Bobby Fischer bezeten schaker

Het is vandaag de dag nog moeilijk voor te stellen, maar in 1972 keek de hele wereld gespannen uit naar een schaakwedstrijd. De Amerikaanse schaker Bobby Fischer onttroonde toen de Russische wereldkampioen Boris Spasski.

Fischer was door zijn leeftijd, nationaliteit, volwassen speelstijl èn de geur van rellen die altijd om hem heen hing een sensatie in de schaakwereld.

Op zijn 16de stond Fischer al in de top-tien van beste schakers ter wereld. Een wereld die in de jaren 40, 50 en 60 gedomineerd werd door de Sovjet-Unie. Met Fischer hadden de Amerikanen op slag ook een troef.

* Toen Fischer het in 1972 , in volle Koude Oorlog , tegen regerend wereldkampioen Boris Spasski mocht opnemen , kreeg het duel meteen een wereldgrote politieke lading. De ‘match van de eeuw’ was geboren.

* Hoewel Fischer op tijd in IJsland , waar het tornooi werd gespeeld, was gearriveerd, kwam hij niet opdagen bij de openingsceremonie en de loting. Het openingsduel speelde de Amerikaan echter wel. Hij verloor die partij door een blunder in remise.

* Voor de tweede partij kwam Fischer niet opdagen omdat de organisatie niet aan enkele nieuwe eisen wou voldoen. Henry Kissinger, de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, belde hem op om hem over te halen .

* Spasski had op slag wel de mogelijkheid om de titel reglementair op te eisen, maar hij deed het niet. Toen Fischer uiteindelijk toch aanschoof en verloor, stond hij op een 2-0 achterstand.

* Fischer won de derde partij en uiteindelijk ook overtuigend het titelgevecht met 12½ – 8½.

* Na het wereldkampioenschap speelde Fischer 20 jaar lang geen officiële wedstrijd meer. Hij trok zich terug uit het schaak- en openbare leven.

* In 1975 kreeg hij nog een uitgelezen kans om een titelduel tegen Anatoli Karpov te spelen. Fischer kwam met de eis dat er een andere puntentelling zou worden gehanteerd. De Russen gingen niet akkoord. Karpov werd zonder te spelen wereldkampioen. En Fischer … die ging zich met andere zaken bezighouden.

( gelezen en bewerkt uit Historiek – foto dS)

Howard Carter vindt Toetanchamon

De Britse egyptoloog en archeoloog Howard Carter (1873-1939) deed 4 november 1922 , vandaag 99 jaar geleden, dé ontdekking van zijn leven.

* Carter – financieel gesteund door Lord Carnarvon (1866-1939) – ontdekte na tien jaar zoeken in het Dal der Koningen het graf van de jonge farao Toetanchamon. Meteen een van de grootste culturele ontdekkingen ooit.

* Op 4 november 1922 vond Carter de eerste sporen van het graf, uitgerekend onder het puin van het graf van Ramses VI. Hij stuitte op een muur en zag het teken van Toetanchamon. Drie dagen later vond de egyptoloog ook de toegang tot het graf.

* Als het graf geopend wordt, blijkt het nog niet bezocht te zijn door grafschenders, in tegenstelling tot andere graven in de vallei.

* In de vier kamers worden maar liefst vijfduizend voorwerpen gevonden, vele bestreken met een goudlaag. De talloze cultusvoorwerpen, juwelen, muziekinstrumenten, meubilair en machtssymbolen waren voorwerpen die de overleden farao moesten vergezellen op zijn tocht naar het dodenrijk.

* Het beroemdste object is zondermeer het ‘dodenmasker’ van Toetanchamon , die amper 20 werd.

* De archeoloog stuurde meteen volgend telegram naar zijn sponsor Lord Carnarvon: “…eindelijk in de Vallei een schitterende en intacte tombe gevonden die ik veilig heb gesteld voor uw komst, gefeliciteerd.”

* Howard Carter deed er ongeveer tien jaar over om de graftombe leeg te halen. Ieder voorwerp moest immers geïnventariseerd en gefotografeerd worden. Pas op 16 februari 1923 opende de Britse egyptoloog de sarcofaag van Toetanchamon.

° “Toetanchamon werd niet vermoord, zoals veel mensen dachten. Hij kreeg een ongeval terwijl hij op jacht was in de woestijn. Hij viel van een kar en brak zijn linkerbeen, dat is volgens mij hoe hij echt om het leven kwam”, aldus Zahi Hawass, algemeen secretaris van de Egyptische Hoge Raad voor de Oudheid

° Toetanchamon was als farao weinig belangrijk. Maar bij het grote publiek werd ‘Toet’ overbekend vanwege zijn ongeschonden graf vol waardevolle voorwerpen. Een nooit eindigende belangstelling voor de Egyptische cultuur en – schatten kwam eraan.

 ** Na de inventarisatie van alle vondsten trok Carter zich terug uit de archeologie en werd hij verzamelaar.

Carter stierf in 1939 op 64-jarige leeftijd. De relatief hoge leeftijd van Carter ziet men als bewijs dat Carter niet getroffen werd door de vermeende vloek van de farao, die andere leden van de opgravingsploeg zou hebben getroffen. Te beginnen met Lord Carnarvon, de financier van de onderneming (vrije foto’s)

Meer weten? Rood klikken. Doen!

HUBERTUS, de bekeerde jager

Vandaag 3 november is het Sint-Hubertus, de patroon van de jagers.

Zijn er nog veel jagers? Neen, vermoed ik. Ik ken Fons van de Pang Bang (foto R), maar die telt voor tien. Ook Andre Vromans en Gust Verwimp jagen wat af op de gronden van Jaak Van Velthoven , de crossers onder ons wel bekend.

* Over het leven van Hubertus bestaan zeven beschrijvingen. Hubertus was een zoon van de hertog van Aquitanië en leidde een werelds leven.

° Op Goede Vrijdag van het jaar 683 ging hij op jacht, hoewel dat een zeer oneerbiedige activiteit was op die dag. Hubertus bespeurde een groot hert, en joeg er achteraan met zijn honden. Toen hij het hert bijna te pakken had en het dier zich naar hem toekeerde, wou hij het neerschieten. Op dat moment verscheen er een lichtend kruis tussen het gewei.

° En wat gebeurde er? Hubertus de jager schoot niet, het hert verdween. Groener kan een groene jager niet zijn. Als beloning werd Hubertus toch de patroonheilige van de jacht.

* Voor die heilige eer moest Hubertus wel eerst in de leer bij bisschop Lambertus van Maastricht. Later werd hij zijn opvolger. Beiden werden heilig verklaard. In sommige (vooral Waalse) streken lijken er sindsdien nog steeds maar twee heiligen te zijn: Hubertus en Lambertus.

* Nadat Hubertus in 727 overleed, volgde zijn zoon Floribertus hem op (in die tijd konden gehuwden nog geestelijke worden, al scheidden ze in dat geval wel vaak van tafel en bed: de vrouw werd meestal zuster). Biografen vermelden ook een plek genaamd “Fura” als plaats waar hij overleed. Een plek die wel eens de Vlaams-Brabantse gemeente Tervuren kan zijn.

* In 825 werd zijn stoffelijk overschot van Luik overgebracht naar de abdij van Andage. Andage werd een bedevaartsoord en de plaatsnaam veranderde in Saint-Hubert.

* Omdat Hubertus ook ooit een man van hondsdolheid genas, wordt hij ook speciaal aangeroepen tegen deze ziekte. Gezegend hubertusbrood eten garandeert een spoedige genezing. Gedaan met blaffen en bijten!

° Vandaag is het normaliter ‘jachthoorn blazen’ op vele plaatsen in vooral Wallonië. Hoe corona daar over oordeelt, weten we intussen.

LEVEN EN DOOD IN DE RUIMTE

Op 3 november 1957  en nog een paar maanden voor de grote wereldexpo ‘Brussel ’58’, lanceerden de Russen vanaf Bajkonoer de kunstmaan Spoetnik II.

* Aan boord ervan de straathond Laika (Roemeense postzegel). Het eerste levende wezen dat levend aan de uitstap begon maar … het er niet levend vanaf bracht…

* Dat Laika de ruimtereis niet zou overleven, stond vooraf al vast. De Russen hielden echter geruime tijd angstvallig vol dat het de bedoeling was het hondje weer levend terug op aarde te krijgen.

* Liefst twee weken na de lancering werd door de Sovjet-autoriteiten bekendgemaakt dat Laika was gestikt.

* En … pas in 2002 werd officieel bekend gemaakt dat Laika al enkele uren na de lancering overleed aan oververhitting en stress. Nog voor het einde van de vierde omloop. Geen Laika in Brussel , wel (een copy?) van Spoetnik I , het eerste ruimtetuig ooit.

BOHEMIAN RHAPSODY

‘Ben je gek geworden?! Dit krijg je nooit door de radio!’ – bezwoer Elton John zijn vriend Freddy Mercury. En toch veroverde deze rockopera de wereld …

* Queen schitterde op Live Aid: Mercury verliet in 1985 München en trok zich terug in Londen. Dat jaar vond Live Aid plaats, waar Queen een spectaculair optreden gaf, in Engeland gekozen tot ‘beste live-optreden ooit’. Een jaar later trad Queen voor het laatst op, in Knebworth Park voor 350.000 fans. Freddie overleed op 24 nov 1991 aan aids.

* Wie ooit al in het Zwitserse Montreux langs het meer van Genève wandelde, zal zich ongetwijfeld het standbeeld herinneren van Freddie Mercury. De in 1991 overleden frontman van Queen was een graag geziene gast in Montreux en had er een vakantieverblijf. Niet zomaar een: een 207 m² grote penthouse op de bovenste verdieping van de residentie ‘Les Tourelles’, met meerdere balkons die een onbelemmerd uitzicht bieden op het meer en de ‘Dents du Midi’, een berg in de Zwitserse Voor-Alpen.

* Die flat, waarin de zanger het laatste jaar van zijn leven doorbracht, is na een grondige renovatie voor 2,5 miljoen Zwitserse frank – omgerekend 2,34 miljoen euro – verkocht aan een kapitaalkrachtige inwoner uit Genève. Of de man een fan is van Queen en Freddie Mercury, is niet meegedeeld. (dS 06.11.20)

Het ‘Witte Huis’ is klaar

1 november 1 800  – Na acht jaar bouwen is het Witte Huis in Washington klaar. De presidentswoning heet gewoon Executive Mansion (Uitvoerend Herenhuis). Van de naam Witte Huis is nog geen sprake. (vrije foto Pixabay)

° President Georges Washington en planoloog Pierre L’Enfant, bepaalden waar ergens het huis gebouwd moest worden.

° Het Witte huis zelf werd ontworpen door de Iers-Amerikaanse architect James Hoban. Die liet zich inspireren door het Leinster House in de Ierse hoofdstad Dublin.

° Van de term ‘Witte Huis’ was aanvankelijk dus geen sprake. Pas in 1901 ging het gebouw officieel ‘Witte Huis’ heten.

° Nochtans werd het huis al in 1798 voor het eerst wit geverfd. De verf moest het gebouw beschermen tegen weer en wind.

° John Adams was de eerste president die zijn intrek nam in de toen al prestigieuze woning.

Desiderius Erasmus

Alhoewel zijn geboortejaar niet helemaal zeker is, werd Erasmus in ieder geval geboren op een 28 oktober in de omgeving van Rotterdam.

° Desiderius Erasmus (±1467 – 1536) werd een befaamde Nederlandse filosoof en theoloog. “Niets is dwazer dan wijs te zijn op het verkeerde moment”…is één van zijn gevleugelde zinnen.

° In zijn boek Lof Der Zotheid beschrijft Erasmus op een satirische manier de dwaasheid van de mens. Toch legt hij in zijn filosofische werken juist de nadruk op het belang van het individu.

° Zijn vader was een priester, waardoor Erasmus als een onwettig kind werd beschouwd. Op twintigjarige leeftijd deed hij zijn intrede in een klooster en in 1492 (toen Columbus onwetend Amerika ontdekte) werd hij priester gewijd.

° Na zijn opleiding begon Erasmus met het vertalen van Griekse teksten en het publiceren van theologische en filosofische processen.

°° In 1512 publiceerde hij Lof der Zotheid, een satire over de kortzichtigheid en dwaasheid van de mens.

° De theologische werken van Erasmus richtten zich op tolerantie en het belang van individuele vrijheid. De afwezigheid daarvan in de leer van Maarten Luther maakte dat Erasmus zich afkeerde van het  protestantisme.

* Erasmus is de katholieke kerk altijd trouw gebleven en nam in 1524 stelling tegen de Duitse kerkhervormer Maarten Luther, maar meende , net als Luther dat het door corruptie geteisterde kerkelijke gezag in Rome moest veranderen.

* Erasmus had hiervoor eerder gepleit dan Luther en door sommigen wordt hij daardoor gezien als de aanstichter van de hervormingsbeweging.

° Erasmus overleed op 12 juli 1536 in Basel. Tot op vandaag wordt hij beschouwd als een van de belangrijkste Nederlandse geleerden uit de Middeleeuwen.

Toegift …

*** ANDERLECHT – De Brusselse gemeente Anderlecht heeft meer te bieden dan een potje voetbal. In het oude centrum, niet ver van de gotische kapittelkerk en het begijnhof, ligt een droom van een huis. Hier leefde van juni tot oktober 1521 de ,,prins der humanisten”, Desiderius Erasmus.

*** ERASMUS kwam naar Anderlecht om de intriges en het geroddel van de theologische faculteit in Leuven te ontvluchten. Het verblijf van Erasmus in Anderlecht bleef in de herinnering hangen. Beroemdheden als Umberto Eco, Henry Kissinger en Laura Bush kwamen een kijkje nemen in zijn huis.

*** BOVENAL is dit huis een oase van rust in de Brusselse heksenketel. In de heldere vertrekken van het Erasmushuis lijkt de tijd stil te staan.

*** ACHTER de kruidentuin ligt een ,,filosofische tuin” met werken van hedendaagse kunstenaars. Latijnse wijsheden zoals Festina lente (haast u langzaam – abdij Tongerlo) drijven er op het water in sierlijke bassins. .

*** IN ZIJN TIJD werd Erasmus zowel geëerd als verketterd. De theoloog kwam op tegen de misbruiken van kerkelijke gezagsdragers, tegen het gesjacher met aflaten en het gebedel van de monniken.

*** HIJ BEWONDERDE de Oudheid en zag in dat de herontdekking van Griekse en Latijnse manuscripten nieuw licht kon werpen op de Bijbel en op de geschriften van de kerkvaders.

*** SOMMIGEN zeiden dat de grote voorman van het protestantisme, Maarten Luther, de eieren uitbroedde die Erasmus gelegd had.

*** In Anderlecht werkte Erasmus ook aan de derde editie van zijn vertaling van het Nieuwe Testament. Die werd door de kerkelijke overheid met het grootste wantrouwen bekeken.

*** De ironie wil dat Erasmus, die Leuven had moeten verlaten omdat de professoren hem te lutheraans vonden, uiteindelijk uit Bazel zou vluchten omdat hij er zich bedreigd voelde als rooms-katholiek.

*** DE TIJD VAN Erasmus was een bewogen periode waarin middeleeuwse vormen en denkbeelden moesten wijken voor de nieuwe inzichten van de Renaissance. Maar … de kerk was nog alomtegenwoordig.

*** DURER, de grote Duitse kunstenaar, wachtte vijf jaar om een schets in een gravure om te zetten. Toen Erasmus eindelijk het werk te zien kreeg, noteerde hij schamper: Nil simile Ik lijk er nog niet op!

*** PIJNLIJKER dan een mislukt portret was de censuur op Erasmus’ werk. In het Erasmushuis liggen verscheidene uitgaven waarin hele passages onleesbaar zijn gemaakt. Het vrije woord was toen nog een verre droom.

(diverse bronnen)

KEIZER KAREL

Keizer Karel V , voor de mensen van hier de ‘Karel van de pot van Olen’, trad op 25 oktober 1555 af als ‘heer van de Nederlanden’. Enkele maanden later ook als koning van zijn Spaanse bezittingen en op 7 september 1556 tot slot ook als ‘keizer van het Heilig Roomse Rijk’.

° Zoon Filips II volgde hem op als ‘koning van Spanje’ en ‘heer der Nederlanden’. Maar Filips liet zich hier niet zien. Spaanse hertogen als Alva en Co kwamen het vuile werk voor hem doen.

° Na zijn troonsafstand vertrok Karel naar zijn klooster in Yuste in het Spaanse binnenland. Karel overleed er, amper 58 jaar oud. Met de dood van de keizer viel ook het gehele Habsburgse Rijk uiteen. En werden de Bourgondiërs hier helemaal uitgeteld.

 

WIE WAS DIE KEIZER KAREL V EIGENLIJK ?

° Toen in 1506 zijn vader Filips de Schone (zoon van Maria van Bourgondië) overleed, waren de gevolgen groot. De 6 jaar jonge Karel ging bij zijn tante Margaretha (weduwe van Maximiliaan van Oostenrijk) in Mechelen wonen waar zij voogdes van de Nederlanden was tot Karel volwassen werd.

° In Mechelen kreeg Karel een gedegen opleiding van de theoloog Adriaan van Utrecht (1459-1523) – de latere paus Adrianus VI, de enige Nederlandstalige paus ooit – die hem religieus en intellectueel bijspijkerde.

° Karel V heerste vanaf 1515 door vele erfenissen over een gigantisch rijk, groter dan het vroegere Romeinse Rijk – een rijk waarin de zon nooit onderging-.  Eén van de eerste wereldrijken ook uit de nieuwe tijd.

° Karel V trouwde op 10 maart 1526 in Sevilla met de toen 23-jarige knappe prinses Isabella van Portugal 1503-1539) om nauwere banden te smeden met het Spaanse buurland Portugal. Omdat Isabella een nicht was van Karel, was hiervoor ook een pauselijke goedkeuring nodig . Die kwam er .

° Karel en Isabella kregen 6 kinderen, 4 zoons en 2 dochters . Tijdens de geboorte van de laatste zoon stierf Isabella op 1 mei 1539 in het kraambed in Toledo. Isabella’s dood trof Karel diep: hij kleedde zich voortaan in het zwart en hertrouwde nooit.

°° Karel V was niet de mooiste man met zijn typerend Habsburgs gezicht: zijn kin stak een flink eind naar voren (Gentenaars noemen het een ‘peerdemuile‘), waardoor hij moeite had om zijn mond te sluiten en ook onduidelijk sprak. Leden van de Habsburgse vorstenhuizen waren trouwens wel vaker misvormd door incestueuze huwelijken en verhoudingen.

°° En dan is er nog die pot van Olen … en de drie bezoeken die Keizer Karel aan Olen bracht. Wellicht is Karel nooit in Olen geweest, maar de legende van de pot behoort wel tot het collectieve geheugen in Vlaanderen.

Trouwens, zo’n populaire gozer was Karel niet...

Met harde hand onderwierp hij in 1540 vijfhonderd Gentse bestuursleden en ambachtslieden die het beu waren zijn Franse oorlogen te sponsoren door ze blootsvoets en met een strop om de hals voor hem te laten verschijnen. De Gentenaars hadden meteen hun bijnaam van ‘stroppendragers’ vast.

(met dank aan Bourgondiër Bart Van Loo)

1 2 3 4 5 28