de kerstbal

Als Kerstmis voor de deur staat en de kerstboom weer opgetuigd moet worden, komen ze allemaal weer tevoorschijn: kerstballen. Maar waarom hangen we ze eigenlijk op?

Aanwijzingen doen vermoeden dat kerstballen voortkomen uit veel verschillende oude tradities en symboliek.

Boomverering bv. was gebruikelijk onder heidense Europeanen en bleef , zelfs na de bekering tot het christendom , bestaan. Een oude Scandinavische gewoonte was het huis versieren en een joelboom te plaatsen tijdens de midwintervakantie.

De huidige kerstboomcultus is wellicht ontstaan in het westen van Duitsland. In de zestiende eeuw reeds hingen ze daar op 24 december appels in een spar, om de ‘paradijsboom’ van Adam en Eva te symboliseren. De Duitse Weihnachtsapfel zou in de 19de en vroeg in de 20ste eeuw ook veel in Noord-Duitsland gebruikt worden.

Heksenballen

Ook geloofsovertuigingen dat je kwade geesten en heksen kon afweren door glinsterende voorwerpen op te hangen , bracht veel mensen in het Engeland van de 18de eeuw op de idee om glimmende, koperen bollen … heksenballen in huis te halen.

De mensen van toen geloofden dat de vervormde weerspiegeling in de ballen heksen en kwade geesten zouden afschrikken.

Mysterieuze verbuiging van het licht zou boze krachten verdrijven. Zodra een heks of boze geest de bal aanraakte, werd hij of zij gevangen in de heksenbal. Daarom ook werden de ballen opgehangen voor het raam, om het kwaad buiten de deur te houden.

Met de geleidelijke afname van het bijgeloof in de negentiende eeuw werden de heksenballen steeds vaker gebruikt als .. decoratie. Het is dus goed mogelijk dat de moderne kerstballen daarvan zijn afgeleid.

In de 19de eeuw werd het ophangen van kerstornamenten populair door de Britse koningin Victoria, die met haar Duitse man de traditie voortzette.  Door toedoen van Duitse en Engelse immigranten waaide de kerstballentraditie over naar Noord-Amerika.

Nog later werd de glazen kerstbal vaak vervangen door … plastic.

* gelezen (en bewerkt) bij IsGeschiedenis