Nederlandse slavenhandel …

Vandaag 1 juli vindt in Nederland het jaarlijks Keti-Koti feest plaats. Er wordt gevierd en herdacht dat Nederland op 1 juli 1863 ‘de slavernij’ afschafte.

De naam komt uit het Surinaams en betekent ‘ketenen gebroken’. In Suriname heet deze dag officieel ‘Dag der Vrijheden’, maar wordt informeel ‘kettingsnijden’ genoemd. Sinds 2002 wordt Keti-Koti ook in Nederland gevierd.

*** Vandaag 1 juli, de dag van het Keti-Koti feest , dragen de vrouwen gekleurde kleren en er wordt tot diep in de nacht gefeest.

Nederlandse slavenhandel

* Vanaf 1635 besloot de WIC (West Indische Compagnie) ook deel te nemen aan de slavenhandel, waarin o.a. de Engelsen en Spanjaarden al actief in waren.

* Schepen voeren vanaf Europa naar Afrika, kochten daar slaven en voeren door naar Amerika, waar ze de ongelukkigen met grote winst verkochten. Het welbekende ‘driehoeksmodel’.

*** Voor de WIC was Suriname – met zijn opkomende plantages waar geen arbeidskrachten voor te vinden waren – een ideale afzetmarkt.

* Aanvankelijk ging het om kleine aantallen slaven, maar in de loop van de 17e en 18e eeuw verschenen er meer plantages, waardoor het totaal aantal slaven in Suriname groeide tot boven de 50.000.

* De grote hoeveelheden slaven waren moeilijk in bedwang te houden. Vele slaven vluchtten het ‘ondoordringbare’ oerwoud in en stichtten daar kleine gemeenschappen. Regelmatig voerden deze marrons (of bosnegers) aanvallen uit op de plantages, waar ze grote paniek zaaiden.

*** In totaal zijn er tussen 1500 en 1850 rond de tien miljoen slaven uit Afrika weggevoerd door verschillende Europese landen.

** De Republiek was verantwoordelijk voor zo’n 5% van dit enorme aantal. Uit onderzoek dat in 2019 werd gepubliceerd bleek dat in de achttiende eeuw zo’n 5% van de economie van de Republiek gebaseerd was op slavenhandel.

Afschaffing Nederlandse slavenhandel

* Aan het begin van de 18e eeuw ontstonden er in Groot-Brittannië bewegingen die zich tegen de slavernij en slavenhandel verzetten. De abolitionisten slaagden erin de slavenhandel in 1806 af te schaffen, maar de slavernij ging nog lang door. Engeland schafte de slavernij in 1834 af, Nederland pas in 1863.

Vrijheid ? … onder voorwaarden

* De afschaffing van slavernij liep in Nederland niet van een leien dakje. Veel slavenhandelaren vreesden een faillissement  en kregen daarom van de staat 300 gulden per slaaf uitgekeerd. Dit geld kwam uit de bezittingen die Nederland had in Nederlands-Indië.

Daarnaast moesten de slaven nog 10 jaar verplicht werken op de plantages tegen hongerlonen.

In 1963 werd  in Paramaribo een standbeeld van 100 jaar Keti-Koti onthuld. Het standbeeld werd het populairste beeld van Paramaribo en is een afbeelding van Kwakoe.

* Kwakoe betekent woensdag in het Surinaams en verwijst naar woensdag 1 juli 1863. Veel Surinamers die op een woensdag geboren zijn dragen deze naam als verwijzing naar de afschaffing van de slavernij.

* Sinds 1975 wordt in Amsterdam het jaarlijkse Kwakoe Zomer Festival georganiseerd. Dit festival trekt voornamelijk Surinaamse, Antilliaanse en Afrikaanse bezoekers.

* Dit festival houdt direct verband met Keti-Koti. In 2008 werd de organisatie van het festival echter failliet verklaard. Daarna werd een doorstart gemaakt als  Kwakoe Summer Festival.

foto – Het Nationaal Monument Slavernijverleden in het Amsterdamse Oosterpark. Arthena [CC BY-SA 4.0] via Wikimedia Commons

Keti-Koti

 * Keti-Koti wordt sinds 2002 ook in de grote steden van Nederland gevierd, vanaf 2009 ook in Noord-Nederland. Er vinden optochten plaats in Surinaamse klederdracht en er zijn kraampjes met Surinaams eten.

** Op 30 juni vinden er herdenkingen plaats bij monumenten die naar het slavernijverleden verwijzen.

Nationale feestdag?

Nadat in 2021 Juneteenth in de VS een nationale feestdag werd, spraken veel mensen in Nederland de hoop uit dat het Nederlandse Keti-Koti snel zou volgen.

* Een petitie van radiozender FunX die opriep om van Keti-Koti een nationale feestdag te maken, werd tienduizenden keren ondertekend. Maaaarrrr … tegelijk bleek dat veel werkgevers en werknemers niet zitten te wachten op nóg een dag vrij. Niet dus.

– met dank aan … *Geschiedenis Magazine partner van IsGeschiedenis*

The white cliffs of dover

Zowat iedereen met een beetje besef van WO II kent het , ‘The white cliffs of Dover’ , gezongen door Vera Lynn.

Lynn was het mooie beeld van deze vuile oorlog. Vera Lynn bleef en blijft wellicht ook nog een tijdje wereldberoemd met haar anti- oorlogsongs die niet alleen de soldaten, maar ook de burgers moed gaven in deze donkere jaren van de moderne geschiedenis.

Vera Lynn overleed in 2020 jaar in de gezegende leeftijd van 103 jaar. The white cliffs of Dover doen daar nog wat jaartjes bovenop … Lees maar.

IJzeren Gordijn doorgeknipt

Op 27 juni 1989 , vandaag 33 jaar geleden – maar wellicht nog vrij fris in het geheugen van vele lezers – knipten de ministers van Buitenlandse Zaken van Hongarije en Oostenrijk het IJzeren Gordijn door.

* Deze gebeurtenis was vooral symbolisch, want op 2 mei van datzelfde jaar waren de eerste grensversperringen al ontmanteld.

* Het IJzeren Gordijn was een scheidingslijn tussen het communistische Oostblok en het kapitalistische Westen.

* De grens ontstond kort na de Tweede Wereldoorlog , en was een uitbreiding van de opdeling van Berlijn in een Oost – en een Westblok , en werd hét symbool van de Koude Oorlog die daar op volgde. In Hongarije kwam de eerste scheur in de grens.

Stukje van het IJzeren Gordijn

* Hongarije was in de jaren ’80 van vorige eeuw de meest liberale staat van het Warschaupact, een militair bondgenootschap van communistische landen in Oost-Europa.

* In 1988 werd er al openlijk gesproken over een terugkeer van een meerpartijenstelstel en werden enkele oude politieke partijen opnieuw opgericht.

* Een jaar later werden de geëxecuteerde leiders van de opstand van 1956, onder wie premier Imre Nagy en militair leider Pál Maléter, openlijk in ere hersteld.

* De herbegrafenis van deze leiders op 16 juni werd door vele Hongaren bijgewoond en liep uit op een vernedering van de communistische partij.

* De zaak kwam in een stroomversnelling. Begin juli 1989 overleed de voormalige Hongaarse leider János Kádár en nog diezelfde maand bracht George Bush als eerste Amerikaanse president een bezoek aan Hongarije.

* Onder Kádár waren er al enkele kleine hervormingen doorgevoerd. Het land ging zich politiek gezien steeds meer richten op het Westen.

* Op 2 mei 1989 werden de eerste grensversperringen ontmanteld en op 27 juni 1989 knipten de ministers van Buitenlandse Zaken van Hongarije en Oostenrijk het IJzeren Gordijn door.

* Dit was niet alleen een historisch moment voor Hongarije, maar voor heel Europa. Vanaf dat moment probeerden DDR-burgers die op vakantie gingen naar Hongarije bijvoorbeeld massaal naar West-Duitsland te reizen.

* De dreigende leegloop van Oost-Duitsland zorgde ervoor dat de DDR-leiders later dat jaar (9 november ’89) besloten de Berlijnse Muur te openen.

** In ‘Historiek’ meer artikelen over de Koude Oorlog

Pestdokters en vogelmaskers

Dokters ten tijde van de pestepidemieën droegen vaak vogelmaskers. Sommige mensen krijgen er nog altijd een huiveringwekkend gevoel van. Het verhaal achter deze maskers ? Lees maar.

* De vogelmaskers worden vaak geassocieerd met de uitbraak van de Zwarte Dood in de 14e eeuw. Pech,want pestmaskers bestonden toen nog niet. Het masker komt uit de 17e eeuw.

* De Zwarte Dood uit de middeleeuwen was niet de laatste, wel één van de vele pestepidemies die de wereldbevolking geteisterd heeft. Eeuwenlang kwam de ziekte regelmatig terug.

* Het feit dat de ziekte extreem dodelijk was, maakte de angst voor besmetting enorm. De dokters wilden daarom de beste kleding die hen van top tot teen tegen de ziekte kon beschermen.

* De uitvinding van het vogelmasker wordt meestal toegeschreven aan de Franse dokter Charles de Lorme. Aan het begin van de 17e eeuw was die vaste dokter van enkele Europese adellijke families (o.a.de Medici in Italië).

* Het masker werd ontwikkeld om zich te wapenen tegen‘miasma’. Miasma was voor de middeleeuwer giftige lucht die niet alleen ziektes als de pest kon veroorzaken, maar ook de gemoedstoestand van mensen kon aantasten.

* In het vogelmasker van de snaveldokters konden parfumachtige kruiden worden gestopt om het miasma tegen te gaan. Soms wel 55 .

* Het gehele lichaam moest trouwens bedekt blijven. Daarom droegen de dokters vaak lange gewaden, brillen, hoeden en dichte schoenen. Ook hadden ze altijd een stok bij zich om zieke patiënten op afstand te houden tijdens het onderzoek.

* De outfits werden vooral op het vasteland gemaakt. Italië was een voorbeeld. In Venetië is de ‘pestdokter’ een veelgebruikte figuur bij carnavalstoeten. In Engeland helemaal niet.

* De beroemde vogelmaskers spreken tegenwoordig nog steeds tot de verbeelding. In veel gevallen roepen ze bij mensen huiveringwekkende gevoelens op, omdat het masker geassocieerd wordt met dè vreselijke ziekte.

* In Italië wordt het masker ook als vorm van entertainment gebruikt. In Venetië is de ‘pestdokter’ een veelgebruikte outfit tijdens de jaarlijkse carnavalsoptochten. De vogelmaskers vinden dan gretig aftrek.

(gelezen in en bewerkt uit ‘IsGeschiedenis’ – gratis prent)

KOGEL EN PLUIM EVEN SNEL

Galileo Galilei stelde vast dat ieder voorwerp met dezelfde snelheid en dezelfde versnelling naar beneden valt.

** Hij beweerde dat een kanonskogel en een pluim, wanneer men ze op hetzelfde moment en van dezelfde hoogte laat vallen, gelijktijdig de grond zullen raken, tenminste  wanneer dit in een luchtledige ruimte gebeurt (het is alleen de weerstand van de lucht die de pluim vertraagt).

* Hij kon deze bewering echter niet aantonen. Nu, 4 eeuwen later en met de huidige technische mogelijkheden, is het niet zo moeilijk om zijn bewering te demonstreren.

* Zie filmpje … (met dank aan Fons Lauwers in … Oudentoren)

 Paus Leo IX

** Paus Leo IX , geboren op 21 juni 1002 onder de naam ‘Bruno van Egisheim en Dagsburg’ staat bekend als een hervormingsgezinde paus. Hij probeerde de Kerk om te vormen tot een machtig instituut.

* Hij voerde het celibaat opnieuw in en probeerde eigenhandig de Noormannen te verdrijven uit Italië. De Kerk had in die tijd ook een eigen leger.

* In 1054 ging hij echter te ver met zijn machtsambities en veroorzaakte het Grote Schisma binnen de christelijke gemeenschap. Bruno weigerde nl. de prestigieuze positie  te accepteren zonder gekozen te zijn door de clerus en het volk van Rome.

* Pas op 12 februari 1049, hij was toen 46, arriveerde hij in het Vaticaan en nam hij de naam ‘Paus Leo IX’ aan. Leo werd bekend als een hervormingsgezinde paus, die van de kerk een machtig instituut wilde maken.

* Zo vormde hij het college van kardinalen om tot een krachtig bestuursapparaat en organiseerde hij door heel Europa verscheidene concilies en synodes om de eenheid van het geloof te bevorderen.

** Tevens probeerde hij Italië met geweld te bevrijden van de Noormannen, maar in 1053 werd het Pauselijke leger verslagen bij de ‘slag om Civitate’ en werd Leo zelfs enige tijd gevangen gezet.

* Het dieptepunt van zijn pausschap zou Leo IX echter pas een jaar later bereiken. In 1054 stuurde hij namelijk een brief naar Michael Caerularius, de patriarch van Constantinopel, waarin hij benadrukte dat de paus het enige centrale gezag binnen de kerk was.

* Hij deed dit onder meer met een verwijzing naar de ‘Donatio Constantini’, een document waarvan later bleek dat het een vervalsing was.

* De patriarch wees de theorie van de pauselijke superioriteit echter af, met als gevolg een breuk binnen de christelijke Kerk die later bekend werd als het ‘Grote Schisma’. Paus Leo IX overleed nog datzelfde jaar, op 18 april 1054, even voor zijn 52ste verjaardag.

Waar het mis ging …

* In 381 bepaalde de Synode van Constantinopel over het leerstuk van de goddelijke drie-eenheid, dat ‘de Geest alleen voortkomt uit de Vader’.

* Maar vanaf de zesde eeuw begonnen gemeenten in het voormalige West-Romeinse Rijk (dat in 476 ten onder ging) het zogeheten filoque: de Heilige Geest zou voortkomen uit God de Vader én God de Zoon.

* In de elfde eeuw verhief de Rooms-Katholieke Kerk het filioque tot officiële leer, tot groot ongenoegen van de kerken in Byzantium (het Oost-Romeinse Rijk, dat tot 1453 heeft bestaan).

* Andere meningsverschillen waren zendelingen uit het Westen, die in Byzantium actief waren. Verder hadden in het zuiden van Italië geestelijken van Griekse en Latijnse komaf onderlinge conflicten.

* Geestelijke leiders in Constantinopel erkenden Rome vaak niet als gezaghebbend centrum van de kerk. De paus, zo vonden zij, was geen kerkelijke oppergod. In 1054 ging het helemaal mis. Voor de Kerk en … voor de paus. Hij moest nog 52 worden toen hij … overleed.

Langste dag van 2022

Wanneer hebben we de langste dag van het jaar? We vroegen het aan weerman Frank Deboosere. Vandaag, zo bleek.

* De langste dag van het jaar valt bij het begin van de astronomische zomer. De zon staat dan het hoogst aan de hemel. In ons land is dat deze eeuw altijd 20 of 21 juni. (nu drukken op rood…)

* Het begin van de astronomische zomer (zomersolstitium) is het moment waarop de zon loodrecht invalt op de Kreeftskeerkring (23°26′ noorderbreedte).

* In de astronomie kunnen we dat moment heel precies bepalen (makkelijk tot op de minuut, zelfs tot op een fractie van een seconde).

*** In 2022 begint de astronomische zomer in België op 21 juni om 11u14 uur lokale tijd (zomertijd).
En dus is 21 juni 2022 in België de langste dag van het jaar 2022.

Stilaan gaan we weer de andere kant op waarbij de dagen het met minder licht moeten doen en de nachten almaar donkerder worden. Maar dat is nog niet voor morgen.

de ‘toevallige’ ontdekker

– De ‘toevallige’ ontdekker van het enorme continent… Amerika –    

Christoffel Columbus…Het was 12 oktober 1492 toen hij voet aan wal zette in … Indië. Dacht hij althans. Maar dat was helemaal niet zo.

* Zonder het echt te beseffen, haalde Columbus de hele aardrijkskunde én geschiedenis van toen overhoop… door de ontdekking van een onbekend, maar immens groot continent … Amerika , zoals het na Columbus zou genoemd worden naar zijn echte ontdekker, Amerigo Vespucci.

Christopher Columbus portrait from Salvadoran money* Vooraleer hij het plan opvatte om op zoek te gaan naar een kortere zeeroute naar Azië nam Columbus vanuit zijn geboortestad Genua aan verscheidene handelsreizen deel. Kwestie van de stiel te leren.

* Columbus was er van overtuigd dat de aarde rond was. In die dagen was dat nog geen evidentie. Door een nieuwe zeeroute , pal westwaarts , te varen, zou hij beslist in Azië belanden.

* Cipangu (huidig Japan) lag slechts 3 500 km ver, rekende hij verkeerd uit. In werkelijkheid waren er dat bijna 20 000, een zeereis van zeker 85 dagen. Gezien de toenmalige navigatietechnieken en bevoorrading volstrekt onverantwoord. Maar soit, Columbus geloofde in zijn eigen rekensommetje. Nu nog een sponsor vinden.

* Na een schipbreuk tijdens een handelsvaart voor de kust van Portugal, kwam hij bij de koning terecht. Die wees hem door. Aan het Spaanse hof van Albrecht en Isabella had men wel oren naar zijn plannen. De koning had veruit de meeste belangstelling had voor de fortuinen die Columbus hem voorspiegelde.

* Columbus kreeg een opdracht en vaarde uit van op de Canarische Eilanden met 3 boten: de ‘Nina’, de ‘Pinta’ en de ‘Santa Maria’. U allen welbekend van de lessen geschiedenis op school.

images (5)boten* Columbus mocht echt van geluk spreken dat zijn theorie van ‘de oceaanzee’ niet klopte en dat er wel degelijk land, zelfs een immens continent lag tussen Europa en Azië. Al geloofde hij het zelf niet.

* 12 oktober 1492 dacht Columbus dat India voor zijn voeten lag , maar van een rijke Aziatische beschaving was geen sprake. De inboorlingen waren wild, liepen haast naakt rond en spraken een taaltje dat niemand verstond.

* San Salvador doopte hij de plaats waar hij geland was. Dagen later vielen de eerste doden omwille van de ziektekiemen die de Spanjaarden meebrachten en (ongewild) kwistig verspreidden.

* Columbus voer verder en bereikte Cubanacan (Cuba). Dat taaltje interesseerde hem meer, omwille van die ‘Kan’ aan het einde. Kan’s waren grote heersers in Azië. Toen ook dat niet bleek, ontdekte Columbus ongewild ook nog Haïti (Hispaniola).

* In de lente van 1493 keerde hij terug naar Spanje , deed zijn relaas bij de koning en werd uitbundig ontvangen.

* In het najaar van datzelfde 1493 zette Columbus opnieuw koers naar ‘zijn Azië’. Want hij bleef er nog steeds van overtuigd dat hij in Azië was geweest.

* Aan boord van de 17-koppige vloot waren nu ook 1 200 avonturiers die best een nieuw leven in die verre wereld wilden wagen. Onbewust werden zij de eerste Spaanse kolonisten van Haïti.

*** Dat Columbus zijn eerste twee tochten baseerde op onjuiste berekeningen en Midden-Amerika ’per ongeluk’ ontdekte, maakt zijn prestaties niet minder groot.

amerigo-vespucci-9517978-1-402* De man die jaren na hem Amerika echt zou ‘ontdekken’ was Amerigo Vespucci, een Italiaan uit Florence.

* De brieven die Vespucci schreef over zijn belevenissen en bevindingen onderweg zorgden er in Europa voor dat algemeen aanvaard werd dat de pas ontdekte wereld niet Indië of zomaar een eilandje was, maar een heel nieuw werelddeel, Terra Nova of de ‘Nieuwe Wereld’.

* De Duitse cartograaf Martin Waldseemüller was zo onder de indruk van Vespucci’s beschrijvingen dat hij in 1507 het ontdekte land Amerika noemde, naar Amerigo Vespucci.

* In 1538 werd op een landkaart van onze eigenste cartograaf Mercator de naam Terri Americi’ gebruikt om zowel Noord- als Zuid-Amerika aan te duiden. Maar die naam geraakte nooit echt ingeburgerd. Noord en Zuid werden twee werelden, gescheiden door  een vrij dunne reep land dat men later Midden Amerika zou heten.

* Wat na de ontdekking van Amerika zou gebeuren, had liever niet plaatsgevonden. Grote delen van Afrika werden zowat ‘ontvolkt’ door gewetenloze slavenhandelaars , waarbij ook onze noorderburen zeker niet vrijuit gingen.

* De gevolgen ervan zijn haast nog dagelijkse kost in de nieuwsberichten vanuit de VS . Nog steeds behandelt men daar de verre nazaten van de slaven van destijds als minderwaardige burgers. Een regelrechte schande voor wat zich de hele echt beschaafde wereld noemt. Ondanks Black Lives Matter.

Léon Degrelle (1906-1994)

De Belgische politicus Léon Degrelle werd op 15 juni 1906 geboren in Bouillon als zoon van een bierbrouwer en politicus. In de dertiger jaren richtte hij de Rex-beweging op, die later zou uitgroeien tot de fascistische Rex-partij.

* Degrelle wou de “Nieuwe Orde” in België tot stand brengen. Tijdens de verkiezingen van 1936 behaalde de Rex-partij ruim tien procent van de stemmen, waardoor ze 21 zetels in het parlement bemachtigde.

* Degrelle kon zijn toehoorders met duidelijke taal en grote gebaren in vervoering brengen. Dit verkiezingssucces was bijna volledig te danken aan de welsprekendheid van de extraverte Degrelle. Het resultaat van 1936 werd echter nooit meer geëvenaard.

* Zijn aanhang slonk in de aanloop naar de oorlog. Degrelle wilde oorspronkelijk een conservatieve, nationalistische katholieke partij vormen, maar hij schoof steeds verder op in de richting van het fascisme.

* Volgens zijn biograaf Bruno Cheyns was Léon Degrelle een narcist, die ten koste van alles succes wilde halen. Zo nodig werd de werkelijkheid vervormd naar een ideaalbeeld: de Walen zouden eigenlijk Germanen zijn…

Duitse inval in België

* Na de Duitse inval in België werd Léon Degrelle gevangen genomen en naar Frankrijk overgebracht. Daar werd hij door de Duitsers bevrijd. Degrelle speelde een belangrijke rol voor de Duitse bezetters. Hij riep de Walen op tot collaboratie.

* In 1941 stond Léon Degrelle aan de basis van het Waals Legioen van de SS. Dit leger vocht met het Duitse leger aan het oostfront.

* Als enige Belg kreeg de collaborateur enkele hoge Duitse onderscheidingen: het Ridderkruis en het Ridderkruis met Eikenloof.

* Na de oorlog vluchtte Degrelle naar Spanje, waar de rechtse dictator Franco ook na de Tweede Wereldoorlog zijn macht had weten te behouden.

* Degrelle werd door het Belgische gerecht bij verstek ter dood veroordeeld. Zijn vader en moeder overleden in gevangenschap. Zijn echtgenote, waarmee hij een moeizame relatie had, werd ook opgesloten. De kinderen werden in een pleeggezin ondergebracht.

* In Spanje ging Degrelle door het leven als Leon Jose de Ramirez Reina en handelde hij in onroerend goed. Bovendien bezat hij een keten van wasserijen en een handelsbedrijf.

* Ook na de oorlog bleef hij het bestaan van de Holocaust ontkennen. In 1992 verschenen zijn memoires. Léon Degrelle overleed op 31 maart 1994 in Malaga. Hij werd 87.

– naar een tekst van  Ruud van Capelleveen in Absolute Figures.nl

1 2 3 28