De Laokoöngroep

Op14 januari 1506 vond een boer iets ten noorden van het Colosseum in Rome bij het  omspitten van zijn land.

* De meeste archeologen waren het erover eens dat het om de beeldengroep ging die door Plinius de Oudere wordt beschreven.

* De beelden zouden zijn gemaakt door Hagesander, Polydorus en Athenodorus van Rodos en ooit in het paleis van keizer Titus hebben gestaan.

** Het verhaal achter deze afbeelding is dat de Trojaanse priester Laocoön de Trojanen wilde waarschuwen om het paard van Troje niet binnen te halen. Volgens de overlevering werden de priester en zijn zoons vervolgens gewurgd door slangen van Poseidon.

*** Uitgebeeld wordt het moment waarop Laocoön en zijn zoons gewurgd worden door twee slangen die gestuurd zijn door Poseidon (of Pallas Athena).

° De gruwelijke dood van Laokoön heeft in de loop der eeuwen vele kunstenaars geïnspireerd. De bekendste verbeelding van de geschiedenis is de marmeren beeldengroep die door een boer werd gevonden en tegenwoordig in de Vaticaanse Musea te bewonderen is.

*** De beeldengroep is niet gemaakt uit één blok marmer, maar uit vijf blokken.

“De manier waarop de spieren van de romp en de armen de krachtsinspanning en het lijden in de hopeloze strijd weergeven, de uitdrukking van smart op het gezicht van de priester, dat hulpeloos zich in bochten wringen van de twee jongens en de wijze waarop al deze verwarring en beweging tot een blijvende groep is gestold, hebben sinds de ontdekking bewondering gewekt.”

Rechterarm

De Laokoöngroep was niet compleet toen ze gevonden werd. De belangrijke rechterarm ontbrak.

* Hoe die arm er precies uitzag en vooral welke kant hij op wees, was een punt van discussie. Paus Julius II schreef zelfs een wedstrijd uit waarbij de juiste houding van de arm moest worden bepaald.

* Uiteindelijk koos men voor een uitgestrekte arm.Tot onvrede van Michelangelo die meende dat de arm van Laokoön gebogen achter diens hoofd moest zitten.

* Na deze wedstrijd, waar ook de bekende kunstenaar Raphael bij betrokken was, werd een omhoog geheven rechterarm aan het beeld bevestigd. Eeuwenlang was het beeld zo te zien.

* In 1906 vond een Duitse archeoloog vlakbij de plek waar de beeldengroep vier eeuwen eerder was opgegraven een marmeren arm. Na bestudering concludeerden onderzoekers dat dit de ontbrekende rechterarm van Laokoön moest zijn.

* In 1957 werd het armfragment aan de beeldengroep toegevoegd. Geen opgeheven arm, maar een arm die zoals Michelangelo had beweerd achter het hoofd zit. (gevonden bij Historiek en Wikipedia + vrije foto – rood drukken om meer -)

P.S.  De peniskwestie … Er zijn twee redenen waarom mannen op oude Griekse standbeelden zo klein geschapen zijn. Ten eerste zijn ze niet veel kleiner geschapen dan de gemiddelde man en ten tweede werd een grote penis in die tijd niet gezien als iets goeds. Integendeel, een man met een grote penis werd als dom en lelijk bestempeld en mannen met een kleine penis waren slim, gesofisticeerd en rationeel.

EERSTE EN ENIGE NEDERLANDSE PAUS

Adrianus VI Nederlandse paus (1522)

Adrianus VI

Adrianus VI, ook wel Adriaan VI en in het Latijn Hadrianus VI (Utrecht, 2 maart 1459Rome, 14 september 1523), geboren als Adriaan Floriszoon Boeyens, was paus van 9 januari 1522 tot zijn dood op 14 sept 1523 , anderhalf jaar later dus.

* Adriaan was de laatste niet-Italiaanse paus tot de verkiezing van de Pool Karol Józef Wojtyla in 1978.

* In Nederland wordt de in Utrecht geboren paus, beschouwd als de enige Nederlandse paus in de geschiedenis. In Duitsland geldt hij dan weer als de zevende Duitse paus omdat Utrecht destijds tot het Heilige Roomse Rijk behoorde.

Het verhaal …

Op 1 december 1521 overleed paus Leo X en moest er een nieuwe paus gekozen worden. Dat duurde vrij lang. In volle reformatie trouwens geen gemakkelijke opgave tegen Luther en gezellen die lelijk tekeer gingen tegen wat er allemaal in Rome gebeurde. Zij wilden niet langer afhangen van ‘een paus die met aflaten strooit’ en kozen voor een sobere geloofsbeleving.

* De toekomstige paus vertrok meteen naar Rome en kwam er pas … in mei aan. Adriaan twijfelde lang of hij het pausschap zou aanvaarden. Op 31 augustus 1522 werd hij tot paus gekroond.

* Adrianus VI beschouwde het tegenhouden van de Reformatie, de hervorming van de Kerk en vereniging van de christelijke machten tegen aanvallen van de Turken in Hongarije en Rhodos, als zijn belangrijkste taken.

* Als paus stond hij een sobere levenswijze voor. Dat werd hem in Rome niet door iedereen in dank afgenomen. Ook met zijn pogingen om de curie – het pauselijke bestuursorgaan – te hervormen was lang niet iedereen blij.

* Januari 1523 liet hij tijdens de Rijksdag van Neurenberg een voorstel tot hervorming voor de curie voorlezen dat zowel in Romeinse als lutherse kring slecht werd ontvangen. 14 september  1523 overleed hij.

*** Lees zeker ook: Paus Adrianus VI (1459-1523) – De Nederlandse paus

  • met dank aan Historiek en Wikipedia

4 januari in de geschiedenis

** Op 4 januari 1808 bezocht Napoleon Bonaparte het atelier van de kunstenaar Jacques-Louis David (1748-1825). De DDR-politicus Günter Schabowski werd op 4 januari 1929 geboren in Anklam.

** De eerste Slag om Monte Cassino begon op 4 januari 1944. Geallieerde eenheden deden een vergeefse poging om de berg en de stad in te nemen.

** De Franse schrijver Albert Camus kwam op 4 januari 1960 op 46-jarige leeftijd door een auto- ongeluk in Villeblevin om het leven. En hij had er La Peste in, de pre-corona.

  • rood aantikken voor meer commentaar in AbsoluteFacts.nl

Vladimir Lenin (1870-1924)

Vladimir Iljitsj Oeljanov, de echte naam van Lenin (van de rivier Lena), werd geboren in Simbirsk, tegenwoordig Oeljanovsk, een stad aan de Wolga, zo’n 900 kilometer ten oosten van Moskou. Zijn vader had wis- en natuurkunde gestudeerd. Zijn moeder was een dochter van een rijke joodse arts.

* Ondanks zijn goede komaf had Lenin revolutionaire ideeën. De lijfeigenschap was slechts negen jaar voor zijn geboorte afgeschaft, en toch leefden veel Russen nog steeds in grote armoede.

* Lenin werd een felle tegenstander van de almacht van de tsaar. Hij ging in 1887 rechten studeren en werd in datzelfde jaar verkozen als vertegenwoordiger van de studenten én gearresteerd omdat hij aan een demonstratie had deelgenomen. Hij werd voor korte tijd verbannen.

Revolutionaire ideeën

* Na zijn terugkomst kwam hij in aanraking met een groep radicale activisten die de ideeën van Karl Marx (Das Kapital) hadden geadopteerd.

De Duitse schrijver had in 1867 Das Kapital gepubliceerd. Daarin analyseerde hij de oorzaken van de ellendige positie van de arbeidersklasse. “Verregaande suggesties waren nodig om een ommekeer tot stand te brengen”, aldus Marx. Lenin was het daar volledig mee eens.

* Lenin kwam door zijn radicale ideeën vaak in aanraking met de politie van de tsaar. Hij werd een tijdlang verbannen naar Siberië, en verbleef in ballingschap in Londen en Zwitserland.

* Hij kwam terug toen in 1905 een eerste revolutie tegen het bewind van de tsaar uitbrak, die de oprichting van het parlement, de Doema, moest toestaan.

* Conservatieve krachten grepen daarna weer de macht, en Lenin vertrok weer naar Zwitserland. In februari 1917 brak een tweede revolutie uit in het door W.O.I uitgeputte en vernielde Rusland. Deze keer deed de tsaar afstand van de troon.

Oktoberrevolutie

* Beide keren was Lenin niet in Rusland toen deze revoluties, met blijvende gevolgen, uitbraken, hoewel hij wel een hand had gehad in de organisatie ervan.

Na het vertrek van de tsaar keerde Lenin in het voorjaar van 1917 voor de zoveelste keer terug naar zijn geboorteland, nu voorgoed.

* In Rusland bestond een voorlopige regering die ervoor koos om de oorlog met Duitsland verder te zetten. In het najaar van 1917 vond de ‘Oktoberrevolutie’ plaats.

* Na de oktoberevolutie , in de nacht van 16 juli op 17 juli 1918 werd de hele tsarenfamilie (vader, moeder en vijf kinderen) op bevel van de lokale sovjet in de kelder van het Ipatjev-huis geëxecuteerd. De lijken werden overgoten met zuur, grotendeels verbrand en daarna in een mijnschacht gegooid.  

* De communistische partij, onder leiding van Lenin en toenmalige strijdmakker Leonid Trotski, pleegde een staatsgreep waarin de macht van de voorlopige regering werd overgenomen.

* Een van de eerste besluiten van de nieuwe bolsjewistische regering was het beëindigen van de oorlog, waarmee de Duitsers in het westen aan een opmars konden beginnen.

* De bolsjewieken ontpopten zich in Rusland tot een dictatoriale eenheidspartij, die tot … 1990 aan de macht bleef. In deze periode van onrust kwam er een uittocht van de intelligentsia op gang. Veel Russen weken uit naar de VS , W- Europa en andere landen.

Op 30 december 1922 , vandaag 99 jaar geleden, werd Lenin de eerste premier van de Sovjet-Republiek (Rusland). Dat bleef hij tot 21.01.24 .

* Lenin stierf in 1924, en zijn opvolger Jozef Stalin vestigde de totalitaire dictatuur. Het lichaam van Lenin werd gebalsemd en aan het Rode Plein tentoongesteld, waar het nu nog steeds te zien is.

* De figuur van Lenin verscheen overal in de communistische wereld in de vorm van metershoge standbeelden.

De mythe van Lenin werd groter dan zijn daadwerkelijke actieve bijdrage aan de revolutie, net zoals zijn standbeelden veel groter waren dan … hijzelf. (met dank aan Historiek en Wikipedia – vrije, gratis foto’s)

KEIZER EN KONING OP 25 DECEMBER

*  De Frankische vorst Karel de Grote werd op 25 december 800 door paus Leo III in Rome tot keizer gekroond. Met deze plechtigheid werd het keizerschap in West-Europa in ere hersteld. De laatste keizer in Europa was Romulus Augustulus geweest. Deze keizer was in het jaar 476 afgezet nadat hij Flavius Orestes had vermoord. Leuke jongens in die jaren.

*  Na de Slag bij Hastings in 1066 trok Willem de Veroveraar via Dover en Canterbury naar Londen. Zijn eerste aanval op Londen bij London Bridge werd afgeslagen. Met versterkingen uit Normandië lukte de volgende aanval wel. Op 25 december 1066 werd Willem in de Westminster Abbey tot koning gekroond.

*  Deze gotische kerk is sinds 1100 de plaats waar doorgaans de kroningen en de begrafenissen van de leden van de Britse koninklijke familie plaatsvinden.  (met dank aan Historiek)

Een oor kwijt …

23 december 1888 verloor de excentrieke Nederlandse schilder Vincent van Gogh helemaal een oor of een stuk ervan. Of hij het oor zelf afsneed of iemand anders dat deed , is 133 jaar later nog niet helemaal duidelijk.

* In 2009 wezen twee Duitse kunstwetenschappers nog met de beschuldigende vinger naar de Franse kunstschilder Paul Gauguin die een tijdje bij de Nederlander woonde.

* De Fransman zou eind 1888 tijdens een ruzie met een zwaard de oorlel van de Nederlandse schilder hebben afgehakt of –gesneden.

* De Britse kunstwetenschapper Martin Bailey meende echter te weten dat de schilder eigenhandig zijn oor afsneed nadat zijn broer Theo meldde dat hij zich had verloofd.

* Tot nu toe werd aangenomen dat de kunstenaar in december 1888 in een waanzinnige bui zijn oor met een scheermes bewerkte. In Van Gogh’s Ear, the true Story, van Bernadette Murphy , wordt toegelicht dat Van Gogh niet alleen een deel van zijn linkeroor heeft afgesneden , maar zijn hele oor.

* Murphy baseerde haar bewering door een brief van de arts die van Gogh behandelde na het wereldberoemde oorincident. Uit tekeningen die dokter Félix Rey op de brief maakte , valt op te maken dat de gekwelde kunstenaar zijn hele linkeroor afsneed.

‘A Christmas Carol’

‘A Christmas Carol’ van Charles Dickens

Op 19 december 1843, zes dagen voor de kerst, verscheen het boek A Christmas Carol van Charles Dickens.

De eerste oplage van 6.000 exemplaren was binnen een week uitverkocht.

A Christmas Carol is een van de bekendste boeken uit de Britse literatuur. Het verscheen meer dan 150 jaar geleden maar spreekt nog altijd tot verbeelding.

Al bij al is een vrij typisch werk van Dickens, met zijn steeds terugkerende thema’s van sociaal onrecht en armoede.

Het verhaal is meer dan vaak verfilmd en was ook veel op toneel te zien. De oudste verfilming dateert uit 1901.  (dank aan Historiek)

NOG OP 19 DECEMBER     (gelezen in Historiek en Wikipedia)

 

  • 1945Suske en Wiske, de stripreeks van Willy Vandersteen, verschijnt voor het eerst in de krant.
  • 1945Oostenrijk wordt een republiek.
  • 1964 – Dominee Martin Luther King krijgt de Nobelprijs voor de Vrede.
  • 1972 Apollo 17, de laatste bemande vlucht naar de maan, keert terug op aarde.
  • 1974 – De microcomputer Altair 8800 komt op de markt, de eerste computer gericht op de particuliere markt.
  • 1981Medische primeur in België: een zes maanden oude Zaïrese Siamese tweeling wordt van elkaar gescheiden

 Rex-bioscoop getroffen door V2-raket

Zaterdag 16 december 1944. Het was 15u23 toen een gigantische knal door Antwerpen klonk. De stad leefde al twee maanden onder angstwekkende oorlogsgeluiden. Elke dag, soms zelfs elk uur, viel er wel ergens een Duitse V1 – “vliegende bom” – of een V2-raket. ( met dank aan Historiek)

* In de zes maanden onder de V-terreur (van oktober 1944 tot en met maart 1945) zouden er bijna 6 000 neerstorten in de Antwerpse provincie, wat neerkomt op ongeveer 36 per dag.

*** Alleen al in Antwerpen en haar randgemeentes vielen 4 229 doden: een dodelijke gemiddelte van 25 per dag. In heel België kostte de V-bommenterreur aan meer dan 8 000 mensen het leven en werden er bijna 9 000 inslagen geteld.

Zo begint het boek van schrijver Pieter Ressien

* Wat er die zaterdag 16 december gebeurde in het hartje van Antwerpen was het bloedige dieptepunt van de terreur: een V2 trof de overvolle cinemazaal Rex.

* 567 mensen stierven onder het puin van de Rex. Onder hen 296 geallieerde soldaten tijdens een namiddagje uit. 291 andere bioscoopgangers werden met vaak ernstige verwondingen uit het puin gehaald. De bominslag was op slag de dodelijkste van de hele WO II.

(foto vrij/gratis) De enige rechtstreekse verwijzing naar het drama is een tegel bij de ingang van de UGC-cinema op de De Keyserlei, waar toen de Rex gevestigd was. Die kwam er pas in 2009.

* “Een jaarlijkse herdenking is er niet. De pers besteedt er amper aandacht aan. Politici verzamelen niet aan de tegel om de 567 slachtoffers te herdenken, zelfs niet na een jaar vol terreur zoals 2016”, zucht Pieter nog na al die jaren.

Het verhaal van Pieter

* ‘Het vergeten’ begon al op de avond van 16 december 1944 zelf. Net zoals bij de andere V-bombardementen mocht er niets in de pers verschijnen over het drama in de Rex.

* Het is moeilijk voor te stellen, maar op de radio of in de kranten viel er dus helemaal niets over dit bloedbad te horen of te lezen. De geallieerde overheden hadden kort na de bevrijding in september 1944 al een volledige censuur afgekondigd op alles wat met V1- en V2-inslagen te maken had.

* Zelfs op de bidprentjes werd enkel gesproken van ‘gestorven ten gevolge van oorlogsomstandigheden’. De geallieerde Rex-slachtoffers waren officieel ‘gesneuveld’. Met geen woord werd er gerept over de dodelijke V2 of de bioscoopzaal. Die censuur is eigenlijk altijd blijven bestaan.

* Wie waren de echte daders van het dodelijkste V-bombardement uit de geschiedenis? Om 15.17 uur lanceerde Batterie 500 in het Nederlandse Hellendoorn een raket. Na enkele minuten landde die op de Rex, met de bekende gevolgen.

* Doelbewust was de aanslag zeker niet. Heinz Wellmann, die de raket mee had afgevuurd, benadrukt: ‘Onze officieren vertelden ons nooit waar onze V2’s op gericht waren. We wisten van Londen en vermoedden ook Antwerpen, maar dat is ons nooit direct gezegd. Enkel de navigators wisten het, niet wij die de raketten moesten klaarmaken.

* De V’s vormden de eerste generatie van een nieuw soort oorlogswapens die van op grote afstand hun doelwit konden treffen. Het aantal kilometers tussen de lanceerinstelling en de geviseerde steden was zo groot dat de daders meestal onwetend waren. Op afstand doden maakt onverschillig.

* Ondanks de strenge censuur bereikte het nieuws over de aanslag op Cinema Rex opvallend genoeg algauw Hitlers Arendsnest. Voor de Duitsers was de Rex een groot succes. Hun V-wapens waren in hun doel geslaagd: terreur zaaien in de geallieerde gelederen.

Wraak

Want dat waren de V1’s en V2’s? Vergeldingswapens. Vliegende bommen en raketten die gebouwd werden om de geallieerde steden te terroriseren.

Met de V-bommen wilden de Duitsers bovendien wraak nemen voor de terreurbombardementen op hun steden.

* De V-oorlog eindigde bovendien opnieuw met een weerwraak. Ditmaal waren het de Britten die op 3 en 4 april duizenden bommen dropten op Nordhausen, het stadje nabij het ondergrondse concentratiekamp Dora, waar de V-bommen werden gefabriceerd.

* Het resultaat: 8 800 doden, onder wie meer dan 1 500 concentratiekampgevangenen. Bij dat ene vergeldingsbombardement vielen meer doden dan bij alle V-inslagen in België samen.

* Oorlog werd beantwoord met oorlog, waardoor duizenden burgerslachtoffers vielen. Van dit wraakzuchtig geweld was in België de Rex het bloedige dieptepunt.

* Begin april 1945 (ik werd toen 2) vielen er eindelijk geen V’s meer en kwamen de Antwerpenaren uit hun kelders. Ook de provincie haalde opgelucht adem.

* En plots mocht er wel over de maandenlange terreur gepraat en gepubliceerd worden. Dat resulteerde in verschillende boekjes en folders, maar vooral de tentoongestelde V1 en V2 op de Groenplaats vormden een ware attractie. Toch kwam er geen grote herdenkingsplechtigheid in de stad.

** Elke dag angst – De terreur van de V-bommen op België (1944-1945).

En daarna werd er opnieuw gezwegen. Jarenlang.

* Is het typisch Belgisch? Over moeilijke, pijnlijke onderwerpen spreken we liever niet.

Den bompa heeft het moeilijk, laat hem maar.”

* Pas de laatste jaren, nu de generaties die de wereldoorlogen hebben meegemaakt stilaan dreigen te verdwijnen, komen de verhalen weer bovendrijven.

* Maar ondertussen lijkt het drama van Cinema Rex vergeten, ook al leeft het nog altijd onder vele Antwerpenaren.

Pieter : “En toch is het niet te laat. Zouden we vanaf nu op 16 december niet kunnen herdenken wat oorlog echt betekent? Een dag waarop we ons hoeden voor de logica van oog om oog en tand om tand. Want net zoals 76 jaar geleden in Antwerpen sterven er dagelijks nog talloze mensen door haat en vergelding.”

***  Pieter Serrien

Boek: Elke dag angst – De terreur van de V-bommen op België (1944-1945)
Lees ook: De V2-raket, de ballistische raket van de nazi’s
Overzicht van boeken van Pieter Serrien

*  Pieter Serrien (1985, Kontich) is historicus en auteur van het boek Elke dag angst, waarin de geschiedenis van de V-bommenterreur en de Rex centraal staat.

*  Hij herdenkt het drama van de Rex door de publicatie van een documentaire op YouTube en een slachtofferlijst op zijn website. Meer info vind je op www.pieterserrien.be/boeken/elke-dag-angst. Zie ook: www.facebook.com/pieter.serrien & www.twitter.com/pieterserrien

1 2 3 8