PEST IN VLAANDEREN

lazen we in ‘de Almanak’ , maar we neusden verder en vonden … weinig. Toch even proberen …

  • De epidemie ontrolde zich in de jaren 1348-1350 als een onstuitbare vloedgolf over Europa en vaagde daarbij zo’n derde van de Europese bevolking weg. De Zwarte Dood hield lelijk huis onder de mensen,maar liet vee, akkers en geld ongemoeid.
  • Na de eigenlijke ‘Zwarte Dood’-epidemie van 1347-50 werd Europa geteisterd door nieuwe golven in de jaren 1361, 1368, 1371, 1375, 1390 en 1405.

***  Breugel schilderde het gebeuren hierboven … goed 200 jaar later

 

  • En wat lezen we in “De Bourgondiërs” van Bart Van Loo ? …

* ‘Bij aanvang van 1348 was de pest in Marseille aan land gekomen. De helft van de Parijse bevolking werd weggemaaid en de epidemie raasde noordwaarts.

* In Vlaanderen sprak men van de haestighe ziekte of simpelweg  gadoot.

* De pest ging feller tekeer bij de armen, maar spaarde de rijken ook niet.

* Franse geleerden wezen naar merkwaardige planeetstanden, maar voor de meeste stervelingen was het God zelf die zulke Bijbelse plaag had ontketend.

* Halfnaakte boetelingen doken op in de straatbeelden en kastijden zich met van ijzeren punten voorziene zwepen. Zonder veel resultaat.

* Een zondebok zou voor een grote verlossing zorgen: Joden zouden fonteinen waterputten hebben vergiftigd.

* Vanaf Antwerpen over Brussel , Basel, Keulen, Frankfurt … , maar ook in het Bourgondische Beaune werden Joden simpelweg uitgeroeid of hardhandig verjaagd. Dat ook zij aan de pest stierven deed niet ter zake.

°° Ratten en vlooien waren zulke vertrouwde metgezellen dat niemand er ook maar een halve seconde aan dacht dat zij wel eens de overbrengers van de pest konden zijn …

HIROSHIMA EN NAGASAKI

“Als ik Hiroshima en Nagasaki had kunnen voorzien, had ik mijn formule  (E=mc2) in 1905 verscheurd.”

Woorden van enorme spijt van de geniale wiskundige vorser Albert Einstein na de verwoestingen die de eerste twee kernbommen uit de geschiedenis in Japan hadden aangericht.

* Einstein was nochtans één van de zorgzame mensen op aarde die de Amerikaanse president Roosevelt waarschuwden dat Hitler mogelijk een nieuwe bom liet ontwikkelen die in één klap hele steden kon vernietigen.

* In 1939 begonnen de Amerikanen aan hun ’Manhattanproject’ met als doel een atoombom te ontwikkelen. Op 10 mei 1945 capituleerde Duitsland. Een werkend prototype bom was er nog niet. Pas op 16 juli 1945 vond de eerste testexplosie plaats. Voor het eerst werd de verwoestende kracht ervan gezien.

* De Tweede Wereldoorlog woedde intussen nog hevig verder in Japan, dat van geen wijken wou weten tegen de VS. “Om Amerikaanse soldatenlevens te besparen”, bleek voor de VS een goed argument om de nieuwe, verwoestende bom tegen Japan te gebruiken. Naar schatting tot een half miljoen soldaten zou een gewone invasie van Japan immers gaan kosten.

* Reeds op 10 mei, twee dagen na de capitulatie van nazi-Duitsland, begon in de VS een tweedaags overleg over het gebruik van het nieuwe wapen. Zo zeker waren de Amerikanen toen al dat hun verwoestende wapen ook helemaal echt zou werken.

* Als mogelijke Japanse doelwitten werden de steden Yokohama, Hiroshima, Kokura, Niigata en Kioto gekozen. Kioto werd meteen geschrapt omwille van de vele historische tempels in de stad.

* De keuze viel tenslotte op Hiroshima, een stad met grote industriële en militaire betekenis én zonder krijgsgevangenenkamp.

* Op de ‘Conferentie van Potsdam’ bracht  Truman, de nieuwe Amerikaanse president, Stalin op de hoogte van het nieuwe wapen. Stalin bleek al op de hoogte te zijn …

***  ‘Little Boy’ (r) werd op 6 augustus 1945, vandaag 76 jaar geleden, vanuit de bommenwerper ’Enola Gay’ boven Hiroshima gedropt. Er vielen op slag 78 000 slachtoffers. De grootste verwoesting van levens ooit in een paar ogenblikken. En nog steeds capituleerde keizer Hirohito niet.

*** Omdat  er boven Kokura te veel bewolking was, werd ‘Fat Man’ (l), de tweede bom, op 9 augustus boven Nagasaki, het alternatieve doel, afgegooid. Daar vielen 39 000 doden. Op 12 augustus capituleerde Japan wel.

(foto boven: Japans jongetje brengt zijn dood broertje weg om te laten cremeren – onder l Nagasaki voor de heropbouw – r het heropgebouwde Hiroshima)

– hieronder actuele beelden van Hiroshima (met dank aan zakenman Bert Lodewyckx) –

DE GOELAG gruwel

Goelag was in de Sovjet-Unie de overheidsdienst die verantwoordelijk was voor straf- en werkkampen. “Hoofddirectoraat voor opvoedings- en werkkampen”.  In totaal stierven in de goelags gedurende enkele decennia miljoenen mensen, zowel Sovjetburgers als buitenlanders.

* Een historicus die op grond van de beschikbare archieven een telling heeft uitgevoerd van de aantallen doden in de stalinistische periode van 1929-1953 in de kampen en ballingsoorden.

Vlak voordat een gevangene leek te gaan sterven, werd deze na 1938 vaak ontslagen ‘om de kampstatistiek qua sterfte niet te belasten’. In totaal kwam men zodoende nog op 2.749.163 doden. Hal-lu-ci-nant !

* Hierin zijn ook niet begrepen … de verliezen bij transport, de massa-executies van ‘politieken’ in en buiten de kampen, de sterfte in de gevangenissen tijdens verhoor en verblijf, de executies ten gevolge van de ‘rechtspraak’ en executies om pseudo-redenen, et cetera.

** Na de dood van Stalin in 1953 kwam meer dan de helft van de goelag-gevangenen vrij. Gevangenen die tot 5 jaar gevangenschap of korter waren veroordeeld kregen in 1953 amnestie. In de praktijk betekende dit dat vooral de gewone criminelen werden vrijgelaten.

** In 1954 werden ook grote aantallen politieke gevangenen vrijgelaten, al werden deze vaak gedwongen zich nog enkele jaren in de nabijheid van het kamp te vestigen. De Goelag werd officieel ontbonden in 1960; het beheer over de kampen werd toen een taak van de KGB.

*** Een bekende gevangene van de Goelag was Aleksandr Solzjenitsyn, die het na zijn gevangenschap als zijn taak beschouwde om de herinnering aan de slachtoffers van het communisme in stand te houden.

 

* Zijn bekendste werk is het drieluik De Goelag Archipel, dat in eigen land uiteraard niet gepubliceerd werd, maar dat in het Westen in 1973 verscheen.

 

  • ‘De Almanak’ ging nog verder snuffelen …

DE RAMP VAN LOOI

De enorme ontploffing in Beiroet (4 augustus2020) -vandaag 1 jaar geleden- heeft de volledige omgeving verwoest. Beelden die doen terugdenken aan woensdag 29 april 1942 . De dag van ‘de ramp’, zoals de ontploffing van de fabriek in Tessenderlo in ieders geheugen uit de wijde omtrek werd geprent. Nog even herinneren wat er toen gebeurde …

* ‘Kort voor de middag werden wij opgeschrikt door een gigantische knal’, vertelde mijn moeder later. ‘Wij dachten direct aan ‘den Duits’, want het was oorlog. Langzaam sijpelde door dat ‘tFabrik van Loeij’ was ontploft.’

* ‘Zelfs tot in Antwerpen toe had men de knal gehoord en trilden er ruiten’ , wisten Louis en madammeke Daniël, twee huisvrienden uit het Antwerpse, veel later te vertellen.

* Hier in Veerle zagen ze ook de roodbruine paddenstoelwolk. Dat had zeker met de oorlog te maken, was de algemene gedachte van de inwoners. Van een atoombom repte niemand, want … die moest nog ontworpen worden…

** Het was dus wel degelijk ‘de chemic’ , de chemische fabriek Produits Chimiques de Tessenderloo (vandaag Tessenderlo Chemie) die de lucht was ingegaan.

** De waarheid was gruwelijk erg. Van de 189 dodelijke slachtoffers waren er ook heel wat uit Veerle , Eindhout en Vorst.

* Onze buurvrouw Germaine verloor op slag zowel haar vader als haar zus. De begrafenissen van al die doden lokten veel belangstellende en meelevende dorpsgenoten naar de vele uitvaartmissen.

* Ik herinner me ook Marie, een vrouw uit mijn buurt (huidige Delhaizewinkel) die nog jarenlang voor haar huis stond te wachten op haar man die in de ramp gebleven was. Telkens op het uur dat hij zou thuiskomen, stond zij voor haar deur te wenken …

** Die fabriek was destijds zomaar midden in een woongebied gebouwd. Daarom was de menselijke en de materiële schade niet te overzien. Het leek wel alsof er een orkaan over het dorp was getrokken en alles had meegesleurd.

* 189 mensen stierven. Verpletterd in hun huis, geraakt door wegvliegende brokstukken of weggeblazen door de luchtverplaatsing die de explosie had veroorzaakt.

* Naast die 189 doden werden ook zowat 1.000 mensen licht tot zeer zwaargewond. Velen waren verbrand of liepen open breuken op. Vooral de technische school in de buurt kreeg de volle laag met 50 doden. Medische hulpverlening was er amper, ziekenwagens evenmin.

* Weken, of was het maanden na ‘de ramp’ werd een enquête gehouden bij de overlevenden. Velen daarvan hadden om de een of andere reden met de PTC de Tessenderloo te maken.

Toch stemde een meerderheid, net als het gemeentebestuur, voor een nieuwe fabriek, maar zeker niet op dezelfde plaats.

* Maar …onder druk van de Bestendige Deputatie van de provincie Limburg, zou de nieuwe fabriek toch op dezelfde plaats worden herbouwd. Liever hier dan te verhuizen naar een nieuwe industriezone aan het Albertkanaal…

** Pas later, veel later kwamen de burgers te weten dat het product dat in Looi werd aangemaakt hetzelfde was als dat vorig jaar in Beiroet ontplofte : ammoniumnitraat. In Libië ging het om 2.750 ton , in Tessenderlo … ? In Beiroet stierven officieel 214 mensen en  7.000 werden weinig tot zwaar gewond. In Tessenderlo werden 189 mensen gedood en liepen er 1.000 lichte tot zeer zware blessures op.

mini-waterramp in Laakdal

In Laakdal beperkte de wateroverlast zich op de gekende overlastplaatsen van de winter. Echt hinder van de stortbuien had het vee van veehouder Van Lommel in Blaardonk. Dat moest weer op stal tot het hemelwater is teruggetrokken.

DE RAINBOW WARRIOR

In 1985 hield de Franse regering kernproeven op Moruroa, een atol in Frans Polynesië. De Rainbow Warrior lag op 10 juli 1985 in de haven van Auckland om een protestvloot te leiden die richting Moruroa zou gaan varen.

Later op de dag ontploften twee bommen aan boord en sloegen een groot gat in de romp, waardoor de Rainbow Warrior snel zonk.

Op een na konden de opvarenden veilig aan land komen. Een Nederlandse fotograaf van Portugese afkomst, verdronk toen hij zijn fotomateriaal probeerde te redden uit zijn hut.

° De Rainbow Warrior werd op 21 augustus 1985 weggesleept naar een haven voor forensisch onderzoek. Het schip was niet meer te redden en Greenpeace besloot het schip, nadat het naar eigen zeggen was ontdaan van giftige materialen, te laten zinken in de Matauribaai op de Cavalli-eilanden van Nieuw-Zeeland. Dat gebeurde op 12 december 1987. De Warrior fungeert er nu als duikwrak en schuilplaats voor vissen. Het schip is bedekt met … zeeanemonen.

° Het schip werd in 1955 te water gelaten en gedoopt onder de naam Sir William Hardy. Het werd tot 1977 gebruikt door het Britse ministerie van Landbouw, Visserij en Voedsel.

° In 1977 werd het schip gekocht door Greenpeace. Deze organisatie zette het in om te protesteren tegen walvisvaart, zeehondenjacht en kernproeven in de Grote Oceaan.

° Sinds 1987 beschikt Greenpeace over een nieuw vlaggenschip met dezelfde naam. Het schip wordt officieus ook wel de Rainbow Warrior II genoemd. Intussen is de Rainbow Warrior III in gebruik.

° In 1990 werd in de Matauribaai het Rainbow Warrior Memorial onthuld van de Nieuw-Zeelandse beeldhouwer Chris Booth.

* In januari 2012 onthulde De Morgen dat een van de leidende figuren achter de aanslag, Louis-Pierre Dillais, sinds 2005 directeur is van een Amerikaanse vestiging van FN Herstal, die volledig in handen is van de Waalse overheid. Een woordvoerder van Greenpeace reageerde geschokt op dit nieuws.

* Een bij de aanslag betrokken kikvorsman, Jean-Luc Kister, bood op 6 september 2015 op de nationale tv-zender van Nieuw-Zeeland zijn excuses aan voor de aanslag. (met dank aan Wikipedia – rood drukken voor meer info

Treinramp bij Quebec (1864)

Op 29 juni 1864 voltrekt zich in de buurt van het huidige plaatsje Mont-Saint-Hilaire in de Canadese provincie Québec een grote ramp.

Een trein, met daarin vooral veel Poolse en Duitse immigranten, slaagt er om onduidelijke redenen niet in te stoppen voor een stopsignaal.

De locomotief en elf treinstellen donderen door de openstaande draaibrug naar omlaag en komen in de Richelieu-rivier terecht.

Het exacte dodental is niet bekend, maar men gaat er over het algemeen van uit dat er 99 mensen bij de treinramp om het leven kwamen. Daarnaast waren er ongeveer honderd gewonden.

De Saint-Hilaire treinramp is nog altijd de grootste treinramp uit de geschiedenis van Canada.

Meer spoorweggeschiedenis

1 2 3 4