Franz Schubert (1797-1828)

De Oostenrijkse componist  Franz Schubert (1797-1828) , volgens zijn soortgenoten ‘de meest poëtische componist ooit’, is een icoon van de klassieke muziek uit de vroege negentiende eeuw, de tijd ook van de vroege Romantiek.

* Vandaag 19 november 2022 is hij al 194 jaar dood… maar leeft hij verder in de prachtige muziek die hij naliet.

* In de muziek van Franz Schubert – die amper 31 jaar  oud werd – stonden melodie en harmonie centraal, twee belangrijke kenmerken van de muziek uit de tijd van de Romantiek.

** Ken je ‘de forellen’? Dan zit je goed voor de rest.

* Schubert verwierf eeuwige roem met  600 Lieder met kamercomposities (strijkkwartetten met vier snareninstrumenten) en meerdere tijdloze pianowerken. In totaal 638 stuks prachtige muziek die na al die jaren nog even fris klinkt.

* De muziek van Franz Schubert had ook invloed op het werk van Felix Mendelssohn, Robert Schumann, Franz Liszt en Johannes Brahms.

* Franz Schubert werd geboren op 31 januari 1797 in een wijk aan de rand van Wenen als de zoon van een leraar, die maar liefst 19 kinderen verwekte in twee huwelijken.

° Het gezin Schubert had het niet breed. Muziek was een uitkomst voor Franz.

* Vanaf zijn achtste kreeg hij vioolles. Al snel overtrof hij zijn leraar. Ook leerde Franz piano en orgel spelen. Haydn, Mozart en Beethoven waren zijn favoriete componisten

* Als Sängerknabe mocht hij meezingen in de Weense hofkapel. Hier leerde Schubert hoe harmonieus melodieën in elkaar steken.

° Om te ontsnappen aan militaire dienst werd Schubert hulponderwijzer bij zijn vader.

* Op 19 oktober 1814 schreef Schubert ‘Gretchen am Spinnrade’, zijn allereerste compositie. Daarna ging het snel, razendsnel zelfs.

* In 1815, zijn beste jaar, componeerde Schubert maar liefst 4 opera’s, 2 symfonieën, 144 Lieder, 2 missen, een strijkkwartet en twee sonates.

* Intussen vulde hij zijn dagen door in ochtend en vroege middag (veel) muziek te schrijven. Daarna trok hij met zijn vrienden naar … de kroeg. Een echte bohemien.

* In het café discussieerde hij met vrienden over politiek, muziek en cultuur en ontstonden er ook diverse muzikale werken. Ook was hij niet ongevoelig voor vrouwelijk schoon. Heerlijk toch?… Neen, zo bleek.

* Door zijn buitenissig gedrag was zijn leven verre van zorgeloos. Hij had nauwelijks inkomsten, moest regelmatig bij bekenden intrekken en zeer zuinig met geld omgaan.

* Vanaf 1820 ging het helemaal bergaf met Schubert. Hij verkocht een deel van zijn muziek in 1821 aan archi-slechte voorwaarden en kwam financieel krap te zitten. Regelmatig moest hij bij bekenden om geld bedelen.

* Op de koop toe werd Franz Schubert levensbedreigend ziek. Een behandeling van syfilis bestond nog niet. Maar in het ziekenhuis ging hij door met muziek schrijven.

* Op 26 maart 1828 organiseerde Schubert nog een megagroot (?!) concert, waarmee hij een pak geld binnenhaalde. Meteen kocht hij een nieuwe piano en betaalde hij zijn schulden af.

* In november 1828 kreeg Schubert er ook nog tyfus bovenop. Na een zware doodstrijd overleed hij op 19 november 1828, vandaag 194 jaar geleden.

* Schubert werd in een voorstad van Wenen begraven, in de buurt van  Ludwig van Beethoven. Gelukkig voor ons heeft hij al die prachtige muziek nagelaten. Klara weet er alles van.

*** Doe als ik .. luister vandaag zat. en morgen zon. op Klara naar de  Klara klassieke top 100″ van 2022. Schubert zal er zeker bij zijn!  (prent boven bij P.D. wiki)

De rode wijngaard

De rode wijngaard  is het enige werk dat Vincent Van Gogh tijdens zijn leven echt heeft verkocht. Wel ruilde hij regelmatig werk met andere kunstenaars en gebruikte hij zijn werken ook als betaalmiddel om verf en kwasten te kopen.

* Het schilderij dat Vincent van Gogh op 5 november 1888 in Arles schilderde , is nu eigendom van het Poesjkin-museum in Moskou. Voordien werd De rode wijngaard tijdens een expositie van Les XX in Brussel voor 400 frank gekocht door de Belgische kunstenares Anna Boch. Anna was de zus van Eugène Boch, een vriend van Vincent van Gogh.

* Vincent was in Arles getuige van de wijnoogst. Uit zijn correspondentie met zijn broer Theo weten we dat hij al enige dagen nadacht over de voorstelling van die oogst. Het uitwerken van het idee ging echter razendsnel. Hij schilderde De rode wijngaard op 5 november 1888 in … zijn atelier.

* “O prachtige zon van de hoogzomer. Ze beukt op mijn hoofd en ik twijfel er niet aan dat ze mij een beetje gek maakt,” schreef hij aan zijn broer Theo toen hij ermee klaar was. Enkele weken later sneed hij zijn linkeroor af.      (bewerkt uit R.van Capelleveen)

DE DIEFSTAL VAN DE MONA LISA

Vanmorgen op Klara … Wij brachten het verhaal -beetje bewerkt -uit ‘Historiek’ – op 21 aug , de dag van de roof. Een herneming.

Het verhaal achter de Mona Lisa

* Het beroemde schilderij werd gemaakt in opdracht van de Italiaanse zakenman Francesco Del Giocondo en zou een portret zijn van zijn vrouw Lisa Gherardini.

* Vandaag de dag is het schilderij bekend als ”Mona Lisa”, omdat Mona een samenvoeging is van Madonna, wat ”my lady” betekent.

* Op 21 augustus 1911 werd de Mona Lisa, een van de beroemdste schilderijen ter wereld, gestolen uit het Louvre in Parijs. De diefstal werd een dag later ontdekt door de schilder Louis Béroud.

* Toen die naar de Salon Carré liep, waar het schilderij al vijf jaar te bewonderen was, vond hij een lege plek op de muur. De schilder alarmeerde hierop het museumpersoneel.

* Aanvankelijk dacht men dat het schilderij was weggehaald om het ergens te fotograferen, maar al snel bleek het kunstwerk van Leonardo da Vinci wel degelijk gestolen.

* Twee jaar na de roof werd de Mona Lisa toch nog teruggevonden. Peruggia was er dan wel in geslaagd het beroemde kunstwerk te stelen. Toen hij het eenmaal in bezit had bleek het wel erg erg lastig om het doek ergens te slijten. Daarvoor was het veel te bekend.

* Naar verluidt stal Peruggia het werk overigens niet alleen om er geld mee te verdienen, maar vond hij als patriot ook dat het werk van Da Vinci te zien moest zijn in een Italiaans museum en niet in een museum in Frankrijk.

* De dief liep tegen de lamp toen hij het werk probeerde te verkopen aan het Uffizi in Florence. Wat niet lukte.

* Na zijn aanhouding werd duidelijk dat Peruggia zich tijdens de nacht van de roof had laten insluiten in het Louvre.

* Daarna verwijderde hij het schilderij uit de lijst , mogelijk geholpen door twee kompanen, en wikkelde het vervolgens in linnen.

* De volgende ochtend wandelde Peruggia achteloos met het schilderij het museum uit. De suppoosten kenden hem goed en groetten de dief in het voorbijgaan.

* Vincenzo Peruggia werd veroordeeld tot een jaar cel, maar hoefde uiteindelijk maar enkele maanden te zitten.

* Heel zwaar had hij het in die zittijd bovendien niet, want de dief ontving in de gevangenis talloze bedankbrieven, cadeautjes en lekkernijen van dankbare Italianen die meenden dat Peruggia een goede daad had verricht.

* Ook zij meenden dat La Gioconda, zoals het schilderij in Italië wordt genoemd, in hun land te zien moest zijn. Peruggia was in hun ogen eerder een held dan een misdadiger.

* Na zijn vrijlating vertrok Peruggia weer naar Frankrijk. En ook de Mona Lisa keerde na de arrestatie van Peruggia weer terug naar Frankrijk.

* Maar eerst maakte het wereldberoemde schilderij nog een korte tour door Italië…

* De terugkeer van het doek was voor het Louvre een groots moment. Men had er al serieus rekening mee gehouden het schilderij nooit meer terug te zien.

* Vandaag de dag is de Mona Lisa nog steeds hét topstuk van het museum. Wie het doek wil stelen, moet veel meer in zijn mars hebben dan Peruggia, honderd jaar geleden.

* Hoewel museumbezoekers met hun neus vrij dicht op de Mona Lisa kunnen staan, wordt het schilderij zeer goed beveiligd.

* Er staan verschillende camera’s op het werk gericht en onzichtbare laserstralen houden de omgeving doorlopend in de gaten.

* Zodra een vinger naar het werk wordt uitgestoken, gaat er een alarm af en wordt er een legertje beveiligers gealarmeerd.

De ‘grot van Lascaux’

De  ‘grot van Lascaux’

Op 12 september 1940 ontdekken vier Franse tieners de zogenaamde grot van Lascaux. De grot werd wereldberoemd vanwege een grote hoeveelheid prehistorische schilderingen die op de wanden te vinden zijn.

* De grot van Lascaux bevindt zich in het dal van de Vézère bij Montignac en is wereldberoemd vanwege de grote hoeveelheid goed geconserveerde schilderingen.

* De kunstwerken dateren uit het paleolithicum. Ze werden voor zover bekend tussen de 15.000 en 10.000 jaar geleden gemaakt.

* De grot wordt ook wel de “Sixtijnse Kapel van de paleolithische kunst genoemd. Sinds 1979 staat de grot op de werelderfgoedlijst van Unesco.

* Waarom de schilderingen duizenden jaren geleden werden gemaakt is nog altijd niet helemaal duidelijk. Volgens sommige wetenschappers gebeurde dat door priesters of sjamanen. Zij zouden Moeder Aarde ermee willen aanporren om de mensen geluk en voedsel te geven.

De ontdekking

* Vier tieners ontdekten de grot doordat er een boom was omgewaaid die daarmee een gat blootlegde. De vier vrienden kropen door het gat en ontdekten de tekeningen al vrij snel in het licht van een kleine olielamp.

* Een dag later keerden de tieners terug met betere lampen. Drie dagen na de vondst brachten ze uiteindelijk een van hun leraren van de vondst op de hoogte en daarna verspreidde het nieuws zich snel.

* In 1961 reeds werd de grot van Lascaux gesloten voor het publiek omdat de schilderingen, door de verstoring van de atmosfeer en belichting, door algen werden aangetast. Voor toeristen werd in de nabijheid van de grot voor een replica gezorgd.

(meer op Historiek je gids in de geschiedenis – rood drukken)

ROWLING EN HARRY POTTER

De Britse schrijfster J.K. Rowling verkocht miljoenen exemplaren van de boeken uit de serie over tovenaarsleerling Harry Potter. De boeken werden ook verfilmd en bleken ook hier regelrechte kassuccessen te zijn

* Joanne Kathleen Rowling werd op 31 juli 1965 geboren in Chipping Sodbury bij Bristol.

* Tot 1986  studeerde ze Frans aan de universiteit van Exeter. Vier jaar later vertrok ze naar Portugal, waar ze Engelse les gaf. Nog in Portugal trad ze in het huwelijk met televisiejournalist Jorgue Arantes. In 1993 werd dochter Jessica geboren.

* Na haar scheiding ging J.K. Rowling terug naar Engeland. Ze vestigde zich in Edinburgh.

*J.K. Rowling schreef eerst twee boeken voor volwassenen. In 1990 ontstond het idee voor de Harry Potter boeken. Het eerste Potter-boek werd enkele keren afgewezen, dan toch uitgegeven. Het boek over de tovenaarsleerling Harry Potter werd een enorm succes.

* In 1999 brak J.K. Rowling internationaal door met haar eerste drie boeken.

* De volgende Potter-reeks werd overbekend : ‘Harry Potter en de steen der wijzen’ (1998), ‘Harry Potter en de geheime kamer’ (1999), ‘Harry Potter en de gevangene van Azkaban’ (2000), ‘Harry Potter en de vuurbeker’ (2000), ‘Harry Potter en de Orde van de Feniks’ (2003), ‘Harry Potter en de Halfbloed Prins’ (2005) en ‘Harry Potter en de Relieken des Doods’ (2007).

* Nadat J.K. Rowling in 2012, ‘The Casual Vacancy’ (Een goede raad), haar eerste boek voor volwassenen, onder haar eigen naam uitbracht, probeerde ze het ook onder het pseudoniem Robert Galbraith. ‘The Cuckoo’s Calling’ (Koekoeksjong) was een detective in de traditie van Agatha Christie en Ruth Rendell. The ‘Cuckoo’s Calling’ bleek het begin van een nieuwe serie.

VINCENT VAN GOGH

29 JULI 1890  overleed Vincent Van Gogh. Twee dagen eerder had hij zichzelf een kogel door de borst geschoten. Die miste zijn hart, maar veroorzaakte inwendige bloedingen. Vincent Van Gogh, de toen nog miskende schilder, stierf in de armen van zijn broer Theo. De volgende dag werd hij in Auvers-sur-Oise begraven.

.

– met dank aan de ‘Kalender met een hoek af’ –
* enkele schilderijen van van Gogh …
.
Op 29 juli 1890 overleed Vincent van Gogh in Auvers-sur-Oise , en werd er de volgende dag begraven door zijn broer, de man die hem een leven lang financieel boven water hield.
* De ‘Aardappeleters (helemaal boven) was een van zijn beroemdste werken.
Vincent van Gogh werd echt beroemd met zijn zonnebloemen.
* Tijdens zijn leven verkocht Vincent … 1 schilderij. Na zijn dood werd hij een van de duurst betaalde schilders ooit. Jammer genoeg heeft hij dat nooit geweten. Overgeheveld naar de nu-tijd zou hij on-me-te-lijk rijk zijn.
.
.
* De collectie van de familie Van Gogh vormde later de basis voor het Vincent van Gogh Museum in Amsterdam

* Na het Rijksmuseum is het Van Gogh Museum aan het Museumplein het meest bezochte museum van Nederland. In het museum is veel werk uit de nalatenschap van Vincent van Gogh te zien. De collectie omvat onder meer 200 schilderijen van Vincent van Gogh en Paul Gauguin.

* Het gebouw werd ontworpen door Gerrit Rietveld, Joan van Dillen en Johan van Tricht. Het  Museum opende in juni 1973 de deuren.

* Zoals de naam van het museum al aangeeft, vormt de Van Gogh-collectie het hart van het museum. De familie droeg de collectie reeds in 1962 over aan de staat.

* Het museum bewaart ook de brieven van de kunstenaar aan zijn broer Theo waarin hij zijn ontwikkelingen in zijn kunst beschrijft.

* De belangrijkste voorwaarde was dat de collectie zou ondergebracht worden in een aan Van Gogh gewijd museum. Daardoor kwam de grootste collectie schilderijen van Vincent van Gogh in de wereld naar Amsterdam.

(gelezen/prenten in Absolute Figures)

JAN VAN EYCK OVERLeden

19 mei 1 425 staat hij geregistreerd als hofschilder en kamerdienaar van hertog Filips de Goede. Uit de archieven weten we dat Jan bijzonder in de gunst van de Bourgondische vorst heeft gestaan. Hieruit blijkt ook de bijzonder geprivilegieerde status die Jan van Eyck genoot en die voor een kunstenaar in die tijd zeer ongewoon was.

* Welke werken Jan van Eyck in deze periode schiep is niet geheel duidelijk. Geen enkel werk uit deze periode is in het origineel overgeleverd.

* Uit de archieven blijkt ook dat aan Jan van Eyck grote sommen werden betaald voor het maken van reizen waarbij meestal niet duidelijk wordt gepreciseerd waartoe die reizen dienden en waarheen ze hebben geleid.

* Wellicht ging het om diplomatieke missies, waarbij Jan onderweg tekeningen en aantekeningen moest maken voor toekomstige militaire campagnes van de hertog.

* Men mag immers niet vergeten dat Europa op dat ogenblik nog niet in kaart was gebracht. Kennis over de ligging van wegen, rivieren, passen, bergketens, bronnen, steden en fortificaties waren erg waardevol voor het plannen van militaire operaties.

* Jans meetkundige en cartografische kennis blijkt ook uit de verloren “Mappemonde” (wereldkaart) die hij nog voor de hertog zou maken.

* Verder is het aannemelijk dat Jan tijdens deze tochten ook Italië bezocht. Hier kon hij wellicht in contact komen met de nieuwste ontwikkelingen in de schilderkunst van het Quattrocento, die ook zijn eigen werk duidelijk hebben beïnvloed.

** Vanaf 1 431 vestigde Van Eyck zich definitief in Brugge. In 1 432 kocht hij een voornaam huis in de Nieuwstraat, parochie Sint-Gillis. In datzelfde jaar ontving hij er de Brugse raadslieden in zijn atelier. De huur bedroeg dertig schelling en werd ook na zijn dood verder betaald door zijn weduwe Margaretha (tot 1 444).

** Op 6 mei 1 432 keken Filips de Goede en zijn Bourgondisch gezelschap als eersten naar het Lam Gods. Zo’n flagrant realisme hadden ze wellicht nog nooit aanschouwd.

* Van Eyck schilderde ook in opdracht van Italiaanse kooplieden, van leden uit de hogere clerus en van edellieden. Voor het stadsbestuur beschilderde hij de beelden die op de gevel van het stadhuis werden geplaatst. Schilders uit die tijd moesten overal hun mannetje kunnen staan.

* Het vertrouwen dat hij genoot had ook een keerzijde. Toen er strijd ontstond tussen Filips de Goede en de Brugse gemeentenaren en dit ontaardde in een heuse opstand in 1 436-1 438, werd de grond te heet onder de voeten van de hofschilder.

* Zoals vele anderen die hun steun aan de hertog verleenden, sloeg Van Eyck op de vlucht. Pas tegen het einde van 1 438, toen de vrede weer intrad, keerde hij naar Brugge terug.

* De vergoeding voor de begrafenis en het luiden van de klokken werd ingeschreven op 23 juni 1 441 zodat we met zekerheid kunnen zeggen dat Jan van Eyck zijn penseel definitief neerlegde ergens bij aanvang van de zomer.

Hij moet ongeveer 50 lentes hebben geteld, weet Bart Van Loo, auteur van ‘De Bourgondiërs’.

* Op 9 juli 1 441 stierf Jan van Eyck , weet een andere bron. En preciseert verder … In het voorjaar van … 1 442 zet zijn (?) broer Lambert het stoffelijk overschot van broer Jan bij in de vandaag verdwenen Sint-Donaaskerk in Brugge.

* Jans dochter Livina trad in 1 449 of 1 450 in het Sint-Agnesklooster in Maaseik. Rond die tijd verkocht zijn vrouw Margareta van Eyck het huis in Brugge en hield het schildersatelier op te bestaan.

* Jan Van Eyck werd begraven op het kerkhof van de Sint-Donaaskerk. Op de grafplaat stond: Hier licht Mr. Joannes de Eijcke den alderconstichsten meester van schilderije die in dese Nederlanden gheweest heeft. Hubert, zijn oudere broer, overleed reeds in 1 426.

* Toch worden beide Maaslandse broers in één adem genoemd wanneer het gaat over het schilderen van het Lam Gods. Wellicht heeft Hubert alleen het ontwerp van het imposante werk helpen op poten zetten. Jan en een sliert erg bekwame schilders werkten het helemaal af.

** De roem van Jan reikte toen reeds tot in Italië. Voor de humanist Bartolomeo Fazio was Van Eyck gewoonweg de grootste schilder van zijn tijd. Voor mij ook…

makelstraat in india

AGNES EN MARTIN in NOORD INDIA en RAJASTHAN

Agnes Meeus en Martin Peeters uit de Makelstraat in Veerle hebben het reizen in het bloed . Zwembadtoerisme is niet aan hen besteed . Reizen , dat is rondtrekken , ontdekken , bezoeken , andere culturen opsnuiven .

Op hun palmares prijken al mooie dingen : Cuba , Jamaica , Dominicaanse Republiek , Mexico , Sri Lanka,Tanzania, de Emiraten, Noorse fjorden en vele andere … met vliegtuig of cruiseschip , maakt niet uit .

Toen we hen vroegen even een grote reis na te vertellen , kozen ze unaniem voor India – Rajasthan.  Een reis die ze in 2015 ondernamen en die nog nazindert .

Agnes : “ Ik was vooral aangetrokken door het kastensysteem , dat me erg tegen de borst stuitte . Dat wou ik ter plaatse zien en meemaken .  Dagen later kwamen we thuis van een reis vol bewondering , verwondering en diepe indrukken .  We hebben het er nog vaak over bij het herbekijken van de foto’s . ”

Martin : “ Beginnen we met geen be- maar verwondering om het drukke Indische verkeer te schetsen . Indiërs moesten van de koloniale Engelsen links rijden en zijn dat blijven doen . Op hun manier althans . Voor buitenlanders als wij is dat  overweldigend en beangstigend , want iedereen rijdt gewoon waar hij wil . Een straat oversteken vergt van ons lef en durf , maar aarzel niet als je dat zinnens bent . Vooral niet stoppen onderweg, is de boodschap . De straten liggen vol rommel , afval , vuilnis en daarin varkens , koeien , honden … op zoek naar eten . Drinken gebeurt uit grote kuipen waarin mensen zich wassen . Toch stinkt het er niet . ”

Agnes : ” De jonge Indiërs spreken Engels , de oudere houden het bij Hindi of één van de vele oude dialecten .  Onze Belgische reisbegeleider had een Indische gids mee van een hogere kaste . Hij studeerde in Nederland , sprak ook een mondje Nederlands en wist veel te vertellen over de lokale cultuur . Hij was gehuwd met een meisje van zijn kaste . Als je geliefde tot een lagere kaste behoort , kom jij daar ook terecht en breek je met je familie . Ook de bruidsschat voor dochters bestaat nog . Naast de dure bruidsschat staat het meisje ook nog in voor het feest , dat één week duurt . Het kastenverschil slaat nog steeds een enorme brug tussen rijk en straatarm . Zij die niks meer hebben leven gewoon op straat , tussen het vee en duelleren mee voor de mooiste brokken. Schoolplicht is nog zoiets . Ze bestaat maar de kinderen moeten vaak gaan werken om ‘iet of wat’ eten op de plank te krijgen . “

Martin : “ Mensen hebben ook een ander begrip van hygiëne dan wij . In de stad bv. plast men ongegeneerd tegen de muren , op het platteland doet men zijn gevoeg gewoon op de grond . In de vele tempels mag je alleen blootsvoets binnen of op sokken . Het ontsmettingsmiddel vooraf is ook goed voor je handen .”

Agnes : “ Wat hebben we allemaal gezien op onze 16-daagse reis ? We legden 3.700 km af en bezochten zoveel dat het nauwelijks te bevatten viel . Kleurrijke dorpen , woestijntochten , tuinen , tempels , forten , natuurparken en niet te vergeten : de vele activiteiten onderweg .”

“ De mooiste tempel is ongetwijfeld de Taj Mahal . Ik moet je zeker niets vertellen over het witte marmer , de fabelachtige architectuur , de tuinen , zelfs op tv kijk je er je ogen op uit . ”  (hun eigen, prachtige foto’s)

1 2 3