DE TELESCOOP

Toen de telescoop in de 17e eeuw werd uitgevonden was het onderscheid tussen een verrekijker en een telescoop nog vaag. De uitvinding ervan veranderde onze blik in de verte voorgoed.

* De telescoop is naar alle waarschijnlijkheid een Nederlandse uitvinding. Als uitvinders worden vaak de Middelburgse brillenmakers Zacharias Janssen en Hans Lipperhey genoemd.

* Lipperhey diende in 1608 een octrooiaanvraag in voor een ‘buyse waarmede men verre kan sien’ Hij kreeg echter geen patent omdat het instrument té eenvoudig na te bouwen was. Lipperhey werd wel de eerste die het instrument praktisch bruikbaar maakte en… aan de man wist te brengen.

* Lipperhey toonde zijn vinding ook aan prins Maurits van Oranje. Die zag meteen de militaire waarde van deze kijkbuis in. Tijdens een demonstratie van de telescoop op het Binnenhof kon hij vanuit Den Haag zelfs de kerkklok van Delft aflezen.

* Van Oranje was erg enthousiast en liet de nieuwe vinding direct zien aan zijn aartsvijand Ambrogio Spinola, die in Nederland was omwille de onderhandelingen voor wat later het Twaalfjarig bestand zou heten. “Vanaf nu zal ik niet meer veilig zijn, want jullie kunnen me nu van veraf zien!”, orakelde Spinoza.

* Anderen claimden ook spoedig deze nuttige uitvinding.Toch zorgde Lipperhey ervoor dat de telescoop een snelle opmars maakte en zich verspreidde over Europa.

Galileo Galilei

* Het nieuws over de verrekijker kwam in 1609 terecht bij de Italiaanse wis- en natuurkundige Galileo Galilei. Galilei verbeterde de verrekijker en maakte er een sterrenkijker van.

* Meteen zag hij dingen die nooit eerder waren waargenomen: donkere vlekken op de zon, bergen en kraters op de maan en de ontelbare hoeveelheid sterren van de Melkweg.

* Hij publiceerde zijn bevindingen in 1610 in zijn werk Sidereus Nuncius (boodschapper van de sterren). Zijn ontdekkingen stonden haaks op de wetenschappelijke ideeën van die tijd. Het begin van de moderne astronomie.

 

* Ook Isaac Newton maakte rond 1670 een sterk verbeterde versie van de sterrenkijker. Met een kortere buis verkreeg hij nog een veel scherper beeld.

* Tot op de dag van vandaag kijken we verder dan onze neus lang is. En weten we dat de aarde geen onderdeel is van een klein en statisch universum, maar deel uitmaakt van een oneindig groot geheel.