“Het lam Gods” – Bourgondisch icoon

6 mei 1432 werd “De aanbidding van het Lam Gods” officieel geïnstalleerd in de Sint-Janskerk van Gent, die een eeuw later zou omgedoopt worden tot Sint-Baafskathedraal.

Retable_de_l'Agneau_mystiqueDat gebeurde in aanwezigheid van hertog Filips de Goede van Bourgondië, opdrachtgever Joos Vijd en zijn vrouw Elisabeth Borluut, alle edelen en leden van het Brugse stadsbestuur.

In het hoge gezelschap vertoefde zeker ook Jan van Eyck, de schilder van dit meesterwerk (foto).

De schilder-kunstenaar als bruggenbouwer tussen de elites van zijn tijd. Het ‘Lam Gods’ als een steeds grotere verstrengeling van stedelijke en aristocratische elites. Een evolutie die de Bourgondiërs vanaf hun intrede in de noordelijke contreien zo veel mogelijk hadden gestimuleerd.

Portrait_of_a_Man_by_Jan_van_EyckIn de afbeelding van het schaap kon hertog Filips niets anders zien dan een weerspiegeling van het lam, de gouden ram van de zopas opgerichte Orde van het Gulden Vlies, die hij om zijn nek droeg.

Vijd / Borluut waren er in 1420 als de kippen bij geweest toen besloten werd om de van oorsprong romaanse kerk om te werken naar gotiek. Zij zouden één van de vijf nieuwe straalkapellen financieren en het verfraaien met een meesterwerk. Voor het creëren van het grootste veelluik van de Lage Landen kozen ze voor de talentrijkste meesters van hun tijd.

Hubert van Eyck was de grootste naam in het gezelschap van schilders. Hij stierf helaas in 1426. Broer Jan nam de opdracht over, maar door andere opdrachten voor hertog Filips de Goede lagen de werkzaamheden een tijdlang stil.

Schilders van zijn kaliber werkten bovendien nooit alleen. Omdat er alleen bij voldoende daglicht kon geschilderd worden, liet Jan van Eyck zich omringen door een ploeg talentvolle schilders die zich de stijl van hun meester eigen hadden gemaakt.

Al de ons bekende meesterwerken van die ‘Vlaamse Primitieven’, zoals ze veel later werden genoemd, kwamen tot stand als privéopdracht. En waren voorbestemd om op te lossen in de tijd. De meeste van Jans opdrachten waren dus van vergankelijke aard. Feestdecors, muurschilderingen … werden nooit ontworpen voor de eeuwigheid.

Zoals gebruikelijk maakte Van Eyck als hofschilder wel dynastieke portretten. Jammer genoeg zijn die wellicht in de brand van het Paleis op de Koudenberg (1731) in Brussel gebleven.

(lees er alles over in ‘De Bourgondiërs van Bart Van Loo)

  • Dat “De aanbidding van het Lam Gods” nog bestaat,  mag eigenlijk een wonder heten. Het beroemde schilderij was liefst 13 maal voorwerp van misdaden allerlei. Daarvan herinneren we ons zeker de diefstal uit 1934 van ‘De rechtvaardige rechters’ en ‘Sint Jan de Doper’, een zijpaneel van het immense werk. Het paneel is nog steeds zoek.
What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

droogte vernielde het akkadische rijk

Sargon de Grote heeft waarschijnlijk niet de stad Akkad gesticht, maar haar wel tot grootmacht gemaakt door de omliggende steden te veroveren. Van daaruit breidde hij zijn heerschappij eerst uit over geheel Sumer, en vervolgens over de ‘Vier Werelddelen’: Elam, Noord-Mesopotamië en Syrië (Mari) met Cappadocië.

° Onder Sargon en zijn opvolgers – de bekendste is zijn kleinzoon Naram-Sin, die evenals hijzelf legendarische roem verwierf – was Akkad een centraal georganiseerde staat, met een uitgebreid ambtenarenapparaat en aan het hoofd een koning met goddelijke waardigheid.

° Het noordelijke alluviale deel van Mesopotamië, waar Eufraat en Tigris elkaar het dichtst naderen, ten noorden van het eigenlijke Sumer, kwam door de dominantie van de hoofdstad Akkad eveneens bekend te staan als Akkad. Er ontstond een traditie waarbij de heersers zich “koning van Sumer en Akkad” gingen noemen, als een twee-eenheid. Deze traditie is door de latere Babylonische koningen overgenomen.

  • Meer weten? Op rood drukken.

– De Almanak – (met een hoek af) –

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

DANSPLAAG IN … 1518

Choreomanie is een ziekelijk drang om te dansen en wordt in het medisch jargon ook wel aangeduid als Sint-Jansziekte, danszucht of danswoede. Gedurende de Middeleeuwen deed deze ziekte zich meermalen voor. De dansplaag die in 1518 uitbrak in Straatsburg in de Elzas is wellicht de bekendste van allemaal.  ( zegt Enne Knoops in ‘Historiek’)

 

* Sint-Jansdansers in Molenbeek (Pieter Brueghel de Jonge, 1592): jaarlijkse dansprocessie met epileptici naar de Sint-Jan-de-Doperkerk (Molenbeek).

* Uitbraken deden zich, aldus de historicus J.F.C. Hecker (1795-1850), al voor sinds 1021. In 1278 (bij de rivier de Maas in Frankrijk), 1237 (bij Erfurt en Arnstadt), in 1374 (in Aken, Utrecht, langs de Rijn en de Moezel) en in 1463 (in de Eiffel) deden zich ook uitbraken voor van choreomanie. Volgens Hecker trokken dansende groepen hierbij, net als de flagellanten (zelfkasteiders), van plaats naar plaats en vertelden ze dat ze hemelse visioenen zagen.

 

boven – Tekening van Pieter Breugel de Oude, 1564 (Albertina, Vienna)

en hiernaast: de jaarlijkse processie van epileptici naar de Sint-Janskerk van Molenbeek

 

De dansplaag van 1518

De dansplaag van 1518 begon halverwege juli in Straatsburg. Een vrouw, bekend als Frau Troffea (of Trauffea) begon op straat te dansen en ging er zo’n vijf dagen lang mee door. Na enkele dagen voegden zich tientallen anderen bij haar, die eveneens onbeheersbaar dansten en muziek maakten. Uiteindelijk groeide de dansgroep uit tot ongeveer vierhonderd vrouwen en mannen.

° Er werd zelfs een houten podium voor de dansgroep opgesteld en fluiters en drummers ingeschakeld om hen te begeleiden, omdat (zo stelden medici) het ‘hete bloed’ van de dansers moest afkoelen. Even hun gang laten gaan, dacht men, dan gaat het snel weer over.

° Maar tot schrik van het stadsbestuur hield het gedans niet meer op. In augustus was de dansmanie in Staatsburg nog steeds aan de gang. Sommige dansers kregen hartaanvallen, anderen stortten met een beroerte of van uitputting ineen. Over dodelijke slachtoffers wordt niets gezegd.

° De stadsraad wist zich geen raad met de dansende bevolking en draaide eind augustus 1518 bij. Dit moest wel een goddelijke straf zijn, oordeelden de vroede vaderen, dus was er boetedoening nodig.

° Uiteindelijk werden de dansers opgepakt en meegenomen naar een heiligdom in de heuvels  van het nabijgelegen stadje Saverne, gewijd aan Sint-Vitus. Hun opgezwollen en bebloede voeten werden in schoenen gestopt, waarna de dansers rond een houten relikwie moesten dansen: de St.Vitusdans. Na enkele weken hield de dansepidemie vanzelf op. Om weken, maanden, zelfs jaren later elders opnieuw de kop op te steken…

°° De toenmalige artsen Paracelsus (1493/1494-1541) en Thomas Sydenham (alias de ‘Engelse Hippocrates’, 1624-1689) kwamen met allerlei theorieën voor de dag. Paracelsus typeerde de ziekte als chorea lasciva en dacht dat de danswoede het gevolg was van vrouwen die in verzet kwamen tegen een kwaadaardige mannelijke hegemonie . Ook onderscheidde hij lichamelijke oorzaken. De Britse arts Sydenham noemde de ziekte de St.Vitus-dans.

°° Hedendaagse medische wetenschappers en historici denken dat de Dansplagen werden veroorzaakt door de zogenoemde kriebelziekte (ergotisme), die veroorzaakt werd door moederkoorn (een graanziekte) waarbij patiënten hallucinaties, spasmes en stuiptrekkingen krijgen.

°° John Waller legt een verband met ziekte, honger en bijgeloof. Volgens hem braken de dansmanies uit op plekken waar sprake was van hongersnood en ziekten. Verder schrijft hij over mass psychogenic illness. Hierbij komen mensen die krachtig geloven in het bovennatuurlijke in een dissociatieve geestestoestand terecht. Waar dansen al niet goed voor is.

What do you want to do ?

New mail

* (druk ook op rood voor een paar extra uurtjes geschiedkundig amusement)
What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

Da Vinci 5 eeuwen oud

da-vinci-profileLeonardo Da Vinci, één van de grootste schilders ooit, is vandaag 2 mei al 501 jaar overleden. Vorig jaar onderzocht de Amerikaanse kunstkenner Isbouts nog eens of meester Da Vinci echt mee geschilderd heeft aan de replica van zijn wereldberoemd fresco dat de abdij van Tongerlo al sinds 1545 (475 jaar dus) in haar bezit heeft.

 

Het Laatste Avondmaal in de abdij van Tongerlo

afc47858-6cdb-11e9-b67e-f1884b30f8d0° In het ‘Da Vinci museum’ van de Abdij van Tongerlo hangt de vroeg-16e-eeuwse replica van het Laatste Avondmaal op linnen. Het schilderij behoort, net als Het Lam Gods (gebroeders Van Eyck) en de Kruisafneming (Rubens) tot de topstukken van België.

° Het werk is omstreeks 1507 grotendeels geschilderd door toenmalige leerlingen van Da Vinci, waaronder vermoedelijk Andrea Solari. Da Vinci zou volgens de overlevering het hoofd van Jezus en Johannes zelf hebben geschilderd.

° Ook dit werk heeft meerdere grote restauraties ondergaan, maar is relatief goed bewaard gebleven. In 1545 kocht de abt van de Abdij van Tongerlo het doek voor 450 Rijnse florijnen op een veiling te Antwerpen. Het doek heeft een lange tijd in de abdijkerk gehangen.

° Het feit dat iemand als Isbouts vorig jaar omtrent deze tijd in Tongerlo gesofisticeerde scans maakt van het schilderij zorgde andermaal voor een stormloop van de persjongens naar de abdij. Wilde verhalen deden meteen de ronde.

Prof Isbouts waarschuwde echter: ‘Het is nog veel te vroeg voor conclusies. Experts zullen de ondertekeningen op het schilderij van Tongerlo vergelijken met ondertekeningen die 100 procent zeker van De Vinci zijn. Jullie moeten echter nog vele maanden geduld oefenen.

What do you want to do ?

New mail

** druk vooral ook op ROOD – een wereld gaat voor je open **
What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

NB Tongerlo Museum is voorlopig niet open voor bezoek (corona)
What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

DIT GEBEURDE 2 MEI

Op 2 mei 1914 richten de politici Frans Van Cauwelaert, Alfons Van de Perre en Arnold Hendrix de krant De Standaard en de uitgeverij De Standaard N.V op. Vanwege de WO I duurde het even voordat de krant ook echt van de persen rolde.

° In de beginperiode was aan rechts van de kop vaak een soort boodschap voor de lezers te vinden. Daar stond namelijk de tekst: “Vlamingen spreekt uw taal.”

° Met een klein team wist de krant al snel een stevige positie in het perslandschap te veroveren. De oplage steeg begin jaren twintig naar 12.000 exemplaren. Van 1921 tot 1940 werd een Antwerpse editie van De Standaard uitgegeven onder de aparte titel De Morgenpost.

° Toen in 1940 de oorlog uitbrak, staakte de uitgeverij het publiceren van de krant. Er werd vanaf dat moment echter een nieuw uitgave gemaakt: Het Algemeen Nieuws. Na de oorlog werd de uitgeverij beschuldigd van collaboratie.

° De Standaard kreeg hierdoor een publicatieverbod voor twee jaar. Er werd een nieuwe uitgeverij opgericht (De Gids N.V.) en die gaf vervolgens vanaf november 1944 de krant De Nieuwe Standaard uit.

Verder op 2 mei:

  • 1945 – Het Duitse garnizoen in Berlijn geeft zich over.
  • 1945 – De Duitse troepen geven zich in Italië over: einde van de Italiaanse Sociale Republiek.
  • 1989Hongaarse militairen beginnen met het slopen van het IJzeren Gordijn tussen Hongarije en Oostenrijk. Alle grensblokkades worden afgebroken.
  • 1989 –  9 november – val van de Berlijnse Muur – nog later valt de USSR uiteen
  • 2011Osama bin Laden, de leider van de wereldterreurorganisatie Al Qaida, wordt in Abbottabad in een villa door het hoofd geschoten door Amerikaanse militairen.
What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

Walpurgisnacht

Vroeger geloofde men dat in de nacht van 30 april op 1 mei de heksen naar Blocksberg in het Harzgebergte vlogen om daar hun heksensabbat te vieren. Tijdens de heidense Walpurgisnacht dansten ze er in de gedaante van bokken met de duivel.

° Van oorsprong was dit de nacht dat de Germaanse godin Freya wordt vereerd. Haar bijnaam is Vrouwe van Valburgia (huis (burg) van de mensen die gesneuveld zijn). Zij was de godin van de liefde en de vruchtbaarheid.

° De Germaanse (heidense) werden feesten verboden toen rond de 9de eeuw keizer Karel de Grote wilde dat iedereen in de christelijke god ging geloven. Mensen gingen er toch mee door en bezochten vooral ‘s nachts de heiligdommen waar vroeger de rituelen werden uitgevoerd.

° Om niet herkend te worden verkleedde men zich tot angstaanjagende gestalten, en zo ontstond het beeld van heksen en tovenaars. Nog eeuwenlang bleef bij de eenvoudige bevolking de angst voor heksen bestaan.

° Deze angst werd door de kerk nog eens extra gevoed door de bloederige heksenvervolgingen, waarbij werd gesteld dat mensen die in iets anders geloofden als in de christelijke god duivelaanbidders waren (satanisten).  De mensen gingen zich beschermen tegen de heksen door bij voorbeeld bezems te verstoppen, en de geitenbokken (het rijdier van heksen) goed op te sluiten.

° Walpurgisnacht wordt in Duitsland, Estland, Finland, Letland, Litouwen, Nederland, Tsjechië, Zweden nog gevierd door een kleine groep mensen, terwijl een ongeveer even grote groep binnen de kerk waarschuwt tegen deze mensen.

° In Engeland kent men een soortgelijke viering, het Keltische Beltanefeest. Vreugdevuren worden ontstoken en (oude) geliefden komen elkaar tegen.

°° Of er van die vieringen dit jaar iets in huis komt, valt nog te bezien in deze coronatijden. Maar met heksen en duivels weet je maar nooit.

* In eigen Vorst-Laakdal werd eertijds in deze avond/nacht de meiboom opgericht. Een gebruik dat later naar ongeveer half mei werd verschoven. Over een eventuele meiboom 2020 vernamen we nog niets van ‘het comité’.

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

HET EINDE VAN HITLER

30 april 1945: Hitler pleegt zelfmoord in ondergrondse bunker

Vandaag 30 april 2020, exact 75 jaar geleden, maakte Hitler  een einde aan zijn leven, terwijl er rond hem heviger dan ooit gevochten wordt. Rond die tijd veroveren de Amerikanen zonder moeite München, de stad waar Hitler de nazipartij stichtte. (Jan Ouvry, Tim Trachet in vrtNWS)

° Deze namiddag heeft Adolf Hitler een einde gemaakt aan zijn leven. Dat gebeurde in de ondergrondse bunker bij de Rijkskanselarij in Berlijn, die hij de laatste dagen niet meer verlaten heeft. Zijn dood is niet bekendgemaakt.

* Dit is mogelijk de laatste foto van Hitler. Hij bekijkt de schade in de door bombardementen getroffen Rijkskanselarij in april 1945. Links van hem zijn persoonlijke assistent Julius Schaub.

° In de vroege ochtend was hem bevestigd dat de Duitse legers in de omgeving van Berlijn niets meer kunnen uitrichten om hem te hulp te komen. Rond de middag gebruikte hij zijn laatste maaltijd met zijn secretaressen, zonder zijn kersverse echtgenote Eva, die hij tot het einde “Fräulein Braun” is blijven noemen

° Daarna namen hij en Eva afscheid van zijn persoonlijke bedienden, van zijn secretaris Martin Bormann en van propagandaminister Joseph Goebbels en zijn vrouw Magda. Ze trokken zich daarop terug in een vertrek van de bunker. Kort daarop waren ze dood.

° Voor zover de aanwezigen konden vaststellen, heeft Hitler zich in het hoofd geschoten, Eva zou vergif hebben ingenomen. De lijken werden via een trap naar de tuin van de Rijkskanselarij gedragen, met een grote hoeveelheid benzine overgoten en in brand gestoken.

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

terra incognita

“Maak je geen zorgen dat de wereld vandaag tot een einde komt. Het is al ‘morgen’ in Australië.”  – Charles M.Schulz –

What do you want to do ?

New mail

-De Almanak (met een hoek af)-
What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

Kernramp Tsjernobyl (2)

De kernramp van Tsjernobyl was een ernstig ongeluk dat plaatsvond op 26 april 1986 (vandaag exact 34 jaar geleden) nabij de gelijknamige Oekraïense (toen nog Sovjet-Unie) stad Tsjernobyl, vlak bij de grens met Wit-Rusland.

° Het was het zwaarste ongeval met een kerncentrale waarbij grote hoeveelheden radioactieve stoffen vrijkwamen. Het was echter niet het eerste nucleaire ongeval in de Sovjet-Unie.

° Pas 33 uur later kwam de evacuatie van de directe omgeving op gang. Na tien dagen waren circa 135.000 mensen geëvacueerd uit een gebied met een straal van 30 km rond de reactor.

° De eerste melding van het ongeluk kwam van Zweedse onderzoekers. De meeste neerslag met radioactieve stofdeeltjes kwam vrij gedurende de eerste tien dagen na het ongeluk. Rond 2 mei bereikte de radioactieve wolk België.

° In België werd eerst geen enkele maatregel genomen, pas de dag erna kwam een advies om groenten extra te wassen en voor boeren om dieren op stal te houden. Weerman Armand Pien mocht in zijn weerbericht niet zeggen hoe hoog de straling van de radioactieve wolk wel was.

° Nadat de brand geblust was en de grote brokken radioactief materiaal in de krater waren geworpen werd reactor 4 ingepakt in een betonnen sarcofaag, die in november 1986 klaar was. De overige drie reactoren werden na verloop van tijd weer in bedrijf gesteld. De bouw van reactor 5 en 6 werd in 1989 gestaakt.

° Op vrijdag 15 december 2 000 werd de energiecentrale in Tsjernobyl voorgoed gesloten.  De sarcofaag uit 1986 werd wegens de hoge stralingsniveaus in grote haast gebouwd en vertoonde al snel scheuren.

° Daarom werd besloten om een betere sarcofaag over de oude heen te bouwen. Het project kostte circa twee miljard euro. Op 29 november 2016 was de koepel voltooid en over de reactor geplaatst.

° Volgens de WHO zijn er sinds de kernramp in Tsjernobyl voorlopig nog maar 50 doden gevallen als gevolg van radioactiviteit … U kon de reeks uitzendingen over Chernobyl onlangs volgen op tv.

Tsjernobyl, 34 jaar na kernramp

Meer dan duizend brandweermannen zijn vandaag zondag ingezet tegen de bosbrand in de vervreemdingszone rond de kerncentrale van Tsjernobyl, waar dag op dag 34 jaar geleden de grootste kernramp uit de wereldgeschiedenis plaatsvond.

De Oekraïense president Volodymyr Zelensky bezocht de site waar 34 jaar geleden de grootste kernramp uit de wereldgeschiedenis plaatsvond. © belga

De brandweer probeert er twee haarden van smeulende bomen en andere vegetatie onder controle te krijgen. Milieu-experts vrezen dat de branden radioactieve as in de lucht kunnen brengen, en dat vervuilde rook tot de hoofdstad Kiev kan waaien. De autoriteiten schreven de branden toe aan sterke winden en abnormaal droge omstandigheden na een winter waarin weinig sneeuw is gevallen.

Volgens het rampenbeheer is de achtergrondstraling in Kiev ‘stabiel’ en overschrijdt die de toegelaten waarden niet. Een milieufunctionaris, Egor Firsov, had gezegd dat in het gebied rond Tsjernobyl straling tot zestien keer hoger was opgemeten dan de normale achtergrondniveaus. Op 26 april 1986 ontplofte reactor 4 van de centrale in Tsjernobyl, op een honderdtal kilometer ten noorden van Kiev. Een groot deel van Europa, maar vooral Oekraïne, Rusland en Wit-Rusland raakten vervuild na de explosie.

Geen risico voor de rampsite

De Oekraïense president Volodymyr Zelensky bracht in een persbericht hulde aan de hulpverleners die onmiddellijk na de ramp ter plaatse kwamen, ‘helden die de toekomst hebben gered van het gevaar van straling’. Ook drukte hij zijn respect uit voor de brandweerlieden en andere hulpverleners die sinds zondag in het gebied aan de slag zijn tegen de bosbranden. Hij bracht ook een bezoek aan de site, legde een bloemenkrans neer aan een monument en nam een moment van stilte in acht.   (met dank aan Knack)

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

hubble werd 30

Herneming … Vandaag 20 april is het feest bij NASA en ESA. HUBBLE wordt 30 en dat zullen de freaks van ongelooflijk mooie ruimtefoto’s geweten hebben. En zeggen dat Hubble ons nog maar een tikje van de onmetelijk ruimte heeft laten zien. Om nederig bij te worden… “We krijgen de mogelijkheid om de geheimen van de schepping te doorgronden”, weet Leonard Fisk van NASA.

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

Een van de beroemdste foto’s die de Hubble maakte, is die van de zogenoemde “Pillars of Creation” (“Pilaren der Schepping”) in de Adelaarsnevel op zowat 7.000 lichtjaar van ons. De “vingers” zijn waterstofwolken waarin eveneens nieuwe sterren ontstaan:
What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

1 80 81 82 83 84