EN TOCH BEWEEGT ZE

Galileo Galileï (1564-1642), de Italiaanse natuur- en sterrenkundige legde de grondslagen voor de experimentele natuurkunde en de dynamica van Isaac Newton. Bovendien stond hij aan de wieg van de moderne astronomie.

Galileo ontdekte onder meer de vier grote manen van Jupiter (later de Galileïsche manen, naar zijn ontdekker Galileï), de schijngestalten van Venus en zag als eerste zonnevlekken.

Galileo Galileï is op 15 februari 1564 de eerste van zes kinderen van Vincenzo Galilei en Giulia degli Ammanati. Twee jaar later breekt bij ons de Beeldenstorm uit. Het gezin is arm. Galileï zal zijn broers en zussen zijn hele leven onderhouden. In 1574 trekt het gezin in bij de familie van moeder.

* Galileï start in 1581 een studie geneeskunde aan de faculteit van Pisa, maar stapt al snel over op wiskunde , iets later op natuurkunde. Vier jaar later valt Antwerpen, het einde van een utopie. Geld en brains gaan hun geluk in Amsterdam proberen.

* Galileo begint met het bestuderen van een … pendule. In 1602 stelt Galileï vast dat de slingertijd niet wordt beïnvloed door het gewicht van de slinger, maar door de lengte van de draad waaraan de slinger is opgehangen. Hoe korter de draad, des te sneller de slingerbeweging.

** Dit fenomeen heet isochronisme (Grieks: isos = gelijk, chronos = tijd. De pendel waarmee Galileï het isochronisme ontdekte is nog te zien in de kathedraal van Pisa.

* Markies Guidobaldo del Monte helpt Galileï aan een leerstoel wiskunde in Pisa. ‘De motu’, over beweging, is zijn eerste boek. Niemand is enthousiast, dus neemt Galileo ontslag en gaat weer bij zijn ouders wonen. Kort daarna wordt hij hoogleraar in Padua.

Galileï doet belangrijke ontdekkingen in zowel de zuivere als toegepaste wetenschap en komt met vernieuwende natuurkundige theorieën voor de dag.

** De grootste en meest indrukwekkende ontdekkingen doet Galileï in de astronomie. In 1609 hoort hij van de telescoop, van Nederlandse origine. De Italiaan verbetert ‘de Hollandsche kijcker’ en maakt zijn eigen telescoop die niet drie maar twintig keer kan vergroten en richt deze naar de sterrenhemel.

Galileï doet de ene ontdekking na de andere ontdekking. Hij ziet kraters en bergen op de maan en zwarte vlekken, zonnevlekken op de zon. Als hij iets vreemds opmerkt aan weerszijden van Saturnus roept hij uit: “Ik heb Saturnus in drievoud gezien.”

Galileï komt er ook achter dat de Melkweg een verzameling sterren is. De Galileïsche manen van Jupiter en Venus’ schijngestalten ziet hij ook door zijn kijker.

* Galileï weet nu zeker wat hij eerder al vermoedde: onze planeet draait om de zon en niet andersom. Dat schreef hij in 1597 aan de Duitse sterrenkundige Johannes Kepler : ‘De leer van Copernicus lijkt mij meer aannemelijk dan die van Aristoteles’. Die dacht dat de aarde het middelpunt van het heelal is.

De leer van Copernicus is het heliocentrisme zoals beschreven in zijn manuscript ‘De revolutionibus orbium coelestium’ (Over de omlopen van de hemellichamen) uit 1530.

* In de derde eeuw voor Christus was ook de Griekse astronoom Aristarchos van Samos al tot dezelfde conclusie gekomen. Belangrijker nog was dat dit idee ook als uitgangspunt gold voor de almachtige Rooms-Katholieke kerk.

Op 12 maart 1610 publiceert Galileo Sidereus Nuncius (Boodschapper van de Sterren), een boekje van zestig pagina’s waarin hij zijn bevindingen wereldkundig maakt. Hij werd beroemd in gans Europa.

* Ondanks alle roem was de Kerk ‘not amused’. In 1616 werd hij door de Inquisitie veroordeeld voor ketterij en geloofsdwaling. Hij wordt gedwongen afstand te doen van zijn ontdekkingen en hij mag het Copernicaanse model niet meer propageren.

* Galileï zelf vindt zijn theorie helemaal niet strijdig met de leer van de kerk, die hij zelf ook aanhangt. Integendeel, het toont aan hoe ingenieus de schepping Gods wel is.

* Galileï lapt het verbod aan zijn laars en in 1632 in Florence publiceert hij zijn Dialogo. Een boek waarin duidelijk het heliocentrische wereldbeeld in gespreksvorm wordt verdedigd.

* In oktober van dat jaar moet hij weer voor de kerkelijke rechtbank in Rome verschijnen. Deze veroordeelt Galileï tot levenslang huisarrest en dwingt hem zijn leer voorgoed af te zweren. Galileï, 69 jaar oud, schijnt bij het aanhoren van zijn vonnis te hebben uitgeroepen: ‘Eppur si muove’, ‘en toch beweegt zij’ (de aarde om de zon).

* Galileï neemt zijn intrek in een Florentijns landhuis waar hij zijn belangrijkste boek schrijft: Discorsi e dimontrazioni matematiche intorno a due nuove scienze (Gesprekken en wiskundige bewijzen in twee nieuwe wetenschappen).

* In dit boek herschrijft hij de grondslagen van de mechanica. Het boek wordt naar Nederland gesmokkeld en in 1638 in Leiden uitgegeven door Louis Elzevier. Op weg naar … de wereld. Galileï overlijdt in 1642. Hij werd 78.

In de lage landen komt in 1648 een einde aan de 80-jarige oorlog. In het Duitse Munster wordt de ‘Vrede van Munster’ getekend en wordt wat later Nederland heet, onafhankelijk. En wij? Miserie alom met Spanjaarden, Habsburgers en nog veel meer.

*** Nog gelezen:

“Het heeft geduurd tot 1835 voor het Vaticaan het heliocentrische wereldbeeld van Galilei officieel heeft bijgetreden.”

“Op 10 november 1979 vroeg de paus Johannes Paulus II, ter gelegenheid van de herdenking van de 100e verjaardag van de geboorte van Albert Einstein, aan wetenschappers en geleerden om het geval van Galileo Galilei opnieuw grondig te bestuderen. De commissie die daarvoor opgezet werd onder leiding van kardinaal Paul Poupar, voorzitter van de Pauselijke Raad voor de cultuur, publiceerde haar conclusies in 1992.”

** Dus: na een overleg dat duurde van 1979 tot 1992 sprak paus Johannes-Paulus II in oktober 1992 een excuus uit, waarmee Galilei’s naam werd gezuiverd en Galilei erkend werd als een gelovig mens. . De Zon zou ondertussen maar eens terug rond de Aarde beginnen draaien…  ( Clemens non papa ) (vrije, gratis foto)

Winston Churchill (1874-1965)

Vandaag, 30 november zou Winston Churchill 147 oud zijn, maar op zijn 91ste gaf hij er voorgoed de brui aan. Churchill staat bekend als de man die Groot-Brittannië door de eerste jaren van de Tweede Wereldoorlog loodste en daarmee aan de basis lag van de geallieerde eindoverwinning in WO2.

* In werkelijkheid was Churchill echter een tactische blunderaar, die zich liet verblinden door zijn imperiale obsessies.

* Hij kreeg de Nobelprijs voor literatuur maar greep naast de felbegeerde Nobelprijs voor de vrede. Wellicht zat het platbombarderen van de barokke kunststad Dresden, op een ogenblik dat Duitsland de oorlog verloren had, daar voor veel tussen.

* Toen Barack Obama in 2008 nietsvermoedend zijn werkkamer in het Witte Huis in gebruik nam, werd hij daar onaangenaam geconfronteerd met een prominent opgestelde bronzen buste van Winston Churchill.

* Het kunstwerk, eigendom van de Britse staat, was in 2001 door de toenmalige premier Tony Blair aan Obama’s voorganger George Bush overhandigd als symbool voor de Britse steun aan de Amerikaanse War on Terror.

* Churchills torso was een voor de hand liggende keuze. Niet alleen had ‘de Grootste Brit aller tijden’ ooit het idee in de wereld geholpen dat er tussen Britten en Amerikanen zoiets bestaat als een special relationship, Blair wist ook dat Bush en zijn neoconservatieve kliek idolaat waren van Churchill.

* Maar Churchill (foto met de V van victory) is zonder meer een krachtig symbool. En zoals dat doorgaans gaat met historische personages met een krachtige symboolfunctie – bv. Gandhi of de Dalai Lama – is zijn levensverhaal uitgegroeid tot een legende met universele aantrekkingskracht.

* Churchill was niet alleen een controversiële figuur, maar zeker ook een grote leider en een grote staatsman die scherp en spits kon oordelen en legendarisch werd vanwege zijn verbale capriolen. Een paar voorbeelden …

** Churchill had bv. niet veel op met Clement Attlee, Britse premier van 1945/1951. Hij karakteriseerde zijn  weinig indrukwekkende tegenstander als ‘een schaap in …schaapskleren’. En over diens bescheidenheid : ”Dat is beslist zo, maar hij heeft dan ook veel om bescheiden over te zijn.”

* Als Brit had ook Churchill er moeite mee om Duitse en Franse namen correct uit te spreken. “Iedereen heeft het recht om buitenlandse namen uit te spreken zoals hij wil”, lichtte hij zijn gestuntel toe.

* Tijdens een Koninklijke ontvangst in Buckingham Palace verscheen de Franse president De Gaulle in militair uniform en die zei treiterig toen hij Churchill zag, verkleed in de ceremoniële versierselen van de Orde van de Kousenband: “Zeg, is er vandaag soms een gekostumeerd bal?  Waarop Churchill meteen repliceerde: “Inderdaad,  maar we kunnen niet allemaal verschijnen in de vermomming van de Onbekende Soldaat!”

* Churchill was ook sigarenliefhebber en sloeg een borrel zelden af. Op zekere receptie beschuldigde een vrouwelijk parlementslid hem van dronkenschap, waarop Churchill de dame sprakeloos achterliet  met: “En u, mevrouw bent lelijk. Maar morgenochtend ben ik weer nuchter…”

* Nog een andere keer ging een andere vrouw tegen hem tekeer met …”Als ik met u moest getrouwd zijn, zou ik gif in uw eten doen.’’ Waarop Churchill repliceerde met … “En als ik met u getrouwd was, zou ik het opeten.”  Case closed.

** Een weetje tot besluit … De Veerlese Lucienne Engelen is gehuwd met een kleinzoon van Churchill en was hier, samen met haar man op de begrafenis van haar broer Jos. Een interviewtje voor GvL kon er echter niet af … Wellicht had hij weinig te vertellen (hihi). (vrije, gratis foto’s)

DE ALLEREERSTE KRUISTOCHT

Eind 1095 vond de ‘Synode van Clermont’ plaats. Deze katholieke kerkvergadering werd gehouden in de vroegere priorij van Cluny nabij Clermont-Ferrand en duurde van 18 tot 28 november 1095. Paus Urbanus II riep er op tot een … kruistocht.

* Begin 1095 had paus Urbanus II een ontmoeting met de Byzantijnse keizer Alexius I. Die had veel last had van Turkse Seltsjoeken en vreesde dat de barbaren Konstantinopel zouden aanvallen.

* De paus besloot de keizer te komen helpen. Niet zomaar, want een kruistocht was voor de paus ook interessant omdat die kon zorgen voor meer eenheid in de Kerk. Geen overbodige luxe na het ‘Oosters Schisma’ van 1054 .

* De Synode van Clermont is vooral bekend vanwege een fel anti-islamitisch betoog van de paus tijdens een bijeenkomst op 27 november 1085 , tien jaar eerder. Hij zei toen: “De islamieten hebben de altaren besmeurd met bloed dat ze in de doopvonten lieten vloeien. Ze hebben de christenen besneden en hen gegeseld en gemarteld, voordat ze hen doodden.”

* Urbanus riep zijn toehoorders nu op om wraak te nemen en naar het Heilige Land te trekken om Jeruzalem te bevrijden van de ‘barbaren’. Belangrijk voor deelnemers aan de kruistocht was dat hen een hele aflaat werd verleend.

* Voor de paus was ook van grote betekenis dat Raymond IV van Toulouse (ca. 1041-1105) aangaf deel te zullen nemen aan de kruistocht. Vermoedelijk had Urbanus reeds voor de synode een onderhoud met deze invloedrijke graaf van Toulouse en markies van Provence.

* Raymond van Toulouse woonde de synode zelf niet bij, maar een dag erna maakten gezanten van hem al bekend dat hij zich achter het plan van de paus schaarde. Dat de paus al voor de synode met hem sprak, lijkt daarmee zeer waarschijnlijk. Raymond van Toulouse werd de machtigste deelnemer aan de Eerste Kruistocht.

* Ook werd de officiële vertrekdatum van de Eerste Kruistocht vastgesteld: 15 augustus 1096. De deelnemers werden geacht op dat moment en op eigen kracht in Konstantinopel te zijn. Vanuit die stad zou de kruistocht vertrekken.

* Na de synode trokken de bisschoppen door Europa om de kruisvaart te prediken. De paus zelf reisde door Frankrijk en deed onder meer Limoges, Le Mans, Bordeaux, Toulouse en Montpellier aan. Op al die plaatsen sprak hij gelovigen toe en riep ze op om deel te nemen aan de kruistocht.

°° Tijdens de Synode van Clermont bevestigde de paus ook de excommunicatie van Filips I van Frankrijk. Een jaar eerder was deze vorst door de aartsbisschop van Lyon uit de Kerk gezet vanwege zijn huwelijk met de jonge Bertrada van Montfort.

° Voor dit huwelijk had de koning zijn eerste vrouw, Bertha van Holland, in de steek gelaten. Naar verluidt vond de koning dat Bertha te dik geworden was. En dat had kwaad bloed gezet binnen de kerk…                                (gelezen en bewerkt uit Historiek – vrije, gratis foto))

HEGEMONIE

Hegemonie betekent dat een bepaalde groep, partij of staat overwicht heeft over een andere groep of partij. Letterlijk betekent het begrip leiderschap, opperheerschappij, overwicht of suprematie.

* Vaak is hiervan in politiek opzicht sprake, maar het kan ook op cultureel, ideologisch, economisch of religieus gebied het geval zijn.

* Zo had de Sovjet-Unie gedurende de Koude Oorlog lange tijd de suprematie in Oost-Europa. In de westerse wereld hadden de Verenigde Staten kort na WO II een economisch overwicht, waardoor ze het Marshallplan konden lanceren.

* De islam heeft in grote delen van Azië en Afrika een religieus-culturele hegemonie. En het Britse Rijk was een hegemoniale mogendheid van de achttiende eeuw tot WO I

* Het begrip is afkomstig van het Griekse woord ἡγεμών (hègemoon), wat aanvoerder, gids of leider betekent. Eén groep, land of leider bepaalt wat er in een gebied gebeurt in cultureel of religieus opzicht.

* Vaak wordt deze positie afgedwongen door geweld of door oorlog. Maar het kan ook zijn dat een situatie waarbij één partij een dominante, hegemoniale invloed heeft langzaam is gegroeid en … de mensen in een gebied daaraan geleidelijk gewend zijn geraakt.

* Een bekende theorie over ‘culturele hegemonie’ is geformuleerd door de filosoof Antonio Gramsci (1891-1937) (foto), een volgeling van de denker Karl Marx. Volgens hem was dit een cultureel leiderschap dat wordt gevormd door de bevoorrechte klassen in een samenleving.

* Deze hogere klassen hadden de zeggenschap over het onderwijssysteem, de media, waren dominant in wetenschap en kerk. Hierdoor kon deze cultureel dominante klasse de normen, waarden en perceptie van de werkelijkheid in een maatschappij vormen. (gelezen in Historiek – vrije, gratis foto))

Thanksgiving Day

‘Thanksgiving Day’ is de belangrijkste Amerikaanse nationale feestdag. Altijd op de vierde donderdag van november, dus vandaag 25. Traditioneel is het de dag waarop dank wordt gezegd voor de voorbije oogst en voor allerlei andere goede dingen.

*** Of die viering ook dit jaar  aan de orde is, is weinig waarschijnlijk, gezien de coronacrisis.

Maar hoe verloopt ‘Thanksgiving Day’ in normale omstandigheden?

* In de Verenigde Staten wordt deze dag dus gevierd op de vierde donderdag van november. In Canada daarentegen, waar de oogst eerder in het jaar valt, gebeurt dat op de tweede maandag van oktober.

* Thanksgiving wordt gevierd met de hele familie. Men legt grote afstanden af om bij elkaar te kunnen zijn. Omdat het in de VS op een donderdag valt, krijgen werknemers ook vrijdags vrij waardoor een familiereünie van vier dagen mogelijk wordt.

* Het eten speelt een grote rol die dag. Het is traditie om dan kalkoen te eten en er wordt dan ook aan deze dag gerefereerd als Turkey Day (Kalkoendag).

Sinds het presidentschap van Harry Truman is het ook de gewoonte dat de president gratie verleent aan een levende kalkoen, de National Thanksgiving Turkey. Die mag onbezorgd oud worden.

* Voor de maaltijd kijkt men traditioneel naar een wedstrijd in het Amerikaans voetbal of naar een wedstrijd van het lokale ‘High School’-team.

* De Amerikaanse traditie associeert de feestdag met een feest dat door de Pilgrim Fathers zou zijn gevierd in 1621 toen zij in Plymouth Massachusetts een nederzetting hadden gesticht. En kalkoen aten, manna dat in een tijd van dreigende hongersnood als een godsgeschenk zomaar uit de hemel kwam vallen. Thanks God for giving turkeys.

* Veel van de verhalen omtrent  Thanksgiving zijn evenwel mythes, ontstaan aan het eind 19de begin 20ste eeuw in een poging om een algemene nationale identiteit te scheppen in de naweeën van de Amerikaanse Burgeroorlog én in de smeltkroes van nieuwe immigranten.

  • Schilderij van Jean Louis Gerome Ferris over het eerste Thanksgiving feest in 1621.

* Vooral de oorspronkelijke bevolking, de indianen, zien deze feestdag niet als een dag van dankbaarheid, eerder het begin van een tragisch proces waardoor zij hun land kwijtraakten, en hun populatie werd gedecimeerd. Zij hebben het eerder over hun ‘nationale rouwdag’.

Black Friday

* De vrijdag na Thanksgiving is Black Friday, ook een Amerikaanse traditie. In Amerika heeft iedereen dan vrij en winkeliers spelen daarop in enkele producten tegen messcherpe prijzen aan te bieden.

* Dat zorgt ieder jaar weer voor een massale toeloop van enthousiaste shoppers die winkels letterlijk bestormen om te profiteren van de Black Friday aanbiedingen... Corona?

LAATSTE VAN VEERLE – EERSTE VAN LAAKDAL

Ludo Helsen was de laatste burgemeester van Veerle en de eerste van Laakdal.

We vroegen hem waar en wie ter gelegenheid van …onderstaande foto. (antwoord onder de foto)

-kijk ook op facebook Ge zaa van Vejel en bij ludo vervloet-

.

.

* Ludo : “Dat was bij de inhuldiging van de eerste bejaardenwoningen op Wijngaardbos rond het jaar 1980. Aanwezig is mijn voorganger in de bestendige deputatie Andre Vleugels , en verder de leden van het OCMW en de vroegere COO. Ook leden van de gemeenteraad staan er bij…”

* Van links naar rechts :

Jan Goos ,Jos Janssens ,Raymond Verrecht , Sooi Helsen , ludo Helsen , ( wie achter mij verscholen staat zal ik moeten vinden door eliminatie ) Staf Goris , Andre Vleugels ,pastoor Swinnen ,  Jan van Rooy , ( nog iemand verscholen blijkbaar ), Jan Dens , .Rikus Heylen van Veerle Heide , Andre Adriaens , Jos Peeters en Fons Verdonck.
Ook Marie Thérèse DeLoore zou er ergens moeten bij staan…

‘Jullie hebben alles, maar vergeten te dromen’

De nu 42-jarige Saitoti Kitasho staat er aan het hoofd van een gemeenschap met zo’n 6.000 leden. ­Geluksonderzoeker Leo Bormans nodigde hem vorig jaar uit. Voor Kitasho de eerste grote reis buiten Afrika. Samen trokken ze een week lang door Vlaanderen.  (Anton Goegebeur in dS – foto luc daelemans) Een herneming die … te mooi is om niet te hernemen.

* De twee ontmoetten elkaar tijdens een reis in Tanzania, waar de Masai leven. De Masai staan bekend voor het koesteren van eeuwenoude tradities. ‘Wij hebben geen woord voor geluk’, zegt Kitasho, ‘ maar wel drie waarden die daar dicht bij aanleunen: zorg, vrede en respect.’

* Om leider te worden, moest Kitasho bijvoorbeeld met één enkele speerworp een leeuw doden. Maar zelf wijst hij liever op andere kwaliteiten die de doorslag hebben gegeven:

 ‘Wij zeggen niet “ik hou van jou”, maar “ik zorg voor jou”. We zijn er voor elkaar. We mijden conflict door weg te trekken. Dat ging decennialang relatief gemakkelijk. Nu ons gebied almaar verkleint, wordt dat moeilijk.’

* ‘We moeten natuurlijk geen Masai worden’, zegt Bormans. ‘Maar ze zijn een van de laatste authentieke volkeren die nog dicht bij hun originele waarden staan. Wij Belgen zijn losgeslagen. Bij ons wordt iets pas waardevol als het veel kost. En daar kan iemand als Kitasho werkelijk met zijn gedachten niet bij.’

* En verder: “Van oudsher krijgt elke Masai-leider een herdersstaf. Die herinnert aan het nomadenbestaan en het belang van veeteelt. In hun samenleving is het belangrijk om stil te staan bij wat hun waarden zijn.  Saitoti Kitasho is een leider. Daarvoor moest hij het onder meer uitvechten met een leeuw.”

“Niet dat wij dat voorbeeld moeten volgen, maar wel: leer je eigen kracht kennen en gebruiken.  Kitasho moet zijn volk de 21ste eeuw binnenleiden. Op korte termijn zou de verkoop van land veel – broodnodig – geld opleveren. Maar op de lange termijn blijft het nomadische volk dan achter zonder ruimte. Kies niet te snel voor de gemakkelijkste weg”, luidt de boodschap.

1 2 3 6