DE VAL VAN ANTWERPEN

Tachtigjarige Oorlog 1568-1648 – ontstaan van Nederland

De Tachtigjarige Oorlog was niet alleen de langstdurende oorlog in de Nederlanden, maar ook de belangrijkste, want de Nederlandse gewesten keerden zich af van het Habsburgse bestuur. Daardoor ontstond de zelfstandige staat Nederland.

* In de zomer van 1581 , 13 jaar na de Beeldenstorm van 1568, werd Filips II door de Staten Generaal van de Nederlanden met het Plakkaat van Verlatinge afgezet als heer in de Nederlanden. Deze belangrijke verklaring diende later als voorbeeld voor andere landen.

* De ‘Slag bij Heiligerlee’ in 1568 wordt, in Nederland althans, als het begin van de Tachtigjarige Oorlog gezien. Enkele gebeurtenissen en veldslagen vooraf  konden evengoed als beginpunt van de oorlog gelden. Zoals …

* Het ‘Eedverbond der Edelen’ dat aandrong met een smeekschrift bij landvoogdes Margaretha van Parma tot het stoppen van de vervolging van protestanten.

De hertog van Alva maakte , in naam van de steeds afwezige koning Filips II , korte metten met dat verzoek.

De graven Egmond en Hoorn werden in het publiek onthoofd in Brussel. Meteen de start van het geuzenleger, bestaande uit edelen en hun aanhang die het niet eens waren met Alva.

*** In 1572 ontaardde het verzet van de Geuzen in een algemene opstand. Stad na stad schaarde zich achter de door Willem van Oranje opgezweepte opstand. In alle steden van de Noordelijke Nederlanden vond een revolutie plaats. Katholieke bestuurders werden afgezet en moesten plaatsmaken voor protestanten. De kerken werden ontdaan van de katholieke opsmuk en werden voortaan voor de protestantse eredienst gebruikt.

* In 1585 deed de vroom Roomse Marnix van Aldegonde de stad Antwerpen zomaar cadeau aan Farnese , de opvolger van Alva. Marnix vertelde in het openbaar hoe roemvol en religieus de Spanjaard wel was en hoe goed hij als toekomstige beheerder van het land zou worden.

*** Antwerpen viel op 17 augustus 1585, vandaag 436 jaar geleden. De 17 Bourgondische provincies waren voorgoed gescheiden.

* De vloot die op de Schelde klaar lag om Antwerpen te bevrijden, bleef liggen om de  stad af te sluiten van overzeese handel. De protestantse inwoners kregen vier jaar de tijd om terug te keren tot de katholieke kerk of anders te vertrekken met het meenemen van have en goed.

*** Duizenden Vlaamse handelaars trokken definitief weg uit Brugge, Gent, Brussel, Mechelen en Antwerpen naar Holland en Zeeland en versterkten daar de massa Gereformeerden. Uiteindelijk bleven slechts 40.000 inwoners in de stad achter. Daarmee was de gouden eeuw van Antwerpen als haven- en handelsstad ten einde.

*** van Aldegonde was na de overgave van Antwerpen in ongunst geraakt bij zijn Noord-Nederlandse landgenoten en trok zich terug in gebed in zijn riant stulpje in Bornem.

*** Onder Spaans bestuur kende de stad Antwerpen wel een zekere heropleving met b.v. de schilderkunst van Peter Paul Rubens, Jacob Jordaens, Antoon van Dyck en David Teniers de Jonge

 

Twaalfjarig Bestand

* In de noordelijke provincies werd niet constant gevochten. Geldgebrek zorgde ervoor dat de legerleiders veel gevechtspauzes moesten inlassen. Meer nog: de regenten in de belangrijke handelssteden wilden minder geld aan de oorlog besteden. Weggegooid oorlogsgeld bleek de sterke, onderliggende gedachte.

* Na onderhandelingen kwamen de strijdende partijen tot overeenkomst. Het Twaalfjarig Bestand was daar het gevolg van. De macht kwam in handen van de stadhouders, de nazaten van Willem van Oranje.

Vrede van Münster

** De Noordelijke Nederlanden werden na het Twaalfjarig Bestand nog nauwelijks bedreigd door het Spaanse Leger. De gedachte van weggegooid oorlogsgeld gaf de doorslag.

* Ook Spanje wou de strijd opgeven om nog meer aandacht te gaan besteden aan hun jonge overzeese gebieden, waarvoor Columbus destijds (1492) de weg gebaand had.

* Koning Filips IV begreep dat de Noordelijke Nederlanden voorgoed verloren waren voor Spanje. Moegestreden tekenden Spanje en de Nederlanden op 15 mei 1648 de Vrede van Münster. Nederland was onafhankelijk. Wij, de zuidelijke Nederlanden, bleven onder Spaans bewind.

(bewerkt uit Wikipedia en Historiek)