Tellen en … verbaasd worden

Kilometers en lichtjaren . . . in het universum
.
* De lichtsnelheid is de snelheid waarmee licht en andere elektromagnetische stralingen zich voortplanten. In het luchtledige heeft de lichtsnelheid een waarde van 299 792 458 meter per seconde. Afgerond spreekt men van 300 000 kilometer per seconde of 1,08 miljard kilometer per uur.
.
* De zon staat op 8,3 lichtminuten van de aarde, met andere woorden, het licht dat wij op dit moment waarnemen op aarde is 8,3 minuten geleden vertrokken vanop de zon.
.
* Een lichtjaar is de afstand die het licht aflegt gedurende één jaar.
Een filmpje over ons zonnestelsel en ver daarbuiten, vertelt ons meer  over de grootsheid van planeten, sterren en sterrenstelsels in het heelal.
.
** Even duwen op het pijltje en … laat u overdonderen. (met dank aan Fons in Oudentoren- Spanje)
.

torrevieja uit de ruimte

‘Ludo, deze week maandag is het ISS ruimtestation meermaals over het zuidoosten van Spanje gevlogen. Bij die gelegenheid werd er een foto gemaakt van Torrevieja en omgeving.’ Dat meldde vorig jaar Fons Lauwers , onze correspondent in Spanje.

* De twee lagunes, het roze zoutmeer en de groene lagune, een natuurgebied rijk aan zeldzame fauna en flora, tevens broedplaats van flamingo’s en zeldzame watervogels, werden samen met de stad aan zee in beeld gebracht vanop een hoogte van 413 km.

* De foto werd door de weerkundige dienst van Torrevieja op Facebook geplaatst. De Nederlandse vertaling is van de vereniging van Nederlanders en Belgen aan de Costa Blanca.

* Verleden jaar werd door het Wereld Natuurfonds een film gemaakt van de natuurgebieden en meren bij Torrevieja.

Met de groeten van Alfonso (een Veerlenaar die definitief naar Spanje verhuisde)

https://www.facebook.com/groups/175869367079372/permalink/494406745225631/?sfnsn=scwspmo

Houston, we’ve had a problem

Lanceerdatum: 11 april 1970  Commandant: James Lovell  CM-piloot: Jack Swigert
LM-piloot: Fred Haise  Command module: Odyssey  Lunar module: Aquarius  Geplande landingsplaats: Fra Mauro

* De missie van de Apollo- 13 begon slecht. Enkele dagen voor de start kreeg Charles Duke (later Apollo-16) de rode hond. Men vreesde dat hij de Apollo-13 bemanning ook had besmet.

* Duke werd dus vervangen door Swigert. Bij de start viel een motor van de tweede trap uit, waardoor de andere vier langer moesten werken.

* Geen nood, want toen de Apollo-13 werd gelanceerd leken de maanvluchten al routine te worden.

* 46 uur na het vertrek zei Joe Kerwin in het vluchtleidingscentrum nog: “Het schip lijkt in goede conditie te zijn. We vervelen ons dood hier.”

*** Negen uur later, op 13 april, explodeerde een zuurstoftank in de SM.

* Die zuurstof diende niet alleen om te ademen, maar ook voor elektriciteitsproductie in de brandstofcellen en voor water, een bijproduct van deze cellen.

* Na de ontploffing liet James Lovell weten: “Houston, we’ve had a problem out here.” Hij keek naar buiten en ging verder: “We are venting something out into the … into space. It’s a gas of some sort.”

* Het was zuurstof uit de tweede en enige overgebleven zuurstoftank. Lovell, Swigert en Haise zaten dus op 322 000 km van de aarde in de problemen.

* Het eerste probleem om op te lossen was de dalende zuurstofvoorraad en elektriciteitstoevoer in de CSM.

* Men besloot om de hele CSM stil te leggen en de LM als reddingssloep te gebruiken. Die was ontworpen om twee man een dag of drie in leven te houden. Voor drie man was er niet genoeg energie.

* Om het toch uit te houden moest onder meer de verwarming uit. De temperatuur zakte hierdoor tot bijna het vriespunt. Ook ontstond er een probleem met de luchtzuivering. Die was eveneens berekend op 2 astronauten.

* Men moest de filters van de LM vervangen door die van de CM.

*Spijtig genoeg hadden die niet dezelfde vorm (LM en CM waren van verschillende fabrikanten). Met wat karton en plakband kon dit gelukkig opgelost worden.

* Het tweede probleem was de terugkeer naar aarde. Er waren twee mogelijkheden: direct omkeren of het traject rond de maan vervolledigen. Bij de tweede mogelijkheid wist men niet hoe lang de LM het zou uithouden.

* Bij de eerste optie moest de motor van de beschadigde SM gebruikt worden om midden in de vlucht om te keren. De motor van de LM was hier immers niet sterk genoeg voor. Omdat men niet zeker was van de toestand van de hoofdmotor, koos men voor optie twee.

* De daalmotor van de LM werd achter de maan met succes afgevuurd en bracht het schip terug richting aarde.

* Het probleem was dat de stuurcomputer van de LM niet overweg kon met een 30 ton zware CSM op sleeptouw. De bemanning moest dus handmatig sturen.

* De navigatiecomputer was ook afgezet, en de astronauten moesten koerscorrecties uitvoeren aan de hand van de sterren en de stand van de aarde.

* Terug in een baan om de aarde moesten ze de LM die hen zo trouw had gediend, verlaten, want die was niet gebouwd voor terugkeer in de atmosfeer.

* De astronauten kropen terug in de verlamde CM en stootten de LM en de beschadigde SM af. Pas toen konden ze zien hoe zwaar die eigenlijk beschadigd was.

* Er was nog even vrees dat het hitteschild beschadigd was bij de explosie, maar dat bleek vals alarm te zijn.

* Vier dagen na de explosie kwam de Apollo-13  op 17 april terecht in de Stille Oceaan, nabij Samoa. De astronauten waren moe en ziek, maar hadden het overleefd.

.

 

 

Of 13 een ongeluksgetal is?   Voor de astronauten van Apollo 13 blijkbaar niet …(gratis vrije foto’s)

zwart gat maakt sterren

* foto Hubble – Zwart gat in dwergstelsel Henize 2-10 máákt sterren in plaats van ze op te slokken

 

Zwarte gaten worden vaak afgeschilderd als destructieve monsters die alles wat te dichtbij komt opslokken, maar bij nieuw onderzoek met de Hubble-ruimtetelescoop spelen ze een minder kwaadaardige rol. (EOS Wetenschappen)

Eddy Echternach

allesoversterrenkunde.nl

Dit is een artikel van:
Alles over Sterrenkunde

* Een zwart gat in het hart van het 30 miljoen lichtjaar verre dwergsterrenstelsel Henize 2-10 draagt bij aan de vorming van nieuwe sterren in plaats van ze op te slokken.

* Met de ruimtetelescoop is een duidelijk verband ontdekt tussen het zwarte gat in dit kleine sterrenstelsel en een stervormingsgebied dat slecht 230 lichtjaar daarvan verwijderd is. Dat verband bestaat uit een uitstroom van gas die zich als een navelstreng uitstrekt tot aan een heldere stellaire kraamkamer.

* Op het ogenblik dat de gasstroom daar arriveerde, bevond zich op die plek al een dichte concentratie van gas. De spectroscopische gegevens die met Hubble zijn verkregen laten zien dat de gasstroom zich met een snelheid van ongeveer anderhalf miljoen kilometer per uur in dit ‘cocon’ heeft geboord. Daarbij hebben zich tal van jonge sterrenhopen gevormd.

* Wat zich in Henize 2-10 heeft afgespeeld is precies het omgekeerde van wat in grotere sterrenstelsels vaak te zien is. Daarin stroomt juist materie naar het zwarte gat toe, om vervolgens in de vorm van bundels van ziedend heet gas terug de ruimte in te worden geblazen.

* Eventuele gaswolken die op het pad van deze zogeheten plasmabundels bevinden, raken daarbij dermate verhit, dat het daarin aanwezige gas niet meer tot nieuwe sterren kan samentrekken. Het minder grote zwarte gat in Henize 2-10 produceert blijkbaar een veel minder intense uitstoot, die gaswolken net genoeg samendrukt om de vorming van sterren te stimuleren.

* Het zwarte gat in Henize 2-10 heeft ongeveer een miljoen keer zoveel massa als onze zon. De superzware zwarte gaten in grotere sterrenstelsels hebben vaak nog eens duizend keer zoveel massa. Doorgaans geldt dat het centrale zwarte gat van een sterrenstelsel zwaarder is naarmate het stelsel zelf een grotere massa heeft.

Beeld boven : In het heldere centrum van het dwergsterrenstelsel Henize 2-10 houdt zich een zwart gat van een miljoen zonsmassa’s schuil, dat de vorming van talrijke jonge sterren mogelijk heeft gemaakt. (NASA, ESA, Zachary Schutte (XGI), Amy Reines (XGI))

De eerste bemande ballonvaart (1783)

Twee Fransen, Jean-François Pilâtre de Rozier en François Laurent d’Arlandes, maken op 21 november 1783 de eerste vrije, bemande vaart met een heteluchtballon. Een reis met een luchtballon is in die periode nog een uiterst spannende onderneming.

* De heteluchtballon werd uitgevonden door de gebroeders Montgolfier. Op 5 juni 1783 laten ze voor het eerst in het openbaar een ballon opstijgen. Een onbemande ballon weliswaar, want in die tijd vreest met nog dat het voor een mens uiterst riskant is om zich in het luchtruim te begeven.

* De ballon stijgt tijdens de eerste demonstratie tot een hoogte van 800 meter. Het nieuws verspreidt zich razendsnel. Voor zover bekend, is het de eerste keer dat de mens zich met een hulpmiddel van de aardbodem heeft weten te verwijderen.

* De gebroeders Montgolfier worden door de Academie van Wetenschappen in Parijs uitgenodigd om hun uitvinding te presenteren. De broers geven op 19 september 1783 een demonstratie bij het paleis in Versailles. De Montgolfiers hebben niet te klagen over belangstelling.

* Onder de toeschouwers bevinden zich, behalve veel wetenschappers, ook Lodewijk XVI en Marie-Antoinette. Zelf blijven Joseph en Jacques Montgolfier tijdens de demonstratie aan de grond. Als passagiers gaan daarom een schaap, een haan en een eend mee omhoog.

* De ballon stijgt tot een hoogte van vijfhonderd meter en landt drie kilometer van de plek van lancering. De passagiers mankeren niks. Alleen de haan is lichtgewond, vermoedelijk doordat het schaap hem getrapt heeft.

Jean-François Pilâtre de Rozier

* Na deze succesvolle demonstratie is het tijd voor bemande vluchten. Omdat dit nog niet helemaal zonder gevaar is, bepaalt koning Lodewijk XVI dat tijdens de eerste proefvluchten alleen misdadigers als passagier mee mogen vliegen.

* De geschiedkundige van de koning, Jean-François Pilâtre de Rozier, wil zelf onderdeel van de geschiedenis worden. Hij vraagt de koning of hij als passagier mee mag.

* Tijdens deze eerste bemande vluchten is de ballon nog met een lange koord aan de grond verbonden. Het vuur bevindt zich al wel onderaan de ballon, zodat de bemanning er de controle over heeft.

* De eerste vrije, onbemande vlucht met een heteluchtballon vindt plaats op 21 november 1783. Aan boord van de ballon bevindt zich naast Jean-François Pilâtre de Rozier ook markies François Laurent d’Arlandes.

* De ballon stijgt in het begin van de middag op vanaf het kasteel van de markies, vlakbij het Bois de Boulogne. De heteluchtballon stijgt tot een hoogte van negenhonderd meter en legt in ongeveer 25 minuten tijd bijna negen kilometer af.

* De landing verloopt niet helemaal vlekkeloos maar uiteindelijk zetten de beide mannen ongedeerd weer voet op aarde.

* Ruim een jaar later zal Jean-François Pilâtre de Rozier evenwel het eerste slachtoffer van een dodelijk ongeval met een heteluchtballon worden. (mmv Historiek)