DE ALLEREERSTE KRUISTOCHT

Eind 1095 vond de ‘Synode van Clermont’ plaats. Deze katholieke kerkvergadering werd gehouden in de vroegere priorij van Cluny nabij Clermont-Ferrand en duurde van 18 tot 28 november 1095. Paus Urbanus II riep er op tot een … kruistocht.

* Begin 1095 had paus Urbanus II een ontmoeting met de Byzantijnse keizer Alexius I. Die had veel last had van Turkse Seltsjoeken en vreesde dat de barbaren Konstantinopel zouden aanvallen.

* De paus besloot de keizer te komen helpen. Niet zomaar, want een kruistocht was voor de paus ook interessant omdat die kon zorgen voor meer eenheid in de Kerk. Geen overbodige luxe na het ‘Oosters Schisma’ van 1054 .

* De Synode van Clermont is vooral bekend vanwege een fel anti-islamitisch betoog van de paus tijdens een bijeenkomst op 27 november 1085 , tien jaar eerder. Hij zei toen: “De islamieten hebben de altaren besmeurd met bloed dat ze in de doopvonten lieten vloeien. Ze hebben de christenen besneden en hen gegeseld en gemarteld, voordat ze hen doodden.”

* Urbanus riep zijn toehoorders nu op om wraak te nemen en naar het Heilige Land te trekken om Jeruzalem te bevrijden van de ‘barbaren’. Belangrijk voor deelnemers aan de kruistocht was dat hen een hele aflaat werd verleend.

* Voor de paus was ook van grote betekenis dat Raymond IV van Toulouse (ca. 1041-1105) aangaf deel te zullen nemen aan de kruistocht. Vermoedelijk had Urbanus reeds voor de synode een onderhoud met deze invloedrijke graaf van Toulouse en markies van Provence.

* Raymond van Toulouse woonde de synode zelf niet bij, maar een dag erna maakten gezanten van hem al bekend dat hij zich achter het plan van de paus schaarde. Dat de paus al voor de synode met hem sprak, lijkt daarmee zeer waarschijnlijk. Raymond van Toulouse werd de machtigste deelnemer aan de Eerste Kruistocht.

* Ook werd de officiële vertrekdatum van de Eerste Kruistocht vastgesteld: 15 augustus 1096. De deelnemers werden geacht op dat moment en op eigen kracht in Konstantinopel te zijn. Vanuit die stad zou de kruistocht vertrekken.

* Na de synode trokken de bisschoppen door Europa om de kruisvaart te prediken. De paus zelf reisde door Frankrijk en deed onder meer Limoges, Le Mans, Bordeaux, Toulouse en Montpellier aan. Op al die plaatsen sprak hij gelovigen toe en riep ze op om deel te nemen aan de kruistocht.

* Tijdens de Synode van Clermont bevestigde de paus ook de excommunicatie van Filips I van Frankrijk. Een jaar eerder was deze vorst door de aartsbisschop van Lyon uit de Kerk gezet vanwege zijn huwelijk met de jonge Bertrada van Montfort.

* Voor dit huwelijk had de koning zijn eerste vrouw, Bertha van Holland, in de steek gelaten. Naar verluidt vond de koning dat Bertha te dik geworden was. En dat had kwaad bloed gezet binnen de kerk…

( KLIK op aflaat in ‘t rood – omtrent de aflatenhandel – boeiend )

MOORD OP JF KENNEDY

John Fitzgerald („Jack”) Kennedy  (29 mei 1917 – 22 november 1963) , ook bekend onder zijn initialen JFK, was een Amerikaans politicus van de Democratische Partij.

*  Op 20 januari 1961 werd Kennedy ingezworen als ‘de 35ste en jongst gekozen president van de VS’.

 *  Op 22 november 1963 werd hij op zijn 46ste in Dallas vermoord. De vierde Amerikaanse president die gewelddadig om het leven werd gebracht.

* Bij het grote publiek is Kennedy vooral bekend als de president die de Amerikaanse plannen onthulde om als eerste natie ooit een man op de maan te zetten en de jonge ‘ruimtewedloop’ met de voormalige Sovjet-Unie te winnen.

* Daarnaast werd zijn voortijdig afgebroken termijn ook gekenmerkt door de Cubacrisis en de steeds sterkere Amerikaanse inmenging in Vietnam. Ook om zijn poging om de wapenwedloop in de wereld te stoppen.

* Kennedy kwam uit een een Iers-katholieke familie van negen kinderen. Zijn vader Joe was politicus en een steenrijke zakenman. Het gezin werd na John’s verkiezing tot president ook een beetje schertsend de koninklijke familie van de Verenigde Staten en/of de Kennedyclan genoemd.

* Kennedy liet zich niet makkelijk manipuleren en liet al vroeg merken wie de baas was. Zijn presidentschap werd ook gekenmerkt door zijn ijver voor vrede en zijn menslievendheid. Dit alles leverde hem medestanders op, maar zorgde ook voor onverbiddelijke tegenstanders.

* Kennedy was ook een begaafd spreker, met een sterk charisma. Dat viel op bij mensen uit de gehele westerse wereld.

Bij zijn bezoek aan het verdeelde  Berlijn bv. sprak hij de legendarisch geworden woorden “Ich bin ein Berliner”, al dan niet in correct Duits.

Een andere veel geciteerde uitspraak van hem is “ask not what your country can do for you, ask what you can do for your country”.

* Enkele andere markante en nog veel geciteerde uitspraken hadden betrekking op zijn voornemen om binnen tien jaar “mensen op de maan” te zetten (en ze weer veilig terug te brengen). Dat zou in 1969 ook gebeuren, maar hij maakte het niet meer mee.

* Uit zijn toespraak voor de Algemene Vergadering van de VN in september 1961 komen de uitspraken dat deze organisatie “het enige alternatief voor oorlog” is  en dat“de mensheid een einde aan de oorlog moet maken, omdat de oorlog anders een einde aan de mensheid zal maken”

*  Op 22 november 1963 om 18u30 onze tijd , werd Kennedy dodelijk gewond door twee kogels toen hij in een open limousine over Dealey Plaza in Dallas Texas gereden werd.

*** Ik herinner me die gebeurtenis alsof het gisteren was … ik gaf les in Eindhout – na school ging ik biljarten met meester Louis Cools in café/kapperszaak Mil(of Sus?) Binnenmans- daar stond de radio aan en die berichtte de gebeurtenis – de tv was veel later met een uitzending ***

* Twee officiële onderzoeken leidden tot de conclusie dat Lee Harvey Oswald de moordenaar was. Volgens het onderzoek van de Commissie-Warren handelde Oswald alleen, volgens het onderzoek van de Enquêtecommissie van het Huis van Afgevaardigden was er ten minste nog één andere schutter. Het mysterie is nog steeds niet opgelost.

* Twee dagen na de moord op Kennedy werd Oswald op het politiebureau van Dallas vermoord door nachtclubeigenaar en maffia-lid (?) Jack Ruby. Daardoor kon Oswald niet meer worden voorgeleid en werd er geen proces tegen hem gevoerd.

* Welke grote indruk president Kennedy naliet, bleek een tijdje later toen ook in Europa straten en pleinen zijn naam kregen. In Antwerpen werd de toen nieuwe tunnel onder de  Schelde naar hem genoemd , de ‘Kennedytunnel’.

* Het graf van John F. Kennedy bevindt zich op de begraafplaats Arlington National Cemetery, vlak bij het Pentagon. En werd een waar bedevaartsoord. (vrije, gratis foto’s)

ALBERT I SPRAK …

Op 22 november 1918 sprak koning Albert I (1875-1934) tot het Belgische parlement. In zijn rede deed hij meer dan zijn zegen geven aan de tripartite (‘driepartijen)-regering die de dag daarvoor was aangetreden.

* De koning sprak zich ook uit voor meer gelijkheid in België: invoering van het algemeen enkelvoudig stemrecht, invoering van sociale wetgeving en van erkenning van het Nederlands naast het Frans.

* In 1919 werd het algemeen enkelvoudig stemrecht ingevoerd  voor alle mannen van 21 jaar en ouder. Voor die tijd was het stemrecht voorbehouden aan een deel van de mannelijke bevolking.

* Gezinshoofden kregen echter een extra stem, en daarnaast kon een extra stem gegeven worden aan personen die een diploma hoger onderwijs en/of vermogen hadden.

* In totaal kon men maximaal drie stemmen uitbrengen. De gedachte was dat wie iets opgebouwd had, ook meer te verliezen had, en dus meer inspraak mocht hebben.

103 jaar algemeen stemrecht

* Het was een vernedering. Je gaat stemmen op verkiezingsdag en je krijgt één stembiljet. De persoon die na je komt, krijgt er drie. Hij heeft immers wel de kans gehad om te studeren en hij heeft meer bezittingen. Daardoor is zijn stem drie keer meer waard dan de jouwe.

* Maar de vernedering kon nog schrijnender. Je gaat met je echtgenoot op zondagvoormiddag naar de mis. Hij mag daarna zijn stem uitbrengen, terwijl jij, omdat je een vrouw bent, beter direct naar huis gaat – allicht om het middagmaal te bereiden.

We vergeten al te gemakkelijk dat het nog maar 103 jaar geleden is dat die vernederingen ophielden.

* Vandaag, 16 november 2022 , is het 103 jaar geleden (1919) dat de mannelijke inwoners van dit Belgenland voor het eerst hun stem mochten uitbrengen op basis van gelijkheid. Voortaan zou de stem van elke burger even luid klinken. Tenminste, als je een man was.

* De vrouwelijke inwoners van ons land zouden nog dertig jaar moeten wachten om hun stem te laten horen voor de parlementsverkiezingen.

* Onmiddellijk na ­Wapenstilstand, 11 november 1918, had koning Albert nochtans gesteld dat we allemaal op dezelfde manier geleden hadden onder de oorlog en dat we daarom voortaan dezelfde rechten zouden hebben.

* Vrouwen hadden evenzeer geleden onder de Duitse bezetting als mannen. Verpleegster Gabriëlle Petit verzamelde cruciale militaire informatie en werd zonder pardon gefusilleerd door de Duitsers.

* Maar haar seksegenoten mochten op 16 november 1919 nog steeds niet stemmen, tenzij hun echtgenoot in de oorlog was gesneuveld. En dan verloren ze dat stemrecht weer als ze als prostituee hadden gewerkt, of bekend waren als ‘overspelige vrouw’. Over ‘overspelige mannen’ heeft de kieswet het nooit gehad.

*  Het algemeen stemrecht is vandaag 103 jaar oud, en het is duidelijk dat niet alle democratische problemen zijn opgelost. Die problemen zijn ook niet erger geworden.

*  Honderd jaar geleden vreesde men nog dat het ‘gewone’ volk niet genoeg verstand had om rationeel te kiezen, waardoor volksmenners vrij spel zouden krijgen. Helaas moesten we in de jaren 30 van de vorige eeuw vaststellen dat ook de zelfverklaarde elite niet immuun bleek voor de fatale aantrekkingskracht van totalitaire leiders.

*  In hedendaagse discussies gaat het opvallend genoeg alle richtingen uit. In het ene geval pleit men voor méér verkiezingen, in het andere wil men dat de mensen thuisblijven.

9 november 1989… de Muur valt

De Berlijnse Muur, het belangrijkste symbool van de Koude Oorlog, werd in augustus 1961 gebouwd om te beletten dat Oost-Duitsers uit de toenmalige communistische DDR zouden vluchten naar het kapitalistische Westen.

* Tientallen mensen kwamen in de volgende jaren om bij pogingen om de zwaarbewaakte grens over te steken.

*  ‘De val van de Muur’ in de avond van 9 november 1989 was ‘een gevolg’ van de hervormingspolitiek die de toenmalige Sovjetleider Michail Gorbatsjov voerde. De communistische landen in het oosten van Europa, toen nog binnen de invloedssfeer van Moskou, kregen van hervormer Gorbie de mogelijkheid om hun eigen weg te gaan. Polen en Hongarije speelden daar meteen op in.

*  Hongarije bleef begin september 1989 al blind voor een gat dat in de grens met Oostenrijk werd geslagen. De eerste grote opening in het IJzeren Gordijn was een feit.

*  In Oost-Duitsland stond de DDR (Duitse Demokratische Republiek) ook al enige tijd op zeebenen door het maandenlange protest van tienduizenden Oost-Duitsers tegen het regime. De beslissing om partijleider Erich Honecker te vervangen door Egon Krenz bleek een flop: de protesten bleven aanhouden. Bovendien weken toen al tienduizenden DDR-burgers via Hongarije naar het westen uit, waardoor ‘de Muur’ al deels zijn functie van grens en grensovergang verloor.

***   Toch kwam de definitieve val nog sneller dan verwacht. Per vergissing zelfs. Om tegemoet te komen aan de heviger wordende protesten besliste de DDR een toegeving te doen en de visaregels te versoepelen: de uitreizen op korte termijn zouden voortaan niet meer aan voorwaarden gebonden zijn.

***  Tijdens de daaropvolgende persconferentie werd partijwoordvoerder Günter Schabowski gevraagd wanneer precies die veranderingen er zouden komen. Schabowski zocht in zijn papieren, vond niet wat hij zocht en antwoordde dan maar “voor zover ik weet onmiddellijk”. 

* Het hek was meteen van de dam. Duizenden Oost-Berlijners kwamen in de volgende uren in dichte drommen naar de Muur. De grensposten werden spoedig onder druk van de massa opengezet.

* De eerste DDR-burgers maakten rond 23 uur de oversteek naar het westen. De Muur was gevallen. Voor de meeste Oost-Berlijners een eerste bezoek aan familie en vrienden in West-Berlijn sinds lang, veel te lang. Het begin ook van een erg lange feestnacht.

***   En wat ook mooi was… Mijn vrouw Treske werd uitgerekend die dag 44. Vandaag is ze opnieuw jarig, een beetje ouder ook. Straks wat flesjes kraken met de familie…

Napoleon weg uit Moskou (1812)

Op 19 oktober 1812 trok Napoleon Bonaparte zich terug uit Moskou. Niet lang daarvoor hadden zijn troepen de stad ingenomen, maar de Russen staken Moskou in brand.

* Begin september won Napoleon erg nipt de Slag bij Borodino. De slag, die plaatsvond op zo’n honderdtwintig kilometer ten westen van Moskou, ging de geschiedenisboeken in als één van de keerpunten van de Napoleontische oorlog van 1812.

* Een week na zijn overwinning bij Borodino trok Napoleon met zijn leger Moskou binnen. Velen verwachtten dat er vredesonderhandelingen zouden beginnen. Het liep echter anders.

* De Moskouse graaf Fjodor Vasiljevitsj Rostopsjin (1763-1828) gaf bevel alles te vernietigen wat de Fransen van nut kon zijn en al het wapentuig mee te nemen. Vervolgens staken de Russen Moskou in brand.

* Het leger van Napoleon kreeg het hierdoor zwaar te verduren. Door de brand gingen immers alle voedselvoorraden en pakhuizen in vlammen op. De Fransen zagen de noodzaak in om zich snel terug te trekken.

* Tijdens de terugtocht kwamen veel manschappen van Napoleon om het leven. De meeste van honger, dorst en ziekten. Van de ruim 700.000 soldaten die Rusland aanvielen, overleefden er uiteindelijk slechts 18.000 tot 22.000.

* Op 18 december 1812 , twee lange en koude maanden later, eindigde de tocht naar Rusland. De beroemde Slag bij Borodino en de brand van Moskou worden nog steeds genoemd als de keerpunten in de Napoleontische oorlogenreeks.

Lees zeker ook: ‘Wat een karakter tonen die barbaren!’

  • gelezen en bewerkt vanuit  Historiek

***  In DE krant is de pyrrusoverwinning van Napoleon bij Borodino al een paar keer aan bod gekomen. Je kan de sfeer van die veldslag ook nog muzikaal opsnuiven via de Ouverture 1812 van ene Pjotr Iljitsj Tsjaikovski. Fragmenten van de Marseillaise en het toenmalige Russische volkslied voeren de strijd aan en op het einde bulderen zelfs de kanonnen. (Clem)

https://historiek.net/ouverture-1812-pjotr-iljitsj-tsjaikovski/71086/

MET SPOETNIK 1 BEGON RUIMTEVAART

4 oktober 1957 begon het tijdperk van de ruimtevaart. Helemaal buiten mijn weten om, want in mijn streng internaat, afgeschermd van alle wereldse gebeurtenissen, zeker Russische, wisten wij van niets toen de Sovjet Russen hun eerste kunstmaan lanceerden.

* Ik moest de povere drie dagen herfstverlof afwachten om in oude kranten het nieuws van Spoetnik 1 bijeen te harken.

* Het eerste tuig in de ruimte was van Russische makelij en bestond uit twee kleine aan elkaar geklonken halve aluminiumbollen met een totale diameter van amper 58 cm, met daarop vier antennes van zowat 3 m lang.

* 1957 was het ‘Internationaal Geofysisch Jaar’ en dat kwam de Russen erg goed uit. In 1954 reeds had de Sovjetleider Chroestsjov groen licht gegeven om concurrent Amerika met deze primeur voor een tijdje opzij te zetten.

* En of dat lukte! In de VS werd men plots geconfronteerd met de krachtige  Russische raket die het huzarenstukje voor mekaar had gebracht. Werner von Braun, die voor nazi-Duitsland de V-2 ontwikkelde, kreeg meteen carte blanche om de Russen lik-op-stuk te geven.

° De Amerikaanse president Eisenhower bleek bovendien niet erg onder de indruk van dat kleine balletje in de ruimte. Basketbal in de ruimte was trouwens niet aan hem besteed.

* Maar de publieke opinie floot hem terug nu duidelijk werd dat de Sovjets de VS zouden kunnen treffen met een internationale raket met kernwapens.

* ‘Kleine raketman’ (de latere Noord-Koreaanse leider Kim-jong-un) liet zich in Moskou blijkbaar inspireren om ook raketten af te vuren. Hij was afgelopen week weer bezig…

* Vier maanden later, 1 februari 1958 ging ook de Amerikaanse Explorer 1 eindelijk de ruimte in. Momenteel vliegen er duizenden stuks boven onze hoofden, waarvan er vele nog echt werken.

* De rest wordt gerangschikt onder de noemer ruimtepuin. Iets dat echt ongemakkelijk zit bij bemande ruimtemissies. Wanneer doet zich een eerste ramp voor? Ook de sterrenkundigen maken hun terechte beklag over de vuilnisbak rond onze aarde.

(bewerkt uit de vertrouwelijke site van Historiek)

DAG VAN DE FRANSE GEMEENSCHAP

De Dag van de Franse Gemeenschap (27 september) is bij ons de jaarlijkse feestdag van de Frans sprekenden in België. Herdacht wordt de overwinning (in 1830) van de Belgische patriotten op de regeringstroepen in het Warandepark van Brussel. Het feest werd voor de eerste maal in 1975 gevierd.

* Na de nederlaag van Napoleon in Waterloo werden in 1815 op het congres van Wenen de Zuidelijke Nederlanden bij het pas opgerichte Koninkrijk der Nederlanden gevoegd, en ontstond het ‘Verenigd Koninkrijk der Nederlanden’.

* Doordat het zuidelijk deel zich op meerdere punten door koning Willem I achtergesteld voelde t.o. van het noorden, leverde dit een hoop onvrede in het zuiden op.

* Geïnspireerd door de geslaagde julirevolutie van de Fransen, brak in Brussel een regelrechte opstand tegen Willem I uit. Dat werd een onafhankelijkheidsstrijd.

* In de nacht van 26 op 27 september 1830 leidde die tot de aftocht van de Nederlandse troepen uit Brussel. Die waren daar op 23 september binnengetrokken om de orde te herstellen. De opstand eindigde op 27 september, toen de troepen van Willem I uit elkaar vielen.

* Het zou echter nog 9 jaar duren (tot 1839) voordat België definitief en volledig onafhankelijk werd. De datum van 27 september staat symbool voor de verdrijving van de Nederlandssprekenden uit de stad en uit het land. Meteen ook een eerste taalstrijd, kunnen we stellen.

* Want … de feestdag is nog steeds speciaal bestemd voor alle Franssprekenden  in het hele land. De revolutie werd immers vooral door Walen uit Luik opgezet , met steun uit Frankrijk.

* Onder de revolutionairen bevonden zich ook veel zgn. –rattachisten- die België … bij Frankrijk wilden voegen.

**  Voor de andere gemeenschappen in België zijn er ook speciale dagen …zoals

perestrojka en glasnost

Onlangs overleed de man die de Russische termen perestrojka en glasnost in het leven riep. 

* Michail Gorbatsjov , de toenmalige leider van de Sovjet-Unie , wou aan het eind van de jaren ’80 de SU met ‘openheid’ en ‘hervormingen’ vooruit helpen en een andere koers inslaan.

* Deze beslissingen zouden  uiteindelijk leiden tot het uiteenvallen van het communistische Oostblok.

De nieuwe Sovjetleider

* In de jaren 1980 maakte de Sovjet-Unie een zeer moeilijke periode door. Het ging slecht met de economie. Er was een groot overheidstekort en aan alles wat de burgers nodig hadden voor het dagelijkse leven was gebrek. De industrie was erg verouderd, de Verenigde Staten hadden de SU al ingehaald als militaire wereldmacht en de communistische partij begon steun en  invloed te verliezen.

* In deze tijd van malaise kwam in 1985 Michail Gorbatsjov aan de macht. Aangezien de Sovjet-Unie er niet goed voor stond, moest hij het land van de ondergang gaan redden. Gorbatsjov was een voorstander van de socialistische idealen, maar begreep wel dat er hervormingen nodig waren.

* Zo was het land ook nog eens gewikkeld in een uitzichtloze strijd in Afghanistan, waardoor de militaire uitgaven extreem hoog waren. Hij trok zich terug uit deze oorlog en probeerde in overleg met de Amerikaanse president Ronald Reagan de wapenwedloop een halt toe te roepen en de Koude Oorlog te beëindigen.

* Daarnaast moest zijn geïntroduceerde politiek die draaide om ‘perestrojka’ en ‘glasnost’ de Sovjet-Unie gaan redden.

Glasnost

De Russische term glasnost betekent openheid.

* Gorbatsjov geloofde dat een meer open samenleving cruciaal was om de SU vooruit te helpen.

Burgers moesten meer vrijheid krijgen om mee te denken en mee te doen, en zo problemen aan te kunnen pakken. Dit zou de economie ook ten goede komen.

* De Sovjet-Unie was echter al jarenlang een eenpartijstaat waarbij de communistische partij alle macht had. Er moest daarom wel het één en ander veranderen in de Russische samenleving, om het democratisch gehalte omhoog te krijgen.

Daardoor kwam er o.a. meer persvrijheid en vrijheid van meningsuiting. Het betekende een vorm van … machtsverlies voor de communistische partij, die niet meer alles zwaar kon controleren en censureren. Glasnost maakte een debat mogelijk en bracht de problemen van het communistische regime aan het licht.

* Glasnost stond daarnaast ook voor transparantie: de communistische partij moest transparanter gaan communiceren. Door glasnost na te streven, wou de Sovjetleider de ‘vrije’ Russische bevolking voor zich winnen, zodat de ‘perestrojka’ ofwelkonden worden uitgevoerd.

Perestrojka

Door middel van de perestrojka (hervormingen) probeerde Gorbatsjov de economische situatie van de Sovjet-Unie te redden.

Jarenlang werd de economie immers bepaald door een paar mensen op het hoogste niveau van de samenleving… de planeconomie. Daardoor was er geen sprake meer van een marktmechanisme en had alleen de staat recht op het verstrekken van goederen en diensten.

* Gorbatsjov wou echter met staatkundige en economische hervormingen een koerswijziging veroorzaken.

* Particulieren mochten zelf de productie gaan bepalen aan de hand van de vraag naar hun goederen. Daarnaast hield de regering niet langer failliete bedrijven op de been.

* De hervormingen werden door Gorbatsjov gezien als een revolutie die vanuit bovenaf werd opgelegd, maar alleen kon slagen als alle lagen van de bevolking er positief op zouden reageren.

* De communisten hadden echter kritiek op de perestrojka, omdat daardoor meer ruimte aan het kapitalisme werd gegeven in de communistische SU.

Gevolgen

Vanuit de communistische wereld werd niet overal even positief gereageerd op de ideeën van Gorbatsjov. Toch zagen sommige landen de hervormingen wel zitten. Vooral in het Westen werd er verrast gereageerd en werden ook bij ons ‘glasnost’ en ‘perestrojka’ algemeen bekende begrippen.

* Ondanks de goede bedoelingen van Gorbatsjov, slaagde hij er niet in zijn plannen te laten slagen. Voordat zijn hervormingen van de grond waren gekomen, stortte de SU in. Glasnost had ervoor gezorgd dat er kritiek mocht worden gegeven op het communistische systeem.

* Dit bracht de SU in gevaar: het nationalisme in de deelrepublieken kreeg hierdoor steeds meer ruimte. Deze groeiende nationalistische bewegingen zorgden ervoor dat verschillende Oostbloklanden de marxistische leer rond 1990 lieten vallen.

Eigen politieke koers

* Gorbatsjov stond echter niet achter de Brezjnev-doctrine en weigerde daarom in deze landen militair in te grijpen. Hierdoor konden de Oostbloklanden hun eigen politieke koers gaan volgen. Ze maakten zich los van de SU, waardoor het regime al snel een derde van haar grondgebied verloor.

* Gorbatsjov probeerde hierna van de Sovjet-Unie een land met individuele staten te maken, geleid door een president. Zijn pogingen om met perestrojka en glasnost de SU te redden waren echter tevergeefs.

** In 1991 werd Gorbatsjov afgezet. Kort hierna kwam er niet alleen een definitief einde aan het communistische regime in de Sovjet-Unie. Er kwam ook een definitief (?) einde aan de Koude Oorlog.

1 2 3 5