Napoleon weg uit Moskou (1812)

Op 19 oktober 1812 trok Napoleon Bonaparte zich terug uit Moskou. Niet lang daarvoor hadden zijn troepen de stad ingenomen, maar de Russen staken Moskou in brand.

* Begin september won Napoleon erg nipt de Slag bij Borodino. De slag, die plaatsvond op zo’n honderdtwintig kilometer ten westen van Moskou, ging de geschiedenisboeken in als één van de keerpunten van de Napoleontische oorlog van 1812.

* Een week na zijn overwinning bij Borodino trok Napoleon met zijn leger Moskou binnen. Velen verwachtten dat er vredesonderhandelingen zouden beginnen. Het liep echter anders.

* De Moskouse graaf Fjodor Vasiljevitsj Rostopsjin (1763-1828) gaf bevel alles te vernietigen wat de Fransen van nut kon zijn en al het wapentuig mee te nemen. Vervolgens staken de Russen Moskou in brand.

* Het leger van Napoleon kreeg het hierdoor zwaar te verduren. Door de brand gingen immers alle voedselvoorraden en pakhuizen in vlammen op. De Fransen zagen de noodzaak in om zich snel terug te trekken.

* Tijdens de terugtocht kwamen veel manschappen van Napoleon om het leven. De meeste van honger, dorst en ziekten. Van de ruim 700.000 soldaten die Rusland aanvielen, overleefden er uiteindelijk slechts 18.000 tot 22.000.

* Op 18 december 1812 , twee lange en koude maanden later, eindigde de tocht naar Rusland. De beroemde Slag bij Borodino en de brand van Moskou worden nog steeds genoemd als de keerpunten in de Napoleontische oorlogenreeks.

Lees zeker ook: ‘Wat een karakter tonen die barbaren!’

  • gelezen en bewerkt vanuit  Historiek

***  In DE krant is de pyrrusoverwinning van Napoleon bij Borodino al een paar keer aan bod gekomen. Je kan de sfeer van die veldslag ook nog muzikaal opsnuiven via de Ouverture 1812 van ene Pjotr Iljitsj Tsjaikovski. Fragmenten van de Marseillaise en het toenmalige Russische volkslied voeren de strijd aan en op het einde bulderen zelfs de kanonnen. (Clem)

https://historiek.net/ouverture-1812-pjotr-iljitsj-tsjaikovski/71086/

DE VISIE VAN VUREN 182

DE RIJKE STINKERS …

Onze taal is enorm rijk! Vaak beseffen wij zelfs niet meer hoe rijk ze is . Een deel van die rijkdom is bijvoorbeeld het  grote aantal spreekwoorden , gezegden en woordcombinaties . Wij en onze voorouders gebruiken sommige ervan al honderden jaren , wij weten natuurlijk wat ze betekenen maar wij weten vaak niet meer hoe ze ontstaan zijn.

.

.

“Leven als god in Frankrijk “ is daar een mooi voorbeeld van of nog “ het staat als een tang op een varken”. Vaak zijn wij er verbaasd over wanneer wij doordringen tot hun oorsprong.

Zo botste ik gisteravond op de oorspronkelijke betekenis van “ rijke stinkers” en wel toen ik was gaan luisteren naar een specialiste van funerair erfgoed.

Dat betekent erfgoed dat alles met kerkhoven , begraafplaatsen en overlijdens te maken heeft. Ik kende die uitdrukking  “ rijke stinkers “ al lang en ik had ooit geweten hoe ze was ontstaan maar ik was toch blij dat het allemaal nog eens wakker geschud werd.

Herhalingen zijn soms wel eens nodig.

Het trof me vooral omdat ik sinds enkele weken wat aan het denken was gegaan over het lot van drie “ rijke stinkers “ uit Veerle. Na de tentoonstelling in de kerk waren die uit mijn gedachten niet meer weg te jagen.

“Rijke stinkers “ , het klinkt niet erg positief , eerder brutaal en zelfs beledigend , en toch is het een eerder juiste benaming geweest voor iets wat al in de achttiende eeuw door keizer Jozef de Tweede werd verboden.

Want tot die tijd en zeker in de zestiende en de zeventiende eeuw werden er nog mensen binnen in de kerk begraven.

Dat was ook in Veerle zo . Je hoeft de parochiële overlijdensregisters maar eens open te slaan om daarvan overtuigd te worden . Er waren heel wat kinderen die in de kerk werden begraven  , maar de meesten waren volwassen overledenen , en wel mensen die tot de gegoede klasse van de bevolking behoorden en meestal wel specifiek tot de bestuurders van het dorp…..secretarissen en hun familie, drossaards … kortom mensen met enige welstand , die je in eenvoudige en duidelijke taal wel eens “ rijken “ kon noemen.

Maar dat begraven worden in de kerk had ook nadelen. Die rijkere overleden mensen in de kerk hadden allemaal wel een mooie grafsteen boven zich , maar konden hun ontbinding daarmee niet tegenhouden…

Lichamen in de volle grond van het kerkhof kwamen beter tot ontbinding dan lichamen in een holte onder een grote grafsteen, al lagen ze binnen in een kerk. En dus uit die graven in de kerk kwam er vaak een reukje naar boven, gaande van muffige lucht tot echte stank.

Zulke graven in de kerk werden daarom in de volksmond en in de volkstaal snel graven van “rijke stinkers” genoemd.

Heel gezond kan dat niet geweest zijn en daarom verbood de keizer van Oostenrijk , onze vorst Jozef de Tweede , dat begraven worden  in kerken .

In sommige  kerken in dit land bleven er wel een aantal  van die grote grafstenen liggen , eerder als decoratief element, ook als historische getuigenis … In vele andere kerken verdwenen ze in de loop der eeuwen , zeker wanneer er een andere vloer kwam.

In Veerle bleven er na de brand van 1910 geen grafstenen binnen de kerk meer over. Gebeente van mensen zou er nog kunnen gevonden worden wanneer er diep genoeg zou gegraven worden , maar enkele oude  grafstenen werden hergebruikt als verharding buiten ,vlak naast de kerk en wel naast de kleine zij-ingang onder het calvariekruis.    (foto’s hierboven)

Daar liggen nog drie stenen van “rijkestinkergraven “ , het kunnen er ook vier zijn . De teksten op de graven zijn onleesbaar geworden, , op één steen na misschien. Gelukkig weten we nog wat er op heeft opgestaan en kennen wij nog de namen van de overledenen die er op stonden. Zeker twee ervan zijn dames .

En nu blijft de vraag: wat kan er best met die “ rijke stinkers” gebeuren?

Restaureren en laten liggen? Afblijven en laten liggen waar ze liggen?

Laat het me weten wanneer je denkt het gevonden te hebben….Bedankt!

Louis Vuren

BELZONI VINDT SETI I

De avonturen van ontdekkingsreizigers spreken nog altijd tot de verbeelding. Of het nu gaat om Columbus en zijn ontdekking van de nieuwe wereld, avonturen in de poolgebieden, bizarre reizen met luchtballonnen of ontberingen in de jungle: velen blijven zich aangetrokken voelen tot de ontdekkingen van de reizigers van weleer.

Giovanni Battista Belzoni (1778 – 1823 ) is een van de belangrijkste figuren in het ontdekken van tempels en graven van het Oude Egypte. Hij wordt beschouwd als de algemene voorloper van de egyptologie en dank zij hem kreeg het Oude Egypte enorme bekendheid in het Westen.

* Eer het zo ver was, kon men van Belzoni zeggen dat hij de man was van 12 stielen en 13 ongelukken. In 1812 begon hij zijn omzwervingen vanuit Engeland, en kwam via Spanje en Portugal  in Malta terecht. Daar maakte hij kennis met een afgezant van de pasja van Egypte.

* In Egypte kwam hij Henry Salt tegen. Belzoni (prent – in Turkse kledij van die tijd) werd aangenomen om het kolossale beeld van farao Ramses II uit het zand te graven en het vervolgens te verschepen naar het British Museum.

* In Nubië had de Zwitser Brurckhard immers de tempel van Ramses II in Aboe Simbel ontdekt. De ingang werd echter geblokkeerd door een enorme lading zand die door de eeuwen heen werd opgehoopt door de wind. Belzoni vertrok en op 1 augustus 1817 zag hij het binnenste van de tempel.

* In de Vallei der Koningen vond hij op 18 oktober 1817, vandaag 204 jaar geleden,  het schitterende graf van Seti I. Het graf (foto) kan niet meer bezocht worden, maar wordt nog steeds het Graf van Belzoni genoemd. Seti I (foto) was de tweede farao van de negentiende dynastie en regeerde van 1305 tot 1290 voor Christus.

* En nog was zijn speurwoede niet gekoeld. Het volgende jaar hoopte hij een ingang te vinden in de piramide van Chephren. Volgens Herodotus, de wandelende geschiedschrijver van de oudheid, waren er geen binnenkamers, maar Belzoni vond op 2 maart 1818 toch de interne grafkamer van de farao. Adembenemende dingen waren dat allemaal in zo’n korte tijd.

* In 1819 keerde Belzoni  terug naar Engeland. Maar in 1823 begon hij aan een nieuw Afrikaans avontuur. Hij hoopte de (toen nog legendarische) stad Timboektoe te bereiken.

* Belzoni stierf echter op 3 december in Gwato aan dysenterie. Hij werd 45. Volgens de beruchte ontdekkingsreiziger RF Burton werd hij echter beroofd en vermoord.

* De opgravingen van Belzoni in Egypte worden tot op vandaag nog steeds bekritiseerd. Velen waren terecht gekant tegen zijn overhaaste werk en plunderingen. Maar in de tijdgeest van toen woedde een felle prestigestrijd tussen de Fransen en de Engelsen om de meest aansprekende oude relikwieën aan hun publiek te kunnen tonen. ‘De eerste zijn’ , daar ging het om. (bronnen in diverse media)

Bet van Perke en Fil Facteur

De VISIE van VUREN 181

 

Vaak hoor je de dag van vandaag mensen zuchten “ die Bank gaat nu ook nog dicht , en voor die moet je al naar Meerhout gaan , en voor die andere naar Geel of Tessenderlo “. En vaak hoor je dan iemand antwoorden “ ja , en het gemeentehuis is ook al meestal dicht , daar moet je ook niet meer naartoe gaan zonder dat je eerst een afspraak hebt….” Ik heb compassie met al die mensen die daar problemen mee hebben “.

Ik kan er niet aan doen , maar bijna automatisch komen dan de koppen van twee mensen opdagen uit mijn verre geheugen , maar ze zitten er nog diep  ingegrift of zelfs in gebeiteld. De ene kop is die van Bet van Perke , de andere die van Fil Facteur.

Bet kwam elke maand bij de mensen binnen om “alles” van de ziekenkas in orde te brengen … de ziekenbriefjes mee te nemen , en het geld dat de ziekenkas terugbetaalde aan de mensen te geven….

In de tijd van Fil was de brievenbus niet erg belangrijk. Fil draaide met zijn flets tot bij de achterdeur en gaf je daar je post in je hand, of bij ouderen betaalde Fil zelfs hun pensioen uit.

Het is net of ik hem nog hoor praten . De ondertoon van zijn dialect was niet Veerles. – van Laakdal was toen nog bij verre geen sprake – maar hij klonk een beetje mysterieuzer…Vele jaren later heb ik ontdekt dat het eigenlijk “ hasts” (Heists) was.

Want dat was eigenlijk het voornaamste wat Bet en Fil bij de mensen kwamen doen……praten ….babbelen met de mensen , maar nog meer ….naar hen luisteren… hen het gevoel geven dat ze niet alleen waren op de wereld .

En zo waren er in die tijd … in de zogenaamde Golden Sixties , toen er in dit dorp nog veel meer “gemakken “ waren als W.C.’s , nog mensen waarop velen zaten te wachten!

Hoe vaak hoorde je niet zeggen : “ Deze namiddag durf ik niet weg , want pastoor Druyts was gisteren in onze  buurt voor sint-pieterspenning”.

De pastoor was steeds welkom , niet zozeer omdat hij geld kwam vragen , want dat was een kleinigheid, maar omdat ze dan met hem eens konden praten , omdat ze eens hun gedacht konden zeggen , omdat ze naar hem wilden luisteren….omdat ze om ieder bezoek blij waren….

Je kan dat misschien dienstbetoon noemen , maar het was veel meer….

En het werd allemaal nog beter toen er hier een bank kwam . De eerste . De kredietbank. Wij waren een echt niet te onderschatten dorp geworden . Er was een echte bank.

Niemand kende de familienaam van de eerste baas van die bank . Hij heette simpel “Armand van de bank”.

Heel snel was Armand een notabele in het dorp …en het dienstbetoon van die eerste bank was er eentje om merci tegen te zeggen.

Samen met Bet en Fil is Armand een stukje geschiedenis geworden.

Aan hen kunnen wij ons nog optrekken wanneer wij weer eens hier of daar worden afgesnauwd omdat we ons wat te snel kwaad hebben gemaakt .

En vaak hebben wij heimwee naar het dorp van toen , toen iedereen iedereen kende , en toen er in vele huizen naar de almanak werd gekeken of Bet nog niet bijna terug zou komen , want Fil zagen ze elke dag……

De wereld van Bet en Fil en de bank van Armand komt nooit meer terug , maar vele mensen zijn daardoor uit het peloton gelost en de meesten die het tempo wel kunnen volgen kijken zelden achterom. De meesten…….. gelukkig niet iedereen!

Tot binnenkort ,

Louis Vuren

 

DE VISIE Van VUREN 180

KLUCHT OF … DRAMA ?

Gistermorgen kwam er een man de kerk van Veerle binnen. Op zijn netvlies stonden nog de treinen met supporters die in dichte drommen in Leuven aankwamen , die daar dadelijk hun mondmaskers aftrokken en er een uurtje later dicht bij elkaar gedrukt stonden te roepen en te tieren om de renners aan te moedigen!

Toen de man in de kerk die bijna veertig mensen zag zitten , ver uit elkaar , mondmaskers half over hun gezicht getrokken , onherkenbaar bijna , hoorde ik hem zeggen : “Wat een klucht”. Medelijden klonk duidelijk hoorbaar door in zijn zucht.

Inderdaad , misschien duurt het niet lang meer ,maar gisteren leek het erop dat wij in twee landen leefden. Eentje waar alles toegelaten was , waar corona al lang tot het verleden behoorde , het land van de grote festivals , het land van “Volle Bak” ….volle bak in de voetbalstadions , volle bak bij de koersen …..niets meer voor je gezicht wanneer je tot die wereld behoort…. De volledige vrijheid met grote teugen inademen .

En daar tegenover stond de wereld van extreme corona , wanneer je tot het groepje mensen behoort waar niemand nog mee bezig is. Mensen die nog naar een mis gaan … of die in een rusthuis geraakt zijn …of  je in een klasje zit waar twee kindjes amper besmet zijn.

Ik weet wel dat dit contrast een beetje overdreven is , en dat er  vanaf volgende zondag in die kerk ook geen mondmaskers meer nodig zijn. Maar het is wel duidelijk geworden dat wij nu in “ het land van twee werelden wonen…” , een land waar geen duidelijke beleidslijn meer is .

Van de ene kant willen onze bestuurders een beetje zijn als Scandinavië , waar men in Denemarken en Noorwegen echt een einde heeft gemaakt aan alles wat met corona te maken heeft. Scandinaviër mogen wij zijn bij een voetbalmatch , op feesten , wanneer wij naar de koers gaan kijken of wanneer wij gaan dansen op een festival….

Een deel van de regering wil zo laten blijken dat “het Rijk der Vrijheid “ er is . Aan de andere kant zijn er nog de groep  virologen die onze zogenaamde overheid niet helemaal voor schut wil zetten , en om hen wat kalm te houden moeten er dan nog maar wat mensen met een mondmasker blijven rondlopen of moeten er nog maar wat meer mensen worden gevaccineerd.

Kortom, er zit geen lijn meer in het beleid…Men flapt er zo maar wat uit. De ene officiële zegsman vertelt : “De mensen die nu ziek worden zijn er die niet ingeënt zijn en het zijn er niet veel “ . Een andere zegt : “ Neen neen , de entstof werkt niet meer zo lang , dus ze moeten nog een spuit bij krijgen en het zijn er wel een heel pak , we moeten hun coronapas zelfs elf dagen buiten gebruik zetten “ , en een derde minister zegt : “ Tot nu toe hebben wij aan de mensen die naar het ziekenhuis komen niet gevraagd of ze ingeënt zijn of niet. Pas vanaf vandaag weten wij dat”.

Zo spreekt de ene beleidsmens de andere tegen , en wekken zij de indruk , niet alleen dat ze zo maar wat uitkramen , maar vooral dat wat ze zeggen niet waar is. En dat is het ergste wat een beleidsmens kan doen… De indruk geven dat zij of hij de waarheid achter houdt. In dat geval spreken wij niet meer van een klucht , maar van een drama.

Moge er spoedig duidelijkheid komen in deze verwarde verklaringen. Na anderhalf jaar hebben de mensen daar zeker recht op. Zegt …

Louis Vuren

DE ELF VAN JOHAN CRUIJFF

11 doordenkertjes van wellicht de grootste voetballer ooit. Om in te kaderen, vond ik. Zeker de voetballers onder ons.

* “Voetballen is heel simpel, maar het moeilijkste wat er is, is simpel voetballen”.

* Ik neem altijd zélf de beslissingen. Als ze bij Ajax tegen me zeggen:’Je bent te oud’, dan zeg ik: ‘Dat beslis jij niet, dat beslis ik. Of op zijn Jambons … da gaade gij ni bepaaale…

* Winnen doe je met z’n allen.

* Als je een speler ziet sprinten is hij te laat vertrokken.

* Als je niet kan winnen, moet je zorgen dat je niet verliest.

* In voetbal is het simpel: je bent op tijd of je bent te laat. Als je te laat bent, moet je zorgen dat je op tijd vertrekt.

* In Spanje slaan alle 22 spelers een kruisje voordat ze het veld opkomen, als het werkt, zal het dus altijd een gelijkspel worden.

* Als Italianen één kans krijgen, maken ze er twee.

* Om te beginnen is er maar één bal en die moet je dus hebben, maar waar het dus in wezen om gaat, is: wat doe je met die bal?

* Als je sneller wilt spelen, kun je wel harder lopen maar in wezen bepaalt de bal de snelheid van het spel.

* Je kan ook goed spelen … zonder een bal te raken.

de Steen van Rosetta

Op 27 september 1822 , vandaag 199 jaar geleden, maakt de Franse geleerde ‘Jean-François Champollion’ bekend dat hij de Steen van Rosetta heeft ontcijferd.

* De beroemde granieten steen werd in 1799 gevonden en bevat dezelfde tekst in drie verschillende talen. De steen is daarmee van groot belang voor de ontcijfering van hiërogliefen.

* Dat hiërogliefen bij de oude Egyptenaren horen is al eeuwen bekend, maar waar al die speciale tekens precies voor stonden, was lange tijd minder geweten. Bij het vertalen van de Egyptische hiërogliefen speelt de vondst van de Steen van Rosetta een erg grote rol.

* In 1799 vindt een officier in het Napoleontische leger in Egypte een steen met inscripties. Er worden wel vaker stenen met inscripties gevonden, maar deze steen is speciaal.

** Op de steen zijn niet alleen hiërogliefen te vinden, maar ook 32 regels demotische – en 54 regels Griekse tekst.

* De demotische taal was in het oude Egypte een soort volks- en handelstaal. De steen heeft een afmeting van 112 bij 76 centimeter en bevat dezelfde tekst in deze drie verschillende talen.

* Drieëntwintig jaar na de vondst van de steen slaagt de Franse geleerde Jean-François Champollion erin de steen te ontcijferen. Hij levert daarmee meteen de sleutel voor het vertalen van de hiërogliefen.

* Op de Steen van Rosetta is een decreet (verordening) van een priestersynode te vinden. Deze synode werd in 196 voor Christus in Memphis gehouden.

* Er worden onder meer afspraken gemaakt over belastingen, schenkingen aan tempels, maatregelen tegen overstromingen en het oprichten van beelden van de Egyptische koning Ptolemaeus V (203-180 v.Chr).

* De Steen van Rosetta is veruit het bekendste meertalige document dat van belang is geweest voor de ontcijfering van hiërogliefen. Tegenwoordig bevindt de steen zich in het British Museum in Londen.  (met dank aan Historiek)

 

Verder op 27 september:

  • 1821 – Mexico’s onafhankelijkheid wordt erkend na 11 jaar oorlog.
  • 1825 – Voor het eerst trekt een stoomlocomotief (de Locomotion No.1, bestuurd door George Stephenson), een passagierstrein.
  • 1854 – Het stoomschip Arctic zinkt met 300 mensen aan boord. Dit was de eerste grote ramp op de Atlantische Oceaan.
  • en …
  • 1997Bob Dylan treedt in Bologna op voor paus Johannes Paulus II.

Galle ontdekt Neptunus

Op 23 september 1846 wordt de planeet Neptunus voor het eerst waargenomen door de Duitse astronoom Johann Gottfried Galle.

Galle ging echter niet de geschiedenisboeken in als de ontdekker van de planeet. Die eer komt in feite de Franse astronoom Urbain Le Verrier toe. Hoezo?

* Le Verrier (foto onder) werkte eerst als ingenieur, later als chemicus en wijdde zich sinds 1839 helemaal aan de planetenstudie.

  • In 1846 berekende  hij, op basis van de storingen in de beweging van de planeet Uranus, waar de onbekende planeet zich moet bevinden.

* Hij stuurde zijn berekeningen naar de Duitse astronoom Johann Gottfried Galle en die nam de nieuwe planeet op 23 september 1846 voor het eerst waar. De blauwe bol werd Neptunus genoemd.

* De eer van de ontdekking van Neptunus moet Verrier op zijn beurt wel delen met de Engelsman John Couch Adams. Die maakte eind 1845 al soortgelijke berekeningen.

* Een andere Franse astronoom, Jérôme Lalande, had Neptunus overigens al in 1795 waargenomen, maar hij wist niet dat het om een planeet ging.

* Daarnaast zijn er ook nog de notities van Galileo Galilei waaruit blijkt dat ook de Italiaanse natuur- en sterrenkundige de planeet Neptunus rond 1612 al bekeek. Maar ook hij herkende Neptunus niet als planeet.

* Van de zon af gerekend is Neptunus de achtste planeet van ons zonnestelsel.

*** Urbain Le Verrier is één van de 72 Fransen van wie de namen op de Eiffeltoren staan geschreven.

Verder op 23 september

            (met dank aan Historiek)

NIET ALLE VIKINGEN WAREN SCANDINAVIëRS

De Vikingen waren ruwe, blonde bonken met blauwe ogen, die in hun superieure schepen vanuit Scandinavië de zee overstaken om dood en vernieling te zaaien op hun plundertochten doorheen Europa en zelfs verder.

* Dat is wat de geschiedenisboeken ons leren, maar het grootste DNA-onderzoek ooit op Vikingskeletten heeft een aantal verrassende resultaten opgeleverd. Veel Vikingen hadden bruin haar en niet alle Vikingen waren Scandinaviërs, zo blijkt. (foto’s Vikingfamilie en doorsnee Viking uit museum Tongeren)

* Het woord Viking is mogelijk afkomstig van de Scandinavische term ‘vikingr’ wat zoveel betekent als ‘rover’, ‘piraat’. De Vikingen waren dan ook het deel van de Noormannen dat er met snelle boten op uittrok om te plunderen. 

* Het ‘Tijdperk van de Vikingen’, valt tussen 800 n.C., enkele jaren na hun eerste gedocumenteerde raid op het klooster van Lindisfarne Engeland, en de jaren 1050 n.C., enkele jaren voor de Normandische verovering van Engeland in 1066 n.C.

* De Vikingen veranderden de politieke, culturele en demografisch-genetische kaart van Europa, wat vandaag nog steeds zichtbaar is in plaatsnamen, familienamen en moderne genetische gegevens.

** De Deense koning Kanoet de Grote werd koning van Engeland.

** Leif Eriksson was waarschijnlijk de eerste Europeaan die Noord-Amerika bereikte – 500 jaar voor Cristoffel Columbus –

** Van de Noorse koning Olav Tryggvason wordt aangenomen dat hij het christendom naar Noorwegen heeft gebracht.

* Veel expedities van de Vikingen waren raids op kloosters en steden langs de kusten en rivieren van Europa, maar vaak was het meer pragmatische doel van de expedities het verhandelen van goederen als pelsen, slagtanden van walrussen en vet van zeehonden. 

* In het ‘Tijdperk van de Vikingen’ bestond er nog geen woord voor Scandinavië. Dat kwam pas later. Maar toch verdeelden ze hun doelwitten al: de studie bevestigt dat de Vikingen van wat nu Noorwegen is, naar Ierland, Schotland, IJsland en Groenland trokken.

* De Vikingen van wat nu Denemarken is, voeren naar Engeland en de Vikingen uit het huidige Zweden trokken op plundertocht naar de Baltische landen en het huidige Rusland, dat zijn naam aan hen te danken heeft. Uit het nieuwe DNA-onderzoek blijkt ook een genetische invloed van de Noorse, Deense en Zweedse Vikingen in de gebieden waar ze naartoe getrokken zijn.

* Een internationaal team met wetenschappers uit 14 landen bracht onlangs met de nieuwste technieken het volledige genoom – het geheel aan genetische informatie – in kaart van 442 skeletten uit Vikinggraven. 

** Twee grote conclusies. Enerzijds dat de Vikingen al voor het ‘Tijdperk van de Vikingen’ genetische invloeden ondergaan hebben vanuit Zuid-Europa en Azië, en anderzijds dat de verschillende populaties in Scandinavië zelf meer geïsoleerd waren dan gedacht werd.

* Veel Vikingen hebben hoge niveaus van niet-Scandinavische afstamming, zowel binnen als buiten Scandinavië, wat wijst op een voortdurende overdracht van genen doorheen Europa.

* Grondig onderzoek haalt zelfs het moderne beeld onderuit van de Viking met blond haar, aangezien veel Vikingen bruin haar hadden en beïnvloed waren door de genetische instroom van buiten Scandinavië.

Niet-Scandinavische Vikings

Twee andere conclusies uit het onderzoek zijn dat de expedities in het begin van het ‘Tijdperk van de Vikingen’ een lokale aangelegenheid waren, waaraan mensen die familie van elkaar waren deelnamen, en dat de identiteit van Viking niet beperkt was tot mensen van Scandinavische afkomst. 

* De eerste conclusie blijkt uit een scheepsgraf in Estland. Daar waren vier broers begraven die op dezelfde dag gestorven waren. De andere mensen in de boot leken genetisch erg op de broers en op elkaar. Dat suggereert dat ze waarschijnlijk allemaal afkomstig waren van een kleine stad of een klein dorp ergens in Zweden. 

* Uit de tweede conclusie blijkt dat in beroemde Vikinggraven op onder meer de Schotse Orkney-eilanden, in werkelijkheid plaatselijke inwoners waren die mogelijk een Viking-identiteit hadden aangenomen en begraven werden als Viking.

** Belangrijk is dat de testresultaten aantonen dat de ‘Viking-identiteit’ niet beperkt was tot mensen met een Scandinavische genetische afkomst.

* De genomen van de Vikings laten de vorsers toe te ontwarren hoe de evolutie speelde voor, tijdens en na de bewegingen van de Vikings doorheen Europa. Die hadden nl. een invloed op genen die verbonden zijn met belangrijke eigenschappen als immuniteit, pigmentatie en stofwisseling.

* De wetenschappers kunnen nu ook de fysieke verschijning van de oude Vikingsen afleiden en die vergelijken met moderne Scandinaviërs. Geschat wordt dat zes procent van de bevolking van het Verenigd Koninkrijk Viking-DNA in zijn genen heeft, terwijl dat in Zweden tien procent is.

  • Dit artikel is gebaseerd op een persmededeling van het St John’s College van de University of Cambridge. * Vrij naar Luc De Roy in dS-
  • Het runenschrift (kortweg runen) is het oudst bekende schrift gebruikt door de Germaans volkeren van Noord-Europa, Groot-Brittannië, Scandinavië en IJsland vanaf de 2e of de 3e eeuw tot en met de 19e eeuw. ( foto runensteen in bijlage) Vikings waren niet  alleen rovers, ze waren ook ijverige van allerlei sierontwerpen ( foto) –  (allemaal eigen foto’s )

Ötzi de ijsmummie

Op 19 september 1991 (vandaag exact 30 jaar geleden) ontdekte het Duitse echtpaar Simon, twee fervente wandelaars, in de Ötztaler Alpen het buitengewoon goed bewaarde gemummificeerde lichaam van een man die omstreeks 3.300 voor Christus leefde. Op basis van de vindplaats werd de mummie Ötzi genoemd.

* De mummie lag op de Hauslabjoch in een rotskommetje aan de rand van de Niederjochferner gletsjer aan het einde van Ötztal. De vindplaats ligt op de grens van Oostenrijk en Italië op een hoogte van 3.210 meter.

* Ötzi is vermoedelijk gestorven door een jachtongeval of in een gewapend conflict. In zijn borstkas bij de linkerschouder zat een vuurstenen pijlpunt. Die ontdekte men pas een jaar na de vondst van de mummie. De schacht van de pijl was verwijderd maar de pijlpunt is blijven steken.

* Het schot van de pijl was waarschijnlijk niet meteen dodelijk, maar heeft vermoedelijk wel enkele uren of dagen in combinatie met uitputting tot zijn dood geleid.

* Otzi zou ongeveer 45 jaar geweest zijn, vrij oud voor die tijd. Hij had een tenger postuur en woog zo’n vijftig kilo

Weetjes en feiten

  • Ötzi leefde omstreeks 3.300 voor Christus en strijdt met de Egyptische mummie Ginger om de titel ‘oudste menselijke mummie’.
  • In het darmstelsel van Ötzi bevonden zich de resten van twee soorten voedsel die hij kort voor zijn dood heeft gegeten: een stuk edelhertenvlees en een tarwesoort.
  • Ze zeggen dat er een vloek ligt op Ötzi! Een aantal mensen die direct of indirect bij het onderzoek en de vondst betrokken waren, is een tijdje  later overleden…
  • Meneer Simon, met zijn vrouw vinder van de ijsmummie, is in een ravijn gevallen en dagen later pas gevonden. De leider van het forensisch onderzoek is kort na dit onderzoek omgekomen door een auto ongeval. Een bergbeklimmer die rondleidingen gaf op de vindplek van Ötzi kwam om door een lawine en zo zijn er  nog verhalen van overledenen die te maken hadden met de vondst of het onderzoek. Waar of niet waar, wie zal het zeggen…
  • Het echtpaar Simon moest dus zelfs een gerechtelijke procedure beginnen om erkend te worden als de legitieme vinders. Helmut Simon overleed in 2004 op 67-jarige leeftijd na een val in een ravijn. Hij werd acht dagen later pas gevonden.
  • In 2008 kende de rechtbank aan mevrouw Simon 150.000 euro vergoeding toe.  Na een nieuw proces werd dit  bedrag in 2010 verhoogd naar 175.000 euro.
  • Acteur Brad Pitt heeft een tatouage van de contouren van de ijsmummie op zijn onderarm.
  • Een Oostenrijkse popartiest vernoemde zich naar Ötzi: DJ Ötzi, deze scoorde met ‘Anton aus Tirol’ een carnavalshit in de jaren ’90.

Ötzi museum

° De mummie werd eerst naar Innsbruck (Oostenrijk) gebracht. Toch is hij nu te bekijken in het Zuid-Tiroler archeologiemuseum in Bolzano (Italië). Gewoon omdat de vindplek een aantal meter over de grens van Italië bleek te liggen. Voor meer informatie over het archeologiemuseum in Bolzano ga naar: www.iceman.it 

1 2 3 12