DE KRUISDAGEN …

En toch was er nog iets dat ik hoe-dan-ook niet mocht vergeten… Och, ja… de kruisdagen. De drie dagen voor O.H.Hemelvaart, dit jaar op 26 mei, vanaf  morgen dus. Bij sportlui de dag van de ABDIJENTOCHT. Dit jaar wordt er gelopen van Tongerlo naar Averbode.

* Met de ‘drie kruisdagen’ bedoelt de katholieke kerk de maandag, dinsdag en woensdag voor donderdag Hemelvaartsdag. De jeugd van nu heeft er wellicht nooit van gehoord. Geen erg, men kan niet alles onthouden.

* Vijftig, zestig, zeker zeventig jaar geleden werd het reilen en zeilen in het dorp nog helemaal gedirigeerd door kerk en pastoor. En steeds werd de schoolgaande jeugd daarbij betrokken. Die schitterde immers van heiligheid, al waren de pastoor en de onderpastoor daarvan niet helemaal overtuigd.

* Regelmatig kregen we tijdens de dagelijkse mis een tik tegen de oren om bij het sacrale gebeuren te blijven, maar dat namen we erbij. Thuis repten we daar  met geen woord over want dat maakte de zaak alleen maar erger. De pastoor was de baas, had altijd gelijk en daarmee basta. Zo simpel was dat in die tijden.

DOOR DE VELDEN

* Het gebruik van drie dagen na elkaar processie te lopen is al zeer oud. Het ontstond rond 470 en werd door bisschop Mamertus van Vienne ingevoerd. Dat bewuste jaar werd een bidprocessie gehouden om Gods hulp af te smeken tegen rampen en nood, waar Zuid-Frankrijk in die tijd veel door geteisterd werd. Sinds de 9e eeuw vond de processie ook plaats in Rome, maar pas tegen het einde van de middeleeuwen werd zij door de gehele Kerk overgenomen.

* In de vroege morgen van die drie dagen trokken de boeren en allen die met de boerenstiel verwant waren in processie langs de velden om alle heil van daarboven af te smeken. Een beeld dat al lang verdwenen is. Toch houdt men in sommige gemeenten (kleurfoto Glabbeek-Zuurbemde) deze traditie, weliswaar in veel kleinere vorm, nog in stand.

* De schoolkinderen werden dus massaal gemobiliseerd om drie dagen lang mee door de velden te hossen. En dat lieten ze geen twee keer vragen. De processie werd meteen na de vroegmis van 07u gevormd en trok elke dag een andere richting uit. Daarmee probeerde men geen enkele boer voor te trekken bij de hemelse weermakers.

* De benaming ‘kruisdagen’ is waarschijnlijk ontleend aan de gewoonte om op deze dagen ‘een kruis mee te dragen’ om de processie te leiden. De priester werd helemaal voorin geassisteerd door twee of meer misdienaars in het ornaat van de kerk.

* Omwille van die kledij heb ik ook altijd gehoopt om ook misdienaar te mogen worden, maar dat lukte niet in de kerk van Veerle , ondanks het feit dat ik elke dag een trouwe kerkganger was. Flor Mangelschots (van bakker trapken op – Vorstsebaan) en ik vochten steevast voor ‘de eerste stoel’ in de eerste mis.

* Omdat we in de grote kerk geen schijn van een kans maakten tegen de mannen van Louis van Sekke werden we beiden dan maar gedelegeerd naar het ‘peekeshuis’ aan de Vorstsebaan (ex middenschool). Daar was de stank van urine in de krappe kapel bijna niet te harden op een nuchtere maag. Dat avontuur duurde dus niet lang. Ik was elf, het seminarie van Hoogstraten was dichtbij en daar werd ik overstelpt met ‘misdienen’. Maar we dwalen af…

* Onderweg werd in en tussen de velden gebeden dat het een aard(e) had. De litanie van zowat alle heiligen in de hemel passeerde dagelijks de revue. Tussen de processielopers vond men natuurlijk ook een aantal gasten die een eigen versie van die litanie lieten horen en liever andere commentaar gaven op de gewassen van de boeren.

* Een beetje jaloers waren we wel op die jongens en meisjes die gewijde palmtakjes (van Palmzondag) op elk perceel in de grond mochten steken. Je wist maar nooit wat die (weer)god(en) met de boeren van plan waren.

* Al bij al vonden wij begin de jaren 1950 die vroege morgentochten door de velden erg plezierig. Als we tenminste niet verrast werden door een regenbui. Want vlug naar huis lopen om kleren te wisselen was er toen niet bij.

* Van de kerk ging het immers bijna recht naar school. Alleen de mannen van ”t Dorp’ konden zich thuis nog omkleden. De kinderen van de Hei bv. , die te voet naar school kwamen en ’s middags bij bevriende mensen in het dorp hun boterhammetjes gingen eten… Ik denk niet dat zij ook mee moesten lopen in de processie.

 

** Antwoord van Louis, een lotgenoot van mij in Hoogstraten…

Toevallig las ik deze week nog eens in Boerenpsalm het verhaaltje dat Wortel met de meid van de Lorejas “efkens was gevallen”. Bonk! Ineens de stier buiten. Die dwaze kriek had hem niet vastgebonden.

En toen dacht ik aan: Trees kom gauw den os is los. Wie me influisterde om dat te zingen had waarschijnlijk ook het tweede hoofdstukje van Boerenpsalm gelezen en de stier vervangen door een os omdat dat beter klonk in harmonie met dat latijn. En nu doe je mij nog eens aan die onzalige tijd in’t pastoorsfabriekske denken.

droogte vernielde het akkadische rijk

Sargon de Grote heeft waarschijnlijk niet de stad Akkad gesticht, maar haar wel tot grootmacht gemaakt door de omliggende steden te veroveren.

* Onder Sargon en zijn opvolgers – de bekendste is zijn kleinzoon Naram-Sin, die evenals hijzelf legendarische roem verwierf – was Akkad een centraal georganiseerde staat, met een uitgebreid ambtenarenapparaat en aan het hoofd een koning met goddelijke waardigheid.

* Het noordelijke alluviale deel van Mesopotamië, waar Eufraat en Tigris elkaar het dichtst naderen, ten noorden van het eigenlijke Sumer, kwam door de dominantie van de hoofdstad Akkad eveneens bekend te staan als Akkad. Er ontstond een traditie waarbij de heersers zich “koning van Sumer en Akkad” gingen noemen, als een twee-eenheid. Deze traditie is door de latere Babylonische koningen overgenomen. (gelezen bij Wikipedia)

  • Meer weten? Op rood drukken.

– De Almanak – (met een hoek af) –

WEER IETS BIJGELEERD!

We hebben ons nog geen vragen gesteld over de vorm van een Petit Beurre koekje en hebben al zeker niet geteld hoeveel rondjes er langs de zijkanten van de koekjes zitten. Maar nu blijkt dat deze vorm niet zomaar willekeurig gekozen is.  (met dank aan Boni Peeters)

 

De betekenis

·        de 4 hoeken van het beroemde koekje vertegenwoordigen de 4 seizoenen.

·        de rondjes aan de zijkanten, 52 om precies te zijn, staan voor de 52 weken van het jaar.

·        het koekje meet ook 7 cm, voor de 7 dagen van de week,

·        en de 24 puntjes in het midden staan voor de 24 uren in een dag.

En dat al sinds 1882!

Albert Einstein (1879-1955)

Foto  –  Oren Jack Turner (Library of Congress):    Albert Einstein in 1947

De wetenschapper Albert Einstein werd beroemd door zijn relativiteitstheorie die hij aan het begin van de twintigste eeuw formuleerde. Albert Einstein werd in 1921 onderscheiden met de Nobelprijs voor Natuurkunde. Hij kreeg deze prijs niet voor zijn relativiteitstheorie, maar voor de verklaring van het foto-elektrisch effect. Einstein overleed op 18 april 1955 in Princeton – New Jersey.  Daarom vandaag in GvL…

 * Albert Einstein werd op 14 maart 1879 in het Duitse Ulm geboren. Op de middelbare school blonk Einstein alleen uit in wiskunde. Hij studeerde elektrotechniek aan de Technische Hogeschool in Zürich. Van 1902 tot 1909 werkte hij bij de Octrooiraad te Bern.

 *  In 1913 werd hij gekozen tot lid van de Akademie der Wissenschaften te Berlijn. Een jaar later werd hij hoogleraar in de fysica aan de universiteit van Berlijn. Hij oefende deze functie uit tot Adolf Hitler aan de macht kwam in 1933.

* Men beschuldigde hem er van een ‘Joodse natuurkunde’ na te streven. Einstein was Jood en zionist en verhuisde via België en Engeland naar Princeton in de USA, waar hij hoogleraar in de theoretische fysica.

Relativiteitstheorie

* De theoreticus wordt als de belangrijkste wetenschapper sinds Isaac Newton beschouwd. Zijn belangrijkste bijdrage was de relativiteitstheorie.

* In 1915 beschreef hij zijn algemene relativiteitstheorie in een lezing aan de Pruisische Academie van Wetenschappen in Berlijn.

* De relativiteitstheorie brengt het verband aan tussen ruimte, tijd en zwaartekracht. Einstein bedacht de formule energie = massa x lichtsnelheid², of  E=mc2 waarmee dat verband wiskundig werd vastgelegd.

* Tijdgenoten, zoals Max Planck, waren sceptisch, omdat de theorie uit een rationele analyse was ontstaan en toen niet door een experiment kon worden bewezen. Later kon men tijdens atoomonderzoek vaststellen, dat Einstein gelijk had.

Nobelprijs voor Natuurkunde

*** Albert Einstein ontving in 1922 de Nobelprijs voor Natuurkunde . De prijs kreeg hij niet voor zijn relativiteitstheorie, maar voor de verklaring van het foto-elektrisch effect.

* Albert Einstein had immers al in 1905 een artikel geschreven over de productie en de omzetting van licht. Hierbij gebruikte hij het begrip energiekwantum.

* Dat begrip wordt tegenwoordig foton genoemd. Einstein toonde aan hoe dit begrip gebruikt kon worden om verschijnselen als het foto-elektrisch effect te verklaren.

Atoombom

* Hoewel zijn theorieën de vervaardiging van de atoombom mogelijk maakten, was hij sterk tegen het gebruik van dit wapen. Toch was het Einstein zelf, die in zijn brief aan president Roosevelt op de mogelijkheid hiervan had gewezen, omdat hij bang was dat Duitse wetenschappers bezig waren met de ontwikkeling van dit verschrikkelijke wapen.

* Met het Manhattanproject onder leiding van J. Robert Oppenheimer ontwikkelden de Verenigde Staten tijdens de Tweede Wereldoorlog het wapen waarmee hele steden weggevaagd konden worden.

* Albert Einstein was later niet blij met de uitvinding van het kernwapen. Na de Tweede Wereldoorlog waarschuwde Einstein publiekelijk voor de mogelijk catastrofale gevolgen van een kernwapenwedloop.

Overlijden

* Albert Einstein overleed in zijn slaap op 18 april 1955 in Princeton in de Amerikaanse staat New Jersey. Hij was opgenomen met een gebarsten aneurysma (verwijding) van de aorta.

* De anatoom-partholoog in het Princeton Hospital waar Einstein op 18 april 1955 overleed moest de doodsoorzaak achterhalen.

* Thomas Stoltz Harvey verwijderde ‘s nachts de hersenen van Einstein om te achterhalen, waar de genialiteit van de wetenschapper vandaan kwam.

* Toen de zoon van de wetenschapper, Hans Albert Einstein, een dag later in het ziekenhuis aankwam, trof hij een niet geheel intact lichaam aan. Het lichaam van de wetenschapper werd gecremeerd en de as werd verspreid op een geheim gehouden plaats.

Einsteins brein

* Het grootste deel van de hersenen van Einstein bevindt zich tegenwoordig in het University Medical Center in Princeton, maar een ander deel werd door Harvey verspreid over de wereld.

* Thomas Stoltz Harvey sneed Einsteins brein in 240 blokjes, en later in een paar duidend schijfjes. Hij stuurde schijfjes op naar verschillende vooraanstaande wetenschappers in de hoop dat daar bijzondere conclusies uit zouden voortkomen, maar dat bleek uiteindelijk niet meteen het geval.

* Toen een journalist van de BBC in 1978 in gesprek kwam met Harvey, haalde de doctor achter een stapel dozen enkele weckpotten met het restant van Einsteins brein tevoorschijn en sneed er op een kaasplank een stukje vanaf om het als souvenir meer te geven aan de televisiemakers.

* In 1999 vond een team aan de McMaster-Universiteit dat het deel van de hersenen dat gebruikt wordt voor wiskundig denken, ruimtelijke herkenning en bewegingsinzicht 15 procent breder was dan normaal.

(met dank aan Ruud van Cappelleveen – Absolute Figures.nl)

EVEN PAASREKENEN …

Vandaag 20 maart om 16u33 zijn we aan de start van de lente toe. Het hoogfeest van Pasen wordt pas op 17 april gevierd. De twee astronomische elementen waarop de tellingen van toepassing zijn, het begin van de lente en de volle maan -want daar draait het om- kunnen alleen met de ‘moderne astronomische storingstheorie’ zeer precies bepaald worden.

* De beweging van de aarde en de maan zijn immers onderhevig aan storingen van de andere planeten. Deze kleine afwijkingen hebben evenwel een merkbare invloed.

* Vergeet bovendien niet dat de banen ellipsvormig zijn en dat de maanbaan een helling vertoont t.o.v. het baanvlak van de aarde om de zon. Kun je nog een beetje volgen?

* Het spreekt vanzelf dat de kerkvaders en hun astronomen-rekenaars deze finesses niet konden voorzien met de middelen waarover ze toen beschikten. Bovendien wilde men ook een zekere regelmaat in de paasdata brengen om de voorspellingen enigszins doenbaar te maken.

* Zo ontstond de regel van het kerkelijke Pasen (het ecclesiastische Pasen). Hierin begint de lente altijd op 21 maart en wordt de volle maan berekend aan de hand van een regel die zegt dat de maanfasen zich om de 19 jaar perfect herhalen wat betreft de data in de loop van het jaar.

° De Griek Metoon had dit in de 5de eeuw voor Christus al ontdekt. Daarom wordt die periode de Metonische cyclus genoemd. Op een paar uur na – die wel accumuleren in de loop van de eeuwen – klopt deze regel ook.

° Zo kan men formules en/of tabellen voor de paasdata opstellen. Pasen kan dus niet vroeger vallen dan 22 maart en niet later dan 25 april.

° In het laatste geval is er een volle maan op 20 maart zodat de eerste volle maan van de lente pas op 18 april valt en, wanneer dit een zondag is, wordt Pasen pas op 25 april gevierd. Dit was het geval in (mijn geboortejaar) 1943 en komt terug in … 2 038.

* Een vroege Pasen op 22 maart was er bijvoorbeeld in 1818, maar komt pas weer in       2 285. In 2008 viel Pasen op de, op 1 dag na, vroegst mogelijke dag: 23 maart. Dat was ook het geval in 1913 en komt pas weer terug in 2 160. Maak u dus geen zorgen.

* Gemiddeld valt Pasen in de Gregoriaanse kalender 1 keer om de 105 jaar op 23 maart. 22 maart komt maar om de 207 jaar voor. De data tussen 28 maart en 21 april komen alle, gemiddeld, om de 30 jaar aan bod. De meest voorkomende paasdatum is 19 april. Die komt gemiddeld om de 26 jaar voor.  Tismaardatjetweet …

 

NOG EVEN MEMOREREN …

Op het ogenblik dat de zon in de loop van maart loodrecht invalt op de evenaar, begint bij ons de astronomische lente. In 2022 is dat op vandaag 20 maart om 16.33 uur. Zie ook hier.

* De astronomische zomer begint op 21 juni 2022 om 11.14 uur. De noordpool krijgt de hele dag lang zonlicht. In het noordelijk halfrond genieten we van lange dagen en korte nachten.

* De astronomische herfst begint op 23 september 2022 om 03.04 uur. Dag en nacht duren even lang. Zie ook hier.

* De astronomische winter begint op 21 december 2022 om 22.48 uur. De zuidpool baadt de hele dag lang in de zon. Op de noordpool is het continu nacht. In het noordelijk halfrond zijn de dagen kort en de nachten lang. Op het zuidelijk halfrond is het net andersom.

* Meer informatie over de astronomische seizoenen vind je hier en hier.

** De astronomische seizoenen beginnen dus niet altijd mooi op een 21-ste. Meer zelfs, de astronomische herfst is in onze tijdrekening nog nooit begonnen op 21 september!

 ‘voor eeuwig’ aan de VS

Al honderdzeventien jaar bevindt zich in het zuiden van het eiland Cuba de Amerikaanse marinebasis Guantánamo Bay. Het is de oudste overzeese marinebasis van de VS en de enige in een land waar de VS geen diplomatieke relaties mee heeft.

* Op 23 februari 1903 wordt de basis door Tomás Estrada Palma, de eerste president van Cuba, “voor de eeuwigheid” aan de Verenigde Staten verhuurd.

* De basis is al in 1902 gevestigd, kort na de  Spaans-Amerikaanse Oorlog, waarbij Amerika de Spanjaarden op Cuba verslaan. Dankzij het zogenaamde Teller-amendement dat toegevoegd is aan de oorlogsverklaring aan Spanje, kan Cuba na de oorlog door de Amerikanen niet als kolonie worden opgeëist.

* Tijdens de vredesonderhandelingen in Parijs krijgt Amerika echter wel het recht in het zuidelijk deel van de Baai van Guantánamo, een inham van de Caribische Zee in Cuba, een marinebasis in te richten.

* Afgesproken wordt dat Amerika het gebied zal pachten van Cuba dat enige tijd na de oorlog van 1898 onafhankelijk wordt. Ook wordt vastgelegd dat het pachtcontract alleen verbroken kan worden als beide landen daar toestemming voor geven.

*** Lees hier meer over de geschiedenis van Guantánamo Bay.    (met dank aan Historiek)

            Nog op 23 februari:

  • 1893 – In Duitsland wordt octrooi verleend op de revolutionaire dieselmotor van Rudolf Diesel.
  • 1905 – Paul Harris sticht in Chicago de Rotary Club.
  • 1917 – Begin van de Russische Revolutie

Skrei, de Noorse liefdesvis

Morgen maandag 14 februari is het Valentijndag. Nog even herhalen wat we enige dagen geleden al over de Valentijnmanie vertelden…

Tijdens het paren zwemmen de vrouwtjes en de mannetjes buik tegen buik. Skrei wordt wel eens de liefdesvis genoemd. Omdat hij rond Valentijn (14 feb) wordt aangeboden is die naam gedroomd voor elke handelaar die een graantje van de Valentijnmanie wil meepikken. Valentijn valt dit jaar op een maandag. Wie er een historisch feestje wil van maken, deed er best aan de skrei al flink vooraf te bestellen bij zijn vishandelaar. Zeeverse skrei is immers maar een paar weken te koop.

* Elk jaar verlaten honderdduizenden jonge kabeljauwen hun verblijfplaats in het noordoosten van de Barentszee aan de poolcirkel. Hun bestemming zijn de warme wateren in het noordelijke deel van de Noorse kust, van Finnmark tot Stad, maar vooral rond de Lofoten, een eilandengroep voor de kust van Noord-Noorwegen.

* Warm is relatief. De watertemperatuur is door de Golfstroom aan de Noorse kust maar 4 tot 5 graden hoger, maar dat is comfortabel genoeg om er te gaan paaien: paren en kuit schieten.

* Vruchtbaar is de skrei alleszins. Een volwassen vrouwtje kan tot drie miljoen eitjes dragen. Als ze bevrucht zijn, schiet ze deze in het water. De eitjes stromen dan met de Golfstroom langs de kust terug naar het noorden. De larfjes die uit de eitjes komen, vreten zich vol met plankton, ontwikkelen zich in drie tot vier weken tot een visje en zwemmen verder naar de Barentszee.

* Na vijf tot zeven jaar zijn ze volwassen en keren ze elk jaar tussen januari en april terug naar de paaiplaatsen, waar ze het leven hebben gezien. Aan die jaarlijkse tocht danken ze hun naam: skrei is de afkorting van skreid, zwerver. Als de skrei in de Lofoten aankomt, heeft hij al zo’n 800 tot 1000 kilometer achter… de vinnen.

* Tijdens de trek eet hij minder en verandert ook zijn voedingspatroon. Hij verorbert dan vooral garnalen en lodde (kleine visjes uit de zalmfamilie). De krachtmeting tijdens de trek en het andere voedsel veranderen de vleesstructuur van de skrei: het vlees wordt steviger en witter dan dat van de gewone kabeljauw.

 * De migratie van de skrei vormt de basis voor de belangrijkste seizoenvisserij in Noorwegen en dat is al eeuwen zo. In de oude Egils sage werd voor het eerst gesproken over de skreivisserij op de Lofoten. Het verhaal gaat over Torolv Kveldulvesson, die zijn mannen er in het jaar 875 op uitstuurde om op skrei te gaan vissen.

* Die skrei werd verwerkt tot stokvis en naar Engeland vervoerd. De skreivangst moet echter al veel ouder zijn. In een grot op Flakstadoy, een van de Lofoteneilanden, dat al bewoond was in het Stenen Tijdperk, vond een groep archeologen een massa botfragmenten van skrei terug.

OPGEWACHT IN KRAAMKLINIEK

Om skrei te vangen, gaan de vissers niet de zee op: ze wachten tot hij in hun vangstgebied is aangekomen. Vlakbij de kraamkliniek wordt hij opgewacht en gevangen.

* Het is vreemd: overal ter wereld wordt gevreesd voor het uitsterven van de kabeljauw en in Noorwegen wordt hij zonder omhaal gevangen. En dan nog uitgerekend op het moment dat hij met zijn nageslacht bezig is.

* De Noren zijn zeer gevoelig voor die internationale kritiek. Ze hebben immers zelf de gevolgen van de overbevissing ondervonden. Op het einde van de negentiende eeuw visten meer dan 32.000 vissers op skrei. In het recordjaar 1947 werd 146.000 ton skrei aan land gebracht, in 1988 was dat nog maar 12.000 ton.

* De Noren wilden vooral niet meemaken wat de Canadezen overkwam. De kabeljauw voor Newfoundland, aan de Canadese kust, behoorde honderden jaren lang tot de rijkste voorraden ter wereld. Tot moderne hoogzeetrawlers de zee in recordtijd leegvisten. Het kabeljauwbestand is er nog steeds niet hersteld. Daarom besloten de Noren tot drastische maatregelen. Ze beperkten de vangstquota en laten de vangst op skrei alleen toe voor vissers met een vergunning. Van die vergunningen is 70 % aan kleinschalige visserij uitgereikt en 30 % aan de grootschalige visserij. Aan elke vergunning is een quotum gekoppeld.

* Patrouilleboten van de Lofoten Visserijcontrole Autoriteiten kijken er in alle havens op toe dat geen enkele vissersboot voor 6 uur ‘s ochtends vertrekt en dat de boten voor 18 uur ‘s avonds weer binnen zijn. Na 18 uur is vissen verboden.

* Van de 32.000 skreivissers zijn er honderd jaar later nog zo’n 2.500 over. Zowat driekwart van hen komt van de Lofoten, de rest uit andere delen van Noorwegen. Hun vangstgebieden zijn verdeeld op basis van de vangstmethode.

* In bepaalde delen mag immers alleen met lijnen worden gevist, in andere delen alleen met netten. Het lijnvissen is een van de oudste methoden. Aan lange vislijnen wordt om de drie meter een haakje gehangen. Elke vislijn heeft zo’n 250 haken waaraan aas wordt bevestigd. Die lijnen worden uitgehangen en voor de vangst weer opgehaald. Het lijnvissen heeft als voordeel dat de vis niet beschadigd wordt.

* De beperkende maatregelen van de Noorse overheid hebben succes. Recordvangsten zijn het niet meer, maar toch werd vorig jaar nog altijd 37.000 ton skrei gevangen. Niet al deze vis komt vers op de markt als skrei, de grootste partij wordt verwerkt tot stokvis of klipvis.

* Om er stokvis ( Torrfisk) van te maken wordt de vis in de openlucht aan rekken opgehangen. Na enkele maanden heeft hij tot 40 % van zijn vocht verloren. De beste kwaliteit is bestemd voor Italië. Klipvis ( Klippfisk) is gezouten skrei die wordt geperst en vervolgens gedroogd. De vis verliest op deze manier 60 % van zijn vocht en is dan beenhard.

* Klipvis gaat vooral naar Portugal en Brazilië, waar hij als bacalhau wordt verkocht. Zo’n 10 % van de vangst wordt vers aangeboden. Verse skrei is ook bij ons te vinden in de vishandel en herkenbaar aan een kwaliteitslabel, een plaatje dat is aangebracht op de eerste vin van de vis.

Dat label kan alleen worden aangebracht door leveranciers die geregistreerd zijn bij de Norwegian Seafood Export Council.

* Het label moet garanderen dat de vis op de dag van de vangst zelf verpakt is, dat de viszone, de naam van de visboot en het tijdstip van aankomst en verwerking opspoorbaar zijn en dat hij in een optimale verpakking en gekoeld is aangeleverd.

* Tijdens het vissen wordt elke vangst meteen verwerkt. De nog levende vis moet meteen gekeeld worden. Op die manier wordt alle bloed uit het lichaam gepompt, want stokvis en klipvis mogen geen enkel spatje bloed meer bevatten. Dat zou het droogproces verstoren.

Niets gaat verloren

De skrei mag je best het varken van de zee noemen, alle onderdelen van de vis worden gebruikt.

* De ingewanden worden verwijderd en zijn bestemd voor verwerking tot meststof. De viseieren worden verwerkt tot een pasta en van de lever wordt een soort levertraan gemaakt.

* Tijdens het vangstseizoen van de skrei zakken de schoolkinderen na de lesuren af naar de visfabrieken voor een goed betaald baantje. Zij snijden de tongetjes uit de skreikoppen. Die tongetjes worden meestal gefrituurd gegeten en zijn met hun krokante korstje en zachte interieur een delicatesse. De koppen worden gedroogd en naar de Afrikaanse westkust verscheept waar ze erg geliefd zijn.

(gelezen in dS uit … 2007)

Vliegramp  München 1958

De vliegramp van München vond plaats op 6 februari 1958, toen vlucht 609 van British European Airways verongelukte tijdens de derde poging om op te stijgen van Luchthaven München-Riem.    (met dank aan Wikimedia – rood voor meer)

* Aan boord bevonden zich de volledige selectie van voetbalclub Manchester United en een aantal meereizende supporters en journalisten. Van de 44 inzittenden waren er 21 op slag dood, twee anderen overleden later alsnog aan hun verwondingen.

*** (foto) The Busby Babes voor hun laatste wedstrijd samen tegen Rode Ster Belgrado.

* Het team van Manchester was op dat moment een van de betere van Europa. Omdat manager Matt Busby speelde met veel jonge spelers werd de ploeg vaak de Busby Babes genoemd omwille van veel heel jonge kerels in het team.

* Om 14.31 uur  6 februari 1958 was het vliegtuig klaar om te vertrekken. Na 40 seconden brak Rayment de eerste poging om op te stijgen af, omdat de motor een raar geluid maakte. Drie minuten later werd er een tweede poging gedaan, maar ook toen werd het opstijgen gestaakt voordat het vliegtuig van de grond kwam. Na de tweede mislukte poging moesten alle passagiers het vliegtuig verlaten. Inmiddels was het beginnen te sneeuwen en het leek erop alsof het vliegtuig die dag niet meer ging opstijgen.

° Manchester United speler Duncan Edwards stuurde een telegram naar huis, waarin stond: “All flights cancelled, flying tomorrow”.

* Vijftien minuten later werden de passagiers toch opgeroepen om weer plaats te nemen in het vliegtuig. Sommige spelers van United hadden vliegangst. Liam Whelan zou vlak voor de derde poging gezegd hebben: “This may be death, but I’m ready”. Anderen, zoals Duncan Edwards, Tommy Taylor, Eddie Colman en Mark Jones gingen helemaal achter in het vliegtuig zitten, omdat ze dachten dat het daar veiliger was.

* De derde poging tot opstijgen gebeurde om 15.04 uur. Het vliegtuig had een snelheid van 217 kilometer per uur toen James Thain aangaf dat het niet langer veilig was om het opstijgen af te breken (V1-snelheid).

° Direct daarna begon de snelheid terug te lopen, eerst naar 207 en daarna al snel naar 194 kilometer per uur door “slush” (natte sneeuw) op de startbaan die het vliegtuig vertraagde.

* Het vliegtuig werd onbestuurbaar en botste tegen het hek om het vliegveld aan. Daarna kwam het vliegtuig terecht op een weg. Eén van de vleugels raakte een huis dat in brand vloog. De bewoners konden nog net ontsnappen. Het vliegtuig raakte vervolgens een boom en daarna een schuur, waarin een truck stond, die ontplofte. Van de passagiers waren er 21 op slag dood.

° Duncan Edwards en kapitein Rayment overleden een paar dagen later in het ziekenhuis.

* Eerst werd gedacht dat de crash te wijten was aan de piloten. Later werd bewezen dat het ongeluk veroorzaakt was door sneeuw op de baan. Hierdoor werd het vliegtuig afgeremd, waardoor de snelheid niet hoog genoeg meer was om op te stijgen.

De Laokoöngroep

Op14 januari 1506 vond een boer iets ten noorden van het Colosseum in Rome bij het  omspitten van zijn land.

* De meeste archeologen waren het erover eens dat het om de beeldengroep ging die door Plinius de Oudere wordt beschreven.

* De beelden zouden zijn gemaakt door Hagesander, Polydorus en Athenodorus van Rodos en ooit in het paleis van keizer Titus hebben gestaan.

** Het verhaal achter deze afbeelding is dat de Trojaanse priester Laocoön de Trojanen wilde waarschuwen om het paard van Troje niet binnen te halen. Volgens de overlevering werden de priester en zijn zoons vervolgens gewurgd door slangen van Poseidon.

*** Uitgebeeld wordt het moment waarop Laocoön en zijn zoons gewurgd worden door twee slangen die gestuurd zijn door Poseidon (of Pallas Athena).

° De gruwelijke dood van Laokoön heeft in de loop der eeuwen vele kunstenaars geïnspireerd. De bekendste verbeelding van de geschiedenis is de marmeren beeldengroep die door een boer werd gevonden en tegenwoordig in de Vaticaanse Musea te bewonderen is.

*** De beeldengroep is niet gemaakt uit één blok marmer, maar uit vijf blokken.

“De manier waarop de spieren van de romp en de armen de krachtsinspanning en het lijden in de hopeloze strijd weergeven, de uitdrukking van smart op het gezicht van de priester, dat hulpeloos zich in bochten wringen van de twee jongens en de wijze waarop al deze verwarring en beweging tot een blijvende groep is gestold, hebben sinds de ontdekking bewondering gewekt.”

Rechterarm

De Laokoöngroep was niet compleet toen ze gevonden werd. De belangrijke rechterarm ontbrak.

* Hoe die arm er precies uitzag en vooral welke kant hij op wees, was een punt van discussie. Paus Julius II schreef zelfs een wedstrijd uit waarbij de juiste houding van de arm moest worden bepaald.

* Uiteindelijk koos men voor een uitgestrekte arm.Tot onvrede van Michelangelo die meende dat de arm van Laokoön gebogen achter diens hoofd moest zitten.

* Na deze wedstrijd, waar ook de bekende kunstenaar Raphael bij betrokken was, werd een omhoog geheven rechterarm aan het beeld bevestigd. Eeuwenlang was het beeld zo te zien.

* In 1906 vond een Duitse archeoloog vlakbij de plek waar de beeldengroep vier eeuwen eerder was opgegraven een marmeren arm. Na bestudering concludeerden onderzoekers dat dit de ontbrekende rechterarm van Laokoön moest zijn.

* In 1957 werd het armfragment aan de beeldengroep toegevoegd. Geen opgeheven arm, maar een arm die zoals Michelangelo had beweerd achter het hoofd zit. (gevonden bij Historiek en Wikipedia + vrije foto – rood drukken om meer -)

P.S.  De peniskwestie … Er zijn twee redenen waarom mannen op oude Griekse standbeelden zo klein geschapen zijn. Ten eerste zijn ze niet veel kleiner geschapen dan de gemiddelde man en ten tweede werd een grote penis in die tijd niet gezien als iets goeds. Integendeel, een man met een grote penis werd als dom en lelijk bestempeld en mannen met een kleine penis waren slim, gesofisticeerd en rationeel.

OOIT GEHOORD VAN WINTON ?

Nicolas Winton, zoon van Duitse Joden, groeide op in Londen. Aan de vooravond van W.O. II belandde hij in Tsjechië. Een vriend had hem gevraagd te helpen bij het Joods maatschappelijk werk.  (nl. vrije/gratis foto’s)

Nicolas Winton

* Winton zette in zijn eentje een organisatie op om Tsjechische kinderen van Joodse families te helpen die omwille van de nazi-rassenwaan groot gevaar liepen.

* Niet lang voordien had het Britse Lagerhuis, na de Kristalnacht, een maatregel goedgekeurd om vluchtelingen onder de 17 in Groot-Brittannië toe te laten.

* Voorwaarde was wel dat de kinderen een verblijfplaats kregen en er een borg van vijftig pond per kind werd betaald voor de terugkeer naar hun vaderland. Winton zocht en vond in Groot-Brittannië huizen voor 669 kinderen.

* Eenvoudig was het evenwel niet om de Joden naar Groot-Brittannië over te brengen. Ze moesten nl. in Hoek van Holland inschepen op de veerboot .

* Nog moeilijker om te doen, want na de Kristalnacht had de Nederlandse regering besloten de grenzen voor alle Joodse vluchtelingen te sluiten.

* Uiteindelijk slaagde Winton er toch in, weliswaar met steun van Britse garanties , de kinderen via Nederland naar Groot-Brittannië te brengen.

De ‘Britse Schindler’

***  Pas in 1988 kwam er aandacht voor de redding van de 669 Joodse kinderen. En wel omdat zijn vrouw Grete op zolder een plakboek had gevonden met daarin lijsten van de kinderen. Niet veel later besteedde de BBC in het televisieprogramma That’s Life aandacht aan de zaak.

* Winton werd ook herenigd met een groot aantal – inmiddels volwassen – ‘kinderen’, die hij het leven had gered.

* Omdat hij zoveel Joden redde, wordt Nicholas Winton wel eens de ‘Britse Schindler’ genoemd, naar Oskar Schindler, de zakenman die honderden Joden het leven redde door hen te werk te stellen in zijn fabriek.

* In Tsjechië kreeg Winton de hoogste onderscheiding voor zijn moed. Winton overleed in 2015.

1 2 3 5