OUDJAAR NIEUWJAAR …

sized_DSC_0018-2Vandaag vrijdag 31 december is het oudjaar, de laatste dag van het jaar 2021.

En daar hoorde steeds een feestje bij, een kinderfeestje. Kinderen gingen bij de buren ‘Nieuwjaar wensen’ en een liedje zingen om een snoepje of een cent.

Dat alles kon vorig jaar niet, vond toen een erg bezorgde Antwerpse gouverneur Berx. Dit jaar gaf ze wel haar fiat voor die kindervreugde vlak voor het nieuwe jaar.

Als de weermaker het droog (en aangekondigd warm) houdt voor de middag, krijgen de kinderen een geweldig oudjaar. De ouderen onder ons nemen de pret later over ‘op hun manier’.

Het verhaaltje omtrent oud en nieuw …

* Nieuwjaarszingen … is een folkloristisch gebruik, dat vooral voorkomt in de Antwerpse Kempen en het Hageland. Vredelievender kan nauwelijks.

* Nochtans. Nieuwjaarszingen heeft een woelige geschiedenis. Al in de 16de eeuw (1 501- 1 600) gingen jongeren in groep op pad. Ze klopten aan van huis tot huis en zongen een lied in ruil voor wat geld, voedsel of drank. Wanneer mensen niks gaven, werden ze vaak de huid vol gescholden door de bedelende jongeren. (hoeweg houwes, liejeg houwes, der zit een girrege pin in houwes)

* Dat nieuwjaarszingen niet altijd onschuldig was, bewijzen ook de verbodsbepalingen uit de 18de en 19de eeuw. In de motivaties van die verboden staat te lezen hoe agressief de bedelende groepen werden, vooral na een aantal rondjes sterke drank. Ook de Kerk probeerde het nieuwjaarsbedelen aan banden te leggen. Lange tijd werd het geven van geschenken immers gezien als een manier om voorspoed af te dwingen. Volgens de katholieke leer erge vormen van bijgeloof.

* Het nieuwjaarslopen van oudere jongeren en volwassenen verdween grotendeels na de Tweede Wereldoorlog. Daar zijn verschillende redenen voor. Ten eerste probeerden steden al sinds de negentiende eeuw deze openbare feesten te verbieden. Heel wat burgers vonden de vaak wilde bedeltochten onfatsoenlijk en een vorm van overlast. Bovendien kwam er met de eerste postzegel in België (1849) en later ook de goedkope prentbriefkaart, een nieuwe mogelijkheid om nieuwjaarswensen over te brengen.

* Vanaf het begin van de 20ste eeuw stuurden mensen hun  gelukwensen steeds vaker via de post. En … werd het systeem van nieuwjaarsfooien geleidelijk aan structureel overgenomen door werkgevers. In steeds meer sectoren krijgen werknemers een eindejaarspremie.

* Toch is het gebruik om dienstverlenend personeel iets extra toe te stoppen niet helemaal verdwenen. Zo mogen heel wat thuisverplegers en poetshulpen zich nog steeds verheugen op geld, pralines of andere geschenken voor het nieuwe jaar.

* Maar nieuwjaarszingen, zoals de kinderen en de jeugd het doen, is toch het leukst van al. Snoepjes voor de kinderen, iets sterker voor de jeugd.

sized_DSC_0006-2-768x509 sized_DSC_0013-3-768x509