FERDINAND EN ISABELLA

Op 29 feb, de toeslagdag van 2020, houden we eraan om nog een geschiedkundig stukje te breien aan het verhaal van gisteren. Karel de Grote kreeg de Moren niet weg uit Spanje. De reconquista (herovering) van moslim-Spanje werd pas na 800 jaar strijd wel helemaal voltooid toen de Moren de sleutel van Granada overhandigden aan Ferdinand II van Aragon.

° De Moren overheersten eeuwenlang bijna het volledige Iberische Schiereiland, maar werden systematische teruggedreven. In de 15de eeuw (1401-1500) bezaten ze nog enkel de zuidelijke provincie Granada. Het Alhambra was het paleis van de Moorse heersers.

° Met de oprichting van de Inquisitie beoogden Ferdinand en Isabella (Los reyes catholicos) in de eerste plaats het katholicisme en de eenheid te verzekeren. De dominicaan Tomas de Torquemada werd aangesteld als eerste grootinquisiteur.

° Hoewel Isabella zich uit economische motieven verzet zou hebben tegen het vervolgen van Joden, slaagde Torquemada erin Ferdinand te overtuigen.

° Op 31 maart 1492 tekende Isabella samen met Ferdinand het Edict van Granada, ook wel Verdrijvingsedict genaamd. Hierdoor werden de Joden gedwongen zich te bekeren tot het christendom of te vertrekken uit Spanje.

° Velen bekeerden zich, lieten zich dopen en behielden zo hun eigendommen.  Zo’n 160 000 à 400 000 marranos (ook te vertalen als zwijnen) vertrokken wel. Hun bezittingen werden in beslag genomen.  De uitwijzing van de Joden werd in Spanje beschouwd als een grote overwinning, maar in feite verloor het land veel succesvolle en belangrijke burgers.

° Op 17 april 1492, enkele maanden na de val van Granada, gaf Isabella haar akkoord om Christoffel Columbus een westelijke doorvaart naar India te laten zoeken. Hij vertrok op 3 augustus 1492 en landde op 12 oktober van dat jaar op een eiland van de Bahama’s  dat hij San Salvador noemde ter ere van Jezus, de verlosser van de mensheid. Dat hij een nieuw continent had ontdekt, kwam niet in hem op. Hij waande zich in India.

° Columbus wachtte in april 1493 wel een triomfantelijk onthaal. Na Columbus begon Spanje aan zijn gouden eeuw van exploratie en kolonisatie maar stootte al snel op Portugese weerstand. Op 7 juni 1494 werd het verdrag van Tordesillas gesloten dat de verdeling van de niet-Europese wereld tussen Castilië en Portugal vastlegde.

° En wat gebeurde er omstreeks die tijd bij ons? Maria van Bourgondië viel in 1482 van haar paard en stierf weken later. Haar man Maximiliaan van Oostenrijk werd voogd en regent tot zoon Filips de Schone in 1493 op de troon kwam. Filips overleed echter al in 1506 en zijn vrouw Johanna  van Castilië, de moeder van de latere keizer Karel, werd waanzinnig van verdriet… Karel van Bourgondië  werd koning van Spanje en keizer van het Roomse Rijk. Bij ons begon een lange tijd van Spaanse overheersing …

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

KAREL DE GROTE

Karel De Grote werd geboren op 2 april 742 en stierf in Aken op 28 februari 814 , vandaag exact 1 206 jaar geleden. Hij werd bijna 72 jaar. Lees even mee, je herkent beslist nog veel uit je schooltijd …

° Samen met zijn broer Karloman en zijn vader werd hij in 754 gekroond door paus Stefanus II en ontving hij de titel Patricius Romanorum, beschermer va de Kerk van Rome. Na de dood van broer Karloman in 771, werd Karel alleenheerser over het Frankische rijk. In Frankrijk wordt hij Charlemagne genoemd.

° Met zijn kroning tot keizer door paus Leo op eerste kerstdag 800 in Rome, werd Karels rijk ook de eerste vorm van Europese Unie zoals we die nu kennen.

° Tussen 772 en 804 onderwierp Karel de Grote de heidense Saksen. De bisdommen Münster en Osnabrück werden gesticht. Paus Hadrianus I riep hem om hulp in zijn pauselijke strijd tegen de Longobarden.

  • Charlemagne verenigde het Frankische rijk in 774. De overwinning van Karel de Grote op de Avaren in 775 leverde een grote oorlogsbuit op. Zij hadden immers Byzantium jarenlang beroofd van goud, sieraden en edelstenen. De rijke schat werd op zestien ossenwagens naar Aken gebracht.

° Tussen 785 en 801 voerde Karel ook nog strijd tegen de Arabieren (Moren) en de Basken die Spanje in hun greep hadden. Uit die tijd dateert ook het ‘Roelantslied’.

  • Roelant, leider van de achterhoede, en beladen met de geroofde goudschat uit Pamplona, komt in moeilijkheden. Aanvankelijk wil hij Karel niet lastigvallen en probeert  hij alleen stand te houden in de engte (pas) van Roncevalles. Tenslotte blaast hij toch om hulp. Hij doet dat door zó hard te blazen op zijn hoorn Olifant, dat het bloed hem uiteindelijk uit de slapen komt. Even later wordt hij overmeesterd en gedood.

° Karel beveiligde de grenzen van zijn rijk door het instellen van marken, waar hij markgraven benoemde. Die graven hadden een zekere vrijheid in het besturen van hun mark. Marken waren ook het betaalmiddel in Duitsland tot de euro kwam.

° De eenheid in zijn rijk organiseerde Karel in een eenvormig bestuurlijk en justitieel apparaat. Hij bevorderde de handel, de landbouw en de culturele ontwikkeling van zijn onderdanen. Hij trok geleerden aan als adviseurs en bevorderde het onderwijs onder meer door de bouw van kloosterscholen. Hij liet in zijn rijk verschillende paleizen bouwen, maar zijn voorkeur bleef uitgaan naar zijn Palts in Aken.

° Karel de Grote trachtte verband te leggen tussen de antieke, de christelijke en de Germaanse idealen, waarmee hij de grondsteen legde voor het christelijke Europa van latere eeuwen. Hij werd opgevolgd door zijn zoon Lodewijk de Vrome. Nog later zouden  alle drie zijn zonen een deel van zijn rijk erven en zitten we binnen de kortste keren ook in … de Middeleeuwen.

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

Pest kwam ook uit Azië

Ook de pestbacil (bacterie) kwam uit Centraal-Azië en kwam via de Zwarte Zee naar Italië. Dat gebeurde langs de Zijderoute: over de Dardanellen, langs de Middellandse Zee door de Straat van Messina en zo naar Genua. Het handelsverkeer bracht de pest naar Europa.

° Waarschijnlijk ging de pest aan land in Messina op Sicilië, en trok de ziekte daarna via Napels noordwaarts. Bronnen uit de 14e eeuw maken melding van een zijderoutevloot waarvan de bemanning ziek aanmeerde in Messina in het jaar 1346.

° Eens op het land ging het ook toen snel. De pest verspreidde zich over heel Europa, op de klassieke wijze, reizend met paard en kar. In twee jaar tijd had de ziekte het volledige continent bereikt. Ze heeft gewoekerd tot 1351. (prent: pestdokter met masker)

° Italië was het ideale land voor de pest om Europa te veroveren. Het had door zijn welvarende havensteden contacten met verre gebieden. Het had dankzij de bloei ook overbevolkte steden waar mensen in slechte omstandigheden dicht op elkaar leefden.

° De pest is een bacteriële ziekte. Ze wordt overgedragen via ratten en vlooien en kwam zo bij de mens terecht. Het gebrek aan hygiëne was de grote katalysator, samen met de onwetendheid. De bacterie Yersinia pestis is pas eind negentiende eeuw gedetecteerd. Maar in Italië was de oorzaak op dat moment bij geen enkele wetenschapper bekend.

° De pestepidemie van de 14e eeuw was bijzonder vernietigend. Maar vooral niet de enige epidemie die Europa heeft geteisterd. Later kwam ze herhaaldelijk terug, in verschillende vormen, tot in de negentiende eeuw. En nog verschillende keren kwam ze uit Azië. Logisch. Het waren de Europeanen die naar Azië trokken en handelswaar naar hier brachten, net als de bacillen. (gehoord bij prof Bob Vanhee in ‘De wereld vandaag’ vrt NWS)

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

DESERT STORM

17 januari 1991 begon ‘operatie Desert Storm’, de geallieerde oorlog tegen het Irak van Saddam Hoessein. Toenmalig VS-president George Bush senior gaf het sein voor de operatie als antwoord op de Iraakse invasie van Koeweit op 2 augustus 1990.

° De coalitie tegen het Irak van Saddam Hoessein bestond uit 34 naties, waarvan de VS de best uitgeruste was. De oorlog begon met een wekenlang luchtbombardement op Iraakse steden.

° Het Iraakse leger, toen de vierde grootste strijdmacht van de wereld, was niet opgewassen tegen de moderne westerse invasiemacht. Het grondoffensief startte op 24 februari, drie dagen later ( vandaag 27 feb – 29 jaar geleden) werd Koeweit-Stad bevrijd. Saddam bleef evenwel aan de macht.

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

Napoleon ontsnapt uit Elba

Op 26 februari 1815, vandaag exact 205 jaar geleden, ontsnapte Napoleon  uit Elba, het kleine eiland voor de Italiaanse kust. Daarheen was hij in 1814 verbannen. De keizer keerde terug naar Frankrijk en begon meteen aan een regeerperiode van 100 dagen. Die eindigde, zoals u wellicht nog weet, bij ons in Waterloo.

° In 1812 had Napoleon, op Rusland en het opstandige Spanje na, heel Europa stevig in handen. De tocht naar Moskou liep echter uit op een enorme ramp en in 1813 verloor Napoleon de volkerenslag bij Leipzig, wat het einde van het Franse Keizerrijk inluidde.

° In 1814 werd Napoleon verbannen naar het eiland Elba, waar hij de rest van zijn dagen mocht slijten als mini-keizer. Napoleon wist echter op 26 februari te ontsnappen, terwijl zijn tegenstanders in Wenen congresseerden over de toekomst van Europa.

° Met Napoleon ontsnapten ook zo’n 1000 getrouwen het eiland. Dat kon omdat de Franse en Engelse schepen die dag niet patrouilleerden.

° Napoleon landde op de Côte d’Azur. De Franse koning Lodewijk XVIII gaf meteen het bevel om de ontsnapte keizer te arresteren, maar de Franse troepen liepen massaal naar hem over.  Niet de koning maar Napoleon was hún geliefde keizer.

° De route die Napoleon door Frankrijk aflegde is de geschiedenis ingegaan als de Route Napoléon en is nog steeds zeer populair bij toeristen.

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

Wereldzadenbank Spitsbergen

Op de eilandengroep Svalbard bij Spitsbergen in Noorwegen, ver van de bewoonde wereld, bevindt zich de wereldzadenbank ‘Svalbard Global Seed Vault’, ook wel ‘ark van Noach’ genoemd.

° Hier worden zo’n 1,5 miljoen plantzaden van zoveel mogelijk plantenrassen en voedselgewassen opgeslagen. Diverse landen hebben hun eigen zadenbank waar zij hun zaden bewaren.

° De bouw van de kluis is in 2006 begonnen en 26 februari 2008, vandaag exact 12 jaar geleden, was de officiële opening. De zadenkluis in Svalbard is bedoeld om zoveel mogelijk zaden op te slaan voor het geval er zich een groot ongeluk voordoet.

° De bank ligt 120 meter diep in een berg van zandsteen en heeft robuuste beveiligingssystemen. De meeste voedselgewaszaden kunnen honderden, zelfs duizenden jaren bewaard worden. De zadenbanken overal ter wereld kunnen monsters van hun zaden gratis opslaan in de kluis.

° Noorwegen heeft de kosten van de bouw van het gebouw betaald en een trust betaalt de exploitatiekosten.

° De bank wordt aangesproken wanneer nationale genenbanken monsters verliezen vanwege verkeerd beheer, ongelukken, defecte toestellen, natuurrampen of kernoorlogen.

° De ‘bunker’ in Spitsbergen waar bijna alle zaadsoorten van de wereld opgeslagen zijn, heeft intussen een miljoenste soort aan zijn collectie toegevoegd.

(gelezen in ‘De Almanak met een hoek af’)

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

“Concierto de Aranjuez”

Zes jaar geleden, begin 2014 kreeg ik van Fons Lauwers, onze medewerker in Spanje twee fascinerende filmpjes die vrijwel elke betere muzieliefhebber beslist zal bekoren. Kijk en luister hieronder naar ‘De charme van de Spaanse gitaar.’ Een aanrader. Even klikken op rood en we zijn vertrokken.

  • Rafael Aguirre ” Granada” agustín lara – YouTube

https://www.youtube.com/watch?v=n2Ml3Xwk5YA

  • Beautiful “Concierto de Aranjuez” Adagio by Rafael Aguirre – YouTube

https://www.youtube.com/watch?v=nqxlMM3BUW4

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

Koning CARNAVAL

VANDAAG IS HET CARNAVALSDAG. Carnaval is van oorsprong geen katholiek feest. Carnaval vindt zijn oorsprong in de Saturnaliën van de Romeinen. Een heidens feest ter ere van god Saturnus en vol menselijke uitspattingen.

° Later vinden we het terug als een ver-christelijkt feest in de steden van het middeleeuwse Italië, waar het gemaskerd bal veel toeschouwers lokte. Dit carnaval had nog veel overeenkomsten met de Saturnaliën en Bacchanalia van de Romeinen. Vanuit Italië waaide het over naar andere delen van Europa.

° Het is dan ook niet verwonderlijk dat de eerste middeleeuwse vieringen van het huidige carnaval plaatsvonden in de steden van Italië. Het Venetiaanse Carnaval, het beroemde  Carnavale, trekt met zijn optocht en gemaskerd bal ieder jaar heel veel toeschouwers. Vanuit Italië sloeg het feest later over naar de buurlanden Spanje en Frankrijk, waarna het zich langzaamaan over de rest van Europa verspreidde. (foto carnaval Breughel)

° Het carnaval vond/vindt ieder jaar plaats vlak voor het begin van de vastentijd, de veertigdagentijd voor Pasen waarin christenen geen vlees mochten eten. Mogelijk stamt de naam van het feest dan ook af van de Latijnse uitdrukking carne vale, dat ‘vaarwel aan het vlees’ betekent.

° In de daaropvolgende eeuwen hebben de verschillende regio’s allemaal hun eigen tradities gevormd rondom carnaval. In buurland Nederland bv. is er een duidelijk verschil tussen het Bourgondisch carnaval in Noord-Brabant en het Rijnlands carnaval in hun én ons Limburg. De Bourgondische variant speelt zich vooral af in cafés en zalen, terwijl de Limburgers carnaval meestal buiten vieren. In beide provincies is carnaval een feest waarbij muziek, uitbundigheid, optochten en verkleedpartijen centraal staan.

° Traditioneel gezien begint het echte carnavalsfeest de zondag voor het vasten, vandaag dus, met de machtsoverdracht. Hierbij wordt de symbolische sleutel – en daarmee ook het bestuur van de stad officieel overgedragen aan Prins Carnaval.

° De ceremonie die daarop volgt/volgde staat symbool voor een middeleeuwse traditie, waarbij de sociale orde in de stad werd omgedraaid en de arme bevolking tijdelijk de macht overnam. De bevolking kon vervolgens flink de draak steken met de stedelijke adel. Meer nog: bjna twee maanden lang werden alle opgekropte frustraties uitgespuwd op de hogere klassen.

° Dé carnavalstad bij uitstek op onze aardbol is zeker Rio de Janeiro. Brazilianen zijn dol op feesten, zeker die rond carnaval. In de sambascholen, met paraderuimtes tussen tegenover elkaar gebouwde betonnen tribunes, kan je het hele jaar door komen kijken hoe en waarom hier gewerkt wordt naar deze periode toe. Naast het voetbal, is carnaval een andere Braziliaanse topsport .Van jongsaf worden jongens en meisjes geschoold tot perfecte carnavalist.

° Vandaag knalt de sambamuziek door Rio en schaars geklede dames, gehuld in prachtige verentooisels, zorgen voor wervelende shows. Het carnaval van Rio de Janeiro is echt wereldberoemd en moeilijk te vergelijken met het Europese -, laat staan Belgische carnaval.

° bij de foto – Een immense mensenmassa volgt alles van op de tribunes van de sambascholen. Radio en tv maken dat ook de rest van Brazilië en de hele wereld kan meegenieten met de Braziliaanse sambadansers.

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

ANDRE EN FONS VAN HAELST

  • dit stuk werd gisteren zaterdag 6 096 keer bezocht

Vandaag 5 jaar en één maand geleden maakte ik het volgende interview met de founding fathers van het Laakdalse garagebestel. Hier gaat het nog eens woordelijk, in de taal van toen…

GARAGISTEN DRE EN FONS VAN HAELST NOG STEEDS EEN BEGRIP IN VEERLE

De familie Van Haelst werd/wordt in Veerle nog steeds geassocieerd met garage- en sleutelwerk. Sleutelen aan machines en motoren allerlei. Ik geloof niet dat er ooit een motor zo onwillig was dat de broers Van Haelst hem niet aan de praat kregen.

° De broers André en Fons (overleden op 31 januari jl.) hebben een flink stuk van hun leven tussen rijdend materieel doorgebracht. Dat hadden ze mee van hun vader Gust, Nederlander van origine. Hun zonen Jan en Gust traden in hun voetsporen en zetten de familietraditie verder. Ook kleinkinderen zijn gebeten door de microbe.
Klaar voor een reisje door de geschiedenis van een merkwaardige familie?

° Gust Van Haelst was een Hollander die in België, op de bekende Eindhoutse ” Ossestal”, uit een Belgische moeder en een Nederlandse vader van net over de grens werd geboren.
Als Nederlander was Gust ‘soldaat van Oranje’ in de periode van de eerste wereldoorlog 1914-1918.

° Maar omdat Nederland neutraal bleef in die oorlog deserteerde Gust door onder de immens lange grens van prikkeldraad naar België te vluchten.
Voorgoed, want leven in België beviel hem stukken beter dan in Nederland.

EASY RIDER

° Gust ging vroeg alleen wonen. Uit werken gaan, vaak voor perioden van enkele dagen tot een week, deed hij met zijn “tuffer”, een Harley-Davidson. Daarmee werd hij ook de eerste ‘easy rider’ van Veerle. Soms deed hij ook dagenlang gewoon niks en ging hij wel eens aan de rol met een toevallige kennis. In die dagen werd immers niet met werkuren geteld.

° Tussen zijn huis in de Pastorijstraat en de Oude Geelsebaan startte Gust een diamantslijperij op waarin een 20-tal mensen werk vonden. Lang heeft die zaak niet gedraaid want putten boren was zijn echte specialiteit, bij de molenaars in de wijde omtrek aan stoom-, gas- en elektrische motoren werken zijn passie.

° De technieken die daarvoor vereist waren, leerde hij ‘uit zijn eigen’. Ook de camions uit die tijd kenden al spoedig geen geheimen meer voor hem, de luxevoituren evenmin. Gust kon gewoon alles herstellen.

KIJKEN EN EXPERIMENTEREN

Zoons André en Fons traden zoveel jaren later in de voetsporen van hun vader. Net als hij leerden ze de diverse stielen door heel goed te kijken en veel te experimenteren. De leerschool van het leven, zeg maar.

° Na de laatste wereldoorlog kozen Gust en zonen Van Haelst, naast de putboringen, eerst voor de NSU-“tuffers”, jaren later ook voor de NSU-auto’s. De stijgende welvaart onder de mensen in de jaren 1950/1960 was daar niet vreemd aan.

° De Van Haelsten vroegen en kregen meteen een agentschap en hadden daardoor een monopoliepositie in de streek. Andere merkverdelers waren er nog niet.
De slijperij werd omgebouwd en uitgebreid tot een heuse garage waar elke automobilist met zijn technische problemen terecht kon.

EERSTE LES WERD OOK LAATSTE LES

° In 1960 reisde vader Gust naar Neckarsulm voor een eerste NSU-fabrieksbezoek en voor zijn eerste technische lessen.
In het leslokaal werd hij evenwel onwel en minuten later was hij dood.

° Enkele dagen na de begrafenis van Gust werden de eerste twee NSU-wagens in Veerle geleverd. Er zouden er nog heel veel volgen.

° In België waren Dré en Fons één van de eerste dealers van NSU. De auto’s werden vanuit Niel aangeleverd. Regelmatig moesten de broers in Niel en Brussel naar de les, want niet iedereen kon zo maar een NSU open- en dichtgooien. Een Duitse technicus uit de fabriek in NeckarSUlm (zie je NSU zitten?) kwam hun de knepen van het vak leren.NSU werd een voltreffer in Veerle en omgeving.

° “Zekere koude winterzondagmorgen ging ik te voet naar de mis”, herinnert André zich alsof het gisteren was. “Op het kerkplein stond het vol NSU’s van andere kerkgangers. Ik kreeg het er helemaal warm van. Spijtig dat daar geen foto van bestaat.”

RIJBEWIJS EN CO

° “In het begin van de jaren 1960 bestond er nog geen rijbewijs”, vertelt André verder. “Dat kwam er pas in …1969. Wie daarvoor 18 was mocht zonder meer achter het stuur kruipen. Achter de voormalige slijperij en de nieuwe garage lag een stuk wei met schroot van de garage. Daar brachten we de mensen de elementaire begrippen van autorijden bij: starten, vertrekken, stoppen, versnellingen gebruiken …”

° “Wanneer ze dat onder de knie hadden gingen we met hen de weg op. Voor sommige was dat de gelegenheid om NIET toe te passen wat ze dagen lang geleerd hadden: te bruusk stoppen, te hevig optrekken, van derde versnelling in achteruit schakelen … je kan het niet bedenken wat er allemaal fout kon gaan of het gebeurde ook.”

° André: “Het mooie liedje kon evenwel niet blijven duren. Begin 1970 kwam NSU met een grote wagen op de proppen, een regelrechte bedreiging voor VW. Het kapitaalkrachtige VW was echter bij de pinken, gooide op het salon van Zwitserland een grote doek over de NSU en kocht prompt de NSU-fabriek op. De nieuwe NSU werd een jaar later onder een andere naam met succes door VW op de markt gebracht.”

MAZDA EN SEAT

André: “Voor ons was het NSU-verhaal toen ten einde. Meteen werd overgeschakeld op Audi (toen nog bij VW) en Mazda, een nieuwkomer uit Japan. Audi was in die dagen niet te vergelijken met hun wagens van nu. Alles kon er stuk aan gaan, tot de zetels toe.
Het Japanse Mazda daarentegen werd een voltreffer. In ons beste jaar verkochten we 145 wagens, bijna allemaal Mazda’s.”

° Zoon Jan heeft het beroep van André overgenomen en verkoopt Mazda, Gust drukt de sporen van vader Fons en brengt Seat aan de man.  André is intussen 89, broer Fons (87) overleed op 31 januari jl.

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

de eerste roker van Europa …

De Spanjaard Rodrigo de Jerez is wellicht de eerste Europeaan die tabak rookte. Een tevreden roker kan hij echter niet zijn geweest. De kerk was niet blij met zijn duivelse activiteit en pakte hem op. Jarenlang zat de eerste roker van Europa opgesloten in de gevangenis.

° Rodrigo de Jerez was zeeman en nam in 1492 deel aan de eerste reis over de Atlantische Oceaan van Columbus. Op Guanahaní, het eerste eiland waarop Columbus op 12 oktober 1492 voet aan wal zet, kregen de bezoekers wat gedroogde bladeren cadeau, maar die wisten niet wat ermee aanvangen.

° Enkele weken later in Cuba zagen ze een paar inboorlingen rollen maken van palm- en maïsbladeren en daar tabak instoppen. Een uiteinde van de rol werd vervolgens aangestoken waarna de inboorlingen aan het roken slaan.

° Rodrigo de Jerez is gefascineerd. Hij neemt de gewoonte van de inboorlingen over en wordt wellicht zo de eerste Europese roker. De Spaanse Inquisitie is echter niet gecharmeerd. Volgens de leden van dit kerkelijk instituut komt roken van de duivel. Alleen satan zou in staat zijn mensen de kracht te geven om rook in- en uit te ademen. De ‘bezeten’ Rodrigo de Jerez belandt  in de cel. Pas zeven jaar later komt hij vrij.

° Het kwaad is echter geschied. De inquisitie kan niet voorkomen dat steeds meer mensen zo nu en dan een rokertje opsteken. In 1590 kondigde paus Urbanus VII een officieel rookverbod af. Urbanus VII overleed echter op 15 september 1590 aan malaria. Hij was slechts twaalf dagen paus.

° In de eeuwen daarna verspreidt het roken zich als ´lopende vuurtjes´ over Europa. Niet overal werd het roken direct veroordeeld.

° Verscheidene Franse geneeskundigen prijzen de vermeende geneeskrachtige werking van tabak zelfs en de Franse ambassadeur Jean Nicot (nicotine) de Villemain is ook onder de indruk. Hij spreekt zelfs van een wondermiddel en introduceert snuiftabak aan het Franse hof. Koningin-moeder Catharina de Medici vindt het geweldig.

° Al snel wordt evenwel duidelijk dat roken de gezondheid kan schaden. Tussen 1630 en 1640 wordt roken in Rusland, China en Turkije daarom een misdrijf. Wie betrapt wordt, loopt zelfs het risico geëxecuteerd te worden. In Amerika (foto l) roken zelfs kinderen er lustig op los.

° In de volgende eeuwen blijft roken de gemoederen beroeren. In 1929 weet de Duitse arts Fritz Lickint echter als eerste een statistisch verband te leggen tussen roken en kanker. Andere Duitse artsen vinden niet lang daarna een verband tussen tabak en kanker in de mond, lippen, keel en slokdarm.

° Dit nieuws wordt evenwel pas vele jaren later naar buiten gebracht en in die tussentijd blijven veel mensen, tot vreugde van de tabaksindustrie, rustig verder roken.

° In 1964 toont een wetenschapper opnieuw aan dat er inderdaad een verband is tussen roken en kanker. Dat dit onderzoek wereldnieuws wordt heeft vermoedelijk alles te maken met de Amerikaanse patholoog Oscar Auerbach, die beagles voor zijn test gebruikte.

° De patholoog leert 86 van deze honden om te roken. Twaalf van hen krijgen kanker. Volgens de wetenschapper is hiermee voor het eerst aangetoond dat grote dieren een tumor kunnen ontwikkelen door het inhaleren van sigarettenrook.

° De tabaksindustrie is echter nog niet overtuigd. Die vindt de conclusie dat de tumoren veroorzaakt door de rook veel te ver gaan. Volgens de industrie werden de dieren ziek door stressvolle omstandigheden in het labo.

° Na de oorlog wordt er vrijwel doorlopend onderzoek gedaan naar de schadelijk gevolgen van roken. Vanaf halverwege de jaren zeventig raakten steeds meer mensen ervan doordrongen dat roken inderdaad slecht was voor de gezondheid. Begin deze eeuw kwamen er anti-rookreclameverboden en de verkoop van tabak werd streng gereglementeerd. Sporttakken allerlei (vooral motorsporten en aanverwante) verloren een belangrijke bron van inkomsten.

° Vroeger gold vaak de uitspraak ‘wie niet roken kan, is geen man’. Tegenwoordig is een echte man … geen roker. Die strijd is echter nog lang niet gestreden.

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

1 2 3