De Laokoöngroep

Op14 januari 1506 vond een boer iets ten noorden van het Colosseum in Rome bij het  omspitten van zijn land.

* De meeste archeologen waren het erover eens dat het om de beeldengroep ging die door Plinius de Oudere wordt beschreven.

* De beelden zouden gemaakt zijn door Hagesander, Polydorus en Athenodorus van Rodos en ooit in het paleis van keizer Titus hebben gestaan.

** Het verhaal achter deze afbeelding is dat de Trojaanse priester Laocoön de Trojanen wilde waarschuwen om het paard van Troje niet binnen te halen. Volgens de overlevering werden de priester en zijn zoons vervolgens gewurgd door slangen van Poseidon.

*** Uitgebeeld wordt het moment waarop Laocoön en zijn zoons gewurgd worden door twee slangen die gestuurd zijn door Poseidon (of Pallas Athena).

* De gruwelijke dood van Laokoön heeft in de loop der eeuwen vele kunstenaars geïnspireerd. De bekendste verbeelding van de geschiedenis is de marmeren beeldengroep die door een boer werd gevonden en tegenwoordig in de Vaticaanse Musea te bewonderen is.

*** De beeldengroep is niet gemaakt uit één blok marmer, maar uit vijf blokken.

“De manier waarop de spieren van de romp en de armen de krachtsinspanning en het lijden in de hopeloze strijd weergeven, de uitdrukking van smart op het gezicht van de priester, dat zich hulpeloos in bochten wringen van de twee jongens en de wijze waarop al deze verwarring en beweging tot een blijvende groep is gestold, hebben sinds de ontdekking bewondering gewekt.”

Rechterarm

De Laokoöngroep was niet compleet toen ze gevonden werd. De belangrijke rechterarm ontbrak.

* Hoe die arm er precies uitzag en vooral welke kant hij op wees, was een punt van discussie. Paus Julius II schreef zelfs een wedstrijd uit waarbij de juiste houding van de arm moest worden bepaald.

* Uiteindelijk koos men voor een uitgestrekte arm.Tot onvrede van Michelangelo die meende dat de arm van Laokoön gebogen achter diens hoofd moest zitten.

* Na deze wedstrijd, waar ook de bekende kunstenaar Raphael bij betrokken was, werd een omhoog geheven rechterarm aan het beeld bevestigd. Eeuwenlang was het beeld zo te zien.

* In 1906 vond een Duitse archeoloog vlakbij de plek waar de beeldengroep vier eeuwen eerder was opgegraven een marmeren arm. Na bestudering concludeerden onderzoekers dat dit de ontbrekende rechterarm van Laokoön moest zijn.

* In 1957 werd het armfragment aan de beeldengroep toegevoegd. Geen opgeheven arm, maar een arm die zoals Michelangelo had beweerd achter het hoofd zit. (gevonden bij Historiek en Wikipedia + vrije foto – rood drukken om meer -)

P.S.  De peniskwestie … Er zijn twee redenen waarom mannen op oude Griekse standbeelden zo klein geschapen zijn. Ten eerste zijn ze niet veel kleiner geschapen dan de gemiddelde man en ten tweede werd een grote penis in die tijd niet gezien als iets goeds. Integendeel, een man met een grote penis werd als dom en lelijk bestempeld en mannen met een kleine penis waren slim, gesofisticeerd en rationeel.

OOIT GEHOORD VAN WINTON ?

Nicolas Winton, zoon van Duitse Joden, groeide op in Londen. Aan de vooravond van W.O. II belandde hij in Tsjechië. Een vriend had hem gevraagd te helpen bij het Joods maatschappelijk werk.  (nl. vrije/gratis foto’s)

Nicolas Winton

* Winton zette in zijn eentje een organisatie op om Tsjechische kinderen van Joodse families te helpen die omwille van de nazi-rassenwaan groot gevaar liepen.

* Niet lang voordien had het Britse Lagerhuis, na de Kristalnacht, een maatregel goedgekeurd om vluchtelingen onder de 17 in Groot-Brittannië toe te laten.

* Voorwaarde was wel dat de kinderen een verblijfplaats kregen en er een borg van vijftig pond per kind werd betaald voor de terugkeer naar hun vaderland. Winton zocht en vond in Groot-Brittannië huizen voor 669 kinderen.

* Eenvoudig was het evenwel niet om de Joden naar Groot-Brittannië over te brengen. Ze moesten nl. in Hoek van Holland inschepen op de veerboot .

* Nog moeilijker om te doen, want na de Kristalnacht had de Nederlandse regering besloten de grenzen voor alle Joodse vluchtelingen te sluiten.

* Uiteindelijk slaagde Winton er toch in, weliswaar met steun van Britse garanties , de kinderen via Nederland naar Groot-Brittannië te brengen.

De ‘Britse Schindler’

***  Pas in 1988 kwam er aandacht voor de redding van de 669 Joodse kinderen. En wel omdat zijn vrouw Grete op zolder een plakboek had gevonden met daarin lijsten van de kinderen. Niet veel later besteedde de BBC in het televisieprogramma That’s Life aandacht aan de zaak.

* Winton werd ook herenigd met een groot aantal – inmiddels volwassen – ‘kinderen’, die hij het leven had gered.

* Omdat hij zoveel Joden redde, wordt Nicholas Winton wel eens de ‘Britse Schindler’ genoemd, naar Oskar Schindler, de zakenman die honderden Joden het leven redde door hen te werk te stellen in zijn fabriek.

* In Tsjechië kreeg Winton de hoogste onderscheiding voor zijn moed. Winton overleed in 2015.

DAGUERREOTYPE …

Afbeelding van Daguerre in een boek over de daguerreotypie.

 

  • NOG VERDER IN ‘Historiek’ OP 2 JANUARI
  • Alemannen steken opnieuw in groten getale de Rijn over en vallen Gallië binnen.
  • 1492 – Het Spaanse leger verovert Granada op de Moren. Columbus ontdekt Amerika.
  • 1935Bruno Hauptmann, die er van verdacht wordt de 2-jarige zoon van luchtvaartpionier Charles Lindbergh te hebben gekidnapt en vermoord, staat terecht. Later wordt hij schuldig bevonden en geëxecuteerd.
  • 1960 – Senator John F. Kennedy kondigt in de VS aan dat hij zich voor de Democratische Partij kandidaat zal stellen voor het presidentschap.
  • 1985 – De musical Annie wordt voor de 2 377e en laatste keer opgevoerd op Broadway.
  • 2007 – De AEX komt voor het eerst sinds mei 2002 boven de 500-puntengrens uit.
  • 2002 de Belgische frank wordt vervangen door de € euro – ook in de meeste Europese landen verdringt de € de nationale munten
  • 2008 – Voor het eerst wordt 100 Amerikaanse dollar voor een vat olie geboden.

Het verhaal van de kindermoord

Koning Herodes hoorde van de wijzen uit het oosten dat er een ‘koning der Joden’ geboren zou zijn. De wijzen werden naar eigen zeggen geleid door een ster. Herodes gaf de wijzen de opdracht het kind te vinden en hem hierover te informeren, opdat ook hij hulde zou kunnen gaan brengen.

**  prent uitrekken voor detailsDe kindermoord van Pieter Breugel de Jongere – lesmateriaal – (Wikipedia)

* De wijzen werden in de nacht dat ze bij het kindje Jezus in Betlehem waren, in een droom gewaarschuwd niet terug te keren naar Herodes.

* Ze namen dus een andere route. Toen Herodes merkte dat hij door de wijzen misleid was, zond hij manschappen uit om alle jongetjes van twee jaar oud en jonger in en om Betlehem om het leven te brengen.

* Ook Jozef kreeg in een droom de waarschuwing van een engel  om samen met  Maria en hun baby haar Egypte te vluchten , omdat Herodes onderweg zou zijn om het kind te zoeken en te doden.

Ook Mozes

* De auteur van Matteüs, schrijver van dit verhaal , legde bewust diverse verbanden tussen Jezus en  Mozes. Het verhaal over de kindermoord is vergelijkbaar met het verhaal van Mozes, die een moord op zijn generatiegenoten overleefde. En door de vlucht naar Egypte verbleef ook Jezus, net als Mozes, een tijd in Egypte.

Historie

* Er zijn geen historische of archeologische bronnen over deze gebeurtenis. Er is zelfs geen archeologisch bewijs van bewoning van Bethlehem rond de tijd van Jezus. Flavius Josephus tekende de misdaden van Herodes op, een lijst van ongeveer 1 000 bladzijden, maar de kindermoord van Bethlehem wordt hierin niet vermeld.

Herdenking

* De gebeurtenis wordt in de christelijke traditie wel jaarlijks herdacht op ‘de dag van de Onschuldige (onnozele = oud Nederlands) kinderen‘ vandaag 28 december .

**  prent boven uitrekken voor detailsDe kindermoord van Pieter Breugel de Jongere -(Wikipedia)

* PRENT boven – P.P. Bruegel (de Jongere) bracht de gebeurtenissen in Betlehem over naar een Brabants dorp onder een blauwe winterlucht, bedekt door sneeuw . Dit Brabantse Bethlehem wordt overvallen door de arm der wet: gerechtsdienaars in rode mantels belagen de dorpelingen te paard. Het vuile werk laten ze opknappen door huursoldaten.

(met dank aan Wikipedia)

de computer

TIME  Machine of the Year (1982) : de computer

Sinds 1927 roept het populaire Amerikaanse tijdschrift TIME ieder jaar iemand uit tot ‘persoon van het jaar’.

*** Op 26 december 1982 werd er voor het eerst een object tot ‘machine van het jaar’ uitgeroepen : de computer. TIME gaf hiermee aan dat de computer definitief zijn intrede had gedaan in het leven van de mens.

* In 1927 was de Amerikaans luchtvaartpionier Charles Lindbergh de eerste Amerikaan die door TIME uitgeroepen werd tot ‘persoon van het jaar’. Hij was de eerste persoon die in één ruk van Amerika naar Europa (Parijs) vloog.

* De afgelopen decennia waren het niet altijd helden die door TIME betiteld werden als de belangrijkste persoon van dat jaar. Ook beruchte leiders als  Adolf Hitler (1938) en Jozef Stalin (1939) sierden al eens de cover van het Amerikaanse magazine.

DE VREDE VAN GENT

De vrede van Gent. Al ooit van gehoord? Neen? Wel, wij ook niet. Op zoek naar historische nieuwtjes kwam ik er toevallig bij uit. Alleszins een verhaal dat wij onze talrijke lezers op kerstavond niet willen onthouden.

* De Vrede van Gent maakte een einde aan de vijandelijkheden tussen … Britten en Amerikanen. Vooral een schermutselingenoorlog die tussen 1812 en 1814 in de Verenigde Staten en Canada werd uitgevochten.

* Met het platbranden van het Witte Huis en het Capitool in Washington en een slag in de moerassen van New Orleans als bekendste wapenfeiten.

* De oorlog was begonnen als een rechtenschending van havenexploitaties (door de Engelsen) en een kolonisatie van Canada (door de Amerikanen).

* In 1814 werd naar een oplossing gezocht op neutraal terrein. Dat vonden ze in de Zuidelijke Nederlanden.

* De Amerikaanse delegatie werd in Gent ondergebracht in Hof van Lovendeghem, in het Kartuizerklooster op de hoek van de Veldstraat met de Volderstraat, de Britse in het deel dat door de toenmalige textielfabrikant Lieven Bauwens was verbouwd.

* Na een half jaar onderhandelen werd de Vrede van Gent op Kerstmis getekend. In de Sint-Baafskathedraal werd een dankmis opgedragen en werden beide delegaties op een feestelijk nieuwjaarsbanket getrakteerd op het stadhuis.

* De ratificatie van het verdrag gebeurde pas op 17 februari (hoi Elly) 1815, kort nadat het nieuws de V.S. eindelijk had bereikt!

* In 1964 werden op de gevels van beide logementen herdenkingsplaten aangebracht.

* De latere Amerikaanse president John Quincy Adams die de delegatie in Gent aanvoerde, rapporteerde uitgebreid over de onderhandelingen in 1814 in zijn dagboek. Ook de jonge James Gallatin, secretaris van zijn vader Albert Gallatin, tekende zijn indrukken op.

* De Amerikaanse afgevaardigden stonden namelijk op erg goede voet met de Gentenaars, werden her en der uitgenodigd en beleefden memorabele dagen in Gent, terwijl de Engelsen nogal haatdragend waren.

* De latere V.S.-president John-Quincy Adams vond die periode dan ook ‘de mooiste uit zijn leven’. Anderzijds vond hij het theater in Gent wel beneden alle peil en de vrouwen lelijk, hoewel de nachtelijke uitstapjes van zijn collega’s met plaatselijke schonen een andere klok lieten horen.

FEEST VAN HET LICHT

Vandaag 13 december – feest van Lucia, de enige heilige die vereerd wordt door de Lutheraanse Zweden, Denen en Noren. De vieringen hebben  veel voorchristelijke elementen van het midwinter lichtfeest behouden. Ook in IJsland en Finland doet men dat.  (vrije,gratis foto)

* Geboren omstreeks 286 werd Lucia in 304 martelares in Syracuse. Waarschijnlijk tijdens het bewind van christenvervolger keizer Diocletianus. Maar … toen begon het pas voor haar.

* In de katholieke kerk werd Lucia meteen gebombardeerd tot heilige van het licht (lux – licht en lucere – lichten, schijnen). Bedoeling was haar naamdag te laten samenvallen met de winterwende van december.

* De geleerden rond Julius Caesar vergisten zich destijds echter met 10 dagen bij het opstellen van hun juliaanse jaarkalender. In feite komt haar feestdag dus 10 dagen te vroeg. Maar niet getreurd, de feestdag bleef behouden op 13 december.

* Het feest van Sint Lucia wordt in de Skandinaafse Joeltijd (onze kersttijd) gevierd op 13 december . Van in de middeleeuwen werd ze ook vereerd als patrones van oogziekten en opticiens. Men stelt haar vaak voor met twee ogen op de hand of schotel. (op 13 dec 2012 werd bij mij een eerste nieuwe lens ingebracht – meer dan een maand later de tweede en … ze doen het minder, jammer toch).

* In het noorden wordt Lucia ook vereerd als patrones van de huiselijke arbeid. Op de avond voor haar naamdag lieten de meisjes van vroeger het spinnewiel rusten. Deden ze dat niet dan zou het vlas de volgende morgen vuil en verward zijn. Aldus de sage.

* In het heldenepos van de Finnen , de Kalevala, wordt van het meisje op de Pohjahoeve zelfs verteld dat zij een verbond had gesloten met de zon.

Beiden zouden ‘s morgens tegelijk opstaan, maar ‘t vlugge deerntje was altijd de eerste. Als de zon opsteeg, had ze al 6 schapen geschoren, de wol tot garen gesponnen en er een kleed van geweven.

 ***  Ook bij ons is Sint Lucia erg bekend. De kerken van Begijnendijk, Wespelaar, Rosselaar (Balen- Olmen), Oosterlo, en (eigen foto) kerk Engsbergen zijn haar toegeweid.

The Washington Monument

Op 6 december 1884 werd het ‘Washington Monument’ voltooid.

* De liefst 196 meter hoge obelisk is opgericht ter ere van de eerste Amerikaanse president George Washington (1732-1799).

* Het enorme monument werd ontworpen door Robert Mills en is gemaakt van marmer, graniet en zandsteen. Het monument maakt deel uit van de zogenaamde National Mall.

* In 1848 werd met de bouw gestart. De Amerikaanse Burgeroorlog zorgde voor veel vertraging. Het voltooide monument werd op 21 februari 1885 officieel onthuld.

* Het Washington Monument is ook toegankelijk voor het publiek. Bezoekers kunnen met een lift naar de top van de obelisk reizen en daar via een paar kleine ramen uitkijken over Washington. (foto Historiek)

* Andere gebeurtenissen op een 6 december …

  • 1768 – De eerste druk van de Encyclopædia Britannica verschijnt.
  • 1877 – De eerste editie van The Washington Post verschijnt.
  • 1877Thomas Edison maakt de eerste geluidsopname.
  • 1883 – Het Londense warenhuis Harrods brandt af.
  • 1912 – De Duitse archeoloog Ludwig Borchardt ontdekt bij opgravingen in Egypte de buste van Nefertiti.
  • 1917 – Finland en Litouwen verklaren zich onafhankelijk van Rusland.
  • 1988 – De Amerikaanse zanger Roy Orbison overleed op 6 december 1988 aan een hartaanval.

De ‘Muur van Hadrianus’

Noordgrens Romeinse Rijk

Muur van Hadrianus

Foto Velella: Muur van Hadrianus bij Greenhead Lough

De Muur van Hadrianus werd gebouwd om de noordgrens van het door de Romeinen bezette deel van Engeland te beschermen tegen aanvallen van de Picten.

De Picten bewoonden het gebied dat later Schotland zou heten. De muur liep van de Solway Firth naar de Tyne tussen de huidige plaatsen Carlisle en Newcastle.

Keizer Hadrianus

De verdedigingswal is genoemd naar de opdrachtgever, de Romeinse keizer Hadrianus die van 117 tot 138 na Chr. regeerde. Onder zijn voorgangers werd het Romeinse Rijk steeds maar uitgebreid.

Hadrianus meende echter dat het imperium boven zijn krachten was gegroeid en de bodem van de schatkist in zicht kwam. Hij besloot dus tot het vastleggen van de rijksgrenzen.

Tussen Solway Firth en de Tyne zou de noordgrens van het Romeinse Rijk komen te liggen. Daar liet hij een stevige verdedigingslinie bouwen, de Muur van Hadrianus.

Vanaf 121 gaf hij op verschillende plaatsten opdrachten om de limes, de grens, te versterken.

Op het ogenblik dat keizer Hadrianus himself Engeland bezocht, stonden alleen nog maar enkele ‘milecastles’ en wachttorens overeind. Keizer Hadrianus zou zijn complete magnus opus echter nooit zien.

Verdedigingslinie

De Romeinen werkten ongeveer tien jaar aan de Muur van Hadrianus, de verdedigingsmuur. Al bij al was ‘de muur’ een meesterwerk van 118 kilometer lang, waaraan men 10 jaar werkte.

De ligging van de verdedigingslinie tussen Solway Firth en de Tyne komt nog grotendeels overeen met de huidige grens met Schotland. Op sommige plaatsen was de muur drie meter dik en vijf meter hoog.

Maar niet overal werd de muur van steen gebouwd. Ten westen van het huidige Irthing in Cumbria ontbrak kalksteen om specie te maken. De ingenieurs van Hadrianus pasten daar een mouw aan.

Op een ruw stenen fundament kwam een wal van plaggen, voorzien van een houten palissade. Alleen de wachttorens waren  van steen.

Pas aan het einde van zijn regeerperiode gaf Hadrianus opdracht om ook deze plaggenmuur door een stenen muur te vervangen.

Forten

In de muur werden poorten aangebracht met een douanepost. Bij de muur bouwden de Romeinen 14 grote – en 80 kleinere forten. De Muur van Hadrianus werd bewaakt door 9 000 man.

Op de grens vonden regelmatig aanvallen plaats, waarbij de Romeinen ernstige verliezen leden. Engeland bleef evenwel tot 410 bezet.

Na het vertrek van de Romeinen werden grote delen van de muur afgebroken. De muurstenen dienden als bouwmateriaal voor huizen, kerken en kastelen. Tegenwoordig blijft nog zowat tien kilometer muur zichtbaar.

Cilurnum is het best bewaarde cavaleriefort in Engeland.

Pas in de 19de eeuw kwam er een gebouwtje bij waarin en waarrond de omvangrijkste collectie Romeinse beelden, altaren en gedenkstenen van Engeland te kijk staan.

Housestads, het voormalige Vercovicium, bij Bardon Mill in Northumberland wordt het best bewaarde Romeinse fort in Noord-Europa genoemd. Housesteads wordt tegenwoordig beheerd door English Heritage.

In de negentiende eeuw vond men er nog enkele tempels, maar nog beroemder werd dit fort door de vondst van … de latrine. Het was een twaalfzitter, waarop de soldaten gezellig keuvelend hun behoefte konden doen.

Ook bij dit fort bouwde men een museum. En wat meer is… in de museumwinkel is de tekening van de keuvelende soldaten in de latrine van Ronald Embleton de bestseller.

Toerisme

In de 19de eeuw ontstond meer dan gewone belangstelling voor de Muur van Hadrianus. Wandelaars, zoals William Hutton en Alfred Wainwright, beschreven de tocht langs de archeologische vindplaatsen. Ook deze publicaties lokten nieuwe belangstellenden.

Pas in 2003 werd het Hadrian’s Wall Path, de officiële wandelroute langs de Muur van Hadrianus een feit. De route is 135 kilometer lang. In 2007 kwam er nog een fietsroute bij , de Hadrian’s Cycleway.

Lees Groot-Brittannië: Geschiedenis en Wetenswaardigheden

1 2 3 4