pannenkoeken op ‘Maria-Lichtmis’

Vandaag 2 februari is het Maria-Lichtmis. Wat vieren we dan precies? En waarom doen we dat met pannenkoeken?

  • Maria-Lichtmis wordt 40 dagen na de geboorte van Jezus gevierd, op 2 februari.
  • Het feest verwijst naar een gebruik ten tijde van Jezus. Volgens de joodse wet (Leviticus 12) moest een pasgeboren jongen 40 dagen na de geboorte naar de tempel gebracht worden om aan het volk te worden getoond (bij meisjes 80 dagen) en te worden toegewijd aan God.
  • Een andere benaming is ‘Feest van de Opdracht van de Heer’. Die is eigenlijk correcter, omdat de dag meer in het teken van Christus dan van Maria staat.
  • Evangelist Lucas beschrijft hoe Maria en Jezus in de tempel worden opgewacht door Simeon en Hanna. Simeon had van de Heilige Geest de belofte gekregen dat hij niet zou sterven vooraleer hij de Messias had gezien.

Nu laat u, Heer, uw dienaar in vrede heengaan, zoals u hebt beloofd. Want met eigen ogen heb ik de redding gezien die u bewerkt hebt ten overstaan van alle volken: een licht dat geopenbaard wordt aan de heidenen en dat tot eer strekt van Israël, uw volk. (Lc 2,29-32)

  • Het feest werd in 494 ingesteld door de toenmalige paus Gelasius.
  • Op of rond 2 februari worden vaak ouders met dopelingen uit het voorbije jaar uitgenodigd in de kerk.
  • Vanaf de 10de/11de eeuw wijdde men met Maria-Lichtmis kaarsen. Gelovigen kregen kaarsen mee naar huis om hen te behoeden voor onheil. Vandaar de naam Licht-mis. Het Franse ‘Fête de la Chandeleur’ en het Engelse ‘Candlemas Day’ verwijzen naar kaarsen.
  • Traditioneel worden ter gelegenheid van deze dag pannenkoeken gebakken.
  • 2 februari was vroeger één van de twee dagen waarop de plattelandsbevolking van werk of hoeve kon veranderende andere dag was 11 november (Sint-Maarten).  Dat werd telkens ’s avonds gevierd met een soort haardkoeken, die later evolueerden naar pannenkoeken.
  • De vorm en kleur van de pannenkoeken worden ook gezien als een verwijzing naar de zon en het licht. De traditie zegt dat wie met Lichtmis pannenkoeken eet een voorspoedig jaar zal hebben.
  • Ich habe genug, de geliefde cantate van Johann Sebastian Bach, heeft het niet over de pannenkoeken maar heeft het ‘Feest van de Opdracht van de Heer’ als onderwerp.
  • Ze is geschreven voor een bas-stem, dus vanuit het standpunt van de oude Simeon die ‘voldaan’ is of ‘genoeg heeft’ na het zien van Jezus in de tempel. Bach schreef ook over Simeon een cantate.

Bron: Leca, Kerknet Gezinspastoraal

 

TOEGIFT   Davidsfondsvoorzitter Theo Winters stuurde me een filmpje , gemaakt door mijn broer Herman, hoe Ludo Helsen meer vertelt over pannenkoeken op Lichtmis. Vrouwtjes, houd uw panneke warm … drukken op rood. Aanbevolen…

https://youtu.be/pEGUM_jblgc

 

Waarom pannenkoeken?

* Dat komt omdat de pannenkoek een beetje lijkt op de goudgele zon. Lichtmis is ook het feest dat net na de winter komt, na de kleine dood van de natuur. Het is dus logisch dat men dat viert met een kleine zonnige pannenkoek!

* Het woord stamt af van het oud Romeinse woord placenta, ronde platte koeken zoals zij die daar vroeger aten in plaats van gerezen brood.

* De Romeinse legers hebben die bereiding van die koeken verspreid over heel Europa. Placenta komt van het Latijnse/Griekse plakous wat letterlijk koek betekent.  (en klinkt als placere wat behagen betekent).

* Het kaarsenritueel ter gelegenheid van Lichtmis gaat terug tot de 10de eeuw en werd pas in de 12de eeuw door Rome overgenomen. Kerkgangers namen gewijde kaarsen mee naar huis als beschermmiddel tegen onheil en tegenspoed.

* Men ging ervan uit dat Lichtmiskaarsen een geneeskundige kracht bezaten. Daarom lieten boeren druppels kaarsvet op zaaigoed vallen en ging men met een kaars rond in de stallen om vee van ziekten te vrijwaren.
* Donderde het, dan stak men een kaars aan en alvorens een nieuw huis te betrekken, liet men enkele druppels kaarsvet aan de vier hoeken neerdruppelen.
Lichtmis geldt als gedenkdag van de kaarsgieters.

DRIEKONINGEN 6 JANUARI

Op de meeste schilderijen van de geboorte van Jezus staan drie wijzen afgebeeld, ook wel koningen of magiërs, zoals ze vaak worden genoemd. Maar de Bijbel zegt niet dat het er drie waren.
.
* Uit het aantal geschenken maakt men wel op dat ze met drie waren. Ze worden Caspar, Melchior en Balthasar genoemd. In oude legenden hebben ze echter andere namen. (hieronder de 4 koningen van de Makelstraat – geen echte concurrenten van de 3 koningen)
.
.
.
* De keuze van die geschenken – goud, wierook en mirre – was niet toevallig.
Goud was een gepast geschenk voor een koning. Jezus was geboren om koning te worden. De wijzen wisten dat. Goud was een van de geschenken die zij de toekomstige “Koning der koningen” aanboden.
Wierook was een passend geschenk voor een kind dat hogepriester zou worden.
Mirre werd gebruikt om de lichamen van de doden te balsemen. Dit kind Jezus zou opgroeien en op een dag ter dood worden gebracht voor de zonden van de wereld. Mirre was daarvoor een juist geschenk.
.
.
* Het goud verwijst dus naar Christus’ koningschap, de wierook naar zijn hogepriesterschap en de mirre naar zijn dood.
.
.
* Driekoningen was lange tijd een kerkelijke feestdag die herinnerde aan de komst van de drie koningen (of wijzen) uit het Oosten. Driekoningen, 6 januari, drie personen met de ons bekende namen Caspar, Melchior en Balthasar – ontsproten echter uit het heidendom.
* Het geven van geschenken met Kerstmis stamt eveneens uit het heidendom, net als Kerstmis zelf.
.
.
Tweederangsfeestdag …
.
* In de jaren voor 1962 betekende Driekoningen een dag extra vakantie voor de schoolgaande jeugd. Na het tweede Vaticaanse concilie in 1962 werden feestdagen als deze ‘afgestelde heiligendagen’ genoemd, nu met schoolverplichting.
.
*** In elke gemeente die zich een beetje respecteerde, trok voor 1962 een driekoningenstoet uit, meestal georganiseerd door één of meerdere jeugdbewegingen. In Veerle namen de studenten het voortouw.
.
.
foto stoet uit 1945 – op de Diestsebaan (tramrails) voor het hoekhuis van Fiktrin, het latere Pecotex – het café meen ik te herkennen, maar als 2-jarige ging ik nog geen pinten drinken en een stuk sjocolat bestond hier nog niet – de Engelse soldaten bij de bevrijding in 1944 hadden dat wel bij …Of toch geen café, maar de meubelzaak van Fons Verboven met achteraan ook een schrijnwerkerij die later verhuisde naar Eindhout. Fons bouwde in Veerle een nieuwe of vernieuwde woning.
.
Nog verder naar het dorp toe had je het café van Mil (Miljoen) Van Meeuwen, die een zaak in bouwmaterialen had aan de Wissel, even verderop. De tram (poephoan, vanwege zijn geluid) stopte daar steevast om te lossen en te laden.
.
Omdat ik mijn tweede studiejaar doorbracht op het kasteel van de baron even verderop, mocht ik vaak mee met die tram die amper 5 à 10 km/u aankon. Voor het kasteel sprong ik eraf zonder dat de tram ‘vaart’ minderde. Het huis met hoge schuur herinner ik mij ook nog, maar zonder détails…
.
Foto’s: Archief Lwgh Heemkring Laakdal 
.
* De jeugd zelf organiseerde zich ook in groepjes van drie en ging dan, verkleed als koningen, de huizen af om Driekoningenliedjes te zingen. Eén van de drie zangers droeg een ster op een stok die in beweging werd gehouden door aan een touwtje te trekken dat rond een afgedankt bobijntje was gewikkeld.
.
* In onze Laakdalse deeldorpen zong men meestal dit liedje:
.
Drie koooningen, drie koooningen,
geef mij nen nieuwen (hoed.
Mijnen ouwen is verslee-eeten,
mijn moeder mag ‘t nie wee-eeten.
Mijn vader heeft het geld,
op de rooster geteld.
.
* Op de rooster tellen betekent geen geld hebben of geen geld kunnen bijhouden.
.
* Als beloning voor het zingen kregen de koningen eten, snoep en geld. Net als voor andere kerkelijke feesten deed de Kerk destijds inspiratie op in heidense gebruiken. Zo stamt het snoepgoed (meestal bonen) dat werd uitgedeeld, van dagen na streng vasten.
.
.
* Acht jaar geleden, in 2015 (toen kon dat nog)  ging ik mee Driekoningen zingen met de kleuters van vbs de Wijngaard     (zie foto’s …ludo vervloet)
.
Weerspreuken
.
• ‘Zet met Driekoningen ramen en deuren open, want wind met Driekoningen brengt zegen.’
• ‘Als het op Dertiendag (13e dag na kerst = Driekoningen) vriest, vriest het zes/dertien weken lang.’
• ‘Als Driekoningen is in het land, komt de vorst (vries) in ‘t vaderland.’
• ‘Met Driekoningen lengt de dag zoveel een geitje springen mag.’
• of ‘Met Driekoningen lengen de dagen een hanenschreeuw.’ (bedoeld wordt de duur van het kraaien van een haan.)
.
.

Driekoningen: 12 vragen & antwoorden

Vandaag vrijdag 6 januari is het Driekoningenfeest. In de grootste delen van Vlaanderen hét kinderfeest bij uitstek. Niet bij ons in de Zuiderkempen. Daar zwaait ‘nieuwejerkezoete’ nog steeds de plak.

* Hoe ze heetten en wat ze meebrachten, dat is bekend. Maar wat weten we nog meer over de drie koningen — eigenlijk wijzen — die op 6 januari gevierd worden? 12 vragen, 12 antwoorden.

  1. Wat zegt de Bijbel over de drie koningen?  Weinig. Alleen Mattheüs spreekt over ‘wijzen uit het oosten’ die een ster volgden op zoek naar ‘de pasgeboren koning der Joden’. Als geschenken hadden ze goud, wierook en mirre mee. Ze waren in die zin de eerste pelgrims, de eersten die ‘de weg van het geloof’ volgden, en de eersten die Jezus echt zagen (vandaar ook het Feest van de Openbaring, ook Epifanie genoemd).
  1. Waarom spreken we dan over drie koningen in plaats van wijzen? Vanaf de derde eeuw werden de ‘wijzen’ steeds vaker ‘koningen’, waarschijnlijk onder invloed van andere bijbelteksten zoals: De vorsten van Tarsis, het kustland, zij komen geschenken hem brengen, de koningen van Sjeba en Seba, zij dragen hun schatting hem aan: alle heersers brengen hem hulde, alle volken zijn hem onderhorig.
  1. Hoe weten we eigenlijk dat ze met drie waren? Dat wordt afgeleid van de drie geschenken: goud, wierook en mirre.
  1. Waarom precies die geschenken? Goud was het typische geschenk voor een koning. Wierook stond symbool voor de goddelijkheid. Mirre is een verwijzing naar de dood van Jezus: mirre was een kostbaar hars, met mirrezalf werden doden ingewreven.
  1. Waarom waren ze op zoek gegaan naar Jezus? Het verhaal gaat dat de Drie Wijzen wilden de nieuwe ‘koning der Joden’ zien en klopten aan bij koning Herodes met de vraag waar ze die konden vinden. Herodes, beducht voor zijn eigen positie, probeerde de wijzen voor zijn kar te spannen. Hij vroeg om hem in te lichten als ze het kind vonden, zogezegd om het kind daarna zelf eer te gaan betuigen. De Drie Wijzen werden door een goddelijke droom gewaarschuwd Herodes niets te laten weten. Toen Herodes dat merkte, liet hij alle pasgeboren kinderen in Bethlehem vermoorden (‘Dag van de Onschuldige Kinderen). Jozef, Maria en Jezus konden tijdig vluchten naar Egypte.
  1. Hoe kregen ze hun namen Caspar, Melchior en Balthasar? Onderzoekers menen dat monniken in de 7de of 8ste eeuw de drie wijzen hun namen gaven: Caspar, Melchior en Balthasar. Caspar werd als een Afrikaan van 20 getypeerd, Melchior als een Aziaat van 40 en Balthasar als een Europeaan van 60. Daarmee wilde men aantonen dat Gods zoon er voor alle culturen en leeftijden is.
  1. Wie is de vierde koning uit een Russische legende? Een Russische legende spreekt over een vierde wijze, Artaban of Coredan genaamd, die ook op weg was gegaan naar de pasgeboren Jezus. Zijn cadeau bestond uit drie edelstenen. Onderweg deelde hij die stenen één voor één uit: de eerste diende om een gewond kind te verzorgen, de tweede voor een weduwe die dreigde als slavin te worden verkocht. Met de derde steen kocht hij enkele mannen vrij die door soldaten gedood dreigden te worden. Door dit oponthoud raakte hij het spoor bijster en kreeg hij het kind Jezus nooit te zien. Volgens de legende zag hij Jezus wel toen die stervend aan het kruis hing.
  1. Wat gebeurde er later met de drie wijzen? Daarover bestaat weinig informatie. Volgens sommige legendes keerden ze terug naar het Oosten, naar het toenmalige Perzië, en stierven ze later als martelaar. Hun lichamen werden overgebracht naar Konstantinopel, later naar Milaan en in de 12de eeuw naar de Dom in Keulen, waar hun relieken zich sindsdien bevinden.
  2. Waarom gaan kinderen op die dag zingend van huis naar huis? In de Middeleeuwen gingen kinderen rond het feest van de Openbaring van deur tot deur om geld te vragen. Sinds de 19de eeuw evolueerde dat naar een traditie waarbij kinderen een liedje zingen en daarvoor worden beloond met snoep of centen. Op verschillende plaatsen gaat de opbrengst van het ‘sterzingen’ naar het goede doel.
  3. Waarom dragen de kinderen een ster? Een — al dan niet vlot ronddraaiende — ster staat symbool voor de ster die de Drie Wijzen naar de geboorteplaats van Jezus leidde. Aan onze voordeur wordt het een symbool voor de ster die elk van ons richting geeft.

De nieuwjaarsbrief

Hoe het er in normale jaren aan toe gaat, kunnen jullie als troost hieronder lezen.

** Een nieuwjaarsbrief, een op papier gezette voordracht met nieuwjaarswensen, wordt  door kinderen aan de ouders, de meter en de peter en vaak ook aan beide grootouders voorgelezen. Meestal maakt dit gebeuren deel uit van een echt familiefeest.

* Het opzeggen van een nieuwjaarsbrief is een traditie die zijn oorsprong kent in de 16e eeuw toen de Franse koning Karel IX in 1563 besliste dat 1 januari voortaan nieuwjaarsdag zou zijn. Na de invoering van de Gregoriaanse kalender in 1582 werd 1 januari overal aanvaard als nieuwjaarsdag.

* De brieven van toen waren echter heel anders. Alleen de elite kon lezen en schrijven. Deze brieven kwamen vooral voor in het uitgeversmilieu, geschreven in het Latijn en in dichtvorm.

* Ze leerden dat vrede het kostbaarste is op aarde en dat geschenken de vrede bevestigen en versterken.

* De leerlingen konden de op school geleerde kennis en vaardigheden in de huiskamer en voor de familieleden in de praktijk brengen.

* De manier waarop de tekst werd gebracht, speelde ook een rol spelen. Wie was de beste redenaar, de spreker voor een familiepubliek ? Pas in de jaren 1960 werden die normen en waarden vrijwel overal toegepast.

* Het opzeggen van nieuwjaarsbrieven begint nog steeds bij de leeftijd van 3 jaar, de leeftijd waarop kinderen naar de kleuterschool gaan. In de kleuterschool is de tekst voorgedrukt en wordt hij geoefend in klassikaal verband.

* Vanaf het eerste jaar, wanneer de kinderen leren lezen en schrijven, tot en met het laatste jaar van de basisschool (6 tot 12 dus), schrijven de kinderen de nieuwjaarsbrief veelal zelf.

* Na het voorlezen krijgt het kind een of ander geschenk, vaak ook contant geld om op te sparen voor later. Even belangrijk of zelfs belangrijker dan geschenken met Sinterklaas of Kerstmis.

* Vaak houdt deze traditie op tijdens het 12de-13de jaar, wanneer het kind de overstap maakt van de basisschool naar het secundair onderwijs. Maar meestal krijgt de tiener met Nieuwjaar nog wat geld toegestopt door ouders, meter, peter en/of grootouders.

JANUS WORDT JANUARI

De maand januari is vernoemd naar de Romeinse beschermgod Janus. Hij wordt afgebeeld met twee gezichten die ieder een andere kant opkijken, één naar de toekomst en één naar het verleden.

* Janus was de beschermgod van de openbare doorgangen en poorten en werd ook gezien als de god van “alle begin en de overgang van oud naar nieuw”.

* Bij de Romeinen was januari (Ianuarius) de elfde maand van het jaar, de eerste ook na de winterse zonnewende.

* Dat deze maand toch vernoemd werd naar Janus, kwam waarschijnlijk doordat ze voor de Romeinen symbool stond voor het begin van een nieuwe periode.

* Bij de overgang naar de gregoriaanse kalender (onze huidige kalender) werd de eerste maand naar Janus genoemd: januari.

Forum Romanun

* Hoewel Janus een belangrijke god was, is er niet erg veel over de verering van de godheid bekend. Het beroemdste heiligdom voor de god was een poortdoorgang op het Forum Romanum.

* In de eerste eeuw na Christus liet keizer Domitianus een heiligdom voor Janus bouwen op het Forum van Nerva.

* Bij offers en gebeden werd Janus door de Romeinen eigenlijk standaard aangeroepen, omdat ‘zonder zijn tussenkomst’ de poorten van de hemel gesloten zouden blijven.

(met dank aan Historiek)

OUDJAAR NIEUWJAAR …

sized_DSC_0018-2Vandaag zaterdag 31 december is het oudjaar, de laatste dag van het jaar 2022.

En daar hoort een feestje bij, een kinderfeestje.

Kinderen gaan bij de buren ‘Nieuwjaar wensen’ en een liedje zingen om een snoepje of een cent.

Het verhaaltje omtrent oud en nieuw …

* Nieuwjaar zingen … is een folkloristisch gebruik, dat vooral voorkomt in de Antwerpse Kempen en het Hageland. Vredelievender kan nauwelijks.

* Nochtans. Nieuwjaar zingen heeft een woelige geschiedenis. Al in de 16de eeuw (1 501- 1 600) gingen jongeren in groep op pad. Ze klopten aan van huis tot huis en zongen een lied in ruil voor wat geld, voedsel of drank.

* Wanneer mensen niks gaven, werden ze vaak de huid vol gescholden door de bedelende jongeren. (hoeweg houwes, liejeg houwes, der zit een girrege pin in houwes)

* Dat nieuwjaarszingen niet altijd onschuldig was, bewijzen ook de verbodsbepalingen uit de 18de en 19de eeuw. In de motivaties van die verboden staat te lezen hoe agressief de bedelende groepen werden, vooral na een aantal rondjes sterke drank.

* Ook de Kerk probeerde het nieuwjaar bedelen aan banden te leggen. Lange tijd werd het geven van geschenken immers gezien als een manier om voorspoed af te dwingen. Volgens de katholieke leer … erge vormen van bijgeloof.

* Het nieuwjaar lopen van oudere jongeren en volwassenen verdween grotendeels na de Tweede Wereldoorlog. Daar zijn verschillende redenen voor. Ten eerste probeerden steden al sinds de negentiende eeuw deze openbare feesten te verbieden.

* Heel wat burgers vonden de vaak wilde bedeltochten onfatsoenlijk en een vorm van overlast. Bovendien kwam er met de eerste postzegel in België (1849) en later ook de goedkope prentbriefkaart, een nieuwe mogelijkheid om nieuwjaarswensen over te brengen.

* Vanaf het begin van de 20ste eeuw stuurden mensen hun gelukwensen steeds vaker via de post. En … werd het systeem van nieuwjaarsfooien geleidelijk aan structureel overgenomen door werkgevers. In steeds meer sectoren krijgen werknemers een eindejaarspremie.

* Toch is het gebruik om dienstverlenend personeel iets extra toe te stoppen niet helemaal verdwenen. Zo mogen heel wat thuisverplegers en poetshulpen zich nog steeds verheugen op geld, pralines of andere geschenken voor het nieuwe jaar.

* Maar nieuwjaar zingen, zoals de kinderen en de jeugd het doen, is toch het leukst van al. Snoepjes voor de kinderen, iets sterker voor de jeugd.

 

“NIEUWEJERKEZOETE” BLIJFT POPULAIR

Nieuwjaar wensen van deur tot deur op de laatste dag van het jaar blijft een toppertje in het leven van vooral lagere school- en kleuterklaskinderen in Laakdal.

* Met de hulp van de ouders werd het ook vorig jaar weer een veilig van deur- tot deurfeestje. De oudere jongelui, althans die van Veerle, die je vroeger terugvond aan een aantal dranktentjes, schitterden door afwezigheid. Wat ook van het geheel een veiliger onderneming maakte.

* Op deze manier is er nog toekomst voor dit eindejaars kinderfeestje. Een aantal actua-foto’s proberen het te vertellen …

.

“kerstmis is daar”

In 2020 dé revelatie in de kersttijd. De ‘Flip Kowlier van de Kerk’ was opgestaan. Veertig jaar na de grollen van Urbanus over het kerstgebeuren had pastoor Matthias Noë uit Izegem zijn kerstliedje klaar … En geloof me , het was raak !! Wat schreef GvL alweer ? …

*  ‘Als de mensen minder naar de kerk komen, breng ik de Kerk naar de mensen’ zei Matthias Noë (30).

* Zijn nieuwe song heet ‘Kerstmis is daar’. Daarin rapt hij over de lichtjes in de straten, de cadeaus, de rijke maaltijden, de kerstmarkten en alle clichés in de kerstfilms. ‘Het is weer zo ver, Kerstmis is daar, hou je maar klaar.’

* In de tweede strofe legt pastoor Noë uit waar Kerstmis echt om draait. ‘Diegene waar het wel omdraait, waar er geen haan naar kraait, die is niet gebaat bij al die weelde. (…) Zijn babyborrel was er eentje zonder tralala en zonder feesten, maar tussen de rommel in een voerbak voor beesten. (…) De wereld is veranderd met het kleine Kind door wie geweld of haat nooit meer het pleit wint.’

*** Om te eindige met een kleine oproep. ‘Wie aan goedheid en vrede wil bouwen, steekt best zelf de handen uit de mouwen.’

de kerstbal

Als Kerstmis voor de deur staat en de kerstboom weer opgetuigd moet worden, komen ze allemaal weer tevoorschijn: kerstballen. Maar waarom hangen we ze eigenlijk op?

Aanwijzingen doen vermoeden dat kerstballen voortkomen uit veel verschillende oude tradities en symboliek.

Boomverering bv. was gebruikelijk onder heidense Europeanen en bleef , zelfs na de bekering tot het christendom , bestaan. Een oude Scandinavische gewoonte was het huis versieren en een joelboom te plaatsen tijdens de midwintervakantie.

De huidige kerstboomcultus is wellicht ontstaan in het westen van Duitsland. In de zestiende eeuw reeds hingen ze daar op 24 december appels in een spar, om de ‘paradijsboom’ van Adam en Eva te symboliseren. De Duitse Weihnachtsapfel zou in de 19de en vroeg in de 20ste eeuw ook veel in Noord-Duitsland gebruikt worden.

Heksenballen

Ook geloofsovertuigingen dat je kwade geesten en heksen kon afweren door glinsterende voorwerpen op te hangen , bracht veel mensen in het Engeland van de 18de eeuw op de idee om glimmende, koperen bollen … heksenballen in huis te halen.

De mensen van toen geloofden dat de vervormde weerspiegeling in de ballen heksen en kwade geesten zouden afschrikken.

Mysterieuze verbuiging van het licht zou boze krachten verdrijven. Zodra een heks of boze geest de bal aanraakte, werd hij of zij gevangen in de heksenbal. Daarom ook werden de ballen opgehangen voor het raam, om het kwaad buiten de deur te houden.

Met de geleidelijke afname van het bijgeloof in de negentiende eeuw werden de heksenballen steeds vaker gebruikt als .. decoratie. Het is dus goed mogelijk dat de moderne kerstballen daarvan zijn afgeleid.

In de 19de eeuw werd het ophangen van kerstornamenten populair door de Britse koningin Victoria, die met haar Duitse man de traditie voortzette.  Door toedoen van Duitse en Engelse immigranten waaide de kerstballentraditie over naar Noord-Amerika.

Nog later werd de glazen kerstbal vaak vervangen door … plastic.

* gelezen (en bewerkt) bij IsGeschiedenis

1 2 3