DE VISIE VAN VUREN 182

DE RIJKE STINKERS …

Onze taal is enorm rijk! Vaak beseffen wij zelfs niet meer hoe rijk ze is . Een deel van die rijkdom is bijvoorbeeld het  grote aantal spreekwoorden , gezegden en woordcombinaties . Wij en onze voorouders gebruiken sommige ervan al honderden jaren , wij weten natuurlijk wat ze betekenen maar wij weten vaak niet meer hoe ze ontstaan zijn.

.

.

“Leven als god in Frankrijk “ is daar een mooi voorbeeld van of nog “ het staat als een tang op een varken”. Vaak zijn wij er verbaasd over wanneer wij doordringen tot hun oorsprong.

Zo botste ik gisteravond op de oorspronkelijke betekenis van “ rijke stinkers” en wel toen ik was gaan luisteren naar een specialiste van funerair erfgoed.

Dat betekent erfgoed dat alles met kerkhoven , begraafplaatsen en overlijdens te maken heeft. Ik kende die uitdrukking  “ rijke stinkers “ al lang en ik had ooit geweten hoe ze was ontstaan maar ik was toch blij dat het allemaal nog eens wakker geschud werd.

Herhalingen zijn soms wel eens nodig.

Het trof me vooral omdat ik sinds enkele weken wat aan het denken was gegaan over het lot van drie “ rijke stinkers “ uit Veerle. Na de tentoonstelling in de kerk waren die uit mijn gedachten niet meer weg te jagen.

“Rijke stinkers “ , het klinkt niet erg positief , eerder brutaal en zelfs beledigend , en toch is het een eerder juiste benaming geweest voor iets wat al in de achttiende eeuw door keizer Jozef de Tweede werd verboden.

Want tot die tijd en zeker in de zestiende en de zeventiende eeuw werden er nog mensen binnen in de kerk begraven.

Dat was ook in Veerle zo . Je hoeft de parochiële overlijdensregisters maar eens open te slaan om daarvan overtuigd te worden . Er waren heel wat kinderen die in de kerk werden begraven  , maar de meesten waren volwassen overledenen , en wel mensen die tot de gegoede klasse van de bevolking behoorden en meestal wel specifiek tot de bestuurders van het dorp…..secretarissen en hun familie, drossaards … kortom mensen met enige welstand , die je in eenvoudige en duidelijke taal wel eens “ rijken “ kon noemen.

Maar dat begraven worden in de kerk had ook nadelen. Die rijkere overleden mensen in de kerk hadden allemaal wel een mooie grafsteen boven zich , maar konden hun ontbinding daarmee niet tegenhouden…

Lichamen in de volle grond van het kerkhof kwamen beter tot ontbinding dan lichamen in een holte onder een grote grafsteen, al lagen ze binnen in een kerk. En dus uit die graven in de kerk kwam er vaak een reukje naar boven, gaande van muffige lucht tot echte stank.

Zulke graven in de kerk werden daarom in de volksmond en in de volkstaal snel graven van “rijke stinkers” genoemd.

Heel gezond kan dat niet geweest zijn en daarom verbood de keizer van Oostenrijk , onze vorst Jozef de Tweede , dat begraven worden  in kerken .

In sommige  kerken in dit land bleven er wel een aantal  van die grote grafstenen liggen , eerder als decoratief element, ook als historische getuigenis … In vele andere kerken verdwenen ze in de loop der eeuwen , zeker wanneer er een andere vloer kwam.

In Veerle bleven er na de brand van 1910 geen grafstenen binnen de kerk meer over. Gebeente van mensen zou er nog kunnen gevonden worden wanneer er diep genoeg zou gegraven worden , maar enkele oude  grafstenen werden hergebruikt als verharding buiten ,vlak naast de kerk en wel naast de kleine zij-ingang onder het calvariekruis.    (foto’s hierboven)

Daar liggen nog drie stenen van “rijkestinkergraven “ , het kunnen er ook vier zijn . De teksten op de graven zijn onleesbaar geworden, , op één steen na misschien. Gelukkig weten we nog wat er op heeft opgestaan en kennen wij nog de namen van de overledenen die er op stonden. Zeker twee ervan zijn dames .

En nu blijft de vraag: wat kan er best met die “ rijke stinkers” gebeuren?

Restaureren en laten liggen? Afblijven en laten liggen waar ze liggen?

Laat het me weten wanneer je denkt het gevonden te hebben….Bedankt!

Louis Vuren

overlijden van koning Boudewijn

De dood van koning Boudewijn op 31 juli 1993 was een ingrijpende gebeurtenis in de Belgische monarchie.

(bekeken met de Nederlandse ogen van ons aller … Wikipedia)

* Boudewijn was een bekende hartpatiënt, die voor zijn dood al een paar ingrepen had ondergaan. Het laatste publieke optreden van de koning was op de nationale feestdag 21 juli 1993, voordat hij samen met koningin Fabiola op reis ging naar hun buitenverblijf in Motril (Spanje), zoals elk jaar het geval was.

Daar overleed de koning door een hartstilstand op 62-jarige leeftijd. Het stoffelijk overschot werd teruggebracht naar het Koninklijk Paleis in Laken.

* De dood van de koning zorgde voor een grote volkstoeloop naar het paleis om de laatste eer te bewijzen. Vele tienduizenden mensen stonden dagelijks uren in de rij. Het leek wel dat heel het land hier bij wou zijn. Het Rode Kruis stond  de wachtenden bij en reikte water aan omwille van de grote hitte tijdens die eerste augustusdagen.

* Op zaterdagavond 31 juli omstreeks 19:50 verwittigde kabinetschef Jacques van Ypersele de Strihou premier Dehaene (die die avond een wedstrijd van Club Brugge bijwoonde) dat de vorst was overleden ten gevolge van hartfalen.

Daarna werden het hof en de diensten van de prinsen en prinsessen verwittigd. Prins Albert verbleef op dat ogenblik in Châteauneuf-Grasse.

* In de Villa Astrida in Motril werd koningin Fabiola bijgestaan door de Belgische ambassadeur en het Spaanse vorstenpaar dat onmiddellijk zijn vakantie onderbrak.

Zondag 1 augustus

Rond middernacht gaf het Spaanse persbureau Efe volgend kort bulletin uit: ‘Volgens diplomatieke bronnen zou de Koning der Belgen zijn overleden in Motril omstreeks 22:00 ‘.

* Midden in de nacht werden alle Spaanse radio- en televisieprogramma’s onderbroken. In Spanje werden vele extra nieuwsbulletins gebracht en ook in de Belgische media werd het bericht vanaf ongeveer middernacht gebracht.

De meeste Belgen waren nog niet op de hoogte. De media waren toen nog minder actief dan nu. Velen zouden het nieuws pas ‘s morgens vernemen.

* Om middernacht kwam het Belgische kabinet in spoedzitting bijeen. Daar deelde de premier de dood van de koning mee.

* De laatste keer dat een regerende koning der Belgen overleed dateerde van de dood van Albert I in 1934.

* Op de spoedzitting van het kabinet werd vastgesteld dat de constitutionele opvolger prins Albert was.

* Premier Dehaene, de kabinetschef en de minister van Justitie vertrokken vervolgens onmiddellijk naar Motril, waar zij het overlijden van de koning officieel moesten vaststellen. Vandaar vlogen ze naar Frankrijk voor een ontmoeting met prins Albert. Nadien kon de premier een plechtige aankondiging doen voor de media.

In zijn toespraak maakte premier  Dehaene Boudewijns dood bekend en kondigde de opvolging aan door zijn broer Albert.

* Op vele plaatsen in België werden de vlaggen halfstok gehesen en werden missen opgedragen ter nagedachtenis van de koning. Alle media pasten hun programma’s aan.

Het Spaanse vorstenpaar begeleidde de koning op zijn laatste tocht in Spanje tot aan het vliegtuig.

Maandag 2 augustus

* In de nacht van zondag op maandag keerden koningin Fabiola en de toekomstige koning, prins Albert terug naar België, met het stoffelijk overschot van koning Boudewijn.

Albert zou de volgende week de eed afleggen. Later op de dag kwamen Kamer en de Senaat in spoedzitting bijeen.

* Ondertussen ontving de regering een groot aantal rouwbetuigingen uit de hele wereld, van staatshoofden, regeringsleiders, ambassadeurs en ministers, bisschoppen, burgemeesters, gouverneurs, rechters, edellieden, Europarlementariërs en Europese commissarissen.

Ook de koningin, prins Albert en groothertogin Josephine Charlotte, ontvingen talrijke rouwbetuigingen.

* Vele tienduizenden landgenoten brachten de koning een laatste groet en ondertekenden de rouwregisters.

Zaterdag 7 augustus

* Op zaterdag 7 augustus vond de uitvaart plaats. Vanuit het Koninklijk Paleis werd de kist met het stoffelijk overschot van de koning op een affuit geplaatst en op het plein voor het paleis gezet.

* Na het blazen van de Last Post werd een speciale versie van de Brabançonne gespeeld, van zeer traag, oplopend naar het gewone marstempo.

* Vervolgens trok de rouwstoet naar de Kathedraal van Sint-Michiel en Sint-Goedele waar de uitvaartplechtigheid plaatsvond.

* Vele staatshoofden en regeringsleiders brachten persoonlijk een laatste groet. Paus Johannes Paulus II stuurde een boodschap die door Kardinaal Danneels werd voorgelezen tijdens de kerkelijke dienst.

* Vanuit Congo waren een paar kardinalen en aartsbisschoppen aanwezig. Mobutu was persona non grata in België.

* Zeer bijzonder was ook de aanwezigheid van regerend vorstin Elizabeth II van het Verenigd Koninkrijk. Om veiligheidsredenen betrad en verliet zij de kerk via een zijingang.

* Koningin Fabiola was in het wit gekleed en de dienst droeg duidelijk haar stempel. José van Dam en Will Tura (met een bewerking van zijn Hoop Doet Leven) zongen er, terwijl een paar getuigenissen werden voorgelezen betreffende problemen die de koning nauw ter harte lagen.

Ook het Bist du bei mir van Bach werd gezongen, wat eerder buiten door een militaire kapel werd gespeeld bij aankomst van de kist bij de kerk.

* Zoals ook de dagen ervoor gebeurde, werd er ook nu spontaan geapplaudisseerd op het moment dat de koningin de kerk verliet.

Het applaudisseren vooraf en tijdens een uitvaart was een fenomeen dat nog niet ingeburgerd was. Later gebeurde het ook bij andere uitvaarten zoals tijdens de uitvaart van Diana, prinses van Wales en Pim Fortuyn.

* Na de dienst werd het stoffelijk overschot van de koning bijgezet in de Crypte van Laken, naast zijn voorgangers.

* Twee dagen later, op 9 augustus, legde Albert de eed af als Koning der Belgen, voor de verenigde wetgevende lichamen, Kamer en Senaat. Tot dat moment werd de grondwettelijke macht van de Koning uitgeoefend door de ministerraad.