Onze bossen smeken om dode dieren

– Eos Blogs Natuur & Milieu –

Smeken om dode dieren

Ze ogen misschien niet zo smakelijk, maar vliegen, maden en aaskevers zijn onontbeerlijk voor een gezond ecosysteem en een veerkrachtige natuur. Toch hebben ze nauwelijks iets te bikken in onze sterk opgeruimde bossen.

* Waar zijn alle kadavers heen? En wat gebeurt er met reeën of everzwijnen die onder de wielen terecht komen? Ze worden opgehaald, gepasteuriseerd, gedroogd en verwerkt tot diervoeder of grondstof voor de betonindustrie.

* De Nederlandse organisatie ARK Natuurontwikkeling zet actief in op rewilding of het herstellen van natuurlijke processen in de natuur. Dode dieren zijn daar een essentieel onderdeel van. ARK promoot al jaren haar dood-doet-leven-visie.

* Een heleboel beesten is afhankelijk van kadavers. Ook dieren waarvan je het misschien niet verwacht, profiteren daarvan. Vlinders komen de sappen opzuigen. Herten knabbelen aan de botten om mineralen zoals calcium op te nemen. Roodborstjes en koolmeesjes plukken de haren uit om in het broedseizoen hun nesten te maken. Ook eekhoorns en muizen gebruiken haren als nestmateriaal. Dat is lekker warm. Elk stukje van zo’n kadaver wordt hergebruikt. (gratis foto)

*  ‘De mens is goed in dingen uit het systeem halen,’ betreurt Judith Slagt van ARK Natuurontwikkeling. ‘Tot een paar decennia geleden hadden we hier in Nederland erg opgeruimde bossen. Toen kwam langzaam het besef dat dood hout goed is omdat er allemaal beestjes en zwammen en planten op zitten. Het is wat rommeliger dan wat je in je achtertuin hebt, maar dit is hoe de natuur er hoort uit te zien.’

* Een kadaver trekt zoogdieren aan zoals vos, das, steenmarter, boommarter, everzwijn en wolf. Ook grote vogels zoals raaf, rode wouw, zeearend en buizerd vinden hun weg ernaartoe. Minder leuk om zien maar bijzonder belangrijk zijn de vele insecten en larven. Die sluiten de voedselkringloop en vormen zelf weer proviand voor egels, spinnen en vogels.

 * ‘Op en rond kadavers gaan ook allerlei gekke dingen groeien,’ zegt Slagt. ‘Omdat er zaadjes uit de maaginhoud van het kadaver vrijkomen. Of omdat er plots allerlei mineralen in de bodem terecht komen die een goede voedingsbodem vormen voor planten die er anders geen kans maken.’

 * ‘Met dode dieren is het precies hetzelfde. Die horen er gewoon bij. Voedingsstoffen van het ene organisme worden zo beschikbaar gesteld voor het andere organisme. Door die dieren in de natuur te laten liggen, sluit je de cyclus.’ 

* Wat als de aaseters verdwenen zijn? Slagt : ‘Die komen wel. Bij het terugplaatsen van kadavers verschenen hier plots allerlei insectensoorten waarvan we dachten dat ze al verdwenen waren uit het gebied. Het kan soms even duren, maar uiteindelijk wordt alles afgebroken.’

* Met dode dieren is het precies hetzelfde. Die horen er gewoon bij. Voedingsstoffen van het ene organisme worden zo beschikbaar gesteld voor het andere organisme. Door die dieren in de natuur te laten liggen, sluit je de cyclus.

** In 2019 werd in Vlaanderen maar liefst 47 ton aangereden wild opgehaald en vernietigd. Niets werd teruggegeven aan de natuur.

* Daardoor lijdt onze Vlaamse natuur al jaren aan kadaverschaarste. Grote grazers zijn in deze regio in het wild al eeuwen uitgestorven. De Gallowayrunderen en Konikpaarden die natuurorganisaties inzetten om hun gebieden te beheren, worden evenwel beschouwd als vee.

* Dat vee valt bovendien onder strikte Europese regelgeving en moet dus geruimd worden na hun dood. In bepaalde Nederlandse natuurgebieden mogen grote grazers blijven liggen na hun dood.

* Een dergelijke maatregel is er in Vlaanderen niet. Een groot deel van de weinige wilde dieren die overblijven, verdwijnt bovendien door jacht of aanrijding. Dat er in Vlaanderen weinig animo is voor dode dieren, is een understatement. Wie zet er zijn schouders onder?’

darwin en de evolutietheorie

Samen met de erfelijkheidsleer van Gregor Mendel vormt de evolutietheorie van Charles Darwin de basis voor alle biologische kennis en zorgde ze voor een revolutie binnen de wetenschap.

* De evolutietheorie geeft een verklaring voor de ontwikkeling van het leven en de verscheidenheid ervan aan soorten op aarde.

* Darwin was een gelovig man. Hij wou zelfs priester worden. Darwin groeide op in een tijd waarin religie en wetenschap nog streng verenigd waren.

* Na zijn ontdekkingen ging hij evenwel twijfelen aan veel ideeën uit de Bijbel. Darwin besloot zijn overdenkingen met de vaststelling dat er geen God was, maar begreep tegelijkertijd dat dit niet wetenschappelijk onderbouwd kon worden.

* Darwin studeerde in Cambridge en deed in januari 1831 examen. Hij muntte uit in wiskunde, natuurkunde en theologie. Geoloog Adam Sedgwick nam hem mee als assistent naar Wales om gesteentelagen in kaart te brengen. Terug in Cambridge vond hij een uitnodiging om met Robert FitzRoy een reis met HMS Beagle te maken.

** De Beagle verliet op 27 december 1831 de Engelse haven Devonport. Op naar de Atlantische Oceaan en Kaapverdië en meteen verder naar Zuid-Amerika. De reis zou uiteindelijk vijf jaar duren. Onderweg verzamelde hij fossielen, mineralen, planten en dieren. Op 2 oktober 1836 was de Beagle weer thuis.

* Na deze reis zou Darwin zijn vaderland nooit meer verlaten. Zijn bureau werd zijn werkplaats. Een ritje te paard en een dagelijkse wandeling bepaalden voortaan zijn uithuizigheid. Deze ommekeer was mede te wijten aan een raadselachtige ziekte, die hem vele jaren plaagde. De symptomen ervan waren duizeligheid, ademnood, hartkloppingen, angstaanvallen, uitslag en een opgeblazen gevoel.

* Na de Beaglereis werd Darwin al snel opgenomen in de wetenschappelijke kringen van Cambridge. Zijn collecties van onderweg werden bestudeerd door de beste Britse wetenschappers en hij werd regelmatig uitgenodigd om over zijn ontdekkingen te vertellen.

* Net als enkele voorgangers wist hij met zekerheid dat zowel dieren als mensen door de tijd langzaam veranderd waren. Het scheppingsverhaal uit de Bijbel bleek niet langer de absolute waarheid te zijn.

* De belangstelling voor natuurwetenschap leidde in de achttiende eeuw tot veel nieuwe kennis die … niet te rijmen viel met de visie van een God die exact zesduizend jaar eerder alles schiep wat er op aarde rondliep.+   0

** In 1839 verscheen het ‘Journal of resources into the geology and natural history of the various countries visited by H.M.S. Beagle’. Zijn eerste, en erg belangrijke werk. Het verslag van zijn reis (1831-1836) aan boord van de Beagle verklapte de bevindingen die uiteindelijk tot de evolutietheorie zouden leiden.

** Met ‘The voyage of the Beagle’ werd Charles Darwin ook buiten de wetenschappelijke wereld bekend. De negentiende eeuw was immers de eeuw van de grote ontdekkingsreizen waarbij veel gewone mensen belangstelling toonden voor de verslagen van de ontdekkingsreizigers.

* Charles Darwin mocht in 1839 toetreden tot de Royal Society, de meest prestigieuze wetenschapsacademie in Engeland.

°° Charles Darwin trad in het huwelijk met Emma Wedgwood, zijn nicht (?). Het echtpaar betrok in 1842 een groot huis op het platteland in Downe, een dorpje in Kent ten zuiden van Londen. Charles en Emma kregen tien kinderen van wie een aantal jong stierf.

* Darwin werkte twintig jaar aan het boek dat een revolutie in de biologie zou ontketenen. Op de Galapagoseilanden kwam hij tot het inzicht dat dieren door evolutie kunnen veranderen als ze zich aanpassen aan nieuwe leefomstandigheden. Pas na jarenlang studeren kwam hij tot een theorie die vrijwel alles verklaarde over hoe dieren en planten ontstonden en zich ontwikkelden.

* Maar … Charles Darwin zou zijn evolutietheorie niet zelf hebben bedacht, maar ontleend hebben aan de Britse bioloog en socialistische idealist Alfred Wallace, gaat het verhaal verder.

* Terwijl Darwin werkte aan zijn theorie, schreef Wallace het essay ‘On the tendency of varieties to depart indefinitely from the original type’. Wallace stuurde een exemplaar van zijn studie naar Charles Darwin, die tot een soortgelijke ontdekking was gekomen. Beide mannen publiceerden hun bevindingen en maakten hiermee de evolutietheorie kenbaar aan de wereld.

* Het beroemde boek van Darwin ‘On the origin of species …’, verscheen in 1859.

* “De natuur maakt geen koprollen,” schreef Charles Darwin in ‘On the origin of species’. Hij bewees dat de natuur met kleine stappen en zeer langzaam voortschreed. In tegenstelling tot bioloog Thomas Henry Huxley, een vriend en aanhanger van Darwin. Die was ervan overtuigd dat de evolutie schoksgewijs en met grote stappen vooruitging.

* Later bleek dat beide wetenschappers gelijk hadden. Soms gaat de ontwikkeling inderdaad erg traag en soms razendsnel, terwijl kleine genetische veranderingen enorme veranderingen in de anatomie van dieren kunnen veroorzaken.

** Op latere leeftijd, en in de war gebracht door foutieve informatie van natuurkundige kopstukken , begon Darwin aan zijn theorie te knoeien. “Tenslotte huldigde hij ideeën die vrijwel 180 graden verschilden van wat we gewoonlijk darwinisme noemen”, schreef Dick Hillenius.

* Hillenius was conservator reptielen en amfibieën aan het Zoölogisch Museum van de Universiteit van Amsterdam. Hillenius schreef veel over de evolutietheorie van Darwin. Ook dit: “Geen bioloog zal tegenwoordig meer over die dwalingen spreken, maar Darwin zelf had aan het einde van zijn leven misschien wel een overheersend gevoel van mislukt te zijn, als hij al niet werd opgevreten door schuldgevoel ten opzichte van Wallace.”

* Charles Darwin overleed op 19 april 1882 in zijn huis in Downe. Hij wilde een rustplaats naast zijn geliefde Emma in Downe, maar hij kreeg een staatsbegrafenis.

** Zijn stoffelijk overschot werd naar Londen gebracht, waar het in de Westminster Abbey naast de natuurkundige Isaac Newton ligt. Zijn huis in Down House Kent werd een museum, helemaal gewijd aan Darwin en zijn wetenschappelijke werk.

Bescherming van … de neushoorn

 7 juli  Op onze ‘scheurkalender met een hoek af’ vonden we voor vandaag een mooie Wiki-samenvatting van de bedreigde diersoort die de neushoorn is.

° De neushoorn leeft al 60 miljoen jaar op onze planeet. Maar … de bulldozer van de savanne dreigt te verdwijnen. Niet zijn schuld, maar die van gewetenloze jagers die schatten verdienen met de verkoop van … zijn neus aan goedgelovige maar rijke afnemers allerhande. Een neus die na verwijdering zo weer zou aangroeien. Voor die schurken een te omslachtige zaak. Het beest gewoon afknallen maakt hun winstbejag een stuk eenvoudiger.

° Om ervoor te zorgen dat neushoorns niet uitsterven, moeten we ervoor zorgen dat ze worden beschermd. Er zijn verschillende organisaties die zich inzetten voor de neushoorns. Het WNF (WereldNatuurFonds) gebruikt bijvoorbeeld speciale drones waarmee ze stropers vanuit de lucht kunnen spotten. In het Safari Resort vind je een voorbeeld van zo’n infrarood camera bij de savanne Masai Mara. Hier kun je precies zien hoe stropers in de gaten worden gehouden.

°° Ondanks dat de straffen voor stropers in Afrika erg fors zijn, schrikt het stropers niet af en blijven ze op neushoorns jagen.

* Wat verzamelde ‘de Kalender met een hoek af ‘ bij Wikipedia? Lees maar …

° De neushoorn, als ontzagwekkend dier, heeft kunstenaars al eeuwenlang geïnspireerd. In Afrika zijn ze zelfs al gevonden in rotsschilderingen die teruggaan tot het 7e millennium v.Chr.

° In Europa zijn neushoorns wellicht sinds de Romeinse tijd niet meer gezien, en er werd lang getwijfeld aan hun bestaan, maar daar kwam op 20 mei 1515 een eind aan toen er bij de Lissabonse Torre de Belém een aan land gebracht werd.

° Albrecht Dürer baseerde zijn thans wereldberoemde houtsnedeRhinocerus” op deze Indische neushoorn. Een afdruk die hij daarvan maakte, is tegenwoordig te bewonderen in Londen, op een prominente plaats in het British Museum. Nog afgezien van de artistieke kwaliteiten blijkt Dürers vakmanschap uit de gelijkenis met het dier dat hij slechts kende van brieven en een schets. Van de details klopt weinig, maar uitstraling en grondvorm zijn goed getroffen.

° In de 18e eeuw was het de eveneens Indische, tamme neushoorn Clara die tot de verbeelding van kunstenaars sprak. Terwijl Dürers neushoorn al begin 1516 in de Middellandse Zee verdronk bij een verscheping, werd Clara tot haar dood 17 jaar lang in heel Europa tentoongesteld.

° Witte neushoorns vind je bij ons in Pairi Daiza (foto)  Veel meer (rood) nog op Wikipedia – een schat van een encyclopedie !

MODERN HOOIEN

Gezien , vorig jaar, dag op dag in Blaardonk (Varendonk). Het was toen droog en warm , tijd om te hooien… Een vrij grote hooiweide – 2 tractors met aanhangsels – tractor 1 raapt het hooi op en perst het tot een stevige baal – tractor 2 pakt de baal vakkundig in – resultaat : een lege wei verpakt in amper 5 balen – duur van de operatie : zowat een kwartier … Ik dacht meteen terug aan de jaren 50 en de vele, lange uren keren en gaffelen. Wat toen hard werken was , lossen man en machine nu binnen de kortste tijd op …

De wakkere hooimaand geeft de zeisen,
de maaier in de hand met vlijt,
daar lege schuren hooi vereisen,
om het vee te voeden in wintertijd.

Zo luidt een van de vele spreuken over de maand juli. De oude bijnamen van de maanden van het jaar verwijzen over het algemeen naar de voor die maanden typerende werkzaamheden op en om het platteland. Zo was juli de maand, waarin er meestal gehooid werd. Tegenwoordig begint men daar vaak al in juni mee.

Hooien

Het gras wordt gemaaid, gedroogd, gekeerd om de andere kant te drogen, gebundeld en daarna opgeslagen in een hooischuur. Tegenwoordig gebeurt dit allemaal machinaal, maar in vroeger tijden werd alles met de hand gedaan met behulp van een zeis en een hark. Het vervoer naar de hooischuur gebeurde met paard en wagen.(Historiek)

VIS VANGT VOGEL

 

* Plots springt er een vis uit de zee om zich te voeden met de wuyou-meeuw. Aanvankelijk kwam het verhaal van een vis die een vogel eet alleen uit het verhaal van een visser. Bij gebrek aan fotografisch bewijs vond de directeur van de bemanning dit een waardevolle onderneming om dat verhaal te checken.

* Dus nam de vierkoppige bemanning 800 kg aan filmapparatuur mee, inclusief een camera tegen trillingen, en kwam naar een afgelegen atol in de Republiek Seychellen. Het duurde een aantal weken om eindelijk de zeldzame beelden vast te leggen…   (merci Louis)

Klaprozen voor Pinksteren

* In een vrijwel uitgestorven folkloristisch voorjaarsfeest werd rond Pinksteren uit de jonge meiden van het dorp een “Pinksterblom“, of Pinksterbruid gekozen, die daarna met bloemen en sieraden opgesmukt zingend en bedelend door het dorp trok.  (hiernaast de ‘echte’ pinksterbloem die we hier (nog nauwelijks ?) vinden – ook de blauwe korenbloem (foto met klaprozen) krijgt op vele plaatsen de benaming pinksterbloem mee)

Pinksterbloem werd vroeger gebruikt tegen voorjaarsmoeheid vanwege het hoge gehalte aan vitamine C. Van de soort werd gedacht dat ze voor sommige ziekten een geneeskrachtige werking had.

* Klaprozen (hieronder) maken zich omstreeks deze tijd op om als pinksterbloem door het voorjaar te gaan. Het is ze gegund …

Chinese wolhandkrabben

Er zijn in de afgelopen drie jaar meer dan een miljoen exemplaren van de uitheemse Chinese wolhandkrab gevangen in de Kleine Neet in Grobbendonk. 

* De Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) en onderzoekers  van de universiteit Antwerpen hebben daar twee jaar geleden een nieuw soort val gezet, en die lijkt dus goed te werken. “Daarnaast toont dit de omvang van het probleem aan”, klinkt het bij de onderzoekers.

* Wolhandkrabben zijn vanuit China in onze waterlopen terechtgekomen, hebben hier geen natuurlijke vijanden en brengen veel schade toe aan onze fauna en flora.

* In de Kleine Nete in Grobbendonk werd een ‘krabbensleuf’ over de volledige breedte van de rivier geïnstalleerd. De krabben, die over de bodem kruipen, vallen in de sleuf en komen in een container terecht. Vissen zwemmen er gewoon over.

* Vorig jaar alleen al werden er meer dan 700.000 krabben gevangen. “Dit toont aan hoe groot het probleem is”, zegt bioloog Jonas Schoelynck. “Want als je deze resultaten extrapoleert naar de andere rivieren in ons land – en de krabben zitten in de meeste Belgische rivieren (*foto’s Grote Neet in Oosterlo) – dan spreken we over miljoenen en miljoenen van die dieren.”

* Om de populatie onder controle te krijgen, zijn volgens de onderzoeker nu beleidskeuzes nodig. De kostprijs om de vallen te zetten en ze te bemannen zal maar een fractie zijn van de potentiële kosten die de krabben in onze waterlopen en natuurgebieden aanrichten.

.

– *eigen foto’s lu v. a/d Grote Neet in Oosterlo en krabbennetten even voorbij de brug in Zammel  – met dank ook aan Marc v/d Cruys – Oosterlo

1 2