“J L Machielsenkring “

Het was eveneens op de vooravond van Allerheiligen , maar die van 1973 , dat wij in de gemeentelijke jongensschool in Veerle een heruitgave mochten voorstellen van het buitengewoon interessante boek over de Veerlese geschiedenis van de hand van onze oud- onderpastoor J. Machielsen .
.
De prelaat van Averbode , Koenraad Stappers , was naar Veerle gekomen om de heruitgave in te leiden. De plechtigheid vond plaats in de klas van het toenmalige tweede studiejaar en was goed gevuld met Veerlenaren die er belang in stelden en die allen Machielsen zeer goed gekend hadden.
.
Het boek was een facsimileboek , een identiek dezelfde uitgave als het boek van de onderpastoor , en ik denk dat er tweehonderd exemplaren van gemaakt zijn.
.
Dat oorspronkelijke boek was van 1967 , nu 55 jaar oud , en de initiatiefnemers wilden er voor zorgen dat dit levenswerk niet verloren zou gaan.
.
Die initiatiefnemers toen waren een zestal jonge mensen die sinds begin 1972 regelmatig samenkwamen op de zolder van het nieuwe gemeentehuis van Varendonk en die na het overlijden van de auteur , op dat moment pastoor van Eindhout , hun kring uit piëteit met de overledene en uit dankbaarheid “J L Machielsenkring “ zijn gaan noemen . Die naam bleef bestaan tot de Laakdalse fusie een andere naam noodzakelijk maakte.
Ludo Helsen

Het beste van IsGeschiedenis

Halloween wordt steeds populairder. Het feest, dat vroeger vooral bekend was uit Amerika, wordt ook door steeds meer Europeanen gevierd. IsGeschiedenis

* Halloween wordt gevierd aan de vooravond van de christelijke feestdag Allerheiligen. Halloween kent Keltische en christelijke invloeden, die eeuwen teruggaan.

* Halloween is een verbastering van All Hallows’ Even, de avond voor Allerheiligen. De naam werd dus zo’n 400 jaar geleden voor het eerst gebruikt, maar de oorsprong van Halloween gaat terug tot rond het begin van de christelijke jaartelling.

* Halloween kwam voort  uit het Keltische feest Samhain. De Kelten in Ierland en Groot-Brittannië vierden dit feest op 31 oktober op de Keltische variant van oudejaarsdag.

* Op 1 november eindigde het oogstseizoen en begon de winter, en daarmee het nieuwe jaar.

Met de oogst in de graanschuur en het vee in de stal was het tijd voor een feest.

* Naast het oogstfeest geloofden de Kelten ook dat op Samhain de ‘deur’ naar de onderwereld een klein stukje openstond, waardoor het voor de zielen van de doden, en andere wezens zoals feeën, mogelijk was om naar onze wereld te komen.

* Om deze zielen te eren werden grote feestmalen gegeven, waarbij plekken vrij werden gehouden voor de overledenen.

* Naast de zielen van de overledenen konden op deze dag ook slechte wezens als demonen door de deur komen, waar de Kelten zich tegen moesten beschermen door deze slechte wezens af te schrikken. Hier komt waarschijnlijk de traditie vandaan dat mensen zich verkleden op Halloween.

Het beste van IsGeschiedenis in je inbox? Schrijf je in voor onze nieuwsbrief! Helemaal niks missen? Volg ons op Facebook(link is external)!

* Het feest van Samhain mengde zich in de 9e eeuw na de komst van zendelingen in Ierland en Groot-Brittannië met het christelijke Allerheiligen.

* Allerheiligen werd in 609 ingevoerd door paus Bonifatius IV om alle christelijke heiligen te eren.

* Het feest werd eerst op 13 mei gevierd. Deze datum werd in 835 door paus Gregorius IV veranderd naar 1 november.

* Allerheiligen wordt op 2 november gevolgd door Allerzielen, waarop de overledenen worden herdacht.

* Dit droeg verder bij aan de connectie van Halloween met de doden en het ‘enge’ imago dat de feestdag heeft

*** Meer lezen over Halloween? Lees dan ons Halloween dossier.

De Tempeliers

De Tempelorde is de oudste ridderorde, met wortels die teruggaan tot kort na de verovering van Jeruzalem door de kruisvaarders in 1099.

* Om de toevloed van pelgrims in goede banen te leiden, werden kanunniken in het Heilig Graf geïnstalleerd. Zij bekommerden zich om de zielenzorg van de kruisvaarders, terwijl de al bestaande orde van het Hospitaal van Sint Jan, de medische verzorging van de pelgrims voor haar rekening nam.

* Naast deze religieuze en caritatieve posten, ontstond er geleidelijk ook een militaire tak, die zich in 1 120 zou losscheuren. De Tempelorde was geboren.

* Deze tempelridders legden een drievoudige gelofte af van armoede, kuisheid en gehoorzaamheid en leefden volgens een regel die tijdens het concilie van Troyes (Frankrijk) zou aangepast worden naar de noden en de behoeften van het front in het Midden-Oosten. De steun van de adel in vooral Vlaanderen en Frankrijk was opmerkelijk en verklaart waarom de orde er zo snel kon groeien.

* Vanaf de tweede kruistocht in 1147, speelden de tempelridders echt mee op het slagveld in het Heilig Land. Maar nadat de laatste belangrijke Europese vorst, Richard Leeuwenhart, het Heilig Land had verlaten, stonden de ridderorden er steeds meer alleen voor.

* Gelukkig voor hen waren de Tempeliers enkel verantwoording verschuldigd aan de Paus van Rome en acteerden ze in het Heilig Land als soevereine vorsten. Vanaf 1150 werden de Tempeliers ingezet om ook de kerkelijke en wereldlijke belastingen te innen. Vanaf dan beheerden ze zelfs de schatkist van de koning van Frankrijk.

** Toen koning Philip IV in 1 307, vijf jaar na de Guldensporenslag, plots geld nodig had om een oorlog tegen Engeland te financieren, weigerden de Tempeliers. Philip schoot in een Franse colère en zon op wraak…

* Wanneer de laatste meester van de tempeliers, Jacques de Molay, in 1307 in Frankrijk aankwam, greep de Franse koning Filips IV (de Schone) zijn kans.

 

*** In de nacht van 12 op 13 oktober liet hij alle ordeleden in zijn rijk arresteren op beschuldiging van ketterij. De kerk deed de rest. De brandstapels laaiden.

* Einde verhaal voor de Orde van de Tempeliers die goed 200 jaar bestond.

*** Merkwaardig voor die tijd was dat de Tempeliers meer dan 60 jaar oud werden, in tegenstelling tot de gewone burgers die hooguit 25 à 40 werden. Strenge hygiënische voorschriften waren daar niet vreemd aan. Lees maar …

* De Tempeliers moesten verplicht hun handen wassen voor het eten. Hun eetzaal was steevast brandschoon en hun tafels waren met tafellakens bedekt. Jagen was strikt verboden. Vis, kaas, olijfolie en vers fruit stonden dan weer hoog aangeschreven.

* Zulke gewoontes stonden in scherp contrast met die van veel andere (rijke) middeleeuwers. Want hun dieet was vaak rijk aan vet en calorieën, wat ziektes als diabetes en jicht veroorzaakte, maar ook een hoge bloeddruk en obesitas.

St-Bavo in Trichelhoek

* Vandaag zaterdag 1 oktober is het feest van St-Bavo in Trichelhoek-Eindhout. Zowat iedereen die af en toe een uitje waagt in Laakdal kent de overbekende Sint- Bavokapel in Trichelhoek. Je kan er gewoon niet naast kijken.

  • De kapel werd reeds gebouwd in de middeleeuwen. De eerste vermelding dateert uit 1503 maar de oorsprong ervan ligt wellicht vele eeuwen vroeger. 1 oktober is ook synoniem van Bamis, in onze Kempense contreien het echte begin van de herfst.

In de middeleeuwen was er reeds een woonkern in Trichelhoek gevestigd, geconcentreerd rond drie grote hoeven die juridisch verbonden waren aan een leenhof. Ook de naburige Rendershoek, afhankelijk van het Hof Vander Galen van Vorst, moet ook reeds vroeg bewoond geweest zijn.

Zoals gebruikelijk vestigden de eerste bewoners zich op de beste gronden, in de buurt van drinkbaar water waarvan toen in Grote en Kleine Laak nog helemaal geen gebrek was. Het is bovendien best mogelijk dat in Trichelhoek ook de eerste woonkern van Eindhout ontstond, de Sint-Bavokapel de eerste bidplaats was en dat op de plaats van de huidige Sint-Lambertuskerk pas later een kapel werd gebouwd. Zekerheid daaromtrent ontbreekt evenwel.

Bedevaarten

In de 17de eeuw kenden de bedevaarten naar de H. Bavo in Trichelhoek een hoogtepunt. Uit het Hageland en de Kempen stroomden op 1 oktober, met Bamis, de pelgrims toe, voornamelijk om genezing af te smeken tegen kinkhoest.

In 1963/1964 was ik interimaris in de gemeentelijke jongensschool van Eindhout. Op 1 oktober trokken wij met de kinderen naar de St-Bavokapel voor een eucharistie om Bamis te vieren, het echte begin van de herfst en om de hemelbewoners te bedanken voor de oogsten die toen al zo goed als binnen waren gehaald. Maïsvelden als nu waren er nog niet te zien. Nadien mochten de kinderen voorzichtig kijken in de waterput die genezend water tegen kinkhoest zou bevatten. Veel pelgrims waren er evenwel niet meer in de sixties, hooguit een paar enkelingen kwamen er nog bidden voor bijstand.

Kapel

De St-Bavokapel staat op een terp of heuveltje. Het is een stijlvol bakstenen gebouw, verfraaid met witte zandsteen en bekroond met een sierlijk klokkentorentje op het spitse zadeldak. De muren zijn met steunberen versterkt en aan de zijkant van het koor is een kleine sacristie aangebouwd,. Aan de kapel kan men ook een wandeling starten die u het mooie natuurgebied het Trichelbroek laat ontdekken.

Bamis

Bamis, eigenlijk ‘Baafmis’ (samentrekking van Bavo en mis), is de feestdag van Sint-Bavo op 1 oktober. St-Bavo is de patroonheilige van het bisdom Gent, patroon ook van de goede oogst. In Trichelhoek-Eindhout werd Sint-Bavo vroeger dus vooral door bedevaarders bezocht om kinkhoest te genezen.

Samengestelde bamis-woorden zijn: • bamistijd: benaming voor het begin van de herfst. • bamispacht: pacht die men rond de feestdag van Sint-Bavo moest betalen. • bamisweer: typisch herfstweer – regen afgewisseld met hevige windstoten – • bamismaan: de eerste volle maan van de herfst

(ludo vervloet 01/10/2013 –  Het Nieuwsblad)

15 augustus 2012

15 augustus of Halfoogst is het parochiedag in Veerle. Het feest van de ‘tenhemelopneming van Maria’ kent men hier als het feest van “O.L.Vrouw in de Wijngaard”. Het Mariabeeld dat er vereerd wordt , is wellicht al meer dan 600 jaar oud. Veerle was in vroegere tijden ook een bekend bedevaartsoord.

* De eerste opgetekende verhalen over bedevaarten naar Veerle en de mirakels die er gebeurden, dateren van 1626. De kerk van Veerle was toen een verzamelplaats van relieken allerlei. Elke zieke vond er wel een relikwie van een heilige om hem van zijn ongemak te genezen.

* Het Mariabeeld van Veerle, de trekpleister bij uitstek, werd gebeiteld uit één stuk notenhout. Het stelt een zittende vrouw voor die een scepter vasthoudt in de rechterhand. Ze vertrappelt een boze geest in de gedaante van een wild dier. Links van haar staat het kind Jezus.

* Het beeld dateert wellicht uit de periode 1300-1400 en is waarschijnlijk een geschenk van de abdij van Averbode om de eredienst tot O.L.Vrouw aan te moedigen. De abdij is trouwens al eeuwenlang leverancier van priesters in Veerle.

Befaamde processie

* In 1919, vlak na WO1, ging de eerste ‘moderne’ processie uit met Halfoogst. Talrijke groepen die devote taferelen uitbeeldden, maakten deel uit van de geestelijk geïnspireerde optocht door de parochie. De toenmalige jeugd van Veerle, van kleuters tot dertigers, vond wel een plaatsje in één of andere groep.

* Ook ik liep voor het eerst in de processie tussen de groep herdertjes met een lap schapenwol in mijn nek. Later tussen de pauselijke zouaven (beschermers) in wit-rode pakken en een muts met een kippenveer erdoor op het hoofd. In de rechterhand hielden de Zwitserse soldaten een vervaarlijke (namaak)speer in aanslag. En fier dat ik was. Nog later blies ik mee in de fanfare als bugelspeler.

* De processiekleren werden grotendeels ineengenaaid door de vrelle van Warke Verbruggen die aan de Vorstsebaan ook een cafeetje uitbaatten. Zij naaiden in de vooravond van de processie nog vlug mijn zouavenpakje bijeen. De eerste en enige veldslag die ik thuis won, weliswaar met de steun van mijn inwonende nonkel Jef.

* Belangstellenden kwamen van heinde en verre kijken naar het jaarlijkse massaspektakel dat de processie in die tijden echt was. De cafeetjes langs het parcours deden na afloop gouden zaken.

* In de jaren 1960 liep de devotie van de mensen echter sterk terug. Ook de processie moest een stap achteruit zetten bij gebrek aan figuranten om groepen te vormen. Na 1969 was het met de processie van de oude stempel over en uit.

Nostalgie

* De nostalgie naar die tijden van weleer sloeg echter spoedig toe. Onder impuls van de plaatselijke KWB trok men negen jaar later op Parochiedag met een nauwelijks verklede stoet naar het Wijngaardbos, de hoogst gelegen plaats in Veerle.

* Volgens de volksoverlevering is het Wijngaardbos de vindplaats van het beeld van O.L.V. in de wijngaard. Het zou vastgegroeid zijn aan een wijnrank uit de wijngaard op de heuvel van 28 m hoog. Wellicht aangeplant in de warmere decennia van de 14de eeuw (1301-1400).

* Afgeleiden van die wijngaard in ons taalgebruik zijn Wijngaardbos (wakesbos in ons dialect), O.L.Vrouw in de Wijngaard, fanfare de Wijngaard, Wijngaardruiters. Allemaal aanwezig in de processie en uitgebreid met het zangkoor, mijnwerkers-brancardiers, jeugdbewegingen, vlagdragers van de verenigingen, de leden van de kerkfabriek en van het gemeentebestuur en individuele bedevaarders

– ludo v- ex Het Nieuwsblad

KIJK OOK OP FACEBOOK LUDO VERVLOET

GEEN PROCESSIE MEER

Reeds in 1802 trok er op kermiszondag in september een processie uit in Veerle, als herdenking van de kerkwijding.

De Mariaverering in Veerle dateert er reeds van veel vroeger. Veerle was ooit zelfs een bedevaartsoord. Er daar bestaan prenten van.

Het succes van de processie wisselde in de loop der jaren. In de twintigste eeuw was er tot 1969 nog een dubbele  ommegang … een sacramentsprocessie en een processie met halfoogst.

De parochieraad besliste toen om enkel nog de sacramentsprocessie te laten plaatsvinden, maar ook deze verdween twee jaar later.

De kajotters , onder leiding van Nand N. namen daar geen vrede mee. Er moest en zou opnieuw een processie komen … en die kwam er ook.

Vanaf 1978 had er opnieuw een jaarlijkse processie plaats in het dorp, op 15 augustus, de dag van Onze-Lieve-Vrouw Hemelvaart, tevens parochiedag.

En npg werd elk jaar het beeld van de patrones van de parochie, Onze-Lieve-Vrouw in de Wijngaard, meegedragen van de kerk naar de Wijngaardberg , waar een openluchtmis plaatsvond.

Het beeld wordt begeleid door ruiters, de vlaggen van de verenigingen, de kerkmeesters, de Kolveniersgilde, het kerkkoor en biddende parochianen.

Vorig jaar was er plots geen processie meer. Pastor Eric en de kerkfabriek vonden het te gevaarlijk worden. Er moest maar eens één iemand met gekke gedachten spelen in deze ontkerkende wereld.

De moedige gelovigen komen straks, als er geen regendreiging is, op eigen krachten naar Wijngaardbos om de openluchtmis bij te wonen. Een feest ook voor de plaatselijke bewoners. Boeiend ook is de muzikale steun van zangers en fanfare De Wijngaard …

1 2 3