WEERMAN FRANK …

… legt hieronder uit waarom vandaag 22 september om 21u21 de astronomische herfst begint. Even drukken op rood en Frank vertelt nog meer, veel meer zelfs, voor lezers die de meest onmogelijk vragen hebben over het  item.

° De astronomische seizoenen zijn gebaseerd op de baan van de aarde om de zon. De schuine stand van de aardas t.o.v. het vlak waarin we rond de zon draaien zorgt er voor dat de maximale hoogte van de zon boven de horizon sterk varieert in de loop van het jaar.

° Op het ogenblik dat de zon in de loop van maart loodrecht inviel op de evenaar, begon bij ons de astronomische lente. In 2021 was dat op 21 maart om 10u37 uur.

° De astronomische zomer begon op 21 juni 2021 om 05u32. De noordpool kreeg lange dagen en korte nachten.

* De astronomische herfst begint vandaag 22 september 2021 om 21u21. Dag en nacht duren even lang.

° De astronomische winter begint op 21 december 2021 om 16u59. De zuidpool baadt de hele dag lang in de zon. Op de noordpool is het continu nacht. In het noordelijk halfrond zijn de dagen kort en de nachten lang. Op het zuidelijk halfrond is het net andersom. Meer informatie over de astronomische seizoenen vind je …

° De astronomische seizoenen beginnen dus niet altijd mooi op een 21-ste. Meer zelfs, de astronomische herfst is in onze tijdrekening nog nooit begonnen op 21 september!

° Voor weerkundigen is het moeilijk om te werken met seizoenen die niet beginnen op vaste dagen van het jaar. En dus hebben ze het zich gemakkelijk gemaakt.

°° De weerkundige seizoenen beginnen altijd op de 1-ste van de maand: 1 maart, 1 juni, 1 september en 1 december. Makkelijk om te rekenen.

  • Meer informatie over de weerkundige seizoenen vind je hier

Ötzi de ijsmummie

Op 19 september 1991 (vandaag exact 30 jaar geleden) ontdekte het Duitse echtpaar Simon, twee fervente wandelaars, in de Ötztaler Alpen het buitengewoon goed bewaarde gemummificeerde lichaam van een man die omstreeks 3.300 voor Christus leefde. Op basis van de vindplaats werd de mummie Ötzi genoemd.

* De mummie lag op de Hauslabjoch in een rotskommetje aan de rand van de Niederjochferner gletsjer aan het einde van Ötztal. De vindplaats ligt op de grens van Oostenrijk en Italië op een hoogte van 3.210 meter.

* Ötzi is vermoedelijk gestorven door een jachtongeval of in een gewapend conflict. In zijn borstkas bij de linkerschouder zat een vuurstenen pijlpunt. Die ontdekte men pas een jaar na de vondst van de mummie. De schacht van de pijl was verwijderd maar de pijlpunt is blijven steken.

* Het schot van de pijl was waarschijnlijk niet meteen dodelijk, maar heeft vermoedelijk wel enkele uren of dagen in combinatie met uitputting tot zijn dood geleid.

* Otzi zou ongeveer 45 jaar geweest zijn, vrij oud voor die tijd. Hij had een tenger postuur en woog zo’n vijftig kilo

Weetjes en feiten

  • Ötzi leefde omstreeks 3.300 voor Christus en strijdt met de Egyptische mummie Ginger om de titel ‘oudste menselijke mummie’.
  • In het darmstelsel van Ötzi bevonden zich de resten van twee soorten voedsel die hij kort voor zijn dood heeft gegeten: een stuk edelhertenvlees en een tarwesoort.
  • Ze zeggen dat er een vloek ligt op Ötzi! Een aantal mensen die direct of indirect bij het onderzoek en de vondst betrokken waren, is een tijdje  later overleden…
  • Meneer Simon, met zijn vrouw vinder van de ijsmummie, is in een ravijn gevallen en dagen later pas gevonden. De leider van het forensisch onderzoek is kort na dit onderzoek omgekomen door een auto ongeval. Een bergbeklimmer die rondleidingen gaf op de vindplek van Ötzi kwam om door een lawine en zo zijn er  nog verhalen van overledenen die te maken hadden met de vondst of het onderzoek. Waar of niet waar, wie zal het zeggen…
  • Het echtpaar Simon moest dus zelfs een gerechtelijke procedure beginnen om erkend te worden als de legitieme vinders. Helmut Simon overleed in 2004 op 67-jarige leeftijd na een val in een ravijn. Hij werd acht dagen later pas gevonden.
  • In 2008 kende de rechtbank aan mevrouw Simon 150.000 euro vergoeding toe.  Na een nieuw proces werd dit  bedrag in 2010 verhoogd naar 175.000 euro.
  • Acteur Brad Pitt heeft een tatouage van de contouren van de ijsmummie op zijn onderarm.
  • Een Oostenrijkse popartiest vernoemde zich naar Ötzi: DJ Ötzi, deze scoorde met ‘Anton aus Tirol’ een carnavalshit in de jaren ’90.

Ötzi museum

° De mummie werd eerst naar Innsbruck (Oostenrijk) gebracht. Toch is hij nu te bekijken in het Zuid-Tiroler archeologiemuseum in Bolzano (Italië). Gewoon omdat de vindplek een aantal meter over de grens van Italië bleek te liggen. Voor meer informatie over het archeologiemuseum in Bolzano ga naar: www.iceman.it 

op aanvraag nogmaals …

BOEIEND! ZEKER LEZEN!

Als trouwe lezer van  de  GvL maak ik graag een bedenking bij het artikel  ‘Wonderbaarlijk’  en wel bij het slot ervan:

* Het christendom en onze tijdrekening beginnen bij Christus, maar de kosmos ontstond al 13,8 miljard jaar vroeger. Door zo ver terug te gaan, naar het begin der tijden, kom je ontegensprekelijk bij de vraag: wat was er dan vóór de oerknal?

en

* Naar wat er echt voor de oerknal was, blijft het (voorlopig) gissen. 

****  Eigenlijk zijn dit irrelevante vragen of het eenvoudige antwoord is:   voor de oerknal’  bestaat niet.  

** Lemaître is op basis van de  Algemene Relativiteitstheorie  van Einstein tot de conclusie gekomen dat we in een uitdeinend heelal leven en terug redenerend kwam hij tot het besluit dat alles begonnen is in een oneindig klein punt: de oerknal. 

** Hierbij maken we ons snel de voorstelling van een 3-dimensionale ruimte die expandeert maar dit is niet correct. De relativiteitstheorie leert ons dat ruimte en tijd onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn of m.a.w. één geheel vormen.

Einsteins theorie spreekt dan ook van de ‘ruimtetijd’, een 4-dimensionale ruimte waarin we leven.

** Deze  ‘ruimtetijd’ is ontstaan op het moment van de oerknal. Dit betekent dus dat niet alleen de ruimte maar ook  ‘de tijd’ toen begonnen is en dat begrippen  ‘voor’ en ‘na’ pas zin hebben sinds de oerknal omdat er toen pas  ‘tijd’ was.  In deze ruimtetijd is alleen de lichtsnelheid  ‘c’  constant en al de rest is relatief.

** Dat de gravitatie niet overal hetzelfde is maar afhankelijk van de aanwezige massa, weten we (op de maan wegen we minder dan op aarde)  maar dat de tijd niet overal even snel verloopt is veel minder bekend (en moeilijker te begrijpen).

** Hiermee wordt rekening gehouden voor snel ronddraaiende satellieten rond de aarde voor bv. GPS en andere toepassingen: GPS-satellieten die met een snelheid van 14.000 kilometer per uur rond de aarde vliegen, tikken per dag 7 miljoenste van een seconde langzamer dan klokken op aarde … en dit moet gecorrigeerd worden.

** De ruimtetijd wordt gevormd/vervormd door de  aanwezige massa, zodat Einstein stelt dat gravitatie geen kracht is maar ‘een vervorming van de ruimtetijd  o.i.v. de aanwezige massa’: ruimte en tijd worden beïnvloed door da aanwezige massa.

** Gevolg hiervan is het fenomeen ‘zwarte gaten’ waar zoveel massa in zo’n kleine omvang is samengeperst dat niets – ook het licht niet-  er kan uit ontsnappen.  Bestaan van zwarte gaten werd theoretisch voorspeld door de Algemene Relativiteitstheorie.

**  De relativiteitstheorie zegt verder dat voor objecten die bewegen met een snelheid die de lichtsnelheid benadert (o.i.v. zware massa’s) : ‘de afstand verkort en de tijd vertraagt’

**  Massa’s in de omgeving van een zwart gat worden aangetrokken met enorme snelheden (benaderen de lichtsnelheid): vandaar de enorm massa in een zeer klein volume, dus een sterke vervorming van de ruimte er omheen en een vertraging (vervorming) van de tijd.  In een zwart gat staat de tijd stil!  

Met vriendelijke groeten,  Theo  –  Meer dan erg bedankt, professor Theo.

Het dreigt verkeerd te lopen 

2020 was het warmste jaar in Europa sinds het begin van de waarnemingen en minstens 0,4 graden Celsius warmer dan de vijf voorgaande recordjaren. Dat blijkt uit het vierde jaarlijkse Europese klimaatrapport van de dienst voor klimaatverandering van Copernicus (C3S), het programma van de Europese Unie dat de aarde monitort.

* “We kijken niet meer van op van records, maar eigenlijk zouden we dat net wel moeten doen. Dit is zeker een reden om ons zorgen te maken.”  Dit zei professor Wim Thiery, klimaatwetenschapper aan de VUB”, vorig jaar reeds.

* De strijd tegen de klimaatopwarming verloopt traag. Te traag, zo blijkt uit het jaarlijkse Europese klimaatrapport van Copernicus, dat onlangs werd gepubliceerd. Vorig jaar 2020 was niet alleen het warmste jaar ooit in Europa, ook de winter en herfst braken alle records. Er werd in Europa tevens een neerslagrecord gemeten. Ook in het Noordpoolgebied was het uitzonderlijk warm.

* “Het samenspel van variabelen zoals temperatuur, zee-ijs, neerslag, rivierafvoer of bodemvochtigheid kan alleen geanalyseerd worden als alle onderdelen van ons klimaatsysteem gemonitord worden. Het is belangrijker dan ooit dat we de beschikbare informatie gebruiken om de klimaatverandering te beperken en toekomstige risico’s zo snel mogelijk verminderen.”

* Met 3,4 graden boven het gemiddelde van de referentieperiode 1981-2010 was de winter in Europa uitzonderlijk warm en 1,4 graden warmer dan het vorige record. Vooral in Noordoost-Europa was het uitzonderlijk warm, met temperaturen die lokaal tussen 6 en 9 graden hoger lagen dan gemiddeld. Dat heeft gevolgen voor de sneeuwbedekking, het zee-ijs en het aantal dagen met een maximumtemperatuur onder het vriespunt.

* In de zomer waren er in 2020 verschillende periodes met zeer warm weer, die elke maand andere regio’s troffen. De hittegolven waren echter niet zo intens, wijdverspreid of langdurig als die van afgelopen jaren. Toch werden tijdens de zomer hitterecords gebroken, zoals in Scandinavië in juni en in West-Europa in augustus. In Frankrijk werd in augustus verscheidene keren de recordtemperatuur overschreden.

* 2020 kende ook het grootste aantal uren zonneschijn in Europa sinds het begin van de satellietmetingen in 1983.

Wereldleiders willen op VN-top van Biden laten zien dat ze klimaat ook in coronatijd serieus nemen

* Ook wereldwijd was 2020 een van de drie warmste jaren ooit gemeten. De afgelopen zes jaren waren ook de warmste zes ooit geregistreerd. Wereldwijde indicatoren tonen ook aan dat de laatste vijfjaarlijkse gemiddelde temperaturen de hoogste ooit gemeten zijn, namelijk 1,2 graden boven het gemiddelde van 1850-1900.

* Voor de Noordpool was 2020 het op een na warmste jaar ooit, met een luchtoppervlaktetemperatuur van 2,2 graden boven het gemiddelde van 1981-2010. Hoewel het begin van het jaar kouder was dan gemiddeld in grote delen van het Noordpoolgebied, compenseerden de zomer en herfst dit door in beide seizoenen de hoogste temperaturen ooit op te laten tekenen.

* De hoge temperaturen in 2020 waren voornamelijk het gevolg van een uitzonderlijk warm jaar in Arctisch Siberië. Voor deze regio was 2020 het warmste jaar ooit gemeten, met 4,3 graden boven het gemiddelde en 1,8 graden boven het vorige record. Het zee-ijs bereikte het grootste deel van de zomer en herfst zijn kleinste omvang ooit in de aangrenzende Arctische zeeën.

** Europese weer- en klimaatagentschap Copernicus.  Gelezen in o.a. DM.

monsterster sterft

Astronomen hebben de verdwijning vastgesteld van een instabiele massarijke ster in een klein sterrenstelsel met behulp van de Very Large Telescope.

° De wetenschappers denken dat dit erop wijst dat de ster minder helder is geworden en deels verduisterd is door stof of dat de ster is ingestort tot een zwart gat zonder dat daar een supernova-explosie aan vooraf is gegaan.

° “Als dat zo is”, zei de leider van het onderzoeksteam, “zou dat de eerste directe waarneming zijn van een monsterster die haar leven op deze manier afsluit.” (vrtNWS)

DE VLINDERNEVEL

Vrijdag 19 juni 2020 – The Butterfly Nebula, ook bekend als NGC 6302, is weer een geweldige opname van de NASA/ESA Hubble Space Telescope. Die Hubble blijft onverdroten aan de slag om al (?) het moois in het heelal voor ons te ontdekken. En daar is hij met deze niet alledaagse prent weer helemaal in geslaagd.

Vrijdag 25 juni 2021 – Op dit ogenblik is alle contact met Hubble zoek. Aan de grond vreest men het ergste. De Space Telescope zendt al 30 jaar de meest fantastische beelden van de kosmos naar de aarde. We zijn hem als een verre broer gaan zien. Gevreesd wordt dat de uiterst delicate apparatuur het begeven heeft. In het verleden werd een lens al een keer bijgesteld om vage beelden om te vormen tot kraakheldere foto’s.  Gewacht wordt er voorlopig op weer een eerste signaal na dagen van stilzwijgen.

(foto) Vorig jaar nog rond deze tijd vond Hubble de vlindernevel (foto). Die bevindt zich op 3.800 lichtjaren van onze planeet Aarde in het sterrenbeeld Scorpius. De nevel zelf is liefst twee lichtjaren breed. Om stil van te worden.

— Chelsea Gohd (Image credit: NASA, EDA and J. Kastner (RIT); CC BY 4.0)

KOGEL EN PLUIM EVEN SNEL

Galileo Galilei stelde vast dat ieder voorwerp met dezelfde snelheid en dezelfde versnelling naar beneden valt.

Hij beweerde dat een kanonskogel en een pluim, wanneer men ze op hetzelfde moment en van dezelfde hoogte laat vallen, gelijktijdig de grond zullen raken, tenminste  wanneer dit in een luchtledige ruimte gebeurt (het is alleen de weerstand van de lucht die de pluim vertraagt).

* Hij kon deze bewering echter niet aantonen. Nu, 4 eeuwen later en met de huidige technische mogelijkheden, is het niet zo moeilijk om zijn bewering te demonstreren.

* Zie filmpje … (met dank aan Fons Lauwers in … Oudentoren)

Gedeeltelijke zonsverduistering

Tussen 11.17 en 13.25 uur vanmiddag zal er in ons land een gedeeltelijke zonsverduistering te zien zijn. Op het hoogtepunt zal de zon voor 15 procent afgedekt worden door de maan. Het wordt vandaag zonnig en helder, en de zonsverduistering vindt plaats tijdens de middagpauze. Redenen genoeg dus om het fenomeen te gaan bewonderen.   –Wim De Maeseneer-

* De gedeeltelijke zonsverduistering zal in het hele land te zien zijn. Vanaf 11.17 uur zal de maan voor de zon beginnen te schuiven, met een hoogtepunt om 12.19 uur. Op dat moment zal 26 procent van de diameter van de zon, ofwel zo’n 15 procent van het oppervlak, bedekt zijn. Om 13.25 uur is het afgelopen.

* “Het hoogtepunt van de eclips valt ook samen met de middagpauze. Dat maakt dat de zonsverduistering, zeker ook op scholen, massaal zal worden waargenomen vandaag.”

* Wie vandaag een (bijna) volledige zonsverduistering wil zien, moet nog snel naar het noorden van Canada, Groenland of Siberië. Daar zal een ringvormige eclips te zien zijn. Enkel de buitenrand van de zon is dan nog zichtbaar. In het zuidelijk halfrond, onder de evenaar, zal er vandaag helemaal geen zonsverduistering te zien zijn.

n.b. Ook gekeken ? 15% is wel erg weinig…

VAN RUIMTE NAAR DIEPTE

Kathy Sullivan, de eerste vrouw die ooit een ruimtewandeling maakte, is nu ook de eerste vrouw die het diepste punt van de oceaan bereikt heeft.

Vorig jaar juni daalde ze af in de Challengerdiepte in de Marianentrog in de Stille Oceaan, net geen 11 kilometer diep.

Bij haar terugkomst belde de 68-jarige wetenschapper met astronauten in het Internationale Ruimtestation ISS. “Dit maak je maar een keer in je leven mee.” De astronauten namen er nota van.

1 2 3 6