Wereldmilieudag

Wereldmilieudag (Engels: World Environment Day) wordt sinds 1974 jaarlijks door de Verenigde Naties georganiseerd. De inzet is om overheden en bevolking stil te laten staan bij ons milieu.
Deze speciale dag moet het bewustzijn hierover verbeteren. Er is voor 5 juni gekozen omdat op die dag in 1972 de internationale milieuconferentie begon die ook bekendstaat als het United Nations Environment Programme.

Deze dag heeft verwantschap met de Dag van de Aarde.

Op wereldmilieudag worden meerdere acties gehouden en projecten uitgevoerd.

In de Braziliaanse stad Goiânia staat een zeven meter hoog ampul-vormige sculptuur als monument voor wereldvrede.

Die is gevuld met bodemmonsters/aarde – ofwel grond – uit vele landen, dat symboliseert om tot een eenheid van de mensheid te komen. Jaarlijks wordt op wereldmilieudag aarde uit een nieuw land bijgestort.

Nieuwe fietspaden … niet voor morgen

Nieuwe fietspaden en gescheiden riolering Averboodse Baan


De gemeente Laakdal wil samen met het Agentschap Wegen en Verkeer de herinrichting van de Averboodse Baan (N165) verderzetten. Vorig jaar kreeg de N165 al nieuwe fietspaden tot en met het kruispunt met de Lakstraat.

* Nu zijn de ontwerpplannen voor het vernieuwen van de fietspaden tot en met het kruispunt met de Diestsebaan klaar. Bovendien worden gelijktijdig de riolering, de nutsleidingen, de openbare ledverlichting en het wegdek aangepakt.

* Ook de kruispunten op dit volledige traject worden verkeersveiliger gemaakt. Zo komen er middengeleiders ter hoogte van de kruispunten van de Averboodsebaan met insteekweg eenrichting Lakstraat en Oude Diestersebaan (kant Averbode). Verder krijgen de kruispunten van de Averboodsebaan met HuytenOude Diestersebaan en Diestsebaan fietsoversteekplaatsen met middeneilanden.

* De rioolbeheerders maken van de gelegenheid gebruik om een gescheiden rioleringsstelsel aan te leggen dat regenwater en afvalwater apart opvangt en afvoert. Een belangrijke stap in de strijd tegen zowel verdroging als wateroverlast.

* Frank Sels (schepen van mobiliteit): “De bestaande onveilige fietspaden worden vervangen. Om het beste fietscomfort te garanderen, werd er gekozen voor een aanleg in asfalt. Aan beide kanten van de Averboodse Baan komen er vrijliggende enkelrichtingsfietspaden in asfalt. De nieuwe fietspaden worden 2 meter breed en een haag schermt fietsers af van het gemotoriseerd verkeer.”

* Tine Gielis (burgemeester en bestuurslid stuurgroep de Merode): “Als toegangspoort van de Merode trekt de abdijsite, het klompenmuseum den Eik en de omliggende natuur vele bezoekers. We willen hen allemaal op een veilige en comfortabele manier onthalen. Dit nieuwe fietspad zorgt voor meer fietsbeleving in onze groene gemeente en bij uitbreiding de verdere Merode.”

(foto –  deze werken krijgen ‘binnen afzienbare tijd’ een verlengstuk tot aan de Diestsebaan)

*** Aangezien er nog verwervingen dienen te gebeuren om dit project te realiseren zullen in een eerste fase gesprekken met de betrokkenen worden gevoerd. De werken op het terrein starten pas na het doorlopen van de nodige procedures. Vermoedelijk ten vroegste in  20232024

tweede brief uit Varendonk

Geachte lezers , zoals ik reeds had aangekondigd ,vond ik tientallen jaren geleden nog een tweede brief uit Varendonk , waarschijnlijk geschreven door dezelfde auteur als de eerste . Ik kopieer hem nu voor jullie…
.
“In de loop van het jaar 1971 leerde ik Varendonk op een andere manier kennen. Miel van het Saaspenneke , Franske van Boones , Sooi Visser , Polleke Pek ,Jef Van Bael en nog enkele tientallen andere mensen waren burgers van Varendonk en ik leerde ze allemaal kennen. Dat kwam vooral door de speciale verkiezingen van 1971.”
 “De verkiezingen van oktober 1970 waren in een aantal gemeenten uitgesteld omdat de Belgische Regering een aantal heel kleine gemeenten wou doen verdwijnen. Varendonk was daarvan de enige in onze provincie. De fusies waren ‘eerder aanhechtingen’ dan fusies . Het besluit bepaalde meteen ook welke gemeente aan welke andere zou gehecht worden. De naam van de veruit grootste gemeente werd de naam van de nieuwe gemeente. Varendonk werd dus mee Veerle.”
.
“Ik denk niet dat de meeste Varendonkenaren daarvoor zouden gekozen hebben mocht men echt hun mening hebben gevraagd . Voor alles was Westerlo de gemeente waar zij zich thuis voelden , waar ze naar school en naar de kerk gingen , maar ongelukkigerwijze hadden zij geen enkele grens met Westerlo (Herselt zat er tussenin) en dus werd het Veerle.”
.
“Bijkomende plaatsnaamborden hoefden er niet te worden aangekocht , want aan de Varendonkse grenzen heb ik ooit maar een bord weten staan met “Varendonk “ op ,en dat was in 1971 al lang verdwenen.”
.
“Het bord met “Veerle”moest eenvoudig slechts een kilometer worden opgeschoven. Dat was snel gebeurd , want omwille van het feit dat de grote verbindingsweg tussen Veerle en Herselt dwars door Varendonk er nooit gekomen was , bleef er maar één weg over waar je toen een bord moest naast
zetten en dat was op de grens met Zammel-Geel, ietsje voor de Nete.”
“Officieel verdween Varendonk dus tussen juni en oktober 1971 van de Belgische aardbodem.”
.
“Na enkele jaren wisten nog wel enkele mensen uit de omtrek dat in Varendonk het kleinste gemeentehuisje van het land stond en dat er ook een befaamde gelegenheid geëxploiteerd werd die “Casa Mia “ heette en waar meestal mannen letterlijk en figuurlijk uit de bocht vlogen.”
.
“Die bocht zou trouwens niet zo lang meer echt gevaarlijk blijven want in de eerste jaren na de fusie werd de rijksweg rechtgetrokken en de bocht eruit gehaald! En ook Casa Mia kwijnde weg , samen met het gebouwtje aan de overkant van de weg , het oude kleine gemeentehuis. Dat stond al enkele jaren leeg omdat de gemeente Varendonk al haar middelen had geïnvesteerd in een nieuw gemeentehuis nabij de grens met Veerle.”
.
“Het was voor het kleine Varendonk een grote investering geweest , en door relatief weinig mensen af te betalen. Maar er waren weinig andere uitgaven . Enkel wat bescheiden bedragen voor het onderhoud van de wegen . Alle wegen behalve de Rijksweg waren onverhard. Regelmatig werd er gemalen verbrand kolenafval van een Limburgs bedrijf op uitgespreid. Niet omdat dat veel goedkoper was dan grind , maar vooral omdat de koeien daarvan minder pijn hadden aan hun poten ! Gaia avant la lettre dus!”
.
“Maar dierenwelzijn en natuurwelzijn liepen niet samen hand in hand .Het negatieve van die sintelpolitiek was dat tot vele jaren na 1971 de boompjes langs die wegen allemaal zijn afgestorven , in de volkstaal “zijn kapot gegaan “.
“Maar keren we terug naar de echte grote Varendonkse investering ! Het nieuwe gemeentehuis ! (foto) Het gebouw, ontworpen door de provinciale architect, leek op een klein woonhuis maar het had wel geen ramen langs de voorkant. In de verhalen errond hoorden wij dat die vensterloze voorkant er zou gekomen zijn omdat gemeentesecretaris Miel Onsea op het moment van de opbouw nog vrijgezel was en niet wou of mocht afgeleid worden door voorbijfietsende dames.”
“De Italianen zeggen :“Se non è vero, è ben trovato” indien het niet waar is , is het toch goed gevonden!
Wat er ook van zij , het zou dit nieuwe gemeentehuis zijn , samen met zijn oude versleten voorganger die aan de basis zouden liggen van dit verdere verhaal.”
.
“De nieuwe gemeenteraad van het nieuwe Veerle kwam voor het eerst bijeen begin oktober 1971 in de veel te kleine raadzaal van het Veerlese gemeentehuis , een vroegere rijkswachtkazerne. De raadzaal van Varendonk daarentegen was sober maar comfortabeler en ruimer dan die van Veerle. Daarom is de nieuwe gemeenteraad daar gaan vergaderen vanaf zijn tweede vergadering tot in de helft van 1974 , toen de nieuwe raadzaal in de Veerlese oude pastorie klaar was.
.
“Naast die benedenverdieping met een ruimte voor het publiek , een vergaderzaal , een toilet en een dodenhuisje , was er ook nog een ruime bovenverdieping. En door de nabijheid van Veerle werd die verdieping meer en meer gebruikt onder andere maar vooral door de Veerlese Machielsenkring , de voorloper van de Laakdalse vereniging voor geschiedenis en Heemkunde, die als eerste na vele jaren zich ging bezig houden met de geschiedenis van Veerle en van Varendonk.”

“Geachte lezer – Hier ga ik deze langere brief even onderbreken. Hier en daar moet ik over de verdere tekst nog enig opzoekingswerk doen. Het resultaat daarvan stuur ik volgende keer.”

Louis Vuren

Charles Darwin en de Beagle

HMS Beagle – Owen Stanley, 1841

Op 27 december 1831, vandaag 190 jaar geleden, begint de Engelse bioloog Charles Darwin aan zijn wereldreis met het schip de HMS Beagle. Het schip vertrekt die dag onder bevel van kapitein Robert FitzRoy vanuit de haven van Plymouth.

* De reis zou tot 1836 duren. Charles Darwin ging gedurende de reis vaak aan land om onderzoek te doen. Dit onderzoek leidde uiteindelijk tot de vorming van de zogenaamde evolutietheorie.

* Darwin deed die theorie in 1859 uit de doeken in zijn beroemde werk On The Origin of Species by Means of Natural Selection, or the Preservation of Favoured Races in the Struggle for Life (Over de oorsprong van soorten door middel van natuurlijke selectie, of het behoud van begunstigde rassen in de strijd om het bestaan).

* Darwin beschreef in het boek hoe nieuwe diersoorten ontstaan. Hij stelde dat de verschillende soorten niet onveranderlijk zijn en ook niet door een God worden geschapen.

* De verschillende soorten zijn volgens hem in de loop van miljoenen jaren geëvolueerd. Dieren, zo ontdekte Darwin, pasten zich voortdurend aan veranderende omstandigheden in hun omgeving aan: het principe van natuurlijke selectie ontstond daar.

* De bioloog deed zijn ideeën op tijdens zijn bezoek aan de Galapagos-eilanden in 1835. De eilandengroep, die tientallen eilanden omvat en zich over honderden kilometers uitstrekt, vormt een ideale omgeving voor natuurlijke selectie.

* Zo ontdekte Darwin onder meer dat de vinken die op de verschillende eilanden leven op subtiele wijze van elkaar verschilden.  Deze veranderingen, zo ontdekte de bioloog, waren ontstaan doordat de vogels zich hadden aangepast aan de biotopen van de betreffende eilanden.

(met dank aan Historiek)

Onze bossen smeken om dode dieren

– Eos Blogs Natuur & Milieu –

Smeken om dode dieren

Ze ogen misschien niet zo smakelijk, maar vliegen, maden en aaskevers zijn onontbeerlijk voor een gezond ecosysteem en een veerkrachtige natuur. Toch hebben ze nauwelijks iets te bikken in onze sterk opgeruimde bossen.

* Waar zijn alle kadavers heen? En wat gebeurt er met reeën of everzwijnen die onder de wielen terecht komen? Ze worden opgehaald, gepasteuriseerd, gedroogd en verwerkt tot diervoeder of grondstof voor de betonindustrie.

* De Nederlandse organisatie ARK Natuurontwikkeling zet actief in op rewilding of het herstellen van natuurlijke processen in de natuur. Dode dieren zijn daar een essentieel onderdeel van. ARK promoot al jaren haar dood-doet-leven-visie.

* Een heleboel beesten is afhankelijk van kadavers. Ook dieren waarvan je het misschien niet verwacht, profiteren daarvan. Vlinders komen de sappen opzuigen. Herten knabbelen aan de botten om mineralen zoals calcium op te nemen. Roodborstjes en koolmeesjes plukken de haren uit om in het broedseizoen hun nesten te maken. Ook eekhoorns en muizen gebruiken haren als nestmateriaal. Dat is lekker warm. Elk stukje van zo’n kadaver wordt hergebruikt. (gratis foto)

*  ‘De mens is goed in dingen uit het systeem halen,’ betreurt Judith Slagt van ARK Natuurontwikkeling. ‘Tot een paar decennia geleden hadden we hier in Nederland erg opgeruimde bossen. Toen kwam langzaam het besef dat dood hout goed is omdat er allemaal beestjes en zwammen en planten op zitten. Het is wat rommeliger dan wat je in je achtertuin hebt, maar dit is hoe de natuur er hoort uit te zien.’

* Een kadaver trekt zoogdieren aan zoals vos, das, steenmarter, boommarter, everzwijn en wolf. Ook grote vogels zoals raaf, rode wouw, zeearend en buizerd vinden hun weg ernaartoe. Minder leuk om zien maar bijzonder belangrijk zijn de vele insecten en larven. Die sluiten de voedselkringloop en vormen zelf weer proviand voor egels, spinnen en vogels.

 * ‘Op en rond kadavers gaan ook allerlei gekke dingen groeien,’ zegt Slagt. ‘Omdat er zaadjes uit de maaginhoud van het kadaver vrijkomen. Of omdat er plots allerlei mineralen in de bodem terecht komen die een goede voedingsbodem vormen voor planten die er anders geen kans maken.’

 * ‘Met dode dieren is het precies hetzelfde. Die horen er gewoon bij. Voedingsstoffen van het ene organisme worden zo beschikbaar gesteld voor het andere organisme. Door die dieren in de natuur te laten liggen, sluit je de cyclus.’ 

* Wat als de aaseters verdwenen zijn? Slagt : ‘Die komen wel. Bij het terugplaatsen van kadavers verschenen hier plots allerlei insectensoorten waarvan we dachten dat ze al verdwenen waren uit het gebied. Het kan soms even duren, maar uiteindelijk wordt alles afgebroken.’

* Met dode dieren is het precies hetzelfde. Die horen er gewoon bij. Voedingsstoffen van het ene organisme worden zo beschikbaar gesteld voor het andere organisme. Door die dieren in de natuur te laten liggen, sluit je de cyclus.

** In 2019 werd in Vlaanderen maar liefst 47 ton aangereden wild opgehaald en vernietigd. Niets werd teruggegeven aan de natuur.

* Daardoor lijdt onze Vlaamse natuur al jaren aan kadaverschaarste. Grote grazers zijn in deze regio in het wild al eeuwen uitgestorven. De Gallowayrunderen en Konikpaarden die natuurorganisaties inzetten om hun gebieden te beheren, worden evenwel beschouwd als vee.

* Dat vee valt bovendien onder strikte Europese regelgeving en moet dus geruimd worden na hun dood. In bepaalde Nederlandse natuurgebieden mogen grote grazers blijven liggen na hun dood.

* Een dergelijke maatregel is er in Vlaanderen niet. Een groot deel van de weinige wilde dieren die overblijven, verdwijnt bovendien door jacht of aanrijding. Dat er in Vlaanderen weinig animo is voor dode dieren, is een understatement. Wie zet er zijn schouders onder?’

De zwaarste kernbom ooit

Om de Amerikaanse rivalen te overtroeven voerde de vroegere Sovjet-Unie op 30 oktober 1961 een grote kernproef uit. Boven Nova Zembla werd Tsar Bomba tot ontploffing gebracht.

° Gissingen doen vermoeden dat de bom een kracht zou gehad hebben van om en bij de 50 megaton. Daarmee was hij ruim 3 500 keer sterker dan de bom die de Amerikanen in 1945 gebruikten om Hiroshima met de grond gelijk te maken. Onwezenlijk tot en met.

° De explosie van de Tsar Bomba is alleszins de krachtigste explosie ooit door mensen veroorzaakt. Gelukkig gebeurde dat in vredestijd. Wellicht zijn er geen mensen door gestorven. De schokgolf in de atmosfeer ging maar liefst drie keer de aarde rond.

° Op het ogenblik van de test was de Koude Oorlog tussen de rode Sovjet Unie en het Westen (Amerika + bondgenoten, verenigd in de Verenigde Naties) nog in volle gang.

° Het Westen wist van de geplande test en protesteerde daar heftig tegen . Op de dag zelf verzochten de Verenigde Naties de Sovjet-Unie nog om het nucleaire testprogramma te staken en nooit meer nucleaire wapens te gebruiken om conflicten op te lossen.

* Tevergeefs, de bom ging af en beide rivalen waren zo onder de indruk van de kracht van een dergelijk wapen dat het bij deze enige afschrikking bleef.

° Tot nog toe bleef het zo. Toen wijlen president Kennedy haast het bevel gaf om voor het einde van het decennium 1960-1970 een man op de maan te brengen, verplaatsten de grootmachten hun rivaliteit naar de ruimte. Met het bekende gevolg. Amerika zette midden juli 1969 zelfs twee mensen op de maan. De Russen zijn nog steeds niet aan een eerste ‘man on the moon’ toe.

boven – foto van de paddenstoelwolk boven Nova Zembla, op ongeveer 160 km van de ontploffing – gelezen en bewerkt uit Historiek –

De dansplaag van 1518

Choreomanie is een ziekelijk drang om te dansen en wordt in het medisch jargon ook wel aangeduid als ‘Sint-Jansziekte’, danszucht of danswoede.

Gedurende de Middeleeuwen deed de ziekte zich meermaals voor in het Heilig Roomse Rijk. Het summum qua uitbraak was de befaamde dansplaag die in juli 1518 uitbrak in de stad Straatsburg en verspreidde zich in de hele Elzas.

Groepen mensen sloegen in Straatsburg en elders dagenlang aan het dansen, zonder ermee op te houden. Na enkele dagen of weken vielen ze om van uitputting. Sommigen zelfs van een hartaanval of een beroerte.

Dansplaag een fenomeen?

Tot in de 17de eeuw dansten groepen van tien, zelfs van honderden dagenlang onafgebroken. Uiteindelijk vielen meerdere dansers/danseressen dood of halfdood op de grond. Een latere kroniek meldde zelfs vijftien doden, als gevolg van beroertes, hartaanvallen of door uitputting.

Volgens Hecker trokken dansende groepen hierbij, net als flagellanten, van plaats naar plaats en vertelden de dansers dat ze hemelse visioenen zagen.

Het dansen leek op het maken van spastische bewegingen die mensen dagenlang volhielden.  ‘Heet bloed’ was een mogelijkheid, een straf van God een andere.

De toenmalige artsen Paracelsus en Thomas Sydenham (de ‘Engelse Hippocrates’) kwamen met nog andere theorieën voor de dag.

Paracelsus typeerde de ziekte als chorea lasciva en dacht dat de danswoede het gevolg was van vrouwen die in verzet kwamen tegen kwaadaardige mannen. Ook liet hij lichamelijke oorzaken toe. Sydenham noemde de ziekte de St.Vitusdans en zocht de oorzaak in natuurlijke factoren als reumatologische en neurologische afwijkingen.

Hedendaagse medisch wetenschappers en historici denken dat de dansplagen werden veroorzaakt door de zogenoemde kriebelziekte (ergotisme). Die werd veroorzaakt door moederkoorn (een graanziekte) waarbij patiënten hallucinaties, spasmes en stuiptrekkingen krijgen.

John Waller legt in zijn boek dan weer een verband met ziekte, honger en bijgeloof. Volgens hem braken de dansmanies uit op plekken waar indertijd sprake was van hongersnood en ziekten. Verder schrijft hij over mass psychogenic illness. Mensen die krachtig geloven in het bovennatuurlijke komen in een dissociatieve geestestoestand terecht.

Tekening van Pieter Breugel de Oude, 1564 (Albertina, Vienna). Afgebeeld is de jaarlijkse processie van epileptici naar de Sint-Janskerk van Molenbeek (bij Brussel). Publiek Domein / wiki

De dansplaag van 1518

De Dansplaag van 1518 begon halverwege juli van dat jaar in Straatsburg. Een vrouw, bekend als Frau Troffea (of Trauffea) begon op straat te dansen en ging er zo’n vijf dagen lang mee door. Na enkele dagen voegden zich tientallen anderen bij haar, die eveneens onbeheersbaar dansten en muziek maakten. Uiteindelijk groeide de dansgroep uit tot zowat vierhonderd vrouwen en mannen.

Er werd zelfs een houten podium voor de dansgroep opgesteld en fluiters en drummers ingeschakeld om hen te begeleiden, omdat (zo stelden medici) het ‘hete bloed’ van de dansers moest afkoelen.

Even hun gang laten gaan, dacht men, dan gaat het snel weer over. Maar tot schrik van het stadsbestuur hield het gedans niet meer op. In augustus was de dansmanie in Staatsburg nog steeds gaande.

De stadsraad van Straatsburg wist zich geen raad met de dansende bevolking en draaide eind augustus 1518 bij. Dit moest wel een goddelijke straf zijn, dus was er boetedoening nodig.

Uiteindelijk werden de dansers meegenomen naar een heiligdom gewijd aan Sint-Vitus, in de heuvels nabij het stadje Saverne. Hun opgezwollen en bebloede voeten werden in schoenen gestopt, waarmee de dansers rond een houten relikwie moesten dansen.

Na enkele weken hield niet alleen het gedans maar ook de epidemie op. Sommige dansers kregen hartaanvallen, anderen stortten met een beroerte of  gewoon van uitputting ineen.

boter gehaald bij Enne Koopswaarvoor dank –

1 2