Napoleon weg uit Moskou (1812)

Op 19 oktober 1812 trok Napoleon Bonaparte zich terug uit Moskou. Niet lang daarvoor hadden zijn troepen de stad ingenomen, maar de Russen staken Moskou in brand.

* Begin september won Napoleon erg nipt de Slag bij Borodino. De slag, die plaatsvond op zo’n honderdtwintig kilometer ten westen van Moskou, ging de geschiedenisboeken in als één van de keerpunten van de Napoleontische oorlog van 1812.

* Een week na zijn overwinning bij Borodino trok Napoleon met zijn leger Moskou binnen. Velen verwachtten dat er vredesonderhandelingen zouden beginnen. Het liep echter anders.

* De Moskouse graaf Fjodor Vasiljevitsj Rostopsjin (1763-1828) gaf bevel alles te vernietigen wat de Fransen van nut kon zijn en al het wapentuig mee te nemen. Vervolgens staken de Russen Moskou in brand.

* Het leger van Napoleon kreeg het hierdoor zwaar te verduren. Door de brand gingen immers alle voedselvoorraden en pakhuizen in vlammen op. De Fransen zagen de noodzaak in om zich snel terug te trekken.

* Tijdens de terugtocht kwamen veel manschappen van Napoleon om het leven. De meeste van honger, dorst en ziekten. Van de ruim 700.000 soldaten die Rusland aanvielen, overleefden er uiteindelijk slechts 18.000 tot 22.000.

* Op 18 december 1812 , twee lange en koude maanden later, eindigde de tocht naar Rusland. De beroemde Slag bij Borodino en de brand van Moskou worden nog steeds genoemd als de keerpunten in de Napoleontische oorlogenreeks.

Lees zeker ook: ‘Wat een karakter tonen die barbaren!’

  • gelezen en bewerkt vanuit  Historiek

***  In DE krant is de pyrrusoverwinning van Napoleon bij Borodino al een paar keer aan bod gekomen. Je kan de sfeer van die veldslag ook nog muzikaal opsnuiven via de Ouverture 1812 van ene Pjotr Iljitsj Tsjaikovski. Fragmenten van de Marseillaise en het toenmalige Russische volkslied voeren de strijd aan en op het einde bulderen zelfs de kanonnen. (Clem)

https://historiek.net/ouverture-1812-pjotr-iljitsj-tsjaikovski/71086/

Lee Harvey Oswald

Lee Harvey Oswald  (° 18 oktober 1938 + 24 november 1963) wordt nog steeds nagewezen als de vermoedelijke dader van de moord op president Kennedy van de VS op 22 nov 1963.

* Of de toen 25-jarige Oswald daadwerkelijk schuldig was, is nog steeds een onderwerp van discussie, controverse en complottheorieën.

* Tegen journalisten schreeuwde Oswald na zijn aanhouding: I didn’t shoot anyone en I’m just a patsy (“Ik heb niemand neergeschoten” en “Ik ben slechts een zondebok”).

* Toen hij meteen daarna werd overgebracht naar de lokale gevangenis werd Oswald, voor de draaiende camera van de Amerikaanse televisie, neergeschoten door nachtclubeigenaar Jack Ruby. Miljoenen Amerikanen zagen de moord op Oswald live op het scherm.

* Oswald werd dodelijk getroffen. De kogel doorboorde zijn lever, milt en aorta. In hetzelfde Parklandziekenhuis van Dallas, waar artsen twee dagen eerder hadden gepoogd om president Kennedy te redden, vochten dezelfde artsen nu voor het leven van Oswald. Even vruchteloos als ze dat deden voor de president.

* De nadien opgerichte Commissie Warren wees Oswald als enige dader aan. Deze conclusie werd later van verschillende kanten aangevochten. De onschuld van Oswald werd zelfs ondersteund door tal van critici van het officiële onderzoek.

* Na het lezen van Garrisons’ boek ‘Op het spoor van de moordenaars’ baseerde cineast Oliver Stone zijn geruchtmakende film JFK uit 1991 waarin de vermoedelijke moordenaar(s) van de president moeten gezocht worden in kringen van de CIA. Oswald zelf wordt daarin opgevoerd als geheim agent.

* Documenten waaruit definitief zou blijken of Oswald inderdaad een geheim agent was, zijn echter tot het jaar 2029 officieel staatsgeheim. Nog een beetje geduld dus …

BELZONI VINDT SETI I

De avonturen van ontdekkingsreizigers spreken nog altijd tot de verbeelding. Of het nu gaat om Columbus en zijn ontdekking van de nieuwe wereld, avonturen in de poolgebieden, bizarre reizen met luchtballonnen of ontberingen in de jungle: velen blijven zich aangetrokken voelen tot de ontdekkingen van de reizigers van weleer.

Giovanni Battista Belzoni (1778 – 1823 ) is een van de belangrijkste figuren in het ontdekken van tempels en graven van het Oude Egypte. Hij wordt beschouwd als de algemene voorloper van de egyptologie en dank zij hem kreeg het Oude Egypte enorme bekendheid in het Westen.

* Eer het zo ver was, kon men van Belzoni zeggen dat hij de man was van 12 stielen en 13 ongelukken. In 1812 begon hij zijn omzwervingen vanuit Engeland, en kwam via Spanje en Portugal  in Malta terecht. Daar maakte hij kennis met een afgezant van de pasja van Egypte.

* In Egypte kwam hij Henry Salt tegen. Belzoni (prent – in Turkse kledij van die tijd) werd aangenomen om het kolossale beeld van farao Ramses II uit het zand te graven en het vervolgens te verschepen naar het British Museum.

* In Nubië had de Zwitser Brurckhard immers de tempel van Ramses II in Aboe Simbel ontdekt. De ingang werd echter geblokkeerd door een enorme lading zand die door de eeuwen heen werd opgehoopt door de wind. Belzoni vertrok en op 1 augustus 1817 zag hij het binnenste van de tempel.

* In de Vallei der Koningen vond hij op 18 oktober 1817, vandaag 204 jaar geleden,  het schitterende graf van Seti I. Het graf (foto) kan niet meer bezocht worden, maar wordt nog steeds het Graf van Belzoni genoemd. Seti I (foto) was de tweede farao van de negentiende dynastie en regeerde van 1305 tot 1290 voor Christus.

* En nog was zijn speurwoede niet gekoeld. Het volgende jaar hoopte hij een ingang te vinden in de piramide van Chephren. Volgens Herodotus, de wandelende geschiedschrijver van de oudheid, waren er geen binnenkamers, maar Belzoni vond op 2 maart 1818 toch de interne grafkamer van de farao. Adembenemende dingen waren dat allemaal in zo’n korte tijd.

* In 1819 keerde Belzoni  terug naar Engeland. Maar in 1823 begon hij aan een nieuw Afrikaans avontuur. Hij hoopte de (toen nog legendarische) stad Timboektoe te bereiken.

* Belzoni stierf echter op 3 december in Gwato aan dysenterie. Hij werd 45. Volgens de beruchte ontdekkingsreiziger RF Burton werd hij echter beroofd en vermoord.

* De opgravingen van Belzoni in Egypte worden tot op vandaag nog steeds bekritiseerd. Velen waren terecht gekant tegen zijn overhaaste werk en plunderingen. Maar in de tijdgeest van toen woedde een felle prestigestrijd tussen de Fransen en de Engelsen om de meest aansprekende oude relikwieën aan hun publiek te kunnen tonen. ‘De eerste zijn’ , daar ging het om. (bronnen in diverse media)

WINDSOR CASTLE

De ‘bescheiden’ geschiedenisbijdrage van vandaag sluit aan bij het stukje over Willem de Veroveraar, de stoere Normandiër die mee aan de basis lag van het latere Engeland, zelfs van Groot-Brittannië.

* Het paleiskasteel Windsor Castle (17de eeuwse prent) in het graafschap Berkshire is al meer dan negenhonderd jaar in het bezit van het Britse koninklijke huis.

* Windsor werd in 1070 gebouwd in opdracht van de stoere Normandiër Willem de Veroveraar. De Normandische veroveraar van Engeland, later ook van Schotland, zorgde meteen voor een sterke centrale regering in Engeland.

* Dat het menens was met zijn koningschap bewees hij door de bouw van liefst tachtig kastelen, waaronder Windsor Castle en de Tower Bridge, bouwsels die in de hele wereld bekend zijn.

* De kastelen werden meteen beheerd door vertrouwelingen van Willem en werden tijdens de regeringsperioden van de koningen Hendrik II en III nog fors uitgebreid.

* De vertrouwelingen van Willem vormden de basis voor de latere Engelse adel. Het vaststellen van de belastingaanslagen deed Willem de Veroveraar via het Domesday Book.

* In dit register werd een groot deel van Engeland beschreven. Vooral de eigenaars van onroerend goed werden daarmee bekend. Het boek was zowat een voorloper van het huidige kadaster. Willem was dus zeker niet zomaar een met veel wapens kletterende veroveraar.

* Koning Willem zat nooit stil. Blijven veroveren was zijn dada, Frankrijk zijn grote doel, tot het bittere einde. Willem de Veroveraar overleed op 9 september 1087 in het klooster van St Gervais bij Rouen als gevolg van verwondingen na een val van zijn paard tijdens het beleg van Nantes.

* Edward III richtte Windsor Castle ook in als koninklijke residentie. Queen Victoria  stelde Windsor Castle voor het eerst open voor het publiek. Uiteraard niet alle vertrekken en gebouwen, want de koninklijke familie gebruikt het kasteel nog altijd.

* In een aantal tentoonstellingszalen kan men komen genieten van een deel van de koninklijke kunstcollectie die werken van Leonardo da Vinci, Hans Holbein en andere grootheden bevat. Naast Windsor Castle zijn ook  Buckingham Palace en Balmoral Castle bekende optrekjes van de koninklijke familie.

* Windsor is sinds 1917 ook de naam van de koninklijke familie. King George V veranderde tijdens de Eerste Wereldoorlog de gecompliceerde achternaam Saksen-Coburg en Gotha in het beter Engels-klinkende Windsor.

Mata Hari geëxecuteerd (1917)

Op 15 oktober 1917 werd de Nederlandse danseres Mata Hari iets buiten Parijs door een vuurpeloton geëxecuteerd. Hoogverraad wegens spionage voor de Duitsers was de aanklacht voor het vonnis.

* Geboren in Leeuwarden groeide Margaretha Geertruida Zelle op in een rijke familie. Op haar 19de huwde ze met Rudolph MacLeod, een beroepsofficier uit het Nederlands-Indische leger.

* Daarmee vertrok ze naar Nederlands-Indië. Ze kregen twee kinderen, een jongen en een meisje. In 1902 keerde MG Zelle alleen terug naar Nederland. Even later werd het huwelijk ontbonden.

* Zelle vertrok naar Parijs en werkte er als naaktdanseres. Haar artiestennaam was ‘Mata Hari’, wat Maleis is voor ‘Oog van de dag’. De Nederlandse was erg succesvol. Ze verhuurde zich ook als courtisane (prostituee in betere kringen) en was ook daar erg gewild.

* Voorjaar 1916, in volle WO I, kwam ze in contact met de Duitse inlichtingendienst die haar codenaam H21 gaf. Ze kreeg van de Duitsers een voorschot van 20.000 FF om te spioneren en vertrok met dat geld naar Parijs. Daar werd ze ook door de Franse inlichtingendienst gevraagd om als spionne te werken. Ja dus, want ook die vergoeding was helemaal niet mis.

* Die rol als dubbelspion zou haar echter fataal worden. Zowel de Duitsers als de Fransen wantrouwden haar. Op 13 feb. 1917 werd Mata Hari in Parijs gearresteerd. Nederland diende tevergeefs een gratieverzoek in.

* Na een kort proces werd Mata Hari in 1917 in Frankrijk ter dood veroordeeld. De executie werd op 15 oktober, vandaag 104 jaar geleden, voltrokken. (met dank aan Historiek)

FORD voor de massa

De Amerikaan Henry Ford zorgde ervoor dat de auto niet alleen beschikbaar was voor de elite, maar ook voor de massa. Ford startte in 1902 zijn autofabriek: de ‘Detroit Automobile Company’.

* Dit bedrijf ging al gauw failliet en ook zijn tweede bedrijf – de Henry Ford Company – verging het zo. Met zijn derde bedrijf had hij wel succes. De Ford Motor Company produceerde de T-Ford en dat sloeg wel aan.

* De T-Ford werd in 1908 in massaproductie genomen. Het was voor het eerst dat zoiets gebeurde in autoland.

* Henry Ford ontwikkelde ook de lopende band. Het voorbeeld hiervan zag hij in slachterijen van Chicago : een dikke lijn waarop karkassen vervoerd werden en arbeiders een voor een onderdeel van het karkas afsneden.

* Ford ontwikkelde dit principe voor de auto. Daarvoor  werd hij door velen gezien als de uitvinder van dergelijke wagens. Bij het grote publiek raakte de uitvinding bekend met de komst van de populaire T-Ford.

* Het chassis van de wagen werd met een touw door de fabriek getrokken en onderweg werden de onderdelen op de auto gemonteerd.

  • Een beroemde zin in de autobiografie van Amerikaan over de T-Ford is de volgende: Any customer can have a car painted any colour that he wants so long as it is black (elke klant kan een auto krijgen in de kleur die hij wil, zolang het maar zwart is).

°°° Met behulp van de lopende band slaagde Ford erin iedere 93 minuten een nieuwe auto te produceren.

* Helemaal onbegrijpelijk vonden buitenstaanders het wel dat Henry Ford op een dag de lonen van zijn arbeiders verdubbelde. Werknemers kregen niet meer $2,34 maar $5 per dag uitbetaald. In 1927 rolde de laatste T-Ford van de band. Hij kostte toen $380.

* De Wall Street Journal noemde deze beslissing van de Amerikaanse autofabrikant zelfs een economisch misdrijf.

* Op deze manier versterkte Ford echter de middenklasse, de markt die hij voor ogen had met zijn T-Ford. Dat maakte dat auto’s voor steeds meer mensen uit de middenklasse betaalbaar werden.

* De T-Ford werd in 1927 opgevolgd door de A-Ford met een 4-cilinder, een veel modernere auto die echter veel minder werd verkocht. Ford kreeg concurrentie  van een Chevrolet met … een 6-cilindermotor.

Manneken Pis van Brussel

Niet ver van de Grote Markt staat Manneken Pis. Dit beeldje van een plassend jongetje staat op de hoek van de Stoofstraat (Rue de l’Etuve) en de Eikstraat (Rue de Chênes). Het is een van de meest populaire bezienswaardigheden in Brussel. Manneken-Pis is het symbool van het spottende, ‘zwanzende’ karakter van de Stad Brussel.

* Het jongetje is slechts 58 centimeter hoog, maar wereldberoemd. Het originele beeldje was van steen en werd in 1619 gemaakt door Hiëronymus Duquesnoy, in opdracht van het Brusselse stadsbestuur.

* Het beeldje werd verschillende keren gestolen, onder meer in 1817 door ene Antoine Licas die het aan stukken sloeg. De brokstukken werden teruggevonden en zodoende kon er een afgietsel van het origineel worden gemaakt. Die kopie werd overigens ook enkele keren gestolen, voor het laatst door studenten in de jaren 60 van de vorige eeuw.

* Manneken Pis heeft vaak kleren aan. In totaal worden er meer dan 700 kostuums bewaard in het Museum van de Stad Brussel aan de Grote Markt. Keuze te over dus. Die klerentraditie is al heel oud. In 1698 schonk landvoogd Maximiliaan Emanuel van Beieren als eerste een kostuum voor het beeldje.

* Als een staatshoofd België bezoekt, schenkt die vaak de nationale klederdracht van zijn land in de maat van Manneken Pis. Daarnaast bestaat de kledingkast van het beeldje uit onder meer een Elvis Presley-kostuum, voetbaltenues en de kleren van Mickey Mouse.

* Verder nog plast Manneken Pis bij speciale gelegenheden geen water, maar bier of wijn. In de Stoofstraat zijn kopieën van Manneken Pis in alle soorten en maten te koop.     -druk rood voor meer-

Sint Franciscus sprak met de dieren

Op de nipper geven we onze lezers nog mee dat het vandaag 4 oktober dierendag is/was. Het is ook de gedenkdag van Sint Franciscus van Assisi, de heilige die volgens de legenden met dieren kon praten.

De San-Francesco-kerk in Assisi werd in de 13de eeuw op het graf van de heilige Franciscus gebouwd.

* De allereerste dierendag vond plaats op 4 oktober 1930. 4 oktober is ook de gedenkdag is van Sint Franciscus van Assisi. De heilige die bekend staat om zijn grote respect voor al het leven en dat van dieren in het bijzonder. Wat was Franciscus voor iemand en waarom werd hij heilig verklaard?

* Giovanni Francesco Bernardone komt ter wereld in 1182 in Assisi in Umbrië. Zijn vader is een rijke lakenkoopman. Omdat zijn vader veel handel drijft in Frankrijk noemt hij zijn zoon Francesco – Fransmannetje.

* Francesco is een levenslustige jongen. Hij heeft hij de ambitie om ridder te worden. Wanneer er oorlog uitbreekt tussen Assisi en Perugia trekt hij ten strijde. Tijdens deze strijdt wordt Francesco gevangen genomen.  Ziek en verzwakt keert hij één jaar later terug naar zijn geboortestad.

* De oorlog, zijn gevangenschap en het contact met armen en zieken verandert het leven van Francesco. Hij besluit zijn leven in rijkdom vaarwel te zeggen en afstand te doen van al zijn aardse bezittingen.

* Hij neemt zijn intrek in het klooster bij de San-Damianokerk in Assisi. Franciscus’ leven staat vanaf dat moment in dienst van God.

* Na twee jaar verblijf in het klooster, begint Franciscus in de omgeving te preken.  Hij noemt alle levende wezens zijn broeders en zusters. Hoewel er spot wordt gedreven met zijn dierenliefde, zijn er ook velen die hem bewonderen om zijn compassie.

* Franciscus verzamelt al snel verscheidene volgelingen om zich heen. Uiteindelijk richt Franciscus de kloosterorde Franciscanen op. In 1217 wordt deze orde officieel erkend door Paus Honorius III.

* Franciscus kon met dieren praten. Zo hield hij een preek voor een groep vogels. In plaats van weg te vliegen, luisteren ze aandachtig naar zijn redevoering.

* Nog beroemder is de legende over een wolf, die de inwoners van het dorp Gubbio voortdurend aanvalt. Franciscus gaat het gesprek aan met de wolf en laat hem beloven, dat hij geen mensen meer zal aanvallen.

* In ruil hiervoor zullen de bewoners van Gubbio hem iedere dag te eten geven. De wolf gaat akkoord met Franciscus’ voorstel en de wolf en de dorpelingen leven voortaan in vrede met elkaar.

* Enkele jaren voor zijn dood trekt Franciscus zich terug in een klooster in Alvernia. Hier krijgt hij in 1224 de wondtekens van Christus op zijn lichaam. Hij is dan al enige tijd ziek, reumatisch en zo goed als blind.

* Franciscus sterft op 3 oktober 1226, 44 jaar oud. Na zijn dood wordt het lichaam van Franciscus in een processie door de stad gevoerd.  Nog geen twee jaar later, op 17 juli 1228, verklaart paus Gregorius IX Franciscus hem ongewoon snel heilig.

* Franciscus’ manier van leven stond symbool voor een verandering in de godsdienstbeleving in de Middeleeuwen. Jezus’ menselijkheid kwam in deze periode steeds meer in de belangstelling te staan.

* De manier waarop Franciscus preekte, sprak veel mensen aan en de verhalen over de wonderen die Franciscus verrichte tijdens zijn leven deden overal de ronde.

* Met de heiligverklaring van Sint Franciscus gaf de paus gehoor aan de roep van het volk. Daarnaast was Sint Franciscus goed voor het imago van de katholieke kerk, die in deze periode van alle kanten onder druk stond.

* Met de heiligverklaring geeft de paus aan de franciscaanse theoloog Bonaventura de opdracht tot het schrijven van het officiële heiligenleven van Sint Franciscus. Het lezen van andere levensbeschrijvingen werd verboden.

* Op Franciscus’ graf in Assisi werd de San-Francesco-kerk gebouwd. Zeer in tegenspraak met Franciscus’ manier van leven werd deze kerk overdadig versierd met afbeeldingen uit zijn leven door de beste Italiaanse kunstenaars van die tijd.

* Sint Franciscus werd de hoofdpatroon van Italië en verschillende Italiaanse steden. Daarnaast is hij uiteraard patroon van de Franciscanen. En daar kwamen werelddierendag en sinds 1979 ook beschermer van het milieu en alle dieren bij.

1 2 3 27