DE DORPSMOLEN VAN VEERLE

Vorig jaar nog had Louis Vuren het in deze krant nog over de Haenvenmolen die 300 jaar oud zou geworden zijn in Veerle als hij tijdens WO II niet verkast werd naar Meerhout-Zittaart.

(foto’s-Haenvenmolen in Zittaart / Charel Heuvelmans, de laatste echte molenaar van de Haenvenmolen.

En daar intussen werd stilgelegd bij gebrek aan … wind , omwille van de veel te dichte behuizingen in zijn buurt. Toch wordt De Haenvenmolen nog steeds vrij druk bezocht door liefhebbers van ‘echte molens’, en dat zijn er nog wat.

° Toen de Haenvenmolen uit Veerle verdween, bleef alleen de Dorpsmolen over (dorpsoverzicht richting Makel). Hij hield het uit tot 1953 en werd vervangen door een moderne maalderij. De molen bleef evenwel nog bestaan tot 1965. Bij gebrek aan onderhoud viel hij echter finaal ten prooi aan de fermettenbouwers van toen. Jammer, maar … inderdaad, helaas.

° Boven in de grote balk van het zware houten molengeraamte kon je duidelijk de datum 1798 lezen . In dat jaar werd de Dorpsmolen door de Franse revolutionairen onafhankelijk gemaakt van herenrechten en verkocht aan ene Joannes Verboven met de last om 2.600 zakken graan per jaar te malen . Zijn precies bouwjaar blijft echter moeilijk te achterhalen.

DE MOLENS VAN VEERLE

° De oudste molen van deelgemeente Veerle, een watermolen bevond zich ca 1 350 op de oevers van de Grote Laak op de grens met Vorst. Besauwen heette toen de plaats die wij nu nog steeds ‘de brug’ noemen.

° Een andere watermolen lag in Blaardonk langs diezelfde Laak en was eigendom van de abdij van Averbode.

° Toen die laatste ook helemaal vervallen was, werd in Haanven in 1723 een windmolen opgericht door de abdij. Adriaan Meeus was de eerste molenaar. De laatste was Jan-Baptist Onsea.

° De molenaars van Haanven en die van de Dorpsmolen in Veerle-dorp waren helemaal geen rivalen van elkaar. Ieder had zijn vast cliënteel. Meer nog…

° Op 27 november 1843 huwde onderwijzer en koster Joannes Franciscus Vervloet met Angelina, de dochter van Antoine Peeters (de 7de molenaar op rij van de Haanvenmolen). 

*  Joannes Vervloet en Maria Theys, waren landbouwers en zijn vrouw, Angelina Peeters ° 26/8/1817, was de dochter van Antonius Peeters  molenaar overleden te Westerlo 20/8/1827  en van Carolina Francisca Van Dijck (molenaarster).
** “Er zit nogal wat bloem in je voorgeschiedenis” , stelde mijn voormalige schoolkameraad Louis Leenaerts vast. Louis snuffelt graag in oude documenten, vandaar. Lees maar verder …
* De getuigen op dat huwelijk waren de 21 jarige broer van de bruid ( Petrus Josephus >Peeters),  een 41  jarige schoenmaker (Joannes Leonardus Gaethoffs) en een 28 jarige mandenvlechter (Guilielmus Fernandus Franciscus Verelst).

° Eugeen, hun eerste kind, werd later niet alleen maalder op de dorpsmolen, want hij baatte ook een landbouwbedrijf uit. Daarnaast bezat hij ook nog een kleine dorpsbrouwerij langs de Vorstsebaan (naast dokter Boeckx). Angelina en Eugeen kregen liefst 9 kinderen …

° Van die 9 was Victor de oudste (28.03.1869. Victor volgde zijn vader op als maalder van de dorpsmolen. Op 10.02.1903 huwde hij Maria Van Laerken uit Tessenderlo. Zij kregen 5 kinderen. De oudste was Jef (1904), de jongste was Georges (1912 (in deur)).

° Vader Victor (r) overleed plots op 15.11.16 in volle WO I. Hij werd amper 47. Jef en Jos (Georges) stichtten later maalderij Gebr.Vervloet’. ‘Moeder Marie’ bleef haar zonen de weg wijzen. Zij overleed in 1953. Even later werd Herman geboren, 10 jaar na Ludo. Maria en Renilde zijn de dochters van Jos Vervloet .

° De windmolen werd even later definitief stilgelegd en vervangen door een (toen) moderne maalderij net buiten zijn wiekenbereik. Ook op Veerle-Heide werd nog gemaald met een kleine elektrische vuurmolen. Jef overleed in 1960, Georges in 1982 en met hem alles wat nog overbleef van molenbedrijvigheid in Veerle.

*** Een reactie op dit stukje kregen we van …Frans Schoeters. Lees even mee…

Met veel interesse las ik jouw artikels over de molens van Veerle en omgeving. Van een watermolen aan de “brug” aan de Vorste Baan en een watermolen op Blaardonk had ik nog nooit gehoord. En zeggen dat ze doen alsof ze de “groene” energie pas ontdekt hebben!

Toen ik in de jaren vijftig met mijn fietsje naar de lagere school in Oosterlo fietste, kwam ik elke dag voorbij de watermolen van Oosterlo (aan de bocht aan de kerk). Ik heb nog gezien dat de molenaar de zakken graan met een katrol naar boven hees en regelmatig lagen daar ook bomen om te zagen. Aan de stroomopwaarts gelegen sluis met een grote “kuip” ben ik later nog geregeld gaan vissen.

Op de Molenlaak (voor de sluis afgeleid van de Grote Nete) zag je de vissen zo maar zwemmen! Achter de watermolen liep de Molenlaak door tot aan de Nete. Via de sluis kon de molenaar het debiet van het water regelen naar behoefte. Later zijn spijtig genoeg zowel de aanvoerarm als de afvoerarm grotendeels gedempt.

Toen ik recent mijn verzameling van rouwkaartjes aan het bekijken was (als ouder wordende mens zeer nuttig ter relativering der dingen) trok het kaartje van Staf Lavrysen (vader van o.a.  Jan van Honda Garage) mijn aandacht omwille van de uitgebreidheid van de tekst, opgesteld door zijn zoon Herman (gaf destijds les in Diest). Hij is ondertussen ook al overleden.

Zowel Stafke als Sooike “van de maalder” waren duidelijk technisch zeer begaafd en zeer goed op de hoogte van natuurkennis en fysica. Als volleerde autodidacten scoorden ze heel wat technische hoogstandjes, beschreven in het rouwkaartje waarvan kopie in bijlage. Om de tekst te kunnen lezen moet je de tekst wel “met de klok meedraaien”.

Momenteel is de watermolen erg in verval en moet de weg afgeschermd worden tegen vallend puin. Blijkbaar is de molen al jaren geklasseerd maar wacht hij op geld van de overheid.  Ik had gehoord dat tuinaannemer en bouwpromotor Ludo Dierckx uit Westerlo hem recent aangekocht heeft (van iemand van de familie Verboven-Lavrysen uit Oosterlo).

Het zou goed zijn als men de jeugd de molentechniek gebaseerd op wind of water ook vanuit historisch oogpunt zou toelichten. Misschien zouden sommige “bedrijfswagenbezitters” tot wat meer bescheidenheid aangezet worden…

Ik hoop dat je na de lectuur van het stukje proza van Herman, mijn mening zult delen!

Vriendelijke groeten, Frans Schoeters

Stafke Lavrysen 1 Stafke Lavrysen 2