Hoewel het geen spiraalarmen lijkt te hebben, heeft het minstens twee kenmerken die karakteristiek zijn voor onze Melkweg: een roterende schijf en een centrale verdikking of ‘bulge’, een grote groep sterren die zich rond het centrum van het stelsel hebben verzameld.

* Het is voor het eerst dat zo’n bulge zo vroeg in de geschiedenis van het heelal is waargenomen, beklemtoont de ESO waarvan België stichtend lid is.  (gelezen in Knack)

*** De planeet Aarde is 4,5 tot 4,6 miljard jaar oud/jong (1 miljard jaar = 109 jaar of 1 Ga). Haar ouderdom komt overeen met die van het zonnestelsel. De exacte ouderdom van de Aarde is echter op dit moment nog niet nauwkeurig te bepalen. (gelezen bij Wikipedia)

* De JamesWebb telescoop keek onlangs nog dieper in de ruimte en stuitte op schitterende sterrenhopen die niet bijster ver van de oerknal verwijderd zijn , minder dan 1 miljard jaar …

DE VLINDERNEVEL

Vrijdag 19 juni 2020 – The Butterfly Nebula, ook bekend als NGC 6302, is weer een geweldige opname van de NASA/ESA Hubble Space Telescope. Die Hubble blijft onverdroten aan de slag om al (?) het moois in het heelal voor ons te ontdekken. En daar is hij met deze niet alledaagse prent weer helemaal in geslaagd.

Vrijdag 25 juni 2021 – Op dit ogenblik is alle contact met Hubble zoek. Aan de grond vreest men het ergste. De Space Telescope zendt al 30 jaar de meest fantastische beelden van de kosmos naar de aarde. We zijn hem als een verre broer gaan zien. Gevreesd wordt dat de uiterst delicate apparatuur het begeven heeft. In het verleden werd een lens al een keer bijgesteld om vage beelden om te vormen tot kraakheldere foto’s.  Gewacht wordt er voorlopig op weer een eerste signaal na dagen van stilzwijgen.

(foto) Vorig jaar nog rond deze tijd vond Hubble de vlindernevel (foto). Die bevindt zich op 3.800 lichtjaren van onze planeet Aarde in het sterrenbeeld Scorpius. De nevel zelf is liefst twee lichtjaren breed. Om stil van te worden.

— Chelsea Gohd (Image credit: NASA, EDA and J. Kastner (RIT); CC BY 4.0)

HUBBLE werd VANDAAG 32

Ruimtetelescoop Hubble bestaat uit een aantal precisie-instrumenten voor astronomische waarnemingen.

* Hij is genoemd naar de Amerikaanse astronoom Edwin Hubble. Sinds de lancering door NASA en ESA op 24 april1990 (vandaag precies 32 jaar geleden) draait hij als de zoveelste kunstmaan rond de aarde.

* De Hubble wordt nog steeds gebruikt voor optische waarnemingen.

* Intussen werden plannen gesmeed voor nog betere en grotere ruimtetelescopen. De James Webb-ruimtetelescoop werd op kerstdag 25 december 2021 gelanceerd.

* Anderzijds stond ook de ontwikkeling van de aardse telescopen niet stil. Door een groot aantal kleinere telescoopbeelden te combineren werd het mogelijk ook vanaf de aarde afbeeldingen te maken die niet meer voor die van de Hubble onderdoen.

* NASA heeft de JamesWebb-telescoop samen met ESA en CSA gebouwd en gezamenlijk draagt men zorg voor het onderhoud. De telescoop is vernoemd naar de voormalige voorzitter van NASA, James Webb.

* De JWST kost ongeveer 10 miljard over een periode van 24 jaar. Van dat bedrag is US $8,8 miljard besteed aan de ontwikkeling van de telescoop (tussen 2003 en 2021) en is US $861 miljoen voorzien voor de operationele kosten voor vijf jaar.

* Door inflatie wordt verwacht dat de totale kosten over de gehele levensduur van de James Webb-ruimtetelescoop US $10,8 miljard zullen bedragen…Om te duizelen.

VALENTINA TERESJKOVA

Rusland, toen nog USSR, was in het begin van de ruimtevaartwedloop de Amerikanen steeds te vlug af. Na de Sputnik brachten ze ook de eerst man, even later ook de eerste vrouw in de ruimte .

* Uit meer dan 400 gegadigden werd ze met vier andere vrouwen geselecteerd voor de vrouwelijke kosmonautengroep. Van deze groep is alleen Teresjkova in de ruimte geweest.

* Teresjkova werd op 16 juni 1963 aan boord van de Vostok 6 gelanceerd , en werd daarmee de eerste vrouw , en tevens eerste burger in de ruimte.

*** Twee dagen eerder was de Vostok 5 gelanceerd. Tijdens de vlucht naderden de Vostok 5 en 6 elkaar tot op minder dan vijf kilometer en hadden ze onderling radiocontact. Een huzarenstukje in die jaren. Teresjkova landde op aarde na een vlucht van bijna drie dagen.

* Plannen voor andere vluchten met vrouwen werden evenwel afgelast. 19 jaar lang bleef Teresjkova de enige vrouw in de ruimte . Totdat op 19 augustus 1982 de Russische Svetlana Savitskaja haar volgde in de Sojoez T-7.

* Teresjkova  werd na haar niet alledaagse prestatie lid van het presidium van de Opperste Sovjet . Van 1969 tot 1991 zat ze zelfs  in het Centrale Comité van de Communistische Partij.

* Na de ineenstorting van de Sovjetunie werd ze in 2011 namens de partij Verenigd Rusland verkozen in de Staatsdoema. In 2016 werd ze herkozen.

** Op 10 maart 2020 trad ze weer op de voorgrond bij de behandeling van de grondwetsvoorstellen van president Poetin.

* Ze stelde voor , om bij het wijzigen van de grondwet opnieuw te beginnen met het tellen van de presidentiële termijnen , zodat Poetin nogmaals twee termijnen van zes jaar zou kunnen dienen.

** Daarmee onthulde ze vermoedelijk de ware bedoeling van de hele operatie. Haar voorstel werd goedgekeurd met unanimiteit van stemmen .

Tja, Teresjkova …had dat maar eerder geweten. De geschiedenis zou minder bloedig geweest zijn.

J.F. Kennedy en het Apolloproject

1961 – De Amerikaanse president  John F. Kennedy kondigt op 25 mei , vandaag exact 61 jaar geleden , aan dat ‘tegen het einde van het decennium een Amerikaan op de maan zal lopen en veilig terugkeren. Het project Apollo was meteen gelanceerd.’  (Getty images)

* Het Amerikaanse Apolloproject is vandaag de dag nog steeds het duurste, grootste en meest succesvolle ruimtevaartproject uit de Amerikaanse ruimtevaartgeschiedenis.

* Het project zorgde ervoor dat  tussen 1969 tot 1972 twaalf mensen wandelden op de maan. Amerika versloeg daarmee de Sovjet-Unie in een hevige strijd om als eerste een mens te laten lopen op de maan.

* Wegens een te duur prijskaartje (ongeveer 24 miljard dollar) en de geld- en manschappen verslindende oorlog met Vietnam werden de laatst geplande Apollomissies geannuleerd waardoor er na 1972 nooit een mens nog voet zette op het oppervlak van onze buur.

Race naar de maan

* Eén van pioniers van de ruimtevaart, Werhner von Braun, die in nazi-Duitsland nog ontwerper was van de gevreesde vliegende bommen V1 en V2, werd aangesteld om de krachtige Saturn maanraket te ontwikkelen.

* In totaal omvatte het Apollo programma elf bemande ruimtevluchten. Het project kreeg van in begin al te maken met een grote ramp . Tijdens een simulatie-oefening van de eerste Apollo vlucht kwamen drie astronauten om het leven  door een brand in hun Apollo ruimtecapsule op het lanceercomplex.

* Het Apollo project liep meteen enkele jaren vertraging op. De Apollo 7 missie werd de eerste bemande missie uit het project. De ruimtecapsule zou in een baan om de Aarde uitvoerig getest worden.

* Tijdens de volgende Apollo 8 missie zouden drie mensen voor het eerst omheen de maan vliegen.

* Tijdens de Apollo 9 vlucht werd de Lunar Module of maanlander voor het eerst gekoppeld en getest aan de Apollo ruimtecapsule.

* Tenslotte werd de Apollo 10 missie de laatste testvlucht uit het project. Hierbij werd een Apollo ruimtecapsule met maanlander in een baan om de maan gebracht waarna de crew de maanlander loskoppelde om deze daarna terug te laten koppelen aan de commandomodule van de Apolloruimtecapsule.

* In juli 1969 bereikte Amerika als eerste land zijn doel door twee mensen (Armstrong en Aldrin – Collins bleef de capsule besturen) als eerste op de maan te laten landen en ze na enkele dagen opnieuw terug te brengen naar de Aarde . De inmiddels overleden president Kennedy had zijn belofte uit 1961 postuum waargemaakt. (diverse media)

Yuri Gagarin – eerste mens in de ruimte

De Sovjet – kosmonaut Yuri Gagarin werd op 12 april 1961, de eerste mens in de ruimte.

Yuri Gagarin werd in 1934 geboren als zoon van een timmerman. Aan de Technische Universiteit van Saratov kwam Gagarin in een vliegclub terecht, waar hij leerde … vliegen.

Dan werd hij lid van de Orenburg pilotenschool, later luitenant in de Sovjet luchtmacht.

* Na afloop van zijn militaire dienst wordt Gagarin één van de 20 uitverkorenen in het ruimteprogramma van de Sovjets. Gagarin is bovenmatig intelligent en heeft een gemakkelijke karakter. Bovendien is zijn oprechtheid een ander pluspunt.

* Tenslotte blijven uit de twintig geselecteerde kandidaten alleen Gagarin en ene Gherman Titov over.

* Volgens sommigen wordt Gagarin uiteindelijk gekozen omdat zijn familie destijds onterecht hard werd aangepakt door de Sovjets. Anderen beweren dat Titov afviel omdat zijn voornaam te erg bekt als ‘german’.

.

.

* Gagarin wordt de eerste Russische kosmonaut, de eerste mens in de kosmos. Daarmee verslaat hij de Amerikaanse astronauten (sterreizigers) in de eerste race naar de ruimte.

* Met zijn ruimtewip, want van een echte reis kan men van die paar toertjes moeilijk spreken, opende Gagarin de lange reeks intercontinentale duels met de Amerikaanse tegenhangers.

* 12 april 1961 vond Gagarins historische ruimtereis plaats. ‘s Morgens om 06:07 uur plaatselijke tijd werd hij vanuit een ruimtebasis in het huidige Kazachstan de ruimte ingeschoten. In de Wostok I verliet hij als eerste mens ooit de dampkring.

* 108 minuten duurde het allereerste rondje aarde. Over die belangrijke vlucht zei de eerste kosmonaut onder meer …

“The feeling of weightlessness was somewhat unfamiliar compared with earth conditions. Here, you feel as if you were hanging in a horizontal position in straps. You feel as if you are suspended.”

* De ruimtereis is van enorm grote betekenis voor de Russen die hun grote vijand, de VS, hiermee aftroefden. De slag om de eerste mens in de ruimte te brengen wordt dus gewonnen door de Russen.

* De Amerikanen, aangevuurd door president John Kennedy, nemen in 1969 echter op grootse wijze revanche door Neil Armstrong, de eerste man op de maan af te leveren.

* Gagarin werd door zijn reis wereldberoemd en uitermate populair. Volgens sommigen kan hij die roem moeilijk aan en wordt hij alcoholist, omdat hij overal drankjes aangeboden krijgt en zelf geen maat kan houden.

* In 1967 ontsnapt Gagarin op het nippertje aan de dood als reserve-bemanningslid voor de Sojoez 1. Die vlucht crashte.

* Amper één jaar later crashte Gagarin ook dodelijk tijdens een routinevlucht in een MiG-15 straaljager.

* De 34-jarige kosmonaut liet een vrouw en twee kinderen achter. Hij werd begraven voor de muur van het Kremlin. Daar wordt elke 12 april een krans neergelegd door een aantal kosmonauten. Ook vandaag weer?

.

* Sinds de vlucht van Gagarin in 1961 hebben ruim  500 – vijfhonderd mensen – een ruimtereis gemaakt. Maar buiten Amerika bracht nog geen enkele andere natie één of meer mens(en) op onze buur … de maan. (2 vrije foto’s + 1x Clem)

Dirk Frimout , onze astronaut

Dirk Frimout werd op 21 maart 1941 geboren in Poperinge. In 1963 studeert hij af als ingenieur elektronica en zeven jaar later haalt hij een doctoraat in toegepaste fysica aan de Universiteit van Gent.

* De astronauten-carrière van Frimout begint in 1977. Hij stelt zich dan kandidaat voor een ruimtereis en van van 1978 tot 1984 coördinator van de bemanning voor Spacelab-1 in het European Space Agency (ESA).

* In 1992 wordt Dirk Frimout de eerste Belg in de ruimte. Van 24 maart tot 2 april cirkelt de Belg ,samen met zes andere astronauten, in de Space Shuttle Atlantis om de aarde.

* Frimout is verantwoordelijk voor de wetenschappelijke proeven die worden uitgevoerd. Hetzelfde jaar nog krijgt de astronaut een eredoctoraat aan de Universiteit van Gent .. Andere onderscheidingen volgen. Zo ontvangt hij onder meer de graad van Groot Officier in de Leopoldsorde en de titel ‘burggraaf’.      (Dirk Frimout (Foto: NASA).

Suske en Wiske

* Hierna werkte Frimout enkele jaren bij de Belgische Telecom-operator Belgacom en werd in 1994 voorzitter van de Euro Space Foundation, een organisatie die wetenschappelijk-technische studies onder de jeugd wil bevorderen.

* Hoewel Frimout in 2005 buiten de lijst van ‘De Grootse Belg’-verkiezing viel, is de astronaut in België erg beroemd…

* In het Suske en Wiskealbum De stervende ster speelt hij een rol. In dat stripverhaal wordt verteld dat Frimout en professor Barabas bij elkaar op school hebben gezeten. In het geboortehuis van Frimout is momenteel het Nationaal Hopmuseum gevestigd.

catastrofale ramp met ruimteveer

*** De Challenger was het tweede ruimteveer dat door de Verenigde Staten in de ruimte werd gebracht. Op 4 april 1983 maakte dit ruimteveer zijn eerste ruimtevlucht tijdens de STS-6 missie.

*** In totaal werd het Amerikaanse ruimteveer Challenger tienmaal gelanceerd maar de laatste lancering op 28 januari 1986 eindigde in een echte catastrofe omdat het ruimteveer 73 seconden na zijn vertrek uit elkaar spatte.

* Bij dit tragische ongeval kwamen alle zeven astronauten om het leven waaronder de 37-jarige onderwijzeres en publiekslieveling Christa McAuliffe.

De oorzaak van deze ramp bleek achteraf niet enkel een technische oorsprong te hebben maar vooral een menselijke.Te veel personen namen verkeerde beslissingen.

* De druk om het ruimteveer toch te lanceren bleek groter dan ze uit te stellen. Het Amerikaanse Space Shuttle ruimteprogramma keek al aan tegen een grote achterstand.

De wereld keek mee

* Omdat zich voor het eerst ook een leerkracht onder de crewleden bevond, keken duizenden kinderen en andere mensen op televisie rechtstreeks naar de beelden van de lancering van het ruimteveer Challenger.

* NASA was er uiteindelijk in geslaagd om ruimtevaart opnieuw in de media te brengen en om mensen warm te maken voor techniek en wetenschap.

* De talrijk opgekomen nationale en internationale pers en familieleden van de zeven astronauten zagen van op het Kennedy Space Center uiteindelijk hoe het ruimteveer kort na de lancering uit elkaar spatte.

De ramp liet dan ook een enorm grote indruk achter op een hele generatie Amerikanen.

* Zo herinneren zich vandaag de dag nog steeds veel mensen de woorden “Flight controllers here looking very carefully at the situation. Obviously a major malfunction. We have no downlink.” die werden uitgesproken door vluchtdirecteur Jay Greene vanuit het vluchtleidingscentrum.

1 2