Napoleon weg uit Moskou (1812)

Op 19 oktober 1812 trok Napoleon Bonaparte zich terug uit Moskou. Niet lang daarvoor hadden zijn troepen de stad ingenomen, maar de Russen staken Moskou in brand.

* Begin september won Napoleon erg nipt de Slag bij Borodino. De slag, die plaatsvond op zo’n honderdtwintig kilometer ten westen van Moskou, ging de geschiedenisboeken in als één van de keerpunten van de Napoleontische oorlog van 1812.

* Een week na zijn overwinning bij Borodino trok Napoleon met zijn leger Moskou binnen. Velen verwachtten dat er vredesonderhandelingen zouden beginnen. Het liep echter anders.

* De Moskouse graaf Fjodor Vasiljevitsj Rostopsjin (1763-1828) gaf bevel alles te vernietigen wat de Fransen van nut kon zijn en al het wapentuig mee te nemen. Vervolgens staken de Russen Moskou in brand.

* Het leger van Napoleon kreeg het hierdoor zwaar te verduren. Door de brand gingen immers alle voedselvoorraden en pakhuizen in vlammen op. De Fransen zagen de noodzaak in om zich snel terug te trekken.

* Tijdens de terugtocht kwamen veel manschappen van Napoleon om het leven. De meeste van honger, dorst en ziekten. Van de ruim 700.000 soldaten die Rusland aanvielen, overleefden er uiteindelijk slechts 18.000 tot 22.000.

* Op 18 december 1812 , twee lange en koude maanden later, eindigde de tocht naar Rusland. De beroemde Slag bij Borodino en de brand van Moskou worden nog steeds genoemd als de keerpunten in de Napoleontische oorlogenreeks.

Lees zeker ook: ‘Wat een karakter tonen die barbaren!’

  • gelezen en bewerkt vanuit  Historiek

***  In DE krant is de pyrrusoverwinning van Napoleon bij Borodino al een paar keer aan bod gekomen. Je kan de sfeer van die veldslag ook nog muzikaal opsnuiven via de Ouverture 1812 van ene Pjotr Iljitsj Tsjaikovski. Fragmenten van de Marseillaise en het toenmalige Russische volkslied voeren de strijd aan en op het einde bulderen zelfs de kanonnen. (Clem)

https://historiek.net/ouverture-1812-pjotr-iljitsj-tsjaikovski/71086/

Mata Hari geëxecuteerd (1917)

Op 15 oktober 1917 werd de Nederlandse danseres Mata Hari iets buiten Parijs door een vuurpeloton geëxecuteerd. Hoogverraad wegens spionage voor de Duitsers was de aanklacht voor het vonnis.

* Geboren in Leeuwarden groeide Margaretha Geertruida Zelle op in een rijke familie. Op haar 19de huwde ze met Rudolph MacLeod, een beroepsofficier uit het Nederlands-Indische leger.

* Daarmee vertrok ze naar Nederlands-Indië. Ze kregen twee kinderen, een jongen en een meisje. In 1902 keerde MG Zelle alleen terug naar Nederland. Even later werd het huwelijk ontbonden.

* Zelle vertrok naar Parijs en werkte er als naaktdanseres. Haar artiestennaam was ‘Mata Hari’, wat Maleis is voor ‘Oog van de dag’. De Nederlandse was erg succesvol. Ze verhuurde zich ook als courtisane (prostituee in betere kringen) en was ook daar erg gewild.

* Voorjaar 1916, in volle WO I, kwam ze in contact met de Duitse inlichtingendienst die haar codenaam H21 gaf. Ze kreeg van de Duitsers een voorschot van 20.000 FF om te spioneren en vertrok met dat geld naar Parijs. Daar werd ze ook door de Franse inlichtingendienst gevraagd om als spionne te werken. Ja dus, want ook die vergoeding was helemaal niet mis.

* Die rol als dubbelspion zou haar echter fataal worden. Zowel de Duitsers als de Fransen wantrouwden haar. Op 13 feb. 1917 werd Mata Hari in Parijs gearresteerd. Nederland diende tevergeefs een gratieverzoek in.

* Na een kort proces werd Mata Hari in 1917 in Frankrijk ter dood veroordeeld. De executie werd op 15 oktober, vandaag 104 jaar geleden, voltrokken. (met dank aan Historiek)

EEN HISTORISCH WANDKLEED

Het Tapijt van Bayeux, ook wel ‘Wandkleed van Bayeux’, is een tapijt van liefst 70 meter bij 50 centimeter dat rond 1068 gemaakt werd, vermoedelijk in Engeland.

° Het tapijt van Bayeux dankt zijn naam aan het bisschoppelijk paleis dat zich in het Normandische plaatsje Bayeux bevond.

° Het tapijt is een met wollen garens geborduurde linnen doek,  eigenlijk een ‘geweven’ wandtapijt.

° Op het tapijt wordt de (aanloop naar de) Slag bij Hastings afgebeeld waaraan we vorige week nog een stukje wijdden. Even kort herhalen …

De Normandische hertog Willem I de Veroveraar valt op 28 september 1066 Engeland in het zuiden binnen. Harold II wordt verslagen door het Normandische leger en sneuvelt in de strijd. Willem de Veroveraar wordt de eerste Normandische koning van Engeland.

Eén van de beroemdste scènes op het tapijt laat zien hoe Harold II van Engeland sneuvelt op het slagveld.

* Het tapijt van Bayeux werd kort na de Slag bij Hastings gemaakt in opdracht van bisschop Odo van Bayeux, een halfbroer van Willem de Veroveraar. Vermoedelijk in een borduuratelier in Engeland.

* Volgens anderen zou het Tapijt van Bayeux echter vervaardigd zijn door koningin Mathilde van Vlaanderen (ca. 1031-1083) en haar hofdames. Maar gezien de lengte van het stuk is dat weinig waarschijnlijk.

* Het tapijt van Bayeux dankt zijn naam aan het bisschoppelijk paleis dat zich in het Normandische plaatsje Bayeux bevond. Het tapijt wordt beschouwd als een van de belangrijkste middeleeuwse kunstschatten in de wereld.

** De taferelen op het tapijt zijn het best te vergelijken met de betere, moderne strips. Louter technisch bekeken valt het tapijt onder het zogenaamde ‘Arabische’ borduursels die  ‘in’ waren in die dagen.

* Meer nog. De oudst bekende afbeelding van de komeet van Halley vinden we ook op het tapijt van Bayeux uit 1068. Een komeet die in 1066 verscheen, was meer dan waarschijnlijk de komeet Halley en de oudst bekende waarneming van de komeet in Europa.

* De komeet Halley is een van de bekendste en helderste periodieke kometen. Hij is vernoemd naar de Britse astronoom Edmond Halley (1656-1742), die voor het eerst vaststelde dat kometen volgens een bepaald patroon verschijnen.

– gelezen in Historiek (aanbevolen voor de prille geschiedkundigen onder onze lezers)

PETROV REDT DE WERELD

1983 – Stanislav Petrov voorkomt een mogelijke kernoorlog door vijf intercontinentale raketten die richting de Sovjet-Unie zouden afgevuurd zijn, als loos alarm te melden.

* Het is 26 september 1983. De Koude Oorlog is ijskoud. Luitenant-kolonel Stanislav Petrov (l) zit op zijn post. Hij heeft opdracht gekregen om zijn schermen goed in de gaten te houden en zijn leidinggevenden te melden als …

* Petrov ziet plots vijf rode stipjes. Holy Shit… vijf nucleaire raketten… Petrov twijfelt, ook al is zijn opdracht duidelijk: ‘Meld een aanval meteen’.

* Is zijn waarschuwingssysteem wel te vertrouwen? De radars op de grond zien de raketten nog niet. Vijf raketten is niet veel. Moet hij zijn leidinggevenden waarschuwen of niet? De vragen spoken door zijn hoofd.

* Terwijl Petrov de raketten op zich af ziet komen, gaat er van alles door hem heen. “Als ik de verkeerde beslissing neem, kunnen heel veel mensen sterven” Uiteindelijk doet Petrov het niet.

* Hij meldt dat er sprake is van een vals alarm en blijft op zijn post. Zijn inschatting blijkt correct: het waarschuwingssysteem heeft gefaald.

* De VS valt niet aan. Petrov kan het navertellen en de Russen houden hun nucleaire wapens op zak.

* “Ik weigerde schuldig te zijn aan het starten van de Derde Wereldoorlog,” zo vertelt Petrov later. “Als ik de verkeerde beslissing  had genomen , zouden heel veel mensen gestorven zijn.”

* Ook de meeste experts zijn het er over eens dat Petrov ons met zijn acties een Derde Wereldoorlog heeft bespaard. Want als Petrov zijn superieuren had gewaarschuwd, hadden die,volgens experts, niet getwijfeld, maar direct de Russische nucleaire wapens ingezet. Met alle gevolgen van dien.

* Maar wat waren de vijf stippen dan wel? Zeker geen nucleaire wapens. Onderzoek suggereerde dat het Russische waarschuwingssysteem zonlicht weerkaatste van op grote hoogte.

* Het verhaal van Petrov verdween in de doofpot. Het verhaal legde ook het falende Russisch systeem bloot. En Russen lopen niet graag met hun mislukkingen te koop.

* Bijna tien jaar later wordt het verhaal van Petrov toch publiek goed. Vrijwel onmiddellijk wordt Petrov als een held bejubeld.

* Zelf ziet hij dat niet zo. Hij blijft er nuchter bij. “Ik ben geen held. Ik was alleen op het juiste moment op de juiste plek.”

* Stanislav Petrov leeft nog. Maar niet zoals we dat van helden gewend zijn. Geen villa met een dikke auto voor de deur en bewonderaars aan hun voeten. Petrov is niet alleen een vergeten held, maar ook een beetje een verguisde held.

* In eerste instantie waren zijn superieuren dankbaar voor zijn beslissing, maar later ontving Petrov een bolwassing, omdat hij het incident niet helemaal correct in het logboek beschreven had. Een beloning kreeg hij niet.

-Petrov neemt de Dresden-prijs in ontvangst.-   Afbeelding: Friends of Dresden

* De wereld zag het gelukkig anders. Hij ontving meerdere awards en kon op grote persbelangstelling rekenen. Begin dit jaar nog ontving de zeventiger de Dresden-prijs en 25.000 euro voor het redden van de planeet… Ere wie ere toekomt !!

WEERMAN FRANK …

… legt hieronder uit waarom vandaag 22 september om 21u21 de astronomische herfst begint. Even drukken op rood en Frank vertelt nog meer, veel meer zelfs, voor lezers die de meest onmogelijk vragen hebben over het  item.

° De astronomische seizoenen zijn gebaseerd op de baan van de aarde om de zon. De schuine stand van de aardas t.o.v. het vlak waarin we rond de zon draaien zorgt er voor dat de maximale hoogte van de zon boven de horizon sterk varieert in de loop van het jaar.

° Op het ogenblik dat de zon in de loop van maart loodrecht inviel op de evenaar, begon bij ons de astronomische lente. In 2021 was dat op 21 maart om 10u37 uur.

° De astronomische zomer begon op 21 juni 2021 om 05u32. De noordpool kreeg lange dagen en korte nachten.

* De astronomische herfst begint vandaag 22 september 2021 om 21u21. Dag en nacht duren even lang.

° De astronomische winter begint op 21 december 2021 om 16u59. De zuidpool baadt de hele dag lang in de zon. Op de noordpool is het continu nacht. In het noordelijk halfrond zijn de dagen kort en de nachten lang. Op het zuidelijk halfrond is het net andersom. Meer informatie over de astronomische seizoenen vind je …

° De astronomische seizoenen beginnen dus niet altijd mooi op een 21-ste. Meer zelfs, de astronomische herfst is in onze tijdrekening nog nooit begonnen op 21 september!

° Voor weerkundigen is het moeilijk om te werken met seizoenen die niet beginnen op vaste dagen van het jaar. En dus hebben ze het zich gemakkelijk gemaakt.

°° De weerkundige seizoenen beginnen altijd op de 1-ste van de maand: 1 maart, 1 juni, 1 september en 1 december. Makkelijk om te rekenen.

  • Meer informatie over de weerkundige seizoenen vind je hier

de EERSTE ‘NEW YORK TIMES’

-Eerste editie van de New York Times-

Op 18 september 1851 verscheen de eerste editie van de New York Times. De krant werd opgericht door Henry J. Raymond en George Jones en heette aanvankelijk ‘The New-York Daily Times’.

* Zes jaar na oprichting kreeg de krant zijn huidige naam en eind negentiende eeuw werd de krant overgenomen door Adolph S. Ochs, een zoon van Duits-Joodse immigranten.

* De New York Times groeide uit tot een van de belangrijkste Amerikaanse kranten en werd ook internationaal gezaghebbend.

* De krant ondervond vanaf eind negentiende eeuw wel veel concurrentie van de zogenaamde yellow press, een benaming voor goedkopere kranten die op een massaal publiek waren afgestemd en erg veel voor sensatie gingen.

De ‘yellow kid’ van Richard F. Outcault

* De naam voor deze stroming, die vandaag de dag ook vaak riooljournalistiek wordt genoemd, is afkomstig van het stripverhaal The yellow kid van Richard F. Outcault. Deze stripserie verscheen vanaf 1895 in de New York World, een concurrent van de New York Times.

* Vanwege die yellow press had de krant enige tijd te kampen met een teruglopende oplage. In de strijd tegen de goedkopere sensatiekranten ontstond ook de leus die vandaag de dag nog altijd gebruikt wordt: All the news that’s fit to print.

* Na de Tweede Wereldoorlog verscheen New York Times ook in Europa met een dagelijkse internationale editie. In 1966 ging die op in de International Herald Tribune.

* Bijnamen van de krant zijn The Old Gray Lady (de oude grijze dame) en The Times. Momenteel verschijnt de krant in een oplage van ruim 1,1 miljoen.

Verder op 18 september

– ook weer met grote dank aan HISTORIEK –

28/7 voorloper van 9/11

1945 – Een bommenwerper ramt de Empire State Building

In de ochtend van 28 juli 1945 ramde een tweemotorige Amerikaanse Mitchell-bommenwerper in dichte mist de Empire State Building in New York. Hoewel de basisstructuur van de immense wolkenkrabber intact bleef en er geen echt instortingsgevaar was, was de schade groot. Bij ‘het ongeluk’ kwamen in totaal veertien personen om het leven.

Bericht over de crash in Het Parool van 30 juli 1945
Bericht over de crash in Het Parool van 30 juli 1945 (Delpher)

° De Empire State Building was in 1945 nog de grootste wolkenkrabber ter wereld. Toen William F. Smith Jr., een piloot die tijdens de Tweede Wereldoorlog al verschillende gevaarlijke expedities had geleid, vanuit Massachusetts vertrok voor een regulier personeelstransport naar een luchthaven bij New York, merkte hij rond de plek van bestemming dat het zicht ter plekke wegens mist zeer slecht was.

° Smith vroeg desondanks toestemming om te landen, maar kreeg van de luchtverkeerstoren nul op rekest. Het zicht was te slecht. Landen leek niet verantwoord.

° De Amerikaanse piloot toonde zich echter eigenwijs en zette gewoon de landing in … met desastreuze gevolgen. Smith maakte een lichte draai waardoor hij recht over Manhattan vloog. Toen de lucht plotseling wat openbrak bemerkte de piloot, tot zijn grote schrik, dat hij tussen de wolkenkrabbers vloog. Te laat om een ongeluk te voorkomen.

° Smith ramde met zijn toestel de noordwand van de Empire State Building, ter hoogte van de 79e verdieping waar de kantoren van de Catholic Relief Services gevestigd waren. De bommenwerper sloeg een gat van ongeveer vijf bij zes meter in het imposante gebouw.

° De piloot kwam bij de crash om het leven, net als twee van zijn collega’s in het vliegtuig en elf personen in de wolkenkrabber. Daarnaast raakten tientallen mensen ernstig gewond.

° In de Empire State Building brak na de crash een grote brand uit, waardoor veel aanwezigen ingesloten raakten. De brand was echter al na zo’n veertig minuten volledig onder controle waardoor de ingeslotenen een veilig heenkomen konden zoeken.

Keizerin Sissi vermoord in Genève

Elisabeth van Oostenrijk (Sissi), vrouw van keizer Frans Jozef, werd op 10 september 1898 door een Italiaanse anarchist doodgestoken.

Luigi Lucheni zou aanvankelijk de hertog van Orléans willen vermoorden, maar de hertog was in Italië en Lucheni had niet genoeg geld om hem achterna te reizen.

De nauwelijks bewaakte Elisabeth leek een gemakkelijkere prooi.

° Toen Luigi Lucheni in de krant las dat Elisabeth (Sissi) op uitnodiging van de familie Rothschild in Genève verbleef, zag hij zijn kans schoon. Keizerin Elisabeth van Oostenrijk logeerde in hotel Beau Rivage. Lucheni hield het hotel in de gaten. Toen Sissi naar buiten kwam, volgde hij haar.

° Sissi waande zich veilig in Genève. Politiebewaking vond zij niet nodig. Mogelijk wist zij niks af van de vele moordaanslagen in Europa door anarchistische terroristen. Elisabeth dacht door incognito te reizen voldoende bescherming te genieten. Ze had zich als gravin van Hohenembs in Beau Rivage ingecheckt. De politiecommissaris van Genève had agenten voor de deur van haar hotel gezet, maar Elisabeth liet ze wegsturen.

° Sissi wou met de lijnboot naar Montreux. Toen ze met haar hofdame Irma Sztáray over de kade van het Meer van Genève naar de boot wandelde, sloeg Lucheni toe. Met harde slagen dreef hij een vijl in de borstkast van de keizerin. Elisabeth stierf niet onmiddellijk. Ze had zelfs niet in de gaten wat er was gebeurd. De wonde was klein.

° Volgens ooggetuigen was Elisabeth opgestaan, had zij haar kapsel gefatsoeneerd en liep zij nog honderd meter voordat zij bij de boot in elkaar zakte.

** “Wat is er gebeurd,” vroeg Elisabeth, voordat zij bewusteloos raakte. Keizerin Sissi werd op een geïmproviseerde draagbaar naar hotel Beau Rivage gebracht. Een uur na de aanslag, om 14.40 uur op 10 september 1898, werd zij dood verklaard door de artsen.

° Luigi Lucheni werd gearresteerd en tot levenslang veroordeeld. Op 19 oktober 1910 vond men hem, opgehangen in zijn cel. Zelfmoord.

* Enkele maanden na de moord op Elisabeth-Sissi werd een grote conferentie gehouden in Rome. Na de bijeenkomst legden politiediensten archieven over anarchisten aan en ging men over tot het uitwisselen van gegevens.

* De Parijse commissaris Alphonse Bertillon deed nog beter. Hij stelde een lijst op met elf uiterlijke kenmerken die van verdachte personen moesten worden opgenomen. Verdachten liet hij fotograferen en face en en profil.

* Deze methode werd al snel nagevolgd in andere landen. Toen in 1923 de voorloper van Interpol werd opgericht , was de internationale samenwerking van politiediensten al jaren ingeburgerd.

Koningin Elizabeth II van Engeland

Elizabeth werd geboren in Londen op 21 april 1926. Sinds 9 september 2015 is Elizabeth de langst regerende monarch in de Britse geschiedenis. Na het overlijden van de Thaise koning Bhumibol op 13 oktober 2016 werd zij ook de langst regerende monarch ter wereld.

* Haar toekomstige man was Philip, marineofficier en enige zoon van prins Andrew van Griekenland en prinses Alice van Battenberg. Die naam werd later  gewijzigd in Mountbatten.

* Elizabeth en Philip trouwden op 20 november 1947 in de abdij van Westminster in Londen. Bij deze gelegenheid kreeg prins Philip ook de titel Hertog van Edinburgh. Elizabeth en Philip kregen vier kinderen.

 * In januari 1952 vertrokken Elizabeth en Philip voor een promotietour langs enkele Gemenebestlanden. Circa een week later overleed de vader van Elizabeth, king George VI, waardoor het paar halsoverkop naar Engeland moest terugkeren, want …

* Elizabeth was nu koningin van Engeland geworden.Dat gebeurde op 6 februari 1952, de sterfdag van haar vader. De kroningsplechtigheid van Elizabeth II vond plaats in de abdij van Westminster op 2 juni 1953. 

* Elisaberth II vervulde haar rol als koningin uitstekend. Ze handhaafde de symbolische rol van hoofd van de staat op een voortreffelijke wijze. Moderne en snelle verkeersmiddelen hadden het mogelijk gemaakt dat ze, meer dan haar voorgangers, bezoeken te brengen aan de andere landen van het Britse Gemenebest. De televisie zorgde ervoor dat ze overal ter wereld gevolgd kon worden. Daardoor is de band van de Gemenebestlanden met het oude moederland, nog steeds aanwezig.

* Bijkomend nadeel natuurlijk was dat de hele wereld nu niet alleen getuige werd van de hoogtepunten van het koninklijk huis, maar ook van de dieptepunten ervan. En die waren vrij talrijk.

* De bruiloften van drie van haar vier kinderen werden gevolgd door evenveel scheidingen. Haar (ex-)schoondochter, prinses Diana kwam bovendien bij een ongeval in Parijs om het leven. Ook bij andere familieleden werd de koningin niet gespaard. Tijdens een bepaalde kersttoespraak had zij het over een ‘horrible year” (een verschrikkelijk jaar).

* Maar er waren ook hoogtepunten in haar leven. Haar moeder bv.werd meer dan honderd jaar. En nog ieder jaar geniet het koninklijk gezin van de aanhankelijk van haar Engelse volk.

* In 2002 vierde Elizabeth met het volk uitbundig haar vijftigjarig regeringsjubileum. De opstelling van het koninklijk huis t.o.v van het volk werd opener, toegankelijker ook na de dood van Diana. Elizabeth toonde mettertijd aan dat haar volk er eigenlijk recht op heeft mee te mogen leven met de leden van het koninklijk huis.

* In december 2016 legde Elisabeth een groot aantal functies neer. Aftreden was geen optie. Britse monarchen regeren tot hun dood.

* Koningin Elizabeth was beschermvrouw van meer dan zeshonderd organisaties. Het hof zegt dat Elizabeth zich zal blijven inzetten voor de organisaties. Hierbij wordt ze geholpen door de andere leden van de koninklijke familie.

* Prins Philip trad in 2011 bij zijn negentigste verjaardag ook terug uit een groot aantal functies. Deze verplichtingen werden overgenomen door prins Charles en zijn echtgenote prinses Camilla, prins William en zijn echtgenote prinses Catherine en de prinsen Harry en Meghan.

* Als koningin van Engeland is Elizabeth ook hoofd van de Anglicaanse Kerk. Zij wordt een pleitbezorger van godsdienst in de samenleving genoemd. “Geloof speelt een sleutelrol in de identiteit van vele miljoenen mensen en geeft hun een gevoel ergens bij te horen.”

* Volgens Elizabeth moeten de bisschoppen van de Anglicaanse Kerk de hoeders zijn van de vrijheid van alle godsdiensten in het land. Tijdens haar regering werden diplomatieke betrekkingen aangeknoopt met het Vaticaan en werd paus Benedictus XVI door Elizabeth in Londen ontvangen.

* De Britten vierden in juni 2012 het zestigjarige regeringsjubileum van koningin Elizabeth II uitbundig. Op 11 juni 2016 werd ze 90. Vandaag is ze al 68 jaar lang koningin. Elisabeth is nu 94, haar man Philip 99. Twee maanden voor hij 100 zou worden , overleed hij , 9 april 2021.  

* Begin 2021 verbleef Philip een maand in het ziekenhuis. Hij werd op 16 februari met een infectie opgenomen in een Londens ziekenhuis en werd daarna overgebracht naar een ziekenhuis dat gespecialiseerd is in hartklachten. In maart werd hij weer ontslagen. Wat er precies aan de hand was, bleef onduidelijk.

* Nog meer weten ? Klik en lees  Engelse koningen en koninginnen.

HET WOORD ‘NACHT’

In heel wat Europese talen wordt het woord NACHT gevormd door de letter ‘N’ gevolgd door het cijfer ‘8’ in de respectievelijke taal.

° De letter ‘N’ is het wiskundig symbool voor het oneindige, gevolgd door het cijfer 8, dat eveneens symbool staat voor het oneindige. In vele talen staat NACHT voor oneindigheid. Enkele voorbeelden…

PORTUGEES : noite = n + oito (8)

SPAANS : noche = n + ocho (8)

FRANS: nuit = n + huit (8)

ITALIAANS : notte = n + otto (8)

ENGELS : night = n + eight (8)

DUITS: Nacht = n + acht (8)

NEDERLANDS : nacht = n + acht (8)

° Interessant ?  Nog iets… als je 8 horizontaal legt, krijg je het symbool voor… het oneindige(dank je, Boni P)

1 2 3 6