Het beste van IsGeschiedenis

Halloween wordt steeds populairder. Het feest, dat vroeger vooral bekend was uit Amerika, wordt ook door steeds meer Europeanen gevierd. IsGeschiedenis

* Halloween wordt gevierd aan de vooravond van de christelijke feestdag Allerheiligen. Halloween kent Keltische en christelijke invloeden, die eeuwen teruggaan.

* Halloween is een verbastering van All Hallows’ Even, de avond voor Allerheiligen. De naam werd dus zo’n 400 jaar geleden voor het eerst gebruikt, maar de oorsprong van Halloween gaat terug tot rond het begin van de christelijke jaartelling.

* Halloween kwam voort  uit het Keltische feest Samhain. De Kelten in Ierland en Groot-Brittannië vierden dit feest op 31 oktober op de Keltische variant van oudejaarsdag.

* Op 1 november eindigde het oogstseizoen en begon de winter, en daarmee het nieuwe jaar.

Met de oogst in de graanschuur en het vee in de stal was het tijd voor een feest.

* Naast het oogstfeest geloofden de Kelten ook dat op Samhain de ‘deur’ naar de onderwereld een klein stukje openstond, waardoor het voor de zielen van de doden, en andere wezens zoals feeën, mogelijk was om naar onze wereld te komen.

* Om deze zielen te eren werden grote feestmalen gegeven, waarbij plekken vrij werden gehouden voor de overledenen.

* Naast de zielen van de overledenen konden op deze dag ook slechte wezens als demonen door de deur komen, waar de Kelten zich tegen moesten beschermen door deze slechte wezens af te schrikken. Hier komt waarschijnlijk de traditie vandaan dat mensen zich verkleden op Halloween.

Het beste van IsGeschiedenis in je inbox? Schrijf je in voor onze nieuwsbrief! Helemaal niks missen? Volg ons op Facebook(link is external)!

* Het feest van Samhain mengde zich in de 9e eeuw na de komst van zendelingen in Ierland en Groot-Brittannië met het christelijke Allerheiligen.

* Allerheiligen werd in 609 ingevoerd door paus Bonifatius IV om alle christelijke heiligen te eren.

* Het feest werd eerst op 13 mei gevierd. Deze datum werd in 835 door paus Gregorius IV veranderd naar 1 november.

* Allerheiligen wordt op 2 november gevolgd door Allerzielen, waarop de overledenen worden herdacht.

* Dit droeg verder bij aan de connectie van Halloween met de doden en het ‘enge’ imago dat de feestdag heeft

*** Meer lezen over Halloween? Lees dan ons Halloween dossier.

Desiderius Erasmus

Alhoewel zijn geboortejaar niet helemaal zeker is, werd Erasmus in ieder geval geboren op een 28 oktober in de omgeving van Rotterdam.

* Desiderius Erasmus (±1467 – 1536) werd een befaamde Nederlandse filosoof en theoloog. “Niets is dwazer dan wijs te zijn op het verkeerde moment”…is één van zijn gevleugelde zinnen.

* In zijn boek Lof Der Zotheid beschrijft Erasmus op een satirische manier de dwaasheid van de mens. Toch legt hij in zijn filosofische werken juist de nadruk op het belang van het individu.

* Zijn vader was een priester, waardoor Erasmus als een onwettig kind werd beschouwd. Op twintigjarige leeftijd deed hij zijn intrede in een klooster en in 1492 (toen Columbus ‘onwetend’ Amerika ontdekte) werd hij priester gewijd.

* Na zijn opleiding begon Erasmus met het vertalen van Griekse teksten en het publiceren van theologische en filosofische processen.

** In 1512 publiceerde hij Lof der Zotheid, een satire over de kortzichtigheid en dwaasheid van de mens.

* De theologische werken van Erasmus richtten zich op tolerantie en het belang van individuele vrijheid. De afwezigheid daarvan in de leer van Maarten Luther maakte dat Erasmus zich afkeerde van het  protestantisme.

* Erasmus is de katholieke kerk altijd trouw gebleven en nam in 1524 stelling tegen de Duitse kerkhervormer Maarten Luther, maar meende , net als Luther dat het door corruptie geteisterde kerkelijke gezag in Rome moest veranderen.

* Erasmus had hiervoor eerder gepleit dan Luther. Door sommigen wordt hij daardoor gezien als de aanstichter van de hervormingsbeweging.

* Erasmus overleed op 12 juli 1536 in Basel. Tot op vandaag wordt hij beschouwd als een van de belangrijkste Nederlandse geleerden uit de Middeleeuwen.

Toegift …

*** ANDERLECHT – De Brusselse gemeente Anderlecht heeft meer te bieden dan een potje voetbal. In het oude centrum, niet ver van de gotische kapittelkerk en het begijnhof, ligt een droom van een huis. Hier leefde van juni tot oktober 1521 de ,,prins der humanisten”, Desiderius Erasmus.

*** ERASMUS kwam naar Anderlecht om de intriges en het geroddel van de theologische faculteit in Leuven te ontvluchten. Het verblijf van Erasmus in Anderlecht bleef in de herinnering hangen. Beroemdheden als Umberto Eco, Henry Kissinger en Laura Bush kwamen een kijkje nemen in zijn huis.

*** BOVENAL is dit huis een oase van rust in de Brusselse heksenketel. In de heldere vertrekken van het Erasmushuis lijkt de tijd stil te staan.

*** ACHTER de kruidentuin ligt een ,,filosofische tuin” met werken van hedendaagse kunstenaars. Latijnse wijsheden zoals Festina lente (haast u langzaam – abdij Tongerlo) drijven er op het water in sierlijke bassins. .

*** IN ZIJN TIJD werd Erasmus zowel geëerd als verketterd. De theoloog kwam op tegen de misbruiken van kerkelijke gezagsdragers, tegen het gesjacher met aflaten en het gebedel van de monniken.

*** HIJ BEWONDERDE de Oudheid en zag in dat de herontdekking van Griekse en Latijnse manuscripten nieuw licht kon werpen op de Bijbel en op de geschriften van de kerkvaders.

*** SOMMIGEN zeiden dat de grote voorman van het protestantisme, Maarten Luther, de eieren uitbroedde die Erasmus gelegd had.

*** In Anderlecht werkte Erasmus ook aan de derde editie van zijn vertaling van het Nieuwe Testament. Die werd door de kerkelijke overheid met het grootste wantrouwen bekeken.

*** De ironie wil dat Erasmus, die Leuven had moeten verlaten omdat de professoren hem te lutheraans vonden, uiteindelijk uit Bazel zou vluchten omdat hij er zich bedreigd voelde als rooms-katholiek.

*** DE TIJD VAN Erasmus was een bewogen periode waarin middeleeuwse vormen en denkbeelden moesten wijken voor de nieuwe inzichten van de Renaissance. Maar … de kerk was nog alomtegenwoordig.

*** DURER, de grote Duitse kunstenaar, wachtte vijf jaar om een schets in een gravure om te zetten. Toen Erasmus eindelijk het werk te zien kreeg, noteerde hij schamper: Nil simile Ik lijk er nog niet op!

*** PIJNLIJKER dan een mislukt portret was de censuur op Erasmus’ werk. In het Erasmushuis liggen verscheidene uitgaven waarin hele passages onleesbaar zijn gemaakt. Het vrije woord was toen nog een verre droom.

** vandaag 28.10 in De Standaard …De zwarte dood…

(diverse bronnen)

‘De Leeuw van Vlaenderen’

conscienceHendrik Conscience. Met zijn historische verhalen in het Nederlands creëerde hij in de 19de eeuw een nieuw publiek van lezers en wilde hij de Vlamingen meer zelfvertrouwen geven om – tegen de dominante Franse cultuur in – voor hun eigen taal en rechten op te komen.

* Tegelijk bleef Conscience zijn leven lang een voorstander van het Belgische staatsbestel, in tegenstelling tot anderen die Vlaanderen liever zagen aansluiten bij Nederland.

* Hendrik Conscience, zwak en ziek in zijn jeugd, werd in die tijd door zijn moeder overstelpt met Antwerpse verhalen. Dat ontwikkelde zijn denken en zijn fantasie. Op de speelplaats was hij voor zijn vriendjes een kei van een verteller.

* Door zelfstudie bracht hij het tot hulponderwijzer en klerk en andere baantjes bij stad en staat. Tot hij definitief schrijver werd.

images5482* De besnorde Consciense schreef vooral historische romans, waarbij hij roemrijke episodes uit de Vlaamse en Belgische geschiedenis behandelde.

* Zijn meesterwerk,  De Leeuw van Vlaenderen (1838) is ook veruit zijn bekendste werk. Hij schreef het op zijn 26ste, doordrenkt van romantiek en Vlaamsgezindheid.

* Conscience schreef nog tientallen andere historische romans, waaronder In ’t Wonderjaer (1837) en Jacob van Artevelde (1849).

* Omdat zijn moeder uit de Kempen afkomstig was, bracht hij ook veel tijd door op het platteland, waar hij inspiratie vond voor populaire landelijke verhalen zoals De loteling (1850) of De kerels van Vlaanderen (1871). In Zoersel kun je nog steeds ‘het Boshuisje’ bezoeken.

* Illustratief voor zijn Vlaams-Belgische houding is dat hij in opdracht van de overheid een Geschiedenis van België schreef (1845), die hij opdroeg aan Leopold I.

* Met zijn historische romans wilde hij de Vlamingen doen lezen over hun eigen geschiedenis en in hun eigen taal, maar ook buiten de literatuur nam Conscience het op voor het Nederlands en de positie van de Vlamingen in de jonge staat België.

* Zijn werk was van grote invloed op de Vlaamse Beweging.

images1465

* Conscience genoot bij leven en na zijn dood een erg grote waardering in binnen- en buitenland. Zijn standbeeld, dat vandaag nog steeds op het naar hem genoemde plein in Antwerpen staat, werd nog tijdens zijn leven onthuld (in 1881). Duizenden mensen namen  aan de festiviteiten deel.

* Conscience ontving tot twee keer toe de Staatsprijs voor Vlaamse Letterkunde (1854 en 1869). Hij werd 71.

* In 2005 werd hij genomineerd voor de titel ‘De Grootste Belg’. Hij eindigde op de 10de plaats.

*** Onze Ludo Helsen is een gelauwerde Consciencekenner.

De goddelijke komedie

Van Klara weet ik dat het vandaag 14 sep exact 701 jaar geleden is dat Dante Alighieri (1265-1321) overleed.  De Italiaan Dante was een van de beroemdste schrijvers en moralisten uit de Middeleeuwen .

* Dante is vooral beroemd geworden door La Divina Commedia (De goddelijke komedie) een onvoltooid meesterwerk waarin hij alle kennis van zijn tijd over filosofie, economie en andere wetenschappen verwerkte.

* Het boek heette aanvankelijk Commedia en gaat over het hiernamaals. Eén van de hoogtepunten uit de mondiale literatuur. Het woord divina (goddelijk) is later door anderen aan het werk toegevoegd.

De goddelijke komedie werd in in 1472, 100 jaar na de dood van Dante, door Johann Neumeister, gedrukt in Foligno. De boekdrukkunst stond toen nog in zijn kinderschoenen.

* La Divina Commedia is nog steeds dat omvangrijk driedelig werk over het hiernamaals en wordt beschouwd als de meest bijzondere literatuur uit de Middeleeuwen.

* De goddelijk komedieis in feite een driedelig gedicht en gaat over een reis door het hiernamaals. In drie fasen wordt de lezer meegevoerd van de Hel (Inferno), via de Louteringsberg (Purgatorio) naar het Paradijs (Paradiso).

* Het boek bestaat uit ruim 14 000 verzen. Dante noemde zijn werk zelf oorspronkelijk Commedia, wat blijheidofvrolijk gedicht betekent en erop duidt dat de reis door het hiernamaals positief eindigt. Het woord divina’ (goddelijk) is later door anderen aan dit werk toegevoegd.

* La Divina Commedia wordt beschouwd als een van de grootste schrijfprestaties aller tijden. In de wereldliteratuur doet Dantes meesterwerk niet onder voor  andere pareltjes als Odyssee, Faust, Don Quichot of Macbeth.

(bewerkt uit ‘Historiek’ – rood drukken voor meer – doen!).

ALKOVEN ? NOOIT VAN GEHOORD

In oude boeken kom je het woord alkoof nog wel eens tegen. Wat is dat precies, zo’n alkoof? En waar komt het woord eigenlijk vandaan?

* Om met het laatste te beginnen: het woord alkoof is oorspronkelijk afkomstig uit het Arabisch , waar men de samentrekking al-qubbah gebruikt om een ‘gewelf’ mee aan te duiden.

Van het Spaanse woord alcoba is het afgeleid als ‘alkoof’  in onze taal beland.

De prent hiernaast is niet relevant voor de alkoven in de kostschool van mijn jaren ’50, maar geeft een idee van de ruimte van een alkoof. Echt breed was ze verre van …

* Maar waarom wil ik dat perse meedelen aan de lezers? Gewoon omdat ik vier jaar lang in een alkoof geslapen heb. Net als alle leerlingen-internen van het Klein Seminarie in Hoogstraten sliepen wij haast aan elkaar vastgeklonken in slaapcellen van pakweg 2 bij 1,5 m elk. Veel ruimte was er dus niet. Een dak zat er ook niet op. Pakweg was een alkoof uit Hoogstraten niet meer dan een grote doos zonder deksel en een gordijntje als deur.

* Op de oudste zaal met houten vloer werden de leerlingen van de voorbereidende klassen te slapen gelegd. De ‘nieuwere’ slaapruimten, met stenen vloer, werden ingenomen door de Grieks-Latijnen vanaf het 6dejaar tot de retorica. In totaal zowat 650 studenten.

* Samen met nog 11 leerlingen sliep ik aanvankelijk boven de toneelzaal. Altijd spannend wanneer Fons Fraeters en Co een nieuw toneelstuk inoefenden. Door de spleten van de houten vloer kon je ze duidelijk horen repeteren in je enge kamertje. Wat helemaal niet mocht, net als praten met elkaar. Regelmatig kwam ‘de surveillant van dienst’ kijken of de ‘verboden’ werden toegepast.

* Massaal grote slaapzalen waren echter ideaal om de boel op stelten te zetten. Dat gebeurde regelmatig. Een paar belhamels spraken op de speelplaats af en amper waren de lichten gedoofd of het spektakel kon beginnen.

* Het nachtlawaai sloeg meteen over naar de andere slaapzalen en binnen de kortste keren was het kot te klein. Her en der werden een paar opstandelingen met veel machtsvertoon van de surveillanten van hun bed gelicht en op de gang op de knieën gedwongen.

Als alles weer stil werd, mochten de rebellen hun alkoof weer opzoeken, meestal zonder bijkomende straffen. Binnen het uur was alles weer rustig.

* Vooral in de 17de eeuw was de alkoof populair. De ruimte is verwant aan de bedstee, een slaapplaats verwerkt in een grote kast.

* Volgens de overlevering werd de alkoof uitgevonden door de markiezin van Rambouillet (1588-1665). Er wordt verteld dat deze markiezin zich liet inspireren door alkoven die ze … in Spanje had gezien, waar dergelijke slaapplaatsen al langer gebruikt werden. “Mevrouw Rambouillet was kouwelijk,” zo gaat het verhaal verder, “en kon niet goed tegen de directe hitte van een kachel, vuur of de zon.”

* Vandaar dat zij van een voormalige kleedkamer een knus klein slaapkamertje liet maken, dat aansloot op de oude slaapkamer, die nu haar ontvangkamer werd, en bij het rijkere volk beroemd werd als de Chambre bleue. Zij ontving er haar vrienden, soms gelegen in bed, met ’s winters een zak van berenvel om haar voeten en een half dozijn mutsen op haar hoofd.

* Vanaf 1870 verschenen er in steeds meer steden zogenaamde ‘alkoofwoningen’. Deze piepkleine woningen bestonden uit één kamer, waarin een gezin dus zowel moest koken, eten als slapen. Deze eenkamerwoningen hadden vaak een slaapplek die werd afgesloten met een dun wandje: de alkoof.

* Na verloop van tijd begonnen artsen bezwaar te maken tegen deze onhygiënische situatie. Zij pleitten voor meer frisse lucht en een verbod op de bedompte alkoofwoning, die volgens hen ook nog brandgevaarlijk was. Het duurde echter tot … 1937 voor de bouw van deze woningen werd verboden.

De alkoven van Hoogstraten bleven echter nog jaren overeind. Over de (brand)gevaren ervan zal ik het later nog hebben.

Londen brandt

De grote brand van Londen (Great Fire of London) was een verwoestende brand die duurde van 2 tot 5 september 1666 in Londen City.  87 kerken en 70.000 van de 80.000 huizen werden met de grond gelijkgemaakt.

763 *** In Londen vonden tussen 30 augustus en 4 september 2016 festiviteiten plaats in het kader van de 350ste verjaardag van de Grote Brand.       (foto’s en bewerkte tekst uit ‘Historiek’)

* De echte brand in 1666 begon in het oosten van de stad, in het huis van Thomas Faryner, de bakker van King Karel II. Die was vergeten het vuur in zijn oven te doven voor hij naar bed ging. Kort na middernacht zouden smeulende asresten een stapel hout in brand gezet hebben.

index0000* De meeste gebouwen in Londen waren destijds uit brandbaar materiaal opgetrokken, hout en stro. Daarbij was de zomer erg heet en droog geweest. De rondvliegende vonken werden aangewakkerd door een felle oostenwind, waardoor naastliggende panden vlam vatten en de brand zich zeer snel uitbreidde. Daarbij kwam nog dat de huizen zeer dicht opeen stonden en de straten zeer smal waren waardoor het vuur eenvoudig kon overslaan.

* Op de vierde dag doofde het vuur uit zichzelf bij gebrek aan brandstof. Nog weken was de grond onbegaanbaar door de resthitte en keldervoorraden steenkool en hout zouden nog vele maanden nasmeulen.

* Ruim 80% van de stad werd in de as gelegd. Het aantal slachtoffers was volgens de officiële bronnen echter erg gering. Slechts van een zestal mensen kon vastgesteld worden dat ze omgekomen waren. Er was echter nog geen burgerlijke stand of woonregister

* Een gunstig gevolg van de brand was de beëindiging van de pest die Londen daarvoor had geplaagd. De ratten waren wellicht grondig verdelgd.

399px-Great_Fire_London* Voor Londen betekende de brand een volledige verandering van architectuur. Het zou lang duren voor het open terrein helemaal was opgevuld. Het verhaal dat de stad heel snel weer was opgebouwd, is een legende die door de Engelse regering was verzonnen.

* De Grote Brand leidde tot de heropbouw van Londen. Het hout werd vervangen door bakstenen als bouwmateriaal. Er werd ook een georganiseerde brandweerdienst en verzekeringsindustrie op poten gezet. De beroemde Saint Paul’s Cathedral werd heropgebouwd in een barokke stijl.

DE BARTHOLOMEUSNACHT

In de tweede helft van de 16de eeuw (na 1550) bekeerden opvallend veel edellieden zich tot het protestantse calvinisme. Ongeveer de helft deed dat om beslag te kunnen leggen op een deel van de katholiek-kerkelijke goederen. Zo ook koning Hendrik VIII van Engeland. Zo’n confiscatie  was goed voor de portefeuille van zowel koning als adel.

* Op 18 augustus 1572 huwde de protestantse leider Hendrik van Navarra (de latere Hendrik IV )met Margaretha, jongere zuster van koning Karel IX.

* De hele protestantse adel was voor deze bruiloft naar het zeer katholieke Parijs gereisd en de voornaamste leden bleven nadien nog in de stad om besprekingen te voeren met de koning. Deze bruiloft werd later ‘de Bloedsbruiloft’ genoemd. Lees verder waarom.

* Op 22 augustus werd een aanslag gepleegd op admiraal de Coligny , de leider van de hugenoten(Franse protestanten). De populaire de Coligny raakte lichtgewond. De aanslag mislukte, maar gaf wel aanleiding tot erg verhitte gemoederen in beide kampen.

* Uit angst voor wraak van de hugenoten haalde Catharina de’ Medici (moeder van de bruid én van de koning) koning Karel IX over tot het executeren van de leiders van de protestantse factie, waarna ze zou uitgeroepen hebben: “Dood ze allemaal! Dood ze allemaal! Zodat er niet één overblijft om het mij later te verwijten.”

* Eerst werden enkele hooggeplaatste protestanten vermoord, daarna brak ook onder het volk een moordpartij van jewelste uit waarbij protestanten in de hele stad werden opgejaagd en uitgemoord. (prent onder klikken en bah… zeggen)

** De nacht van 23 op 24 augustus haalde de geschiedenis als Bartholomeusnacht (naar de H.Bartholomeus met feestdag op 24 augustus)

* De slachting duurde … enkele dagen. In Parijs werden 2.000 hugenoten vermoord. Francois_Dubois_001-1280x640Gedurende de daaropvolgende maanden verspreidde de slachting zich over heel Frankrijk en het aantal doden liep uiteindelijk op tot goed 30.000 mensen.

* Toen Gregorius XIII, die eerst beval het Te Deum te zingen, een plechtige mis te houden en een triomfpenning te slaan, van de echte omvang van de slachting hoorde, zou hij zijn misnoegen en veroordeling hebben ingetrokken en geweigerd hebben audiëntie te verlenen aan een van de leiders van de aanval, zeggend: “Ik zal niet één moordenaar ontvangen.”

* Hendrik van Navarra bekeerde zich noodgedwongen weer  tot het rooms-katholicisme en werd gevangene aan het hof maar keerde, nadat hij in 1576 was ontsnapt, tot het calvinisme terug.

* Opnieuw brak een binnenlandse godsdienstoorlog uit die deel uitmaakte van de tientallen jaren durende reeks katholiek-protestantse (hugenoten-) oorlogen.

* Hendrik werd in 1593 Hendrik IV én koning van Frankrijk. Dankzij hem kwam er het ‘Edict van Nantes’. Daardoor kregen de protestantse hugenoten weer wat godsdienstvrijheid. Niet lang echter…  

(gelezen en bewerkt in/uit Historiek en Wikipedia – rood voor meer)

DE BERLIJNSE MUUR

In de deze tijden van haast onbeperkte mogelijkheden is het vaak droevig om vast te stellen hoe weinig wij weten van onszelf, van onze afkomst, kortom van onze geschiedenis.

Geschiedenis is blijkbaar een zwak punt voor vele lezers. Toch waagden pakweg 500 moedigen zich nog aan ‘de Beeldenstorm’ en de atoombommen op Japan.

Naast de Beeldenstorm is bv. ook ‘de Berlijnse Muur’ een stuk van onze geschiedenis… Maar lees zeker ook dichtbij de Slag der Zilveren Helmen in Halen met een relaas uit de eerste hand.

DE MUUR VAN BERLIJN

Occupied_Germany_and_Berlin***  In de nacht van 12 op 13 augustus 1961 werd begonnen met de bouw van de Berlijnse Muur.

In een paar weken tijd werd een betonnen, 45,3 kilometer lange hindernis opgebouwd tussen Oost- en West-Berlijn. Waarom eigenlijk?

* Na het einde van W.O. II werd het verliezende Duitsland door de winnaars opgedeeld in vier bezettingszones.

* De Sovjet Unie (Rusland en Co), de VS, het UK en Frankrijk kregen elk een deel van het land toegewezen. Dat gebeurde ook met Berlijn, de voormalige hoofdstad die nu in de Sovjetzone lag.

* Deze periode luidde het begin van de Koude Oorlog in, een periode van spanningen tussen het Westen en de communistische wereld van de Sovjets.

* 23 mei 1949 werd de westelijke zone van Duitsland de Bondsrepubliek Duitsland (BRD), op 7 oktober 1949 werd de Duitse Democratische Republiek (DDR) uitgeroepen op het grondgebied van de Sovjetzone.

330px-Berlin_Wall_1961-11-20* Voor de Muur er kwam, vluchtten al meer dan 2,5 miljoen mensen van Oost naar West. Nu de Muur helemaal dichtgemetseld was, daalde dat aantal fors.

* Families werden van de ene dag op de andere genadeloos van elkaar gescheiden. Vluchtpogingen van Oost naar West bleven evenwel legio. Zeker 138 vluchtelingen, mogelijk meer, werden ongenadig afgeknald als in een strooppartij.

* Een onhoudbare en verder ontoelaatbare toestand, vond ook de Russische president Gorbatsjov. Door zijn glasnost- en perestroika-politiek kwam er na 48 jaar eindelijk een einde aan die onmenselijke toestanden.

* De Berlijnse Muur viel op 9 november 1989. Mijn vrouw kon zich geen mooiere 44ste verjaardag wensen. Later werden ook de beide Duitslanden herenigd. Duitsland werd opnieuw Duitsland. Morgen meer …

*** Meer weten? Wikipedia raadplegen …

RARE JONGENS, DIE ROMEINSE KEIZERS

In Rome, de hoofdstad van de toenmalige westerse wereld, waren de zomers even heet als nu. Toch werd er geleefd alsof het de normaalste zaak van de wereld was. De keizers, de heersers van toen, lieten zich daarbij niet onbetuigd.

4076106568_282ac9a74f* Gaius Seutonius Tranquillus beschreef in het begin van de tweede eeuw na Christus de levens van twaalf keizers : van de ons alom bekende Julius Caesar tot en met de bij ons minder bekende Domitianus. ‘De Vitae Caesarium’ heet het boek of ‘Over de levens van de Keizers’.

* Als biograaf richtte Seutonius al zijn aandacht op de keizer en zijn onmiddellijke omgeving. Daarbij verlevendigde hij zijn beschrijving van het leven en de persoonlijkheid van de keizer met smakelijke anekdotes, pikante details en bizarre verhalen.

* De biografieën van de keizers waren in de middeleeuwen erg populair en vormden in onze moderne tijden nog vaak een geliefde bron voor films over het antieke Rome. Een paar uittreksels:

* Caesar droeg vaak een lauwerkrans … om zijn kaalheid te verbergen. Zijn opvolger Augustus liet al zijn portretten retoucheren. Caligula wou zijn paard benoemen tot consul. Nero stak Rome in brand (?) en vermoordde zijn stiefbroer, zijn leraar, zijn moeder en zijn zwangere vrouw. Tiberius zwom in een zwembad vol … jonge jongens.

index 1 images2

* Daan  den Hengst, een Amsterdams oud-hoogleraar Latijn, vertaalde deze verhalen in het Nederlands (Athenaeum Polak & Van Gennep 2010). Echt iets voor Historie-fanaten.

VANDAAG IS HET PI-DAG

Pi of π, je werd er wellicht voor het eerst mee geconfronteerd toen je de oppervlakte van een cirkel leerde berekenen. Sindsdien liet het Griekse pi-teken je niet meer (of helemaal) los. Alleszins prettig voor de wiskundigen onder ons.

index* Op pi-dag, 14 maart, wordt wereldwijd op verschillende wiskundeafdelingen van universiteiten feest gevierd. Pi-dag wordt op 14 maart gevierd, omdat in de Amerikaanse schrijfwijze voor data 14 maart geschreven wordt als 3/14 en de driecijferige benadering voor pi 3,14 is.

* De dag wordt op verschillende manieren gevierd. Sommigen staan stil bij de rol die π in hun leven gespeeld heeft en proberen zich een wereld zonder π voor te stellen. De viering begint gewoonlijk om 13:59 uur (1:59 PM), omdat de zescijferige benadering van π 3,14159 is. Mensen die de 24-uurs klokindeling gebruiken handhaven een ander begin: 1:59 of 15:09.

* Beweerd wordt dat 14 maart 1592 om 6:53 en 58 seconden het ultieme π-moment was , omdat dit 3/14/1592 6:53:58 de Amerikaanse schrijfwijze voor data is. Dit komt overeen met de eerste 12 cijfers van π (3,14159265358). Dit moment ging hoogstwaarschijnlijk voorbij zonder dat iemand het in de gaten had, aangezien de meeste mensen toen geen idee hadden van wat π was. Amerika was toen precies 100 jaar geleden ontdekt (Columbus 1492).

* Op verschillende scholen in Amerika wordt π-dag zelfs gevierd. Er wordt bv. een taart uitgedeeld (een pie).  In België en Nederland echter kent (bijna) niemand de π-dag. In Amerika daarentegen is het een regelrechte feestdag.

1 2