De ‘Achttiendaagse Veldtocht’

Achttiendaagse Veldtocht heet de operatie van het Belgische leger tijdens de Tweede Wereldoorlog vanaf de inval door het Duitse leger in België, Nederland en Frankrijk op 10 mei 1940 tot de capitulatie van het Belgische leger op 28 mei 1940. Amper 18 dagen ‘bestond’ het Belgisch leger in WO II.

* Vanaf 9 oktober 1939 waren de Belgische autoriteiten al op de hoogte dat een opmars doorheen België ter studie was bij de Duitse landmachtstaf (OKH (Oberkommando des Heeres). Vanaf begin november vernamen de Belgen van betrouwbare bronnen dat de aanval binnen de kortste keren zou losbarsten.

* Het Duitse OKH had vooraf al genuanceerd geoordeeld over het Belgische leger…

° De beroepsofficieren en onderofficieren werden bekwaam geacht, de reserveofficieren en onderofficieren onvoldoende opgeleid, de staven uitstekend en… de soldaten fysiek zwak en weinig tuchtvol, De cavalerie en de Ardense Jagers achtte het OKH waardevolle eenheden. Kortom, een leger dat niet echt te vrezen viel.

* Rond vijf uur in de nacht van 9 op 10 mei 1940 begonnen de eerste luchtbombardementen, en werd de grens overschreden. Het zou snel blijken dat de maandenlange mobilisatie en de nationale en internationale gebeurtenissen de gevechtswaarde van de troepen en de wil tot weerstand weinig baat hadden gebracht.

** Ook in die de ochtend werden de Belgische stellingen langs de Belgisch-Nederlandse grens bestookt. Twee bruggen over het Albertkanaal en het fort van Eben-Emael werden bij verrassing in de Slag rond het Fort Eben-Emael genomen door een nieuw soort eenheden: parachutisten. (foto)

° Meteen kwam een grote vlucht van bange burgers op gang. Die duurde maar een oorlog van 18 dagen lang. De meesten keerden vrij snel op hun stappen terug. Alleen de angsthazen hielden het nog wat langer vol vooraleer naar huis terug te keren. België werd bezet gebied. (foto)

** De nederlaag van het Belgische leger, na nauwelijks achttien dagen strijd, liet een wrange nasmaak en bezorgde België een ongelooflijke kater. Het contrast met de Eerste Wereldoorlog was geweldig, en dat niettegenstaande de enorme materiële inspanning.

* Onze heldhaftige soldaten kregen voor hun 18-daags verweer wel de nodige kentekens van moed en zelfopoffering én voor later een gratis begrafenis op een daartoe ingericht erepark op het kerkhof.

* Nog tijdens de veldtocht hadden de leiders van de Nieuwe Ordebewegingen al hun diensten aan de Duitsers aangeboden. De ideologie bleek nu belangrijker dan het vaderland. Een aantal Vlamingen dacht met hulp van de Duitsers de Vlaamse aspiraties te kunnen verwezenlijken.

* In België, maar ook in Nederland en Frankrijk werd de positie van de aanhangers van een nationalistische en autoritaire staatsordening naar het voorbeeld van nazi-Duitsland versterkt.

* De overduidelijke mislukking van de neutraliteitspolitiek zou de komende decennia het veiligheidsbeleid van België bepalen.

* De beslissing van koning Leopold III om te capituleren vond bij een goed deel van de Belgische bevolking begrip. Niettemin lag zijn beslissing aan de basis van een ernstig conflict tussen de koning en de regering.

* Het conflict werd nog scherper door zijn keuze als krijgsgevangene in het land te blijven, door zijn houding ten aanzien van de Duitse bezetter en zijn huwelijk met Lilian Baels.

* Na de Tweede Wereldoorlog leidde het conflict, gekend als de Koningskwestie, tot ernstige binnenlandse problemen rond partijpolitieke en Vlaams-Waalse tegenstellingen.

° Meer weten ? Rood drukken voor Wikipedia-info!

grootste explosie 20e eeuw?

Op 30 juni 1908 om zeven uur in de morgen vond in de regio Tunguska, in het zuiden van Siberië, een enorme explosie plaats. De kracht zou 180 maal die van de atoombom op Hiroshima zijn geweest. Over een oppervlakte van 2.000 vierkante kilometer lagen vrijwel alle bomen tegen de grond in een concentrische cirkel.

* Het incident in het verlaten gebied Tunguska is nooit opgehelderd. In het uiterst dunbevolkte gebied vielen naar alle waarschijnlijkheid geen menselijke slachtoffers. Pas jaren later trokken expedities naar de plek en doken de eerste foto’s op van het verwoeste gebied.

* Werden onderzocht: een vulkaanuitbarsting, een meteoriet, een komeet bestaande uit ijs of ruimterots. Intussen is er wetenschappelijke consensus over een ontploffing boven de grond.

* Een inslag zou nooit plaatsgevonden hebben. Nooit werd een bewijs van het bestaan van een krater geleverd. Een laatste onderzoek in 2017 onderzocht de bodem van het Chekomeer waarvan gedacht werd dat het ontstaan zou zijn door een meteorietinslag. Het meer bleek veel ouder te zijn dan de Tunguska-explosie.

 

Voorbijscherende asteroïde

* Wetenschappers van het Kirensky Institute of Physics zijn er intussen vrij zeker van dat het in Tunguska ging om een ruimteobject dat nooit de aarde heeft geraakt, dat voorbij gescheerd is door de atmosfeer.

* De Siberische wetenschappers menen dat het om een kleine asteroïde ging die vooral uit ijzer bestond. Die zou een scheervlucht hebben gemaakt op een hoogte van 10 tot 15 kilometer met een snelheid van 60 keer hoger dan het geluid.

* Door die enorme snelheid zou de asteroïde op heel korte tijd enorm veel materie zijn kwijtgeraakt. Dit soort verdamping lokte de explosie, een hitte-effect en de luchtverplaatsing uit. Dat laatste veroorzaakte de miljoenen omgerukte bomen, soms tot in de helft van de stam.

* De onderzoekers zien in de uitleg alle waarneembare fenomenen bevestigd: niet alleen de omgevallen bomen, maar ook het ontbreken van een krater en brokstukken, en de getuigenissen over een lichtflits, een knal en een dagenlange stofwolk.

** Of het de laatste theorie over Tunguska zal zijn, valt echter te betwijfelen.  (naar Jos Vandervelden in vrtNWS)

Stalins dochter (85) overleed in de VS

Svetlana Stalin, de 85-jarige dochter van de gevreesde sovjetdictator Jozef Stalin, overleed eind november 2011 aan darmkanker in Winconsin in de Verenigde Staten.

° Haar hele leven bleef de vrouw getekend door haar verleden. Want Stalin, die miljoenen doden op zijn geweten had, spaarde ook zijn eigen familie niet.

° Lana Peters … onder die naam leefde Svetlana Stalin in de Verenigde Staten nadat ze er in 1967 politiek asiel had gekregen.

° Een rusteloos leven met minstens vier huwelijken en drie kinderen. Altijd was ze onderweg, eeuwig op de vlucht voor een verleden waaraan ze niet de minste schuld had.

° Haar hele leven worstelde ze met een verscheurde persoonlijkheid. In haar autobiografieën uitte ze zware kritiek op de Sovjetunie en distantieerde ze zich van haar vader. Maar later keerde ze naar de Sovjetunie terug en haalde ze uit naar het Westen.

° Svetlana was de enige dochter  van de gevreesde dictator. Haar moeder was Nadezhda Alliluyeva, de tweede vrouw van Stalin. Het kind was pas zes toen haar moeder stierf.

° Officieel overleed de vrouw van Stalin aan tuberculose maar de gerechtsdienaren die haar lijk ontdekten, werden later in een schijnproces ter dood veroordeeld.

Familie in de cel

° De jonge Svetlana groeide op in het terreurregime van Stalin, die zelfs zijn familie niet spaarde. Twee schoonbroers werden vermoord en twee schoonzusters in de gevangenis geworpen.

° Svetlana werd vooral door kindermeisjes opgevoed. Ze was Stalins lievelingskind, maar toen Svetlana verliefd werd op een veertigjarige Joodse cineast, gaf hij haar geen toestemming om te trouwen.

° Integendeel, Stalin sleepte de man voor de rechter en liet hem veroordelen tot tien jaar werkkamp in Siberië.

° Svetlana vond snel een nieuwe liefde en een jaar later mocht ze wel huwen met een student. Het nieuwe stel kreeg een zoon, Joseph, maar al twee jaar nadien liep het huwelijk op de klippen.

° Svetlana trouwde een tweede keer en werd opnieuw moeder, dit keer van een dochtertje. Maar ook dit huwelijk was van korte duur.

° Intussen overleed Jozef Stalin in 1953 en had Svetlana de familienaam van haar moeder Alliluyeva aangenomen. Ze kwam aan de kost als vertaalster in Moskou.

° Daar werd ze verliefd op een communist uit India, maar de autoriteiten van de Sovjetunie gaven geen toestemming voor het huwelijk.

° Toen besliste Svetlana om te emigreren, al kreeg ze pas in 1967 de toelating om de Sovjetunie te verlaten. Ze trok naar de Verenigde Staten, waar ze in 1970 huwde met de architect William Wesley Peters. Uit die relatie werd dochter Olga geboren. Maar opnieuw was het huwelijk geen lang leven beschoren.

° Svetlana kon blijkbaar nergens aarden. Ze verhuisde in 1984 met dochter Olga via Groot-Brittannië naar Tbilisi in Georgië, toen nog deel van de Sovjetunie.

° Als dochter van Stalin kon ze er echter op weinig begrip rekenen, dus wou Svetlana andermaal haar geluk elders zoeken. Ze kreeg van Michael Gorbatsjov, de toenmalige sovjetleider, de toestemming het land te verlaten.

° Sindsdien verkoos Svetlana een leven in de anonimiteit in de VS en het Verenigd Koninkrijk. Al wie haar wou strikken voor een interview botste op een muur. Tot … ze zich twee jaar geleden plots toch liet overhalen tot een documentaire over haar bewogen leven. Nadien dook ze weer onder in de anonimiteit.

* (met dank aan vriend Jan Muylaert (HN)) Foto kleur Svetlana : AP

Vliegramp  München 1958

De vliegramp van München vond plaats op 6 februari 1958, toen vlucht 609 van British European Airways verongelukte tijdens de derde poging om op te stijgen van Luchthaven München-Riem.    (met dank aan Wikimedia – rood voor meer)

* Aan boord bevonden zich de volledige selectie van voetbalclub Manchester United en een aantal meereizende supporters en journalisten. Van de 44 inzittenden waren er 21 op slag dood, twee anderen overleden later alsnog aan hun verwondingen.

*** (foto) The Busby Babes voor hun laatste wedstrijd tegen Rode Ster Belgrado.

* Het team van Manchester was op dat moment een van de betere van Europa. Omdat manager Matt Busby speelde met veel jonge spelers werd de ploeg vaak de Busby Babes genoemd omwille van veel heel jonge kerels in het team.

* Om 14.31 uur  6 februari 1958 was het vliegtuig klaar om te vertrekken. Na 40 seconden brak Rayment de eerste poging om op te stijgen af, omdat de motor een raar geluid maakte. Drie minuten later werd er een tweede poging gedaan, maar ook toen werd het opstijgen gestaakt voordat het vliegtuig van de grond kwam. Na de tweede mislukte poging moesten alle passagiers het vliegtuig verlaten. Inmiddels was het beginnen te sneeuwen en het leek erop alsof het vliegtuig die dag niet meer ging opstijgen.

° Manchester United speler Duncan Edwards stuurde een telegram naar huis, waarin stond: “All flights cancelled, flying tomorrow”.

* Vijftien minuten later werden de passagiers toch opgeroepen om weer plaats te nemen in het vliegtuig. Sommige spelers van United hadden vliegangst. Liam Whelan zou vlak voor de derde poging gezegd hebben: “This may be death, but I’m ready”. Anderen, zoals Duncan Edwards, Tommy Taylor, Eddie Colman en Mark Jones gingen helemaal achter in het vliegtuig zitten, omdat ze dachten dat het daar veiliger was.

* De derde poging tot opstijgen gebeurde om 15.04 uur. Het vliegtuig had een snelheid van 217 kilometer per uur toen James Thain aangaf dat het niet langer veilig was om het opstijgen af te breken (V1-snelheid).

° Direct daarna begon de snelheid terug te lopen, eerst naar 207 en daarna al snel naar 194 kilometer per uur door “slush” (natte sneeuw) op de startbaan die het vliegtuig vertraagde.

* Het vliegtuig werd onbestuurbaar en botste tegen het hek om het vliegveld aan. Daarna kwam het vliegtuig terecht op een we. Eén van de vleugels raakte een huis dat in brand vloog. De bewoners konden nog net ontsnappen. Het vliegtuig raakte vervolgens een boom en daarna een schuur, waarin een truck stond, die ontplofte. Van de passagiers waren er 21 op slag dood.

° Duncan Edwards en kapitein Rayment overleden een paar dagen later in het ziekenhuis.

* Eerst werd gedacht dat de crash te wijten was aan de piloten. Later werd bewezen dat het ongeluk veroorzaakt was door sneeuw op de baan. Hierdoor werd het vliegtuig afgeremd, waardoor de snelheid niet hoog genoeg meer was om op te stijgen.

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

OOIT GEHOORD VAN WINTON ?

Nicolas Winton, zoon van Duitse Joden, groeide op in Londen. Aan de vooravond van W.O. II belandde hij in Tsjechië. Een vriend had hem gevraagd te helpen bij het Joods maatschappelijk werk.

Nicolas Winton

(Nicolas Winton pinterest.ca)

° Winton zette in zijn eentje een organisatie op om Tsjechische kinderen van Joodse families te helpen die omwille van de nazi-rassenwaan groot gevaar liepen.

° Niet lang voordien had het Britse Lagerhuis, na de Kristalnacht, een maatregel goedgekeurd om vluchtelingen onder de 17 in Groot-Brittannië toe te laten.

° Voorwaarde was wel dat de kinderen een verblijfplaats kregen en er een borg van vijftig pond per kind werd betaald voor de terugkeer naar hun vaderland. Winton zocht en vond in Groot-Brittannië huizen voor 669 kinderen.

° Eenvoudig was het evenwel niet om de Joden naar Groot-Brittannië over te brengen. Ze moesten nl. in Hoek van Holland inschepen op de veerboot .

° Nog moeilijker om te doen, want na de Kristalnacht had de Nederlandse regering besloten de grenzen voor alle Joodse vluchtelingen te sluiten.

° Uiteindelijk slaagde Winton er toch in, weliswaar met steun van Britse garanties , de kinderen via Nederland naar Groot-Brittannië te brengen.

De ‘Britse Schindler’

***  Pas in 1988 kwam er aandacht voor de redding van de 669 Joodse kinderen. En wel omdat zijn vrouw Grete op zolder een plakboek had gevonden met daarin lijsten van de kinderen. Niet veel later besteedde de BBC in het televisieprogramma That’s Life aandacht aan de zaak.

° Winton werd ook herenigd met een groot aantal – inmiddels volwassen – ‘kinderen’, die hij het leven had gered.

° Omdat hij zoveel Joden redde, wordt Nicholas Winton wel eens de ‘Britse Schindler’ genoemd, naar Oskar Schindler, de zakenman die honderden Joden het leven redde door hen te werk te stellen in zijn fabriek.

* In Tsjechië kreeg Winton de hoogste onderscheiding voor zijn moed. Winton overleed in 2015.

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

DE KEIZER-koster-mentaliteit

Joren Vermeersch is jurist, historicus en auteur. Hij is eerste opvolger voor de N-VA voor de Kamer, West-Vlaanderen, en schrijft in eigen naam. Zijn column verschijnt tweewekelijks op maandag.

***  Vandaag in De Standaard een greep uit het subliem geschreven  …

De keizer-koster-mentaliteit

In de dagen van Mozart en Haydn werden wij geregeerd door een vorst die meende het beste met ons voor te hebben. Volgens de Habsburgse traditie van toen was het principe: ‘Tout pour le peuple, rien par le peuple.’ Het klootjesvolk was te dom om te beseffen waar het nood aan had. Alleen een autocraat met kennis van zaken en niets dan goede bedoelingen kon het volk leiden naar een stralende toekomst.

De vorst is Jozef II, de bij de gratie Gods verkozen keizer van het Heilige Roomse Rijk. De man ging de geschiedenis in als de ergste regelneef die ooit de plak over ons zwaaide. Geen enkel detail ontsnapte aan zijn alziend oog.

Helemaal te gek werd het toen hij zich ging bemoeien met een instituut dat al sinds de vroege middeleeuwen populair was: de dorpskermis. Per keizerlijk edict moesten die plots allemaal op dezelfde dag plaatsvinden. Gedaan­ met de helft van het jaar schranzen en zuipen.

Jozef II bemoeide zich nergens zo hard mee als met de eredienst. Zelfs de lengte van de gewaden en van de doopkaarsen legde hij netjes vast in wetten en decreten. Dat leverde hem de wrok op van de Kerk en de spot van intellectueel Europa. Koning Frede­rik II van Pruisen, pennenvriend van Voltaire, noemde hem schertsend ‘mon frère le sacristain’. Meteen was de bijnaam van Jozef II geboren: de ‘keizer-koster’. Het etiket zou aan hem blijven kleven.

°° Vandaag beleven onze contreien een nieuwe opstoot van de keizer-koster-mentaliteit.  Denk vooral aan de vele oekazen van de Antwerpse tsarina, provinciegouverneur Cathy Berx. In haar onmetelijke wijsheid sloeg zij de traditie van het driekoningen­zingen in de ban (en daaruit afgeleid het nieuwjaarzingen in Laakdal – lv) .

Opvallend, want de groepjes die van deur tot deur gaan bestaan uit slechts drie kinderen. Dat is minder dan vier, het maximale aantal dat zich samen mag bewegen over de wegen van het rijk, zo werd verordonneerd per ministerieel besluit­.

Zelfs de liberalen ontpoppen zich dezer dagen tot keizer-kosters. Met Vincent Van Quickenborne op de post van Justitie. Nu mag hij zich buigen over de favoriete hobby van Jozef II: de mis reguleren. Eerst werd die door minister Van Quickenborne integraal verboden.

Toen de Raad van State erop­ wees dat dit ongrondwettelijk was, verordonneerde de minister in al zijn welwillendheid dat er voortaan exact vijftien mensen naar de mis mogen (DS 10 december).

Daarmee toont de minister zich zeer bekommerd om het lot van de gelovige kudde. De vijftien gelukkigen die met Kerstmis naar de kathedraal van Antwerpen mogen afzak­ken, zullen door zijn wijze ingreep elk maar liefst 533 vierkante meter ter beschikking hebben.

Wat een weelde, wat een generositeit, te weten dat er onderdanen zijn die zich met dertig of meer moeten proppen in een lijnbus van twaalf meter op drie, alleen maar om op hun werk te raken.

Het idee om dat te gaan vastpinnen op één exact cijfertje, uniform geldend voor alle gebedshuizen over het hele land, is maniakaal. Alsof je de majestueuze Sint-Baafskathedraal van Gent kunt vergelijken met een kleine achterkamermoskee in de Brugse Poort.

Waarom laat je de lokale brandweer niet gewoon vaststellen hoeveel mensen er veilig in een bepaalde kerk, moskee of synagoge kunnen? Tenslotte is er maar één coro­naregel werkelijk van levens­belang: afstand houden.

De regeldrift van Jozef II veroorzaakte in 1789 de eerste nationale opstand sinds de doortocht van de wrede vorst Filips II en zijn bloedhond Alva. Met de staart tussen de benen vluchtten de Habsburgers het land uit.

Vandaag is Jozef II een curio­sum in onze lange politieke geschie­denis, een schertsfiguur. Ziedaar­ de prijs die de eigenzinnige vorst betaalde voor zijn vele vermanende vingers. Het is een fout die onze­ politieke klasse beter niet opnieuw­ maakt.

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

OVERVOLLE WIJNKELDERS

Door de coronacrisis wordt er veel minder champagne verkocht. Dat zorgt voor een groot overaanbod. 100 miljoen flessen of een derde van de totale productie dreigt niet verkocht te raken. Om van hun voorraden af te geraken, drukken fabrikanten dan ook hun prijs.

“De prijzen gaan inderdaad serieus naar beneden”, bevestigt Paul Vleminckx van wijndomein Chardonnay Meerdael in Oud-Heverlee. “De kelders zitten overvol en er moet plaats gemaakt worden voor de wijn van 2020 die binnenkort gebotteld wordt. Er moet plaats zijn, dus moeten de flessen weg.”

Minder bekende merken

Voorlopig gaat het alleen over minder bekende merken, zoals Meiter (Delhaize) of Comtesse de Gramont (Colruyt).

De meeste grote champagnehuizen, zoals Veuve-Clicquot of Laurent-Perrier, zijn namelijk minder geneigd om hun goedje aan dumpingprijzen te verkopen. Zij willen de reputatie van kwaliteitsmerk behouden en hebben vaak ook niet zo’n gigantisch grote voorraden.

Toch zal Paul Vleminckx zijn prijzen voor de mousserende wijn Chardonnay Meerdael licht laten zakken: “We gaan toch wat van de prijs afdoen om toch in de running te blijven, maar grote kortingen kunnen we niet geven. Wij proberen ons aanbod af te stellen op de vraag.”

Niet gemaakt om te bewaren

Toch is het niet aan te raden om massaal champagne in te slaan. De drank is niet gemaakt om te bewaren en blijft enkel langer drinkbaar in de geschikte omstandigheden, zoals een wijnkelder of wijnkoelkast. Hij kan het best binnen een jaar worden opgedronken.

“Echt dure, geselecteerde champagne kan je wel wat langer bewaren”, zegt Paul Vleminckx. “Maar mousserende wijn is niet gemaakt om te bewaren. Zodra de kurk erop staat, moet hij eigenlijk gedronken worden. Je kan dat zien aan de kurk: als dat ‘paddenstoeltje’ gewoon recht blijft, wil dat zeggen dat de fles al lang gestopt is. Dan krijg je een andere smaak, en daar moet je toch mee opletten.”

Toch heeft Vleminckx goede hoop voor de toekomst: “Ik denk dat het stilaan weer zal stabiliseren. Als de vraag weer omhoog gaat, zal de prijs ook weer omhoog gaan. We zullen nog even door de zure appel heen moeten bijten, zodat we een groot feest kunnen vieren in de lente of de zomer”, besluit Paul Vleminckx.

***  Gelezen bij vrt NWS  17.11.20 –

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

Zwarte Donderdag …

Bankrun bij de American Union Bank in New York aan het begin van de crisis – foto Historiek

Op 24 oktober 1929 stortte de New Yorkse effectenbeurs op Wall Street in.

° Begin van dat jaar ontstonden in Amerika economische problemen. De verkoop van auto’s stokte en de huizenbouw stagneerde.

Na een periode van extreme koersstijgingen vroegen de aandelenhouders zich nu af hoe lang het nog goed kon gaan.

° Begin september 1929 begon de beurs al te haperen en maandag 21 oktober brak paniek uit op de beursvloer. Toch herstelden de koersen zich, maar een paar dagen later was het wel degelijk… Zwarte Donderdag.

Krantenbericht over de beurskrach op Wall Street

° Op 24 oktober 1929 sloeg de verwarring op de beurs voor het eerst echt goed toe. Deskundigen probeerden de Amerikaan er nog wel van te overtuigen dat de hoge prijzen ‘niet meer dan normaal’ zijn en bankiers kochten aandelen om hun vertrouwen in het prijsniveau te demonstreren.

° Ook de net aangetreden president Herbert Hoover probeerde de zaken te redden en bleef herhalen dat alles in het land prima in orde was.

° De koersval was echter een feit. Weken na elkaar zakten de koersen. Ze bleven dat doen tot … de zomer van 1932.

°°° De beurscrach van 1929 met wereldwijde gevolgen werd de eerste van die aard.

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

De Grieken

Belangrijk boek Paperback vanaf € 29,99  (in Historiek)

De Grieken: Hoe een cultuur zich over de wereld verspreidde –  Philip Matyszak –

Wat maar weinigen weten is dat de Griekse beschaving zich heeft uitgestrekt rond de Zwarte Zee en in het hele Midden-Oosten, en dat er zelfs Griekse steden waren in de uitlopers van de Himalaya. – Philip Matyszak – een opwarmertje –

° Rond 1 200 v.Chr. maakte het antieke Griekenland deel uit van een samenhangend cultuurgebied dat volop in ontwikkeling was en dat zich uitstrekte van Indië tot aan het westelijke Middellandse Zeegebied.

° Het was de tijd van de Hethieten, de minoïsche stierspringers op Kreta en de ‘paleiscultuur’ van het Myceense Griekenland, een wereld die zou voortleven in de legendes over Hercules en Helena van Troje. .

° Tussen 1 050 en 1 000 v.Chr. werden vrijwel alle steden van enig belang in de antieke wereld geplunderd en verwoest. Zelfs het machtige Egypte werd op grote schaal belaagd door de Hyksos, de zeevolkeren, en onder die druk verviel het land bijna in anarchie.

° De hethietische en de minoïsche beschaving werden van de aardbodem gevaagd. De handel stortte ineen, bevolkingsaantallen liepen dramatisch terug en in het westelijke Middellandse Zeegebied begon een ‘donkere periode’ die meer dan 250 jaar geduurd heeft.

° Als oorzaak van deze ineenstorting is gedacht aan de grote uitbarsting van de vulkaan Thera (het huidige eiland Santorini), die klimaatverandering tot gevolg had. Maar ook invasies door barbaren, heftige epidemieën en een economische crisis zijn mogelijkheden.

°  De Griekse bevolking identificeerde zichzelf ofwel met de oorspronkelijke Ioniërs en Arcadiërs, ofwel met de Doriërs (vooral de Spartanen). Recent onderzoek wees uit dat de Doriërs de oorspronkelijke bevolking hebben verdrongen of zich ermee hebben vermengd. Het kan zelfs zijn dat zijzelf de eerste bewoners van het schiereiland waren.

Het gevolg van de ineenstorting in de donkere periode was hoe dan ook dat de Griekse beschaving zich verspreidde over het hele Middellandse Zeegebied en daarbuiten.

Voor de mensen in de oudheid omvatte ‘Griekenland’ ook delen van Klein-Azië, de eilanden in de Egeïsche Zee, Sicilië en grote delen van Zuid-Italië.

° Van in het zuiden van het Iberisch schiereiland tot aan de Zwarte Zeekust van het huidige Georgië, vormden de Griekse kustnederzettingen ‘een Griekse zoom op een barbaarse mantel’.

° Deze steden hadden veel meer gemeenschappelijk dan hun Griekse cultuur. Om te beginnen lagen ze allemaal aan of vlak bij zee. De Griekse filosoof Plato had daar een mooi beeld voor: volgens hem waren de Griekse steden rond de Middellandse Zee net ‘kikkers om een vijver’.

Van Halicarnassus in Klein-Azië tot Syracuse op Sicilië gingen Griekse kolonisten vermoedelijk telkens op dezelfde manier te werk.

° Eerst zochten ze een eilandje voor de kust, om daar een versterkte basis te vestigen. Dan gingen ze zakendoen met de plaatselijke bevolking en zodra die een beetje aan ze gewend was geraakt, stichtten ze een nederzetting op het vasteland, waarbij de eilandbasis voor de zekerheid aangehouden werd.

° Doorgaans hechtten de koloniën aan een goede band met hun stichterstad  Zo’n band berustte niet alleen op sentiment maar ook op handel. Goederen uit de respectieve achterlanden werden op koopvaardijschepen af- en aangevoerd.

° De Atheners exporteerden vazen naar Fenicië en importeerden de beroemde paarse kleurstof uit dat land. De Feniciërs op hun beurt verkochten die vazen weer door naar Egypte in ruil voor graan en papyrus. Chinese zijde en slippers uit Perzië, geïmporteerd door de steden in Anatolië, konden in Rhegium geruild worden tegen was, kaas en slaven uit Italië. Tussen Carthago en de Grieken op Sicilië was het niet alleen haat en nijd maar werd er ook gehandeld in ivoor, tin uit Cyprus, of bronzen voorwerpen uit Etrurië

° Handel bracht uit de diverse achterlanden niet alleen allerlei goederen naar de Griekse wereld maar ook cultuur, ideeën, godsdiensten en filosofieën.

° Deze stimulerende uitwisseling zorgde in de vijfde eeuw voor een intellectuele revolutie die de wereld tot op de dag van vandaag mee bepaald heeft.

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

1 2