KAPEL VAN 7 WEEÊN

Op Facebook maakte zondagfotograaf Jakke een foto van de kapel van 7 weeën op de Diestsebaan, bekeken vanaf de Bierhoeve. Vanuit Veerledorp een eindje Brabant in. Veel dorpsgenoten kennen de plaats blijkbaar niet. Broer Herman maakte destijds een filmpje dat een en ander kan verduidelijken. Even klikken voor moois van dichtbij. Drukken op…   https://youtu.be/eLtZnQ4Q0ps

* Herman“Wandel met me mee, geniet van de schoonheid van de natuur hier vlakbij en ontmoet met mij de schaapherders in Averbode Bos en Heide.
Speciaal voor hen die -om welke reden dan ook- hier niet (kunnen…) komen…”

MAMMOETBOOM IN GEMEENTEPARK VEERLE

In Veerle staat een boom. Niet zo maar de eerste de beste want hij oogt niet alleen groot en fors, hij is het ook.
De boom werd omstreeks 1950 geplant toen het huidige gemeentepark werd aangelegd. Iedereen kent hem als een flink uit de kluiten gewassen soort den, maar weinigen wisten /weten dat hij tot de familie van de mammoetbomen of sequoia’s behoort. Een boom waarvan velen dachten dat die alleen in Amerika voorkomt.
.
* De Veerlese sequoia is in feite nog een tiener in zijn soort. Hij heeft nog vele jaren voor de boeg om de voetsporen van zijn oudere familiegenoten te drukken. Zijn basisomtrek bedraagt ‘nog maar’ 4,40 m en 18 m is nog verre van indrukwekkend hoog. Daarom hebben we even wat bijkomende info opgesnord omtrent de mammoet onder de bomen.
.
CIPRES
.
* De mammoetboom of reuzensequoia (sequoiadendron giganteum) behoort tot de cipresfamilie (Cupressaceae). Het is de zwaarste boom ter wereld. De soort komt vooral voor in Californië. De grootste daar heeft een hoogte van ruim 83 en een bodemomtrek van 31 m. De leeftijd van de oudste reuzensequoia in de wereld wordt op 3 200 jaar geschat … Schatters durven wel eens overdrijven, maar toch.
.
* Als sierboom werden mammoetbomen in Europa pas na 1850 aangeplant. Daardoor zijn ze voorlopig nog aanmerkelijk kleiner dan die in Californië. De dikste mammoetboom in België vind je in het Waalse Esneux. Hij heeft al een stamomtrek van 9,15 m.
.
* De mammoetboom heeft een zeer dikke bast en een hoge kruin, zodat bij een bosbrand het vuur de belangrijkste delen van de boom niet kan aantasten.
Het te snel blussen en voorkomen van bosbranden in het verspreidingsgebied, waarbij de zaden worden aangetast, schijnt evenwel de oorzaak te zijn dat er vrijwel geen nieuwe sequoia’s meer groeien. Ook kunnen de zeer sterke bosbranden de oude exemplaren dodelijk beschadigen.
.
* De mammoetboom levert zacht en duurzaam hout. Het is echter te zacht om als constructiemateriaal gebruikt te worden.
.
ESNEUX
.
De mammoetboom van Esneux (le séquoia géant d’Esneux ) is de dikste van België (9,15 m) en groeit op een bebost plateau nabij de Ourthe in het Luikse Esneux. Sequoia’s hebben een (veel) grotere groeisnelheid dan andere soorten.
* Deze boom zou in 1891 geplant zijn, 60 jaar voor de onze, wat betekent dat zijn stamomtrek jaarlijks met zo’n 8 cm is toegenomen.
 * Het volume wordt geschat op ongeveer 96 m³. Als dat correct is, is deze boom met ruime voorsprong al de meest volumineuze van de Benelux.

MIST HEEFT OOK CHARMES

Gisteren dachten we dat de lente in aantocht was. Vandaag werden we met de neus op de weerfeiten gedrukt. Mist, mannekens, de echte lente komt er pas eind maart aan. Maar mist heeft ook zijn charmes. De wereld een beetje anders … Het hoort bij een kwakkelwinter. 2 fotootjes…

Charles Darwin en de Beagle

HMS Beagle – Owen Stanley, 1841

Op 27 december 1831, vandaag 190 jaar geleden, begint de Engelse bioloog Charles Darwin aan zijn wereldreis met het schip de HMS Beagle. Het schip vertrekt die dag onder bevel van kapitein Robert FitzRoy vanuit de haven van Plymouth.

* De reis zou tot 1836 duren. Charles Darwin ging gedurende de reis vaak aan land om onderzoek te doen. Dit onderzoek leidde uiteindelijk tot de vorming van de zogenaamde evolutietheorie.

* Darwin deed die theorie in 1859 uit de doeken in zijn beroemde werk On The Origin of Species by Means of Natural Selection, or the Preservation of Favoured Races in the Struggle for Life (Over de oorsprong van soorten door middel van natuurlijke selectie, of het behoud van begunstigde rassen in de strijd om het bestaan).

* Darwin beschreef in het boek hoe nieuwe diersoorten ontstaan. Hij stelde dat de verschillende soorten niet onveranderlijk zijn en ook niet door een God worden geschapen.

* De verschillende soorten zijn volgens hem in de loop van miljoenen jaren geëvolueerd. Dieren, zo ontdekte Darwin, pasten zich voortdurend aan veranderende omstandigheden in hun omgeving aan: het principe van natuurlijke selectie ontstond daar.

* De bioloog deed zijn ideeën op tijdens zijn bezoek aan de Galapagos-eilanden in 1835. De eilandengroep, die tientallen eilanden omvat en zich over honderden kilometers uitstrekt, vormt een ideale omgeving voor natuurlijke selectie.

* Zo ontdekte Darwin onder meer dat de vinken die op de verschillende eilanden leven op subtiele wijze van elkaar verschilden.  Deze veranderingen, zo ontdekte de bioloog, waren ontstaan doordat de vogels zich hadden aangepast aan de biotopen van de betreffende eilanden.

(met dank aan Historiek)

KORTSTE DAG VAN HET JAAR

21 DECEMBER KORTSTE DAG VAN HET JAAR 2021

Weerman Frank Deboosere verduidelijkt even …

Frank: “Als je naar de kalender kijkt, stel je vast dat vanaf 17 december de dagen ’s avonds al beginnen te lengen. Pas op 4 januari begint de zon ’s ochtends vroeger op te komen.  De vroegste zonsondergang heeft plaats op 13 december. De meest late zonsopkomst gebeurt op 30 december.”

 Wat is er aan de hand?

Frank: “De aarde draait rond de zon. Die baan is geen cirkel, maar een ellips. In de winter bevindt de aarde zich dichter bij de zon dan ’s zomers.  Op 4 januari 2022 bevindt de aarde zich op een afstand van ongeveer 147 miljoen km van de zon. Een goeie zes maanden later, op 4 juli 2022, is de aarde het verst verwijderd van de zon, op een afstand van 152 miljoen km van de zon.  Daardoor zal de aarde ’s winters ook wat sneller rond de zon draaien. Dat is een toepassing van de tweede wet van Kepler (de perkenwet). De draaiing van de aarde rond zijn as is constant. En dus zien we de zon begin januari meer achterlopen ten opzichte van de sterren dan begin juli.”

Kortste dag ?

– “Bij het begin van de astronomische winter (21 december 2021) hebben we wel degelijk de kortste dag van het jaar. Maar dat verschil is niet symmetrisch verdeeld over de zonsopgang en de zonsondergang, omdat de aarde eind december dicht bij de zon staat en omdat de aardas schuin staat ten opzichte van de baan rond de zon.”

– “Hetzelfde fenomeen doet zich trouwens ook voor bij het begin van de astronomische zomer. De vroegste zonsopkomst van het jaar is op 16 juni 2022. De meest late zonsondergang van het jaar gebeurt op 25 juni 2022. De astronomische zomer begint op 21 juni 2022.”

– Vandaag 21 december 2021 begint de astronomische winter om 16:59 uur precies.

smog = luchtvervuiling

 Smog is luchtvervuiling die in een bepaalde periode opeens sterk toeneemt De stoffen die invloed hebben op het ontstaan van smog zijn vooral ozon en fijnstof en in mindere mate stikstof – en zwaveldioxide. Deze smog-episoden kunnen een paar dagen, zelfs enkele weken duren..

* Luchtvervuiling in steden valt meestal uiteen in twee categorieën gebaseerd op het klimaat en het type luchtvervuiling. Vaak ook wordt er gebruikgemaakt van de termen winter- en zomersmog.

* In de winter bestaat smog uit een mengsel van hoofdzakelijk fijnstof en zwaveldioxide. Het is echter beter om te spreken van fotochemische en industriële smog. Beide hebben andere effecten op de gezondheid.

* De meeste steden hebben gedurende de zomer, wanneer de zon het meest intens is, last van fotochemische smog en gedurende de winter van industriële smog, doordat er dan de behoefte is tot verwarming door bijvoorbeeld houtkachels en oliebranders, waarbij schadelijke stoffen vrijkomen.

* De grootste bronnen van vervuiling zijn auto’s en elektriciteitscentrales. De stoffen die de vervuiling veroorzaken zijn voornamelijk koolstofmonoxide, stikstofoxiden en vluchtige koolwaterstoffen.

Deze stoffen reageren met aanwezigheid van zonlicht en vormen daarbij een mengsel van schadelijke secundaire vervuilers. Schadelijke stoffen die ontstaan zijn voornamelijk fijnstof en ozon. 

* Afhankelijk van waar ozon zich in de atmosfeer bevindt heeft de stof positieve of negatieve effecten. In de hogere luchtlagen beschermt de ozonlaag ons tegen het schadelijke ultraviolette licht van de zon.

* Er is nauwelijks uitwisseling van ozon tussen de ozonlaag en ons leefniveau. De ozon die op leefniveau geproduceerd wordt kan niet gebruikt worden voor de aanvulling van de ozonlaag.

* Omgekeerd kan alleen hoog in de bergen bij sommige weersituaties de ozonconcentratie wat hoger zijn door ozon uit de ozonlaag. Ozon is een zeer reactief molecuul. Het irriteert het ademhalingsstelsel, beschadigt gewassen, bomen en andere vegetatie, en het erodeert rubber.

* In steden met fotochemische smog, de zgn. bruine steden, zorgt het drukke verkeer in de ochtend voor de belangrijkste bronnen van de smog. De hoogste concentraties van ozon worden bereikt tussen 12:00 en 20:00 uur, meestal aan het begin van de middag.

 * Gewoonlijk wordt het hoogste smogniveau niet bereikt in de stad zelf, maar in de buitenwijken en de omliggende gebieden. Dit wordt veroorzaakt door de tijd die nodig is om de smog te vormen.

 * Zomersmog is een verkeerde benaming voor fotochemische smog, omdat het proces ook in de winter plaats kan vinden; de sterkte is in de zomer echter een stuk hoger vanwege de hogere stralingsintensiteit van de zon.

Wikipedia was onze gids in smogrijke dagen. Bedankt Wiki ! –

amundsen en de polen

Op 16 juli 1872 werd Roald Amundsen geboren in Borge, een plaats in het zuidoosten van Noorwegen, in een familie van scheepseigenaars en kapiteins.

° Als de jonge Amundsen hoorde over de reis die een landgenoot in 1888 naar Groenland maakt , is zijn aandacht gewekt en besluit hij óók ontdekkingsreiziger te worden.

° Op zijn 25ste neemt hij deel aan een tweejarige Belgische Antarctische Expeditie die geleid wordt door Adrien de Gerlache. De Belgica is het eerste schip dat overwintert in Antarctica.

° Enkele jaren na deze expeditie leidt Amundsen een expeditie die de ‘Noordwestelijke Doorvaart’ , van de Atlantische Oceaan naar de Grote Oceaan dwars door de poolarchipel van Canada, zal proberen over te steken.

° Die expeditie uit 1903 verloopt aanvankelijk niet succesvol. Het schip komt vast te zitten in het ijs en de bemanning moet wachter op het einde van de winter. Een jaar later bereikten ze wel hun doel.

° Na deze barre tocht plant Amundsen in 1909 weer een expeditie om als eerste de geografische noordpool te bereiken. September van dat jaar verneemt hij echter dat de Amerikaanse ontdekkingsreiziger Robert Peary hem voor is geweest.

° Amundsen verandert zijn plannen. De zuidpool wordt zijn doel. Tot op dat ogenblik is nog nooit een mens op het zuidelijkste puntje van de aarde geweest. De Noor vertrekt in 1910 en overwintert met zijn team in de buurt van het Ross-ijsplateau in de Walvisbaai.

* Op dat zelfde ogenblik is ook de Britse ontdekkingsreiziger Robert Falcon Scott bezig met een missie naar de zuidpool.

° Amundsen heeft echter een voorsprong. Hij bevindt zich 90 kilometer dichter bij de zuidpool. Zijn concurrent heeft echter een snellere route naar de pool. Amundsen moet snel een weg vinden door de Trans-Antarctische bergen.

* De echte tocht van Amundsen naar de geografische zuidpool begint op 20 oktober 1911. Hij reist samen met Olav Bjaaland, Helmer Hanssen, Sverre Hassel en Oscar Wisting en bereikt de zuidpool op 14 december 1911, vandaag 110 jaar geleden.

° Robert Falcon Scott bereikt de zuidpool 35 dagen later en vindt de tent van Amundsen met een aan hem gerichte brief. Het vergaat de Brit en zijn teamleden hierna slecht. Allen overlijden wellicht op de terugweg naar hun kamp.

* Amundsen laat pas op 7 maart 1912 de wereld weten dat hij en zijn expeditieleden de zuidpool hebben bereikt.

° In 1925 probeert Amundsen per luchtschip de geografische noordpool te bereiken. Hij wordt gesteund door de rijke James Ellsworth. De eerste poging slaagt niet. In 1925 volgt een tweede poging.

° Met aan boord onder andere Lincoln Ellsworth, de Italiaan Umberto Nobile en piloot Hjalmar Riiser-Larsen stijgt het luchtschip de Norge op 11 mei 1926 op vanaf Svalbard. Zestien uur later bereikt het schip de geografische noordpool. De bemanning gooit hierop Noorse, Italiaanse en Amerikaanse vlaggen naar beneden.

* Mogelijk bereikte Amundsen als eerste ook de geografische noordpool. Aan ‘de rechtmatigheid’ van eerdere claims van ontdekkingsreizigers als Frederick Cook en Robert Peary wordt namelijk getwijfeld.

° De avontuurlijke Noor stierf geen natuurlijke dood. Kon ook moeilijk met zo’n palmares. Tijdens een vliegtuigcrash in 1928 in de Noordelijke IJszee was het zo ver. Uitgerekend tijdens een reddingsmissie nog wel.

* Het neergestorte vliegtuig en het lichaam van Amundsen zijn evenwel nooit teruggevonden. Stof genoeg voor veel heldhaftige verhalen. (bronnen Historiek en Wikipedia – vrije/gratis foto)

Onze bossen smeken om dode dieren

– Eos Blogs Natuur & Milieu –

Smeken om dode dieren

Ze ogen misschien niet zo smakelijk, maar vliegen, maden en aaskevers zijn onontbeerlijk voor een gezond ecosysteem en een veerkrachtige natuur. Toch hebben ze nauwelijks iets te bikken in onze sterk opgeruimde bossen.

* Waar zijn alle kadavers heen? En wat gebeurt er met reeën of everzwijnen die onder de wielen terecht komen? Ze worden opgehaald, gepasteuriseerd, gedroogd en verwerkt tot diervoeder of grondstof voor de betonindustrie.

* De Nederlandse organisatie ARK Natuurontwikkeling zet actief in op rewilding of het herstellen van natuurlijke processen in de natuur. Dode dieren zijn daar een essentieel onderdeel van. ARK promoot al jaren haar dood-doet-leven-visie.

* Een heleboel beesten is afhankelijk van kadavers. Ook dieren waarvan je het misschien niet verwacht, profiteren daarvan. Vlinders komen de sappen opzuigen. Herten knabbelen aan de botten om mineralen zoals calcium op te nemen. Roodborstjes en koolmeesjes plukken de haren uit om in het broedseizoen hun nesten te maken. Ook eekhoorns en muizen gebruiken haren als nestmateriaal. Dat is lekker warm. Elk stukje van zo’n kadaver wordt hergebruikt. (gratis foto)

*  ‘De mens is goed in dingen uit het systeem halen,’ betreurt Judith Slagt van ARK Natuurontwikkeling. ‘Tot een paar decennia geleden hadden we hier in Nederland erg opgeruimde bossen. Toen kwam langzaam het besef dat dood hout goed is omdat er allemaal beestjes en zwammen en planten op zitten. Het is wat rommeliger dan wat je in je achtertuin hebt, maar dit is hoe de natuur er hoort uit te zien.’

* Een kadaver trekt zoogdieren aan zoals vos, das, steenmarter, boommarter, everzwijn en wolf. Ook grote vogels zoals raaf, rode wouw, zeearend en buizerd vinden hun weg ernaartoe. Minder leuk om zien maar bijzonder belangrijk zijn de vele insecten en larven. Die sluiten de voedselkringloop en vormen zelf weer proviand voor egels, spinnen en vogels.

 * ‘Op en rond kadavers gaan ook allerlei gekke dingen groeien,’ zegt Slagt. ‘Omdat er zaadjes uit de maaginhoud van het kadaver vrijkomen. Of omdat er plots allerlei mineralen in de bodem terecht komen die een goede voedingsbodem vormen voor planten die er anders geen kans maken.’

 * ‘Met dode dieren is het precies hetzelfde. Die horen er gewoon bij. Voedingsstoffen van het ene organisme worden zo beschikbaar gesteld voor het andere organisme. Door die dieren in de natuur te laten liggen, sluit je de cyclus.’ 

* Wat als de aaseters verdwenen zijn? Slagt : ‘Die komen wel. Bij het terugplaatsen van kadavers verschenen hier plots allerlei insectensoorten waarvan we dachten dat ze al verdwenen waren uit het gebied. Het kan soms even duren, maar uiteindelijk wordt alles afgebroken.’

* Met dode dieren is het precies hetzelfde. Die horen er gewoon bij. Voedingsstoffen van het ene organisme worden zo beschikbaar gesteld voor het andere organisme. Door die dieren in de natuur te laten liggen, sluit je de cyclus.

** In 2019 werd in Vlaanderen maar liefst 47 ton aangereden wild opgehaald en vernietigd. Niets werd teruggegeven aan de natuur.

* Daardoor lijdt onze Vlaamse natuur al jaren aan kadaverschaarste. Grote grazers zijn in deze regio in het wild al eeuwen uitgestorven. De Gallowayrunderen en Konikpaarden die natuurorganisaties inzetten om hun gebieden te beheren, worden evenwel beschouwd als vee.

* Dat vee valt bovendien onder strikte Europese regelgeving en moet dus geruimd worden na hun dood. In bepaalde Nederlandse natuurgebieden mogen grote grazers blijven liggen na hun dood.

* Een dergelijke maatregel is er in Vlaanderen niet. Een groot deel van de weinige wilde dieren die overblijven, verdwijnt bovendien door jacht of aanrijding. Dat er in Vlaanderen weinig animo is voor dode dieren, is een understatement. Wie zet er zijn schouders onder?’

1 2 3 7