de rode telefoon

Op 30 augustus 1963 werd  een directe telefoonverbinding tussen het Amerikaanse Pentagon en het Kremlin in Moskou in gebruik genomen. Twee maanden eerder hadden beide landen afgesproken dat er zo’n lijn zou komen.

* De ‘rode telefoon’, of hotline, moest er voor zorgen dat de twee nucleaire grootmachten sneller met elkaar in contact konden treden om te voorkomen dat de landen besluiten zouden nemen op basis van miscommunicatie.

* Het besluit kwam niet lang na de Cubacrisis. Toen was duidelijk geworden dat de communicatie tussen de twee grootmachten vrij traag verliep. En ook dat slechte communicatie enorme gevolgen kon hebben.

* Aanvankelijk werd er gebruik gemaakt van een telexverbinding. Het kostte voortaan slechts enkele minuten tijd om een bericht te versturen. Op 30 augustus 1963 werd vanuit Amerika het eerste bericht verstuurd en dat ging als volgt:

The quick brown fox jumped over the lazy dog’s back 1234567890.

* Geen willekeurig bericht. In dit eerste bericht kwamen namelijk alle letters en cijfers van de typemachine voor zodat getest kon worden of ze allemaal werkten. De telexverbinding werd in de jaren zeventig vervangen door spraaktelefonie.

* De ‘rode telefoon’ werd onder meer gebruikt tijdens de Zesdaagse Oorlog (1967) en de Jom Kipoeroorlog (1973).

* De lijn had vooral een symbolische functie. Nadat de spanning tussen de twee landen tijdens de Cubacrisis enorm hoog was opgelopen, maakte de lijn duidelijk dat de VS en de Sovjet-Unie het beiden van belang vonden om in tijden van crisis snel en duidelijk met elkaar te kunnen communiceren.

** Alhoewel de Koude Oorlog toen al lang voorbij was, werd er in 1999 een nieuwe beveiligde verbinding aangelegd tussen de beide regeringen.

(met dank aan Historiek)

dode zee verzandt

De Dode Zee wordt in de Bijbel ook wel Zoutzee genoemd. De diepst gelegen zee op Aarde. De zee speelt een belangrijke rol in de (Bijbelse) geschiedenis.

* Op de berg Massada had koning Herodes een paleis. Op dezelfde berg Massada sloegen de Joden de hand aan zichzelf om te voorkomen dat zij in de handen van de Romeinen vielen.

* Aan de oostzijde, in Jordanië, ligt de berg Nebo, waar Mozes begraven werd. In Qoemran werden de beroemde zogeheten “Dode Zeerollen”gevonden (zie bij Qoemran). Even ten noorden van de Dode Zee ligt Qasr el-Yahud, een plek  aan de Jordaan  waar christenen zich , in navolging van Jezus, door de eeuwen heen lieten dopen.

* In de Dode Zee zelf is echter geen enkele vorm van leven mogelijk. Water stroomt alleen maar de Dode Zee in, maar stroomt er niet meer uit.

* Rondom de zee wemelde het van leven. Het gebied ligt op de route van trekvogels uit Europa die in Afrika overwinteren. Honderden soorten vogels worden hier geteld. Er kwamen ook vele unieke plantensoorten voor.

* In onze tijd droogt de Dode Zee snel en zeker op. Het waterpeil zakt elk jaar een meter. Hoe dat komt ? Omdat Israël, Jordanië en Syrië het Jordaanwater grotendeels aftappen voor de landbouw… Syrië en Jordanië  bouwden immers een dam in de Yarmoek, de belangrijkste toevoerrivier van de Jordaan.

* Daardoor ontving de  Dode Zee 15 jaar geleden nog maar 5 % van het water dat ze nog kreeg in de jaren vijftig.

*  Bovendien is het nu al zo vervuild door rioolwater en afvalwater van de industrieën, dat het ongeschikt is om er in gedoopt te worden. Vroeger lieten jaarlijks ongeveer 100.000 mensen zich in de Jordaan dopen.

**  Toen Jezus werd gedoopt in de Jordaan door Johannes de Doper was het water nog heel schoon en fris. Een schril contrast met wat er nu gebeurt … Kijk maar.      (dank zij het speurwerk van Boni Peeters)

HET BEGRIP GENOCIDE

Genocide betekent letterlijk ‘volkerenmoord’. Hiervan is sprake als er systematisch en doelbewust een volk of een bevolkingsgroep wordt uitgeroeid. In de geschiedenis is er talloze malen sprake geweest van genocide.

Raphael Lemkin
Raphael Lemkin

* De term genocide is pas in 1944 voor het eerst op papier gezet door de Poolse advocaat Raphael Lemkin (1900-1959), in diens studie Axis Rule in Occupied Europe.

* Hij bereidde ook het Genocideverdrag voor, dat in 1948 tot stand kwam. Genocide is een samenvoeging van het Grieks genos (ras, volk of stam) en het Latijnse achtervoegsel cide (afkomstig van het werkwoord caedere: doden.* Het internationaal recht geeft de volgende definitie:

Een bijzondere en massale vorm van buitengerechtelijke executies of democide.

* Genocide valt onder de grotere noemer van misdrijven tegen de menselijkheid, zoals gedefinieerd kort na de Tweede Wereldoorlog bij de Neurenberger Processen en in het Genocideverdrag (1948).

* Onder genocide valt meer dan alleen ‘etnische zuiveringen’. Genocide is een aanzienlijk breder verschijnsel. Dit blijkt uit het op 9 december 1948 vastgestelde Genocideverdrag van de Verenigde Naties, ook wel het ‘Verdrag voor het voorkómen en bestraffen van de misdaad van genocide’ genoemd .

* Dit verdrag werd op 12 januari 1951 geratificeerd. Onder genocide vallen volgens de vaststelling in het Genocideverdrag (artikel 2) de volgende handelingen:

  • Daden gericht op destructie van het geheel of een deel van een nationale, etnische, raciale of religieuze groep, door het doden van leden van de groep.
  • Het opzettelijk toebrengen van lichamelijk of geestelijk letsel aan leden van de groep.
  • Het scheppen van voorwaarden die tot de fysieke vernietiging van de gehele groep of delen daarvan leiden.
  • Het opleggen van maatregelen die geboorten binnen de groep verhinderen.
  • Het gedwongen overbrengen van kinderen uit de groep naar een andere groep.

* Het Genocideverdrag bepaalt dat genocide niet de aangelegenheid van één staat is, maar een zaak van internationale betrokkenheid. Elke staat kan een beroep doen op de VN om maatregelen te nemen ter voorkoming of onderdrukking van genocide.

Voorbeelden genocide in de geschiedenis

 

Beklaagdenbank tijdens het Proces van Neurenberg
Beklaagdenbank tijdens het Proces van Neurenberg

** De bekendste volkerenmoord van de twintigste eeuw is de Holocaust (Shoah), de moord op Europese Joden door nazi-Duitsland.

* Tijdens het Proces van Neurenberg (1945-1946) was een van de aanklachten tegen oorlogsmisdadigers ‘misdaden tegen de menselijkheid’.

* Onder andere Hermann Göring, Arthur Seyss-Inquart, Joachim von Ribbentrop en Albert Speer werden daar aangeklaagd en berecht.

* Maar in de loop van de tijd zijn er veel meer gevallen van volkerenmoorden geweest. Al in de Oudheid kwam de uitroeiing van complete bevolkingsgroepen voor. In de tijd van het kolonialisme werden groepen volken uitgeroeid in onder meer Noord-Amerika, Zuid-Amerika, Azië en Afrika.

* Bekende genociden uit de twintigste eeuw waren, naast de Holocaust, de Armeense Genocide (1915), de Indonesische genocide (!965-1966), de Rode Khmer in Cambodja onder Pol Pot (1975-1979), de Rwandese Genocide (1994) en de Joegoslavische Oorlogen (1991-2001).

Grootste naoorlogse volkerenmoord: Tweede Congolese Oorlog

 

* In de Democratische Republiek Congo vond, qua omvang, de grootste volkerenmoord plaats sinds de Tweede Wereldoorlog: de Tweede Congolese Oorlog.

Deze Afrikaanse Wereldoorlog, zoals het conflict ook wel is genoemd, begon in 1998, stopte in 2003, maar ebde door tot 2008. In de jaren 1998-2008 lieten maar liefst 5,4 miljoen mensen in dit conflict het leven.

 * (met dank aan ‘Historiek’)

ANNE FRANK

KnipselfRANKAnnelies Marie “Anne” Frank werd geboren op 12 juni 1929 in Frankfurt am Main als een DuitsNederlands meisje van Joodse afkomst.

Ze stierf in het Duitse concentratiekamp Bergen-Belsen in februari 1945, amper enkele maanden voor het einde van de oorlog.

* Anne werd in de hele wereld bekend omwille van het dagboek dat ze tijdens de oorlog schreef als onderduiker. Na de oorlog en na haar dood werd het dagboek uitgebracht en vertaald in erg veel talen.

* Anne Frank werd daarmee het symbool voor het lijden van het Joodse volk tijdens de Tweede Wereldoorlog.

De gebroeders Montgolfier

De gebroeders Montgolfier en hun heteluchtballon (1783)

De demonstratie in Annonay, juni 1783

De broers Joseph Michel Montgolfier (1740-1810) en Jacques Étienne Montgolfier (1745-1799), zijn de uitvinders  van de heteluchtballon.

* Op 4 juni 1783 lieten ze voor het eerst in het openbaar een ballon opstijgen in hun woonplaats Annonay.

* De ballon had een doorsnede van negen meter en werd vanaf een platform waar een vuur werd gestookt de lucht in gestuurd.

* Na enige tijd steeg de onbemande ballon tot bijna twee kilometer hoogte. Hij kwam uiteindelijk achthonderd meter vanaf de plek van lancering weer op de grond terecht. Het nieuws van de geslaagde demonstratie verspreidde zich snel. (met dank aan Historiek)

Lees hier meer over de ontwikkeling van de heteluchtballon
Zie ook: Lijst van uitvindingen

Internationale Dag van de Vermiste Kinderen

Closeup of blue flowers forget-me-not (Myosotis sylvatica)

Vandaag dinsdag 25 mei 2021  is het de Internationale Dag van de Vermiste Kinderen

* Het symbool van deze dag is het vergeet-mij-nietje. Er wordt extra aandacht gevraagd voor vermiste kinderen en de gevolgen voor de achterblijvers.

* Op 25 mei 1979 werd het zesjarige jongetje Etan Patz uit New York gekidnapt en later vermoord. De vader van Etan – Stan Patz – deed al het mogelijke om de jongen te vinden en begon een campagne waarbij foto’s van vermiste kinderen op kartonnen melkpakken werden afgedrukt.

* Hierdoor groeide de publieke aandacht voor vermiste kinderen in de Verenigde Staten. Naar aanleiding daarvan riep in 1983 toenmalig president Ronald Reagan 25 mei uit tot de “National Missing Children’s Day”.

* Sinds 2001 is dit ook officieel een internationale dag waarop het wereldwijde probleem van kinderontvoeringen centraal staat. Er wordt stilgestaan bij de nog vermiste kinderen en bij hen die zijn teruggekeerd. Ook wordt er voorlichting gegeven aan sociaal zwakke ouders over hoe ze hun kinderen kunnen beschermen.

Houston, we’ve had a problem

Lanceerdatum: 11 april 1970  Commandant: James Lovell  CM-piloot: Jack Swigert
LM-piloot: Fred Haise  Command module: Odyssey  Lunar module: Aquarius  Geplande landingsplaats: Fra Mauro

* De missie van de Apollo- 13 begon slecht. Enkele dagen voor de start kreeg Charles Duke (later Apollo-16) de rode hond. Men vreesde dat hij de Apollo-13 bemanning ook had besmet.

* Duke werd dus vervangen door Swigert. Bij de start viel een motor van de tweede trap uit, waardoor de andere vier langer moesten werken.

* Geen nood, want toen de Apollo-13 werd gelanceerd leken de maanvluchten al routine te worden.

* 46 uur na het vertrek zei Joe Kerwin in het vluchtleidingscentrum nog: “Het schip lijkt in goede conditie te zijn. We vervelen ons dood hier.”

*** Negen uur later, op 13 april, explodeerde een zuurstoftank in de SM.

* Die zuurstof diende niet alleen om te ademen, maar ook voor elektriciteitsproductie in de brandstofcellen en voor water, een bijproduct van deze cellen.

* Na de ontploffing liet James Lovell weten: “Houston, we’ve had a problem out here.” Hij keek naar buiten en ging verder: “We are venting something out into the … into space. It’s a gas of some sort.”

* Het was zuurstof uit de tweede en enige overgebleven zuurstoftank. Lovell, Swigert en Haise zaten dus op 322 000 km van de aarde in de problemen.

* Het eerste probleem om op te lossen was de dalende zuurstofvoorraad en elektriciteitstoevoer in de CSM.

* Men besloot om de hele CSM stil te leggen en de LM als reddingssloep te gebruiken. Die was ontworpen om twee man een dag of drie in leven te houden. Voor drie man was er niet genoeg energie.

* Om het toch uit te houden moest onder meer de verwarming uit. De temperatuur zakte hierdoor tot bijna het vriespunt. Ook ontstond er een probleem met de luchtzuivering. Die was eveneens berekend op 2 astronauten.

* Men moest de filters van de LM vervangen door die van de CM.

*Spijtig genoeg hadden die niet dezelfde vorm (LM en CM waren van verschillende fabrikanten). Met wat karton en plakband kon dit gelukkig opgelost worden.

* Het tweede probleem was de terugkeer naar aarde. Er waren twee mogelijkheden: direct omkeren of het traject rond de maan vervolledigen. Bij de tweede mogelijkheid wist men niet hoe lang de LM het zou uithouden.

* Bij de eerste optie moest de motor van de beschadigde SM gebruikt worden om midden in de vlucht om te keren. De motor van de LM was hier immers niet sterk genoeg voor. Omdat men niet zeker was van de toestand van de hoofdmotor, koos men voor optie twee.

* De daalmotor van de LM werd achter de maan met succes afgevuurd en bracht het schip terug richting aarde.

* Het probleem was dat de stuurcomputer van de LM niet overweg kon met een 30 ton zware CSM op sleeptouw. De bemanning moest dus handmatig sturen.

* De navigatiecomputer was ook afgezet, en de astronauten moesten koerscorrecties uitvoeren aan de hand van de sterren en de stand van de aarde.

* Terug in een baan om de aarde moesten ze de LM die hen zo trouw had gediend, verlaten, want die was niet gebouwd voor terugkeer in de atmosfeer.

* De astronauten kropen terug in de verlamde CM en stootten de LM en de beschadigde SM af. Pas toen konden ze zien hoe zwaar die eigenlijk beschadigd was.

* Er was nog even vrees dat het hitteschild beschadigd was bij de explosie, maar dat bleek vals alarm te zijn.

* Vier dagen na de explosie kwam de Apollo-13  op 17 april terecht in de Stille Oceaan, nabij Samoa. De astronauten waren moe en ziek, maar hadden het overleefd.

 

 

Of 13 een ongeluksgetal is?   Voor de astronauten van Apollo 13 blijkbaar niet …(gratis vrije foto’s)

1 april

Vandaag is het 1 april, de vierde maand reeds van een jaar dat weer niet onopgemerkt in de nevelen van de tijd zal verdwijnen.

* Op deze dag mocht (mag) je anderen vroeger voor de gek houden. Mensen haalden (halen) grote en kleine grappen met elkaar uit.

330px-Giebel_Goudvis* Vier, vijf jaar geleden viel dat gebruik zowat stil. De media, die vroeger dapper meededen, laten zich niet meer horen op 1 april.

* In onze moderne maatschappij is blijkbaar geen plaats meer voor flauwe grappen waarin vaak een loopje werd genomen met personen en instellingen. Geen krant die zich nog waagt aan iets dat verlies van lezers tot resultaat heeft. We zijn met zijn allen vlugger op onze teen getrapt dan vroeger. (foto  aprilvis)

.

° Veel, veel erger nog beleven we vandaag een hectische tijd waarin geen plaats meer is voor grollen en grappen. Alleen de angst regeert en legt het normale leven stil. Als bovendien de massakiller met de naam covid-19 of corona met dodelijk precisie op je familie inhakt, is alle rede zoek.

.

Toch nog even dit … een bondige geschiedenis van het vroegere 1-aprilgebruik …

* 1 april gaat terug tot in de 16e eeuw en 1562. Toen besloot Paus Gregorius dat er een kalender moest komen die precies gelijk liep met de zon. Vanaf dat moment begon het jaar niet langer op 1 april, maar op 1 januari.
.
* De communicatie verliep nog erg stroef in die tijden. Het verhaal gaat dat veel mensen niet wisten dat er een nieuwe datum voor Nieuwjaar was. Die bleven dus braaf feestvieren op 1 april van het nieuwe jaar.  Wat voor attente anderen een prima aanleiding was om de feestvierders uit te lachen en voor de gek te houden.
.
* 1 april heeft ook te maken met Den Briel en de Spaanse hertog Alva. Op die dag in 1572 verloor Alva immers zijn Briel (bril in de volkstaal).
Men heeft bijvoorbeeld ook verklaringen gezocht in het wisselvallige aprilweer en parallellen gezien in de Germaanse mythologie of in de Bijbelse geschiedenis. In verschillende landen zijn ook wel nationale gebeurtenissen aangevoerd als begin van de traditie.
.
* Antropologen wezen op de functie van 1 april als bijzondere dag op de jaarkalender. De oude agrarische samenleving was afhankelijk van de wisseling van seizoenen. 1 april zou dan als de eerste dag van de eerste volle lentemaand gevierd zijn met grappen.
.
* In Frankijk heet 1 april “poisson d’avril”. In Engelstalige landen wordt het “April Fool’s Day” genoemd. De Duitsers spreken van “Narrentag” en de Russen hebben het over “Dyen’ Doeraka,” letterlijk vertaald: de dag van de dommerik. In Vlaanderen heet een een geslaagde 1 aprilgrap “een aprilvis”.
1 2