Van kerk tot supermarkt

Voorbeelden van kerken die een nieuwe bestemming krijgen zijn in buurland Nederland legio. Vlaanderen kampt met een achterstand, ook al lijkt er beterschap op komst. Een muzikale actie aan een Gentse Kerk vestigde de aandacht op dit onderwerp.

Met precies 18 zijn ze, de violisten die ooit de befaamde Koningin Elisabethwedstrijd gewonnen hebben. Eentje onder hen, de inmiddels 71 jarige Mikhail Bezverkhni, een man met Russische roots, geeft elke dag een gratis concert vlak voor de Sint-Annakerk in Gent. Bach, Sibelius of Mendelssohn, ze staan steevast op het programma.

“Zolang ik het nodig acht”, benadrukt de grootmeester. Een vergaande ontevredenheid motiveert deze diepgelovige man. De kerk waarvoor hij speelt, krijgt een zogenaamde herbestemming. Over afzienbare tijd zou een supermarkt (zie onder Roeselare) openen in dit gebouw. En dat vindt  Bezverkhni onaanvaardbaar.

Voor hem moet de kerk haar religieuze functie behouden. Ze kan ook dienen voor muziek, want de akoestiek er is naar verluidt voortreffelijk. Pas wanneer de supermarkt-plannen afgevoerd worden geeft de violist er de brui aan, benadrukt hij.

Ontkerkelijking

Onrechtstreeks brengt Mikhail Bezverkhni met zijn dagelijkse concerten de kwestie van de herbestemming van religieuze gebouwen in de kijker, een problematiek die zich de komende jaren steeds scherper zal aftekenen.

Het gebruik van kerken en andere religieuze gebouwen zal nog drastischer verminderen. Welke bestemming geef je er dan aan? Want niet zelden is er zelfs sprake van absolute onbruik. Leegstand dus.

Gentse voorbeeld

De nieuwe bestemming van de Sint-Annakerk maakt deel uit van een breder plan dat de stad Gent een tweetal jaar geleden opstelde. Zomaar even 17 van de 46 kerken die op het grondgebied aanwezig zijn zullen op termijn een nieuw doel krijgen. Toch blijkt de herbestemming ontzettend traag te verlopen.

Vanuit de Vlaamse regering werd de kerkbesturen gevraagd een meerjarenplan op te stellen. Op korte termijn zouden een twaalftal kerken de deur sluiten. In nog eens 40 andere wordt de optie “ernstig overwogen”.

Ook geven 41 kerkfabrieken aan hun infrastructuur in grote mate te zullen openstellen voor andere activiteiten. En dat is vrij weinig als men weet dat Vlaanderen zo’n 1.800 kerken telt.

Door de politieke sturing zullen steeds meer gevallen van herbestemming zich opdringen. Een onvermijdelijk gevolg voor een ooit zo religieuze samenleving  waar vandaag nog slechts 5% van de mensen verklaart wekelijks een kerk te bezoeken.

Het valt ook niet uit te sluiten dat sommige kerken, eens gesloten, ook daadwerkelijk afgebroken worden. Een piste die enkel bij niet-beschermde gebouwen bewandeld kan worden.

Zelfs mocht de commerciële bestemming van de Sint-Annakerk in Gent afspringen, zou afbraak geen optie zijn. Het gebouw werd in 1980 beschermd als monument en maakt deel uit van een beschermd stadszicht. Een magere troost voor Mikhail Bezverkhni.

1.800 kerken

Volgens de Atlas van het Religieus Erfgoed in Vlaanderen is 8% van deze 1.800 parochiekerken niet meer in gebruik of zijn er nog slechts één of twee gebruiksmomenten per week. En dit maakt het prijskaartje behoorlijk bitter.

De procedure om zo’n nieuwe bestemming te bewerkstelligen is in het geval van katholieke kerken complexer dan bij protestantse. Het gebouw is immers gewijd, waardoor het eerst ontwijd moet worden, wat vaak een omslachtige en tijdrovende aangelegenheid is.

Voor protestantse kerkgebouwen dragen protestantse geloofsgemeenschappen de (financiële) verantwoordelijkheid. Deze realiteit stimuleert kordate en vooral snellere beslissingen.

Haalbaarheidsstudie

Toch beweegt er wat. Sinds 2016 kunnen steden, gemeenten of kerkbesturen aankloppen bij het Projectbureau Herbestemming Kerken voor een haalbaarheidsstudie. Beslist men een bepaald traject in te slaan, dan wordt heel wat administratieve rompslomp uit hun (plaatselijke) handen gehaald.

Inmiddels dienden zich 83 kerken aan voor het uittekenen van zo’n traject. Een al bij al bescheiden stroomversnelling, zeker in vergelijking met wat al jaren in Nederland wordt vastgesteld.

* Boekhandel Dominicanen, gevestigd in een voormalige kerk in Maastricht (R) en de kerk van Hoeselt (L) worden vaak als symbool van een geslaagde herbestemming beschouwd.

Sommigen hopen dat het grootwarenhuis in de Sint-Annakerk een zelfde weg opgaat. De toekomst zal het uitwijzen.  – Buro: MV – uit Voertaal –

DIALECTEN IN LAAKDAL

Tot het einde van vorige eeuw spraken de schoolkinderen op de speelplaats nog dialect. Veel zelfs. 90% drukte zich onder elkaar in ‘de dorpstaal’ uit. De andere 10%, meestal kinderen van inwijkelingen uit de niet nabije buurt van Laakdal, deed dat in AN (Algemeen Nederlands).
Vandaag zijn we 20 jaar verder. Het dialect spreken bij de prilste jeugd is sterk afgenomen. Wellicht door de instroom van nog meer inwijkelingen hoort men op de speelplaatsen nu een AN, doorspekt met Kempense accenten. Regiolect of verkavelingsvlaams noemt men dat.
Maar wat gebeurt er nu? Terwijl iedereen in volle dialecttijd foutloos de dorpsnamen op papier zette, heeft men het tegenwoordig in de AN-tijden in reclamefoldertjes over Vejelse Metten, Eindertse Jeugd en Vust on Tour.
De schrik om het dialect verloren te laten gaan, zit er blijkbaar diep in.
Pootzakken en Tutten kennen we als inwoners van Eindhout en Vorst. Veerle kreeg jammer genoeg nooit een spotnaam. Wel heeft men ergens het etiket ‘Trots Vjeileke’ op het dorp gekleefd. Maar daar kwam miserie van.
In Veerle zegt men Vejel, maar dat krijgt men blijkbaar niet uit de bek gedraaid tussen Tongerlo en de Nederlandse grens. Daar heeft men het over Vjeil, net als Mjeil (Meerle).
Om een en ander duidelijk te maken richtte de Veerlese studentenclub eind 1978 ‘de Vejelse’ op, naar een voorstel van Swa Van Gehuchten die zijn inspiratie bij ‘de Meretse’ in Meerhout haalde. ‘De Vejelse’ mode raakte snel ingeburgerd in de buurdorpen.
In het dialect wordt Eindhout ook vaak foutief uitgesproken. Een echte Eindhoutenaar laat de korte klinkers lang slepen. Endert wordt zodoende Eindert.
Vorst heeft een haast vorstelijke naam. Moeilijk om de juiste dialectschrijfwijze te vinden, zegt de auteur. Vust is het meest te verwerpen, Vuist doet aan een ander woord denken. Vöst lijkt correcter dan de twee voorgaande.
En dan heb je Varendonk nog … ook boeiend.  -LV in HN ’13-

Nieuwe kindergemeenteraad

Renske Laenen van GBS De Schans in Veerle is de kersverse kinderburgemeester van Laakdal.

“Onze politieke toekomst is in goede handen”, zegt een trotse schepen van Jeugd Frank Sels. “We hebben weer een tof team met allemaal bekwame kinderschepenen!”

Elke Laakdalse school wordt door twee leerlingen uit de derde graad vertegenwoordigd in de kindergemeenteraad. Zij zullen hun problemen, wensen en ideeën over hun woon-, sport-,speel- en schoolomgeving bespreken en adviezen doorgeven aan het college en de gemeenteraad, waaruit dan mogelijk concrete beslissingen kunnen volgen.

“Wij hechten veel belang aan inspraak”, gaat Frank verder. “Te vaak worden beslissingen genomen door volwassenen zonder het even vanuit het standpunt van de kinderen te bekijken.”

Wij wensen Jorn Lauvrijs (cultuur & toerisme), Wieland Maes (jeugd), Zainabe Baba (milieu), Fran Brys (senioren), Febe Martens (onderwijs), Amani Boonen (gezin en welzijn), Anna Janssen (communicatie & financiën), Roos Voordeckers (mobiliteit, verkeer & veiligheid), Cas Vanwesemael (gezondheid & dierenwelzijn), Amoon Bosmans (evenementen & feestelijkheden), Lotte Cochet (sport) en Renske Laenen (kinderburgemeester) alvast veel succes!!

640 947 euro extra voor Laakdal

De Vlaamse gemeentebesturen krijgen de komende jaren in totaal 1,33 miljard euro extra middelen om te investeren in hun gemeente. Voor Laakdal betekent dat concreet 2.370.259 euro. Dat is het gevolg van het nieuw Vlaams regeerakkoord.

De Vlaamse overheid neemt de helft van de zogenaamde ‘responsabiliseringsbijdrage’ €640.947 voor de betaling van de ambtenarenpensioenen over én geeft de gemeenten extra budget omwille van hun open ruimte € 1.729.312.

Dat vernam N-VA-gemeenteraadslid & fractieleider Niels Vermeulen van de N-VA-ministers uit de Regering van Minister-President Jan Jambon.

Naast deze bijkomende financiering blijft ook het gemeentefonds, de belangrijkste inkomstenbron voor onze steden en gemeenten, de komende jaren elk jaar met 3,5% groeien.

De nieuwe Vlaamse regering wil de gemeenten meer financiële ademruimte geven zodat ze de komende jaren sterk blijven investeren. Financieel staan veel steden en gemeenten er niet goed voor.

De Vlaamse Regering komt hen nu te hulp met 1,33 miljard aan extra middelen.  “Dat komt niet alleen de inwoners ten goede, maar is vooral ook een troef voor onze economie en het aantal jobs in Vlaanderen”, verduidelijkt N-VA-gemeenteraadslid & fractieleider Niels Vermeulen.

“Met dit geld kunnen we onze gemeente écht beter maken. N-VA Laakdal wil dat de gemeente met de bijkomende Vlaamse financiering bij voorkeur investeert in (fietspaden, veilige wegen, groenere omgeving, … of het bestuur kan de centen gebruiken om de opcentiemen op de onroerende voorheffing te verlagen)”, vult Niels aan.

Nieuwe kindergemeenteraad

Zondag 6 oktober wordt de nieuwe kindergemeenteraad in Laakdal geïnstalleerd. Uit elke Laakdalse school zullen er twee leerlingen (uit het 5de en 6de leerjaar) zetelen.

De kindergemeenteraad zal adviezen doorgeven aan het schepencollege en de gemeenteraad, waaruit dan mogelijk enkele concrete beslissingen kunnen volgen.

Frank Sels licht toe. “Wij willen kinderen de kans geven om problemen maar ook wensen en ideeën over hun woon-, sport-,speel- en schoolomgeving kenbaar te maken. De vorige kindergemeenteraad heeft dit trouwens schitterend gedaan. Zij werkten rond het jaarthema kinderarmoede. Zij organiseerden ook de 10de verjaardag van de speelpleinwerking, openden het speelterreintje aan De Korenbloem en de nieuwe kantine aan speeltuin Dennenoord, enz.”

Op zondag 6 oktober zal van 10 tot 12 uur de installatievergadering in de raadzaal van het gemeentehuis plaatsvinden. Per stemming wordt de nieuwe kinderburgemeester verkozen. Nadien leggen de kersverse kinderschepenen en –burgemeester de eed af.

1 oktober – St Bavo in Trichelhoek

Zowat iedereen die af en toe een uitje waagt in Laakdal kent de overbekende Sint- Bavokapel in Trichelhoek. Je kan er gewoon niet naast kijken. Vandaag 1 oktober is ”Bavo van den P1010761Trichelhoek’ jarig en krijgt hij een kleine viering…

 

* De Bavokapel werd gebouwd op een terp (heuvel) in de middeleeuwen. De eerste vermelding dateert uit 1503 maar de oorsprong ervan ligt wellicht vele eeuwen vroeger.

1 oktober is Bamis in onze Kempense contreien het echte begin van de herfst (die reeds op 23 sep begon).

* In de middeleeuwen was er reeds een woonkern in Trichelhoek , geconcentreerd rond drie grote hoeven die juridisch verbonden waren aan een leenhof. Ook de naburige Rundershoek, afhankelijk van het ‘Hof Van der Galen’ van Vorst, moet ook al vroeg bewoond geweest zijn.

P1010760* Zoals gebruikelijk vestigden de eerste bewoners zich op de beste gronden, in de buurt van drinkbaar water waarvan toen in Grote en Kleine Laak nog helemaal geen gebrek was.

  • Het is bovendien best mogelijk dat in Trichelhoek ook de eerste woonkern van Eindhout ontstond, de Sint-Bavokapel de eerste bidplaats was en dat op de plaats van de huidige Sint-Lambertuskerk pas later een kapel werd gebouwd.

* In de 17de eeuw kenden de bedevaarten naar de H. Bavo in Trichelhoek een hoogtepunt. Uit het Hageland en de Kempen stroomden op 1 oktober, met Bamis,  de pelgrims toe, voornamelijk om genezing af te smeken tegen kinkhoest.

 * In 1963/1964  gaf ik les in de gemeentelijke jongensschool van Eindhout. Ik herinner me nog dat wij op 1 oktober met de kinderen naar de St-Bavokapel trokken voor een  eucharistie om Bamis te vieren. We gingen er de hemelbewoners bedanken voor de oogsten die toen al zo goed als binnen waren gehaald. Maïsvelden als nu waren er nog niet te zien, het landbouwland oogde al vroeg erg kaal.

* Na de dienst in de kapel mochten de kinderen voorzichtig kijken in de waterput die genezend water tegen kinkhoest zou bevatten. De put is intussen al lang gedumpd. Veel pelgrims waren er ook niet meer in de sixties, hooguit een paar enkelingen kwamen er nog bidden voor bijstand.

* Aan de kapel kan men een wandeling starten die u het mooie natuurgebied het Trichelbroek laat ontdekken met, voor velen althans, de mooiste vijver van Laakdal. 

 

Einde zomertijd

** Door de omschakeling van zomertijd naar wintertijd in het laatste weekend  van de maand, duurt oktober een uur langer dan de andere maanden van 31 dagen. Hierdoor is oktober de langste maand van het jaar. Oktober is ook de eerste volle herfstmaand. De dagen korten 1u52.

Oktober wordt, naast zaaimaand,  ook wel wijnmaand genoemd en geldt sinds de 16e eeuw in kerkelijke kringen ook als rozenkransmaand.

Weerspreuken

  • Is oktober warm en fijn, het zal een scherpe winter zijn; maar is hij nat en koel, ’t is van een zachte winter ’t voorgevoel.
  • Warme oktoberdagen, februari vlagen.
  • Blinkt oktober in zonnegoud, de winter volgt dan snel en koud.
  • Brengt oktober veel vorst en wind, zo zijn januari en februari zeer mild.

Genekt DOOR WIND EN REGEN

‘De mannen van de Hei’ hebben het dit jaar niet getroffen met hun oldtimertreffen. Het weer, dat al elf jaar lang hun beste vriend was, zou het volgens de voorspellers laten afweten voor de 12de editie van de intussen al befaamde ‘Heiderondritten voor oldtimers’. Wind en regen in overvloed, werd voorspeld. Bepaald geen aansporing voor de eigenaars om hun oude spulletjes uit de garage te halen.

Volk was er in de voormiddag nauwelijks, ook de oldtimers op twee en vier wielen kon je gemakkelijk tellen. De oldtimerrit van 10u werd verschoven naar 11u. Vruchteloos. Om 14u nog maar eens proberen.

Alleen Jef en zijn drie vrienden vonden het de moeite waard om hun oldtimerbromfietsen toch maar te starten en aan de toer in en rond Laakdal te beginnen.(foto 2)

We hebben nog lang gehoopt op een St Michielswondertje, maar de heilige van het nazomertje van eind september liet het dit keer afweten. Misschien ook hebben de archislechte voorspellingen voor paniek gezorgd.  Jammer, maar helaas,” vertelt Frans Peeters, secretaris van de organisatie. (foto 1 L)

Frans was er helemaal het hart van in. Elf keer op rij konden de mannen van de Hei immers een flinke som geld overmaken aan ‘Huize Levensruimte’, maar dit keer stevenden ze op de middag reeds af op een regelrechte flop.

Frans: “Om te beginnen moeten we tweeduizend euro ophoesten om uit de onkosten te komen. Pas dan is al het geld voor ‘Huize Levensruimte’. Aan het eind van elk jaar is onze kas helemaal leeg, wij houden letterlijk geen cent over voor een volgende editie. Alles gaat naar onze minder bedeelden.”

En verder: “Voor ons moet alles gebeuren op deze ene dag. Vorig jaar nog stond de Hei op barsten, zoveel volk was er. We speelden toen met de gedachte om een beetje af te bouwen, en nu dit. We hebben echt te lang in Sint Michiel en de nonnetjes met eieren geloofd. Nooit echt beseft dat ook dit kon gebeuren. Beetje naïef geweest wellicht. Wat er ook van zij, we proberen er vandaag nog van te maken wat kan. Ons personeel is nog aanwezig. Als de mensen nu nog een stukje komen eten/drinken redden we misschien nog iets.”

Kop op, Frans en tot …volgend jaar alvast.

MET DAVIDSFONDS OP BEVRIJDINGSTOCHT

Knipsel ludoVorige donderdag trok Davidsfonds Laakdal op bevrijdingstocht. Het werd een erg aangename en leerrijke tocht. Het mooie weer deed de rest. Ludo Helsen was de gids met een parate kennis over de bevrijding van onze vier oude gemeenten en ver daarbuiten.

 

Voor de eigenlijke start in Eindhout overliep Ludo immers eerst de situatie in onze en andere voormalige zelfstandige gemeenten ten zuiden van het Albertkanaal, die allemaal zonder slag of stoot op 6 of 7 september weer in geallieerde handen vielen.

 

Knipsel kaart Kempen in 1944 20190912_121101

Na die uitleg reed het gezelschap met de bus tot aan de kerk van St-Jozef – Olen. Daar beschreef  de gids de vooral moeilijke situatie van Tongerlo, Olen en Herentals. Zeker die van de laatste twee, want die dorpen liggen tussen Albertkanaal en Kempisch kanaal.

Aan de noordoever van de lijn, gevormd door die twee kanalen,  hielden de Duitsers stand tot 23 september. De Duitsers lieten de dorpen en gemeenten tussen die twee kanalen niet zo maar achter. Er waren ook zware straatgevechten in Geel en in Mol.

20190912_110142In de omgeving van de Bloemmolens van Ten Aard / ten Aart ( op het ene plaatsnaambord met t ,op het andere met een d) maakte het dertig koppen tellende gezelschap weer een wandeling, en werd de situatie besproken van Geel, Meerhout , Mol, Balen en Olmen. Daar werden de busreizigers opgewacht door een RTV ploeg. Toeval? Wellicht niet. Maar het was fijn .

In de bus schetste Ludo de situatie in Turnhout en omgeving en wees hij op de derde frontlinie : de Vaart naar Schoten. 

De dappere bevrijders gingen op de middag in Merksplas de inwendige mens versterken.  Achteraf  werd gewezen op de moeilijke situatie van de gemeenten die deels ten zuiden van die Vaart lagen, voor een groot stuk ook ten noorden ervan. Daar duurde het immers nog lang voor de hele gemeente werd bevrijd, zelfs tot rond 1 oktober .

In Rijkevorsel , waar ook weken gevochten werd , vertelde de onvermoeibare Ludo de hele slag waarvan ook de kerk het slachtoffer werd,

20190912_155606Tenslotte bereikten ze in het noorden van de Kempen het stadje Hoogstraten , waar de St Catharinakerk grotendeels werd opgeblazen, en de Baarle-dorpen (Hertog en Nassau) die door de Duitsers nog enorm hard verdedigd werden. Die wilden per se beletten dat de bevrijders ook Nederland zouden binnentrekken. Dat uiterste noorden kwam weer in geallieerde handen op 28 oktober.

Enige uitleg bij de foto R, waar Ludo naast ereburgemeester van Baarle en vriend Fons Cornelissen staat …

Ludo : “Baarle -Hertog was onze laatste stopplaats. Daar bezochten wij het monument van de vele Poolse gesneuvelden en nog een tweede monument , dat van mevr J.M. Verhoeven. Deze moeder van acht kinderen werd gefusilleerd op tien september 1944 omdat zij verraden werd voor haar inzet bij de vluchtlijn voor geallieerde piloten.”
“Zoon Fons (foto) , de latere burgemeester van Baarle-Hertog , was met zijn zoon Ad en diens dochtertje ook naar dat monument gekomen om er samen met ons bloemen bij neer te leggen. Was even toch een aangrijpend moment.”


28 dagen in september en 28 in oktober waren nodig om de Kempen helemaal vrij te krijgen…De Duitsers veroverden gans  België in mei 1940 in amper 18 dagen. Om de bezetter uit de Kempen te verdrijven waren er 56 dagen nodig. Ook ons nageslacht moet het weten: “Dit mag zeker geen vergeten slag worden”.

 

84-jarigen van Klein-Vorst …

De 84-jarigen van Klein-Vorst hielden vrijdag 13 sep hun jaarlijkse klasreünie in ”t Backhuys’ in Schoot, midden in het groen.

Daarmee waren ze reeds aan de 14de editie toe, vanaf 2013 onafgebroken zelfs. Het gezelschap bestond uit 21 personen: 8 intacte koppels en 5 weduwen. Echt positief aan deze groep is dat er reeds gepraat werd over hun 85ste verjaardag en een 15de reünie in 2020.

De obligate foto’s … hebben vrijwel allemaal een betekenis. Rara.

sized_DSC_0023 sized_DSC_0027

sized_DSC_0017 sized_DSC_0015sized_DSC_0039 sized_DSC_0040sized_DSC_0031 sized_DSC_0035

1 2 3 4 13