Wereldboekendag (VN)

Deze dag, die ook bekend staat als ‘Internationale dag van het boek en de auteursrechten’ vindt sinds 1995 jaarlijks op 23 april plaats.* Het is op deze datum in 1616 dat zowel Cervantes, Shakespeare als Inca Garcilaso de la Vega stierven.

* Het is ook de geboortedatum of overlijden van andere prominente auteurs, zoals Maurice Druon, Haldor K.Laxness, Vladimir Nabokov, Josep Pla en Manuel Mejía Vallejo.

* Daarom wordt op deze datum een wereldwijd eerbetoon aan boeken en auteurs gehouden. Hiermee hoopt UNESCO iedereen – en met name jongeren – aan te moedigen om het plezier van lezen te ontdekken. Ook wil de VN-organisatie naar eigen zeggen ‘hernieuwd respect creëren voor de onvervangbare bijdragen van degenen die de sociale en culturele vooruitgang van de mensheid hebben bevorderd’.

Internationale initiatiefnemer UNESCO
Nationale initiatiefnemer CPNB
Website http://www.un.org/en/events/bookday/
Duur event Dag

DE STAD VAN ROMULUS

Over het ontstaan van de stad Rome doen verschillende verhalen de ronde. Volgens een bekende mythe werd Rome op 21 april van het jaar ‘753 voor Christus’ gesticht door Romulus en Remus, tweelingzoons van de god Mars en van Rhea Silvia.

* De tweeling werd op een dag door een broer van hun grootvader in een mandje in de rivier Tiber geworpen. De jongens zouden verdrinken als daar niet een reddende hand ingreep. Het werd geen hand , maar een wolvin.

* De wolvin vond niet alleen de tweeling, maar gaf ze ook uitgebreid te eten van eigen lichaam (zie afbeelding). Later ontfermde de herder Faustulus zich over hen.

* Toen ze  volwassen waren, keerden de broers terug naar de plaats waar ze ooit in een mandje waren achtergelaten. Op de Palatijnse heuvel stichtten ze een nederzetting.

* En wat broers nogal eens plachten te doen in die tijden, gebeurde ook hier: ze kregen slaande ruzie waarbij Romulus zijn broer Remus doodde. Romulus regeerde hierna alleen over het jonge Rome.

* De Romeinen (afgeleid van Romulus) vierden op 21 april het feest van Parilia om te herdenken dat de broers de stad stichtten. Tegenwoordig wordt die dag de Natalis Romae (geboorte van Rome) genoemd.    (met dank aan Historiek)

* Dit verhaal lijkt erg veel op het Mozesverhaal uit de Bijbel. Vraag is ‘wie kwam er eerst mee voor de dag?’ …

.

° Bij Wikipedia vonden we  dat … de oorspronkelijke Romeinen breder gezien behoorden tot de Latijnen. Dit volk trok in het tweede millennium voor de jaartelling vanuit Midden-Europa naar Italië.

° De Latijnen vestigden zich in het gebied aan de Tiber met haar zeven heuvels, dat zij Latium noemden. Al snel bewoonden de Latijnen ongeveer 30 verschillende stadstaten.

° Lange tijd was het naburige Alba Longa belangrijker dan het nog kleine Rome. Een tijd lang werd Rome beheerst door de Etrusken (die een niet-Indo-Europese taal spraken) en waarschijnlijk vermengden beide volkeren zich ook, want sommige belangrijke Romeinse geslachten voerden nog lang Etruskische namen, zoals de Ulpii waarvan keizer Trajanus lid was.

° Met de uitbreiding van Rome (zie Romeinse Republiek) werd de Romeinse cultuur verspreid. Ook konden buitenlanders het Romeins burgerrecht verwerven. Daardoor werden geïmmigreerde Kelten, Grieken of Germanen later ook bij de Romeinen gevoegd.

EEn atleet van 89

Milleke Bos is een rasechte pootzak uit ‘den Huithoek’. Een graag geziene man die niemand ooit kwaad deed. Milleke heeft al 89 jaar op zijn teller staan, maar dat zou je niet geloven als je hem ziet stappen en lopen als pakweg een flukse veertiger. Een rasechte atleet.

Twee maal per week in de winter en in de vroege lente wandelt hij een snelle 10 km in de brede omgeving van Vorst. Als het weer straks  beter wordt, trekt ‘de Mil’ zijn korte broek en loopschoenen aan voor alweer twee  wekelijksesessies van elk 13 km iets verder weg.(foto’s boven) Inderdaad, je moet het maar doen.‘De beste manier om van de dokter weg te blijven’, vindt Milleke. De 100 komt in zicht, maar daar houdt hij zich niet mee bezig.

De Mil was/is ook scheidsrechter in het voetbal. Zijn grote carriére maakte hij destijds als lid van Looise. Later floot hij ook amateurmatchen. Milleke is intussen al jaren arbiter in de thuismatchen van ‘De Ware Vrienden’ in Veerle-Heide. Een match zonder de Mil is geen match, oordelen zijn vrienden naar waarheid. Vandaag poseerde hij gewillig voor een paar winterse plaatjes tussen Vorst (Kerk) en de kuil van Wies, zoals we de grote visvijver in Schoot-Tessenderlo noemden, thans in privéhanden. Daar scheidden onze wegen.

PAaszaterdag en pasen

Vorig jaar schreven wij … In vergelijking met onze jeugdjaren (1950 – 1960) blijft van Pasen, het absolute hoogfeest van de Kerk, niet veel meer over. Pasen was, zowel voor gelovigen als ongelovigen, de top-zondag van het jaar. Dit jaar heeft ‘Paris – Roubaix’ die rol overgenomen.

.

.

* De gelovigen van Veerle kunnen nauwelijks bevatten dat hun paasmis niet met Pasen zelf wordt opgedragen, wel op Tweede Paasdag. Wat een verschil met de vele missen die destijds met Pasen zelf werden gehouden. Geen gewone drie, maar liefst vier stuks. En die zaten alle vier afgeladen vol.

* Bovendien werd in de week voor Pasen gebiecht dat de stukken eraf vlogen. Pastoor en onderpastoor volstonden niet om vooral zaterdags al dat leed te verwerken. Gelukkig was er de nabije abdij van Averbode om versterking binnen te halen.

* De pater van Eiverbeur had op paaszaterdag (en paasmorgen) een kliëntenkring van ‘matige kerkbezoekers’ voor de kerkelijke hoogdag. Voornamelijk mannen die het tijdens het jaar ‘vergeten waren’ om naar de zondagsmis te komen.

* De pater begreep dat en strafte mild. De zondagse paasmis bleef voor de gelegenheidsbezoeker wel een jaarlijks uniek feit waarin hij ook te communie ging, een lichtpuntje in zijn schraal geestelijk leven.

(foto biechtstoel in de abdijkerk Averbode)

Wilbur en Orville Wright, luchtvaartpioniers

‘‘s Werelds grootste vliegtuig, de Stratolaunch, heeft er zijn eerste testvlucht opzitten. Dat gebeurde zaterdag 13 april 2019 in de Amerikaanse deelstaat Californië.’ Hoe het verder liep, weten we niet, maar de plannen oogden vorig jaar echt groots.

GZHvJt6nrtrP9PrXVquZsm-650-80° De Stratolaunch (foto l) moet in de toekomst dienen als lanceerplatform voor satellieten, en zal geen passagiers vervoeren.

* Roc’, zoals het vliegtuig genoemd wordt, heeft een spanwijdte van 117 meter. Van staart tot snuit is het 72 meter lang en het weegt 226 ton. Het is zo gigantisch dat er twee cockpits zijn, een in elke romp.

° Wat een schril contrast met de proto-zweeftoestellen van de broers Wright aan het begin van vorige eeuw die ik op mijn almanak vond. Wilbur werd 16 april 1867 geboren, vandaag 154 jaar geleden.

* Broer Orville was vier jaar jonger (1871), even oud als mijn grootmoeder Marie, beiden vandaag dus jongelui van 150  …

* Met de werktuigkundige Charles Taylor ontwierpen de gebroeders Wright een luchtgekoelde 12 pk motor. De tweedekker van de Wrights kreeg een spanwijdte van 12,2 meter en een lengte van 6,4 meter. Het dragend oppervlak van de vleugels was 47,4 vierkante meter.

Wrightflyer* Beide broers realiseerden op 17 december 1903 de eerste vlucht ooit met hun experimenteel en onafgewerkt toestel. Dat gebeurde in de duinen van Kitty Hawk (VS). Na enkele mislukte pogingen lukte het uiteindelijk toch … Hun toestel bleef 59 sec in de lucht en legde de fabuleuze afstand van 260 meter af.

° Nu een lacheding, maar omdat de broers hun vluchten in het geheim maakten, geloofde de pers hun verhaal aanvankelijk niet. Ondanks de foto’s die ze zelf hadden genomen.

* Pas veel later kregen de broers de roem die ze verdienden en kon de luchtvaart , met WO I in de maak, ‘een hoge vlucht’ maken.

.
What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

meester Leonardo da Vinci

15 april is ook de dag van de Italiaanse kunstenaar, architect en uitvinder Leonardo da Vinci. LdV was een van de belangrijkste kunstenaars uit de Renaissance en schilder van het beroemdste en best bewaakte schilderij ter wereld, de ‘Mona Lisa’.

* Leonardo was de buitenechtelijke zoon van een notaris en een boerin uit Vinci. Hij werd op 15 april 1452 geboren in het plaatsje Vinci, vandaar zijn naam Leornardo da Vinci.

* Op zijn vijftiende ging in de leer in het atelier van de belangrijke Florentijnse kunstenaar Andrea del Verrocchio. In Florence ontwikkelde hij zich tot een gerespecteerd meester in vele disciplines.

* Da Vinci is hét kind van de renaissance. Hij blonk niet alleen uit als kunstschilder, maar ook als beeldhouwer, architect, filosoof, dichter, natuurvorser en ingenieur. Zijn vindingrijkheid blijkt vooral uit zijn schetsbladen.

* Leonardo beschreef en tekende verschillende wapentechnische  constructies en bestudeerde het menselijk lichaam met talrijke anatomische tekeningen.

* Van 1482 tot 1499 verbleef hij aan het hof in Milaan. In deze periode voerde hij vele artistieke, militaire en architectonische opdrachten uit.

* In Milaan ontstond o.m. het schilderij ‘Het laatste avondmaal’ waarvan een copy te bewonderen is in de abdij van Tongerlo.

* Na zijn Milanese periode leefde Leonardo da Vinci in Venetië, Mantua Florence en Rome.

*** De ‘Mona Lisa’ (Louvre, Parijs) ontstond in 1503.

* Over de identiteit van Mona Lisa werd lang gespeculeerd. Lisa Gherardini blijkt de echtgenote van zijdehandelaar Francesco del Giocondo te zijn.

* Experts blijven evenwel twijfelen omdat de kleding te ‘gewoon’ was, te goedkoop voor een vrouw van een rijke koopman.

* De Mona Lisa (prent) is overigens een van de weinige werken waarvan men zeker weet dat het door Leonardo zelf geschilderd is.

* Zijn manier van schilderen werd door vele kunstenaars nagebootst, doch niemand bereikte hetzelfde resultaat.

* Aan het einde van zijn leven begeleidde Leonardo koning Frans I naar Frankrijk. Leonardo da Vinci overleed tijdens deze reis op 2 mei 1519 in Amboise. Hij werd begraven in de Kapel van Sint-Hubertus in het kasteel van Amboise.

DE TELESCOOP

Toen de telescoop in de 17e eeuw werd uitgevonden was het onderscheid tussen een verrekijker en een telescoop nog vaag. De uitvinding ervan veranderde onze blik in de verte voorgoed.

* De telescoop is naar alle waarschijnlijkheid een Nederlandse uitvinding. Als uitvinders worden vaak de Middelburgse brillenmakers Zacharias Janssen en Hans Lipperhey genoemd.

* Lipperhey diende in 1608 een octrooiaanvraag in voor een ‘buyse waarmede men verre kan sien’ Hij kreeg echter geen patent omdat het instrument té eenvoudig na te bouwen was. Lipperhey werd wel de eerste die het instrument praktisch bruikbaar maakte en… aan de man wist te brengen.

* Lipperhey toonde zijn vinding ook aan prins Maurits van Oranje. Die zag meteen de militaire waarde van deze kijkbuis in. Tijdens een demonstratie van de telescoop op het Binnenhof kon hij vanuit Den Haag zelfs de kerkklok van Delft aflezen.

* Van Oranje was erg enthousiast en liet de nieuwe vinding direct zien aan zijn aartsvijand Ambrogio Spinola, die in Nederland was omwille de onderhandelingen voor wat later het Twaalfjarig bestand zou heten. “Vanaf nu zal ik niet meer veilig zijn, want jullie kunnen me nu van veraf zien!”, orakelde Spinoza.

* Anderen claimden ook spoedig deze nuttige uitvinding.Toch zorgde Lipperhey ervoor dat de telescoop een snelle opmars maakte en zich verspreidde over Europa.

Galileo Galilei

* Het nieuws over de verrekijker kwam in 1609 terecht bij de Italiaanse wis- en natuurkundige Galileo Galilei. Galilei verbeterde de verrekijker en maakte er een sterrenkijker van.

* Meteen zag hij dingen die nooit eerder waren waargenomen: donkere vlekken op de zon, bergen en kraters op de maan en de ontelbare hoeveelheid sterren van de Melkweg.

* Hij publiceerde zijn bevindingen in 1610 in zijn werk Sidereus Nuncius (boodschapper van de sterren). Zijn ontdekkingen stonden haaks op de wetenschappelijke ideeën van die tijd. Het begin van de moderne astronomie.

 

* Ook Isaac Newton maakte rond 1670 een sterk verbeterde versie van de sterrenkijker. Met een kortere buis verkreeg hij nog een veel scherper beeld.

* Tot op de dag van vandaag kijken we verder dan onze neus lang is. En weten we dat de aarde geen onderdeel is van een klein en statisch universum, maar deel uitmaakt van een oneindig groot geheel.

KNAPPE KOP, die GaGa

galilei-galileoTwee jaar voordat de Beeldenstorm in de Nederlanden uitbarstte (1566) werd Galileo Galilei geboren in Pisa Italië op 15 februari 1564. Zes jaar na zijn dood in 1642 werden de Nederlanden definitief opgedeeld in een Noord- en een Zuidgedeelte, beklonken in de Vrede van Munster (1648). Maar dit terzijde.

° Galilei bekommerde zich wellicht weinig om politiek. Hij werd astronoom, wiskundige en filosoof. Met een in Middelburg (Nl) uitgevonden telescoop ontdekte hij kraters en bergen op de maan, zwarte vlekken op de zon, de manen van Jupiter (Ganymedes, Europa, Callisto en Io) en zag hij ook Venus van dichterbij.

° Hij kwam ook tot de ontdekking dat de Melkweg een geweldige verzameling sterren is en … zeer belangrijk in die tijd … dat onze planeet Aarde om de zon draait, en niet andersom zoals de Kerk beweerde. Volgens haar was de Aarde het onbewogen middelpunt van het universum.

° In 1610 publiceerde Galilei zijn ontdekkingen. Ze maakten hem beroemd over heel Europa. De Kerk was echter not amused en veroordeelde  Galileo in 1616 voor ketterij en geloofsdwaling. Galilei mocht wel blijven werken zolang hij zijn stelling niet als een bewezen feit beschouwde.

° In 1632 kreeg hij levenslang huisarrest  omdat  hij zijn ontdekkingen in zijn Dialogo publiceerde en paus Urbanus VIII behoorlijk op de korrel nam. Pas in 1992 sprak paus Paulus II de kerkelijke excuses uit.

° Van GG is ook de oneliner  “Ik heb nog nooit een man ontmoet die zo onwetend was dat ik niets meer van hem kon leren.”

.
.
What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

Tiananmen , 32 jaar geleden

In 1989 was het kapitalisme tien jaar geïntroduceerd in China. Maar meer vrije markt bracht niet meer vrijheid of efficiëntie. Corruptie en inflatie plaagden de burger en studenten vonden moeilijk werk.

* Op 15 april 1989 begint de studentenopstand op het Plein van de Hemelse Vrede in Peking. De opstand duurt tot 4 juni. Dan wordt het protest hardhandig neergeslagen. De dagen voor het leger ingreep, was  de sfeer op het plein ‘als Woodstock zonder de concerten’.

* Tiananmen 4 juni 1989, werd het scharniermoment voor het moderne China. De opstand van 15 april duurt tot 4 juni. Dan wordt het protest hardhandig neergeslagen.

* Bij de 30ste verjaardag (2019) werden volgens Human Rights Watch sinds mei twee tachtigjarige moeders, die hun zonen verloren in het protest, onder huisarrest of incommunicado geplaatst. Meerdere activisten uit de ‘generatie Tiananmen’ werden op gedwongen bewaakte vakantie gestuurd, zodat ze met niemand konden spreken.

* Zelfs ludieke herinneringen waren gevaarlijk. Drie voormalige deelnemers stookten in 2019 eigen drank met een etiket dat met de datum verwees naar Tiananmen. Eén van hen kreeg 3,5 jaar cel.

* Zo blijft de revolte China’s best bewaarde geheim, hoewel nog erg veel mensen rondlopen die zich de studentenopstand levendig herinneren. Zij houden, samen met de staatsmedia en de internetcensuur, de generatie geboren na 1989 in het ongewisse. (meer op 4 juni)

1 2