Geschiedenis van oud-en-nieuw

Door de geschiedenis heen vierden veel volkeren en culturen het einde van het ene jaar en het begin van het volgende. De aanvang van een nieuw jaar werd veelal gekoppeld aan een vruchtbare periode. Zo begon het nieuwe jaar bij de Babyloniërs en Romeinen bij het begin van de lente, bij de Egyptenaren op het moment dat de vruchtbaar makende Nijl voor het eerst buiten zijn oevers trad.

Egyptenaren

images° De Egyptenaren kenden de getijden van de Nijl. Ze verdeelden het jaar in drie seizoenen. Nieuwjaar begon halverwege de zomer met het seizoen ‘Ahket’, dat overstroming betekent. In die periode trad de Nijl buiten zijn oevers en werden de akkers bedekt met een laag vruchtbare slib. Na het seizoen ‘Ahket’ kwam het seizoen ‘Peret’ in het najaar. Dit stond voor de winter of de periode van groei. Het laatste seizoen was het oogstseizoen en werd ‘Shemu’ genoemd. Dat speelde zich af in het voorjaar en was daarmee de voedselrijkste periode van het jaar.

Babyloniërs

° Babyloniërs vierden hun feest door een slaaf tijdelijk op de koningstroon te zetten, om hem vervolgens te offeren. Zij geloofden namelijk dat alle goden het op hun koning gemunt zouden hebben met nieuwjaar, dus vervingen zij hem tijdelijk. Romeinen vierden het feest door te offeren aan de god Janus (naar wie januari genoemd is), en de heidense Germanen vierden het feest met grote vuren, dierenoffers en veel eten en drinken.

Germanen

° In het hedendaagse oud-en-nieuw feest zijn nog veel sporen te vinden van de viering van de Germanen. Zo kan men de traditie van onze oud-en-nieuw (vlees)gerechten baseren op de Germaanse traditie van het verdrijven van demonen. De Germanen waren bang voor demonen waardoor zij dieren offerden, en die vervolgens op aten. Volgens de Germaanse traditie ging dit ook gepaard met het nuttigen van veel alcoholische dranken.

Romeinen

° Julius Caesar stelde in 46 voor Christus vast dat 1 januari voortaan het begin van elk nieuw jaar was, in plaats van het (elk jaar verschillende) begin van de lente. Bij Caesar is dus de westerse traditie ontstaan die wij nog steeds vieren. Een obstakel voor deze traditie was de Kerk die zich afzette tegen de heidense nieuwjaarsrituelen. Later zou de Kerk 1 januari toewijden aan Maria, Moeder van God. Wat nog steeds het geval is.

OUDJAAR NIEUWJAAR …

sized_DSC_0018-2Morgen dinsdag is het oudjaar, de laatste dag van het jaar 2019. En daar hoort een feestje bij, een kinderfeestje. Kinderen gaan bij de buren Nieuwjaar wensen en een liedje zingen om een snoepje of een cent.

° Nieuwjaarszingen is een folkloristisch gebruik, dat vooral voorkomt in de Antwerpse Kempen en het Hageland. Vredelievender kan nauwelijks.

° Nochtans. Nieuwjaarszingen heeft een woelige geschiedenis. Al in de zestiende eeuw gingen jongeren in groep op pad. Ze klopten aan van huis tot huis en zongen een lied in ruil voor wat geld, voedsel of drank. Wanneer mensen niks gaven, werden ze vaak uitgemaakt door de bedelende jongeren.

° Dat nieuwjaarszingen niet altijd onschuldig was, bewijzen ook de verbodsbepalingen uit de 18de en 19de eeuw. In de motivaties van die verboden staat te lezen hoe agressief de bedelende groepen werden, vooral na een aantal rondjes sterke drank. Ook de Kerk probeerde het nieuwjaarsbedelen aan banden te leggen. Lange tijd werd het geven van geschenken immers gezien als een manier om voorspoed af te dwingen. Volgens de katholieke leer vormen van bijgeloof.

° Het nieuwjaarslopen van oudere jongeren en volwassenen verdween grotendeels na de Tweede Wereldoorlog. Daar zijn verschillende redenen voor. Ten eerste probeerden steden al sinds de negentiende eeuw deze openbare feesten te verbieden. Heel wat burgers vonden de vaak wilde bedeltochten onfatsoenlijk en een vorm van overlast. Bovendien kwam er met de eerste postzegel in België (1849) en later ook de goedkope prentbriefkaart, een nieuwe mogelijkheid om nieuwjaarswensen over te brengen.

° Vanaf het begin van de 20ste eeuw stuurden mensen hun  gelukwensen steeds vaker via de post. En … werd het systeem van nieuwjaarsfooien geleidelijk aan structureel overgenomen door werkgevers. In steeds meer sectoren krijgen werknemers een eindejaarspremie.

° Toch is het gebruik om dienstverlenend personeel iets extra toe te stoppen niet helemaal verdwenen. Zo mogen heel wat thuisverplegers en poetshulpen zich nog steeds verheugen op geld, pralines of andere geschenken voor het nieuwe jaar.

* Maar nieuwjaarszingen, zoals de kinderen en de jeugd het doen, is toch het leukst van al. Snoepjes voor de kinderen, iets sterker voor de jeugd.

sized_DSC_0006-2-768x509 sized_DSC_0013-3-768x509

What do you want to do ?

New mail

Nieuwjaarszangertjes op pad

Vandaag is het de voorlaatste dag van het jaar 2019. Voor de kinderen onder 12 is het morgenvroeg al nieuwjaar. Traditiegetrouw trekken ze dan in kleine of grotere groepen langs de huizen om hun nieuwjaarswensen uit te zingen.
Enkele jaren geleden werd gevreesd dat deze traditie geen lang leven meer beschoren was, maar die vrees bleek ongegrond.
Taferelen zoals die uit onze jeugd (de jaren 1940 en 1950), toen het in de dorpskom zwart zag van de zingende kinderen, komen nooit meer terug. Kan trouwens ook niet met het almaar drukker verkeer in onze centra.
Het nieuwjaarzingen speelt zich vandaag vooral af in de wijken De nieuwe wijken die in ‘onzen tijd’ nog niet bestonden. En maar goed ook. Daar ligt het gevaar voor eventuele ongevallen een groot stuk lager. Natuurlijk blijft attent blijven de boodschap. Gelukkig gaan tegenwoordig ook vele ouders of familieleden mee op pad. Ook hen wacht her en der een beloning voor hun nieuwjaarsijver.
* Morgen dinsdag 31 december vanaf 9u kan je reeds gaan
“Nieuwjaarzingen aan de Kerststal” in Veerledorp
KWB Veerle trakteert de zangertjes op snoep en/of hot-dog.
Voor de groteren voorzien ze  natuurlijk weer wat straffe borrels en warme drankjes aan democratische prijzen.

* Vanaf 9u morgenvroeg is er ook gratis warme chocomelk bij het standje van KAJ Eindertse Jongeren in Eindhoutdorp. Een traditie in Eindhout. De papa’s kunnen zich verwarmen met jenever.

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mai

What do you want to

 

What do you want to do ?

New

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

“kerstmis is daar”

De ‘Flip Kowlier van de Kerk’ is opgestaan. Veertig jaar na de grollen van Urbanus over het kerstgebeuren heeft pastoor Matthias Noë uit Izegem zijn kerstliedje klaar … En geloof me (76), het is raak !!

‘Als de mensen minder naar de kerk komen, breng ik de Kerk naar de mensen’ zegt Matthias Noë (29).

Zijn nieuwe song heet ‘Kerstmis is daar’. Daarin rapt hij over de lichtjes in de straten, de cadeaus, de rijke maaltijden, de kerstmarkten en alle clichés in de kerstfilms. ‘Het is weer zo ver, Kerstmis is daar, hou je maar klaar.’

In de tweede strofe legt pastoor Noë uit waar Kerstmis echt om draait. ‘Diegene waar het wel omdraait, waar er geen haan naar kraait, die is niet gebaat bij al die weelde. (…) Zijn babyborrel was er eentje zonder tralala en zonder feesten, maar tussen de rommel in een voerbak voor beesten. (…) De wereld is veranderd met het kleine Kind door wie geweld of haat nooit meer het pleit wint.’

Om te eindige met een kleine oproep. ‘Wie aan goedheid en vrede wil bouwen, steekt best zelf de handen uit de mouwen.’

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

ZINLOZE SLACHTING IN VERDUN

De Slag om Verdun was een van de bloedigste veldslagen uit de geschiedenis van de Eerste Wereldoorlog. De uitputtingsslag duurde van februari tot even voor Kerstmis 1916. Tot op de dag van vandaag staat hij symbool voor de zinloze slachting van mensenlevens.

Aan Franse zijde telde men na afloop 163 000 doden en 260 000 gewonden. Aan Duitse zijde waren er dat 143 000 resp. 236 000.

Samen met de andere uitputtingsslagen van de Eerste Wereldoorlog heeft de slag om Verdun geleid tot een definitieve ondermijning van het optimistische vooruitgangsgeloof van de 19e eeuw.

Sinds de slag is het denken over de menselijke mogelijkheden ook een flink stuk cynischer en realistischer geworden. Nog steeds staat Verdun symbool voor de verschrikkingen die mensen elkaar kunnen aandoen. Eén grote, maar vergeefse, aanklacht tegen de oorlog.

De Franse overheid heeft na afloop een groot museum gebouwd waar men een heel realistische indruk krijgt van wat er zich tijdens de onzinnige slag heeft afgespeeld.

ADVENT EN JOELTIJD

De christelijke kerkbezoekers onder ons, en dat zijn er niet zoveel meer vergeleken met de tijden van toen wij nog jong waren (tot pakweg 1970), vierden gisteren zondag 8 december hun tweede adventszondag. De adventstijd begint vier zondagen voor het feest van Kerstmis. In 2019 was dat zondag 1 december.

* De Advent is de tijd van voorbereiding op het kerstfeest; de tijd waarin de komst van Jezus Christus wordt verwacht. Omdat het Latijnse woord voor ‘komst’ of ‘het komen’ ‘adventus’ is, worden de vier weken vóór Kerst ‘Advent’ genoemd. De adventsperiode van dit jaar loopt van zondag 1 december t/m dinsdag 24 december en duurt 24 dagen.

* De adventstijd begint vier zondagen voor Kerstmis, na Pasen het belangrijkste kerkelijk feest van het jaar. De Advent is de tijd van voorbereiding op het kerstfeest; de tijd waarin de komst en wederkomst van Jezus Christus wordt verwacht. Omdat het Latijnse woord voor ‘komst’ of ‘het komen’ ‘adventus’ is, worden de vier weken vóór kerst ‘Advent’ genoemd.

* Voor zowat iedereen is de kersttijd zowat de spannendste, want mooiste tijd van het jaar. Eén lange voorbereiding op de feesten van Kerstmis en Nieuwjaar die vooral in familiekring worden gevierd. De wereldse vieringen hebben de van oorsprong kerkelijke viering zowat verdrongen. Een fenomeen dat zich ook voordoet met Pasen, wanneer men massaal op vakantie trekt.

° Mede-orzaak van die buitenkerkelijke activiteiten zijn zeker de schoolvakanties die met deze feesten gepaard gaan. Ouders stemmen hun vakantiedagen op die van hun kinderen af en het gevolg daarvan is feesten in alle vormen, thuis of elders.

 

JOELFEEST

Lang voordat de christelijke kerst werd gevierd, vierden onze contreien het Joelfeest. Dat woord vinden we onder meer terug in een van de Engelse woorden voor het kerstfeest: Yuletide. Ons kerstfeest is meer dan verwant met het Joelfeest. Dat laatste kreeg a.h.w. een christelijk pak aangemeten.

* Het Joelfeest was het heidense feest van het licht, een feest dat al uit de steentijd afstamt toen er nog geen kalender was. Zo is de Ierse begraafplaats in Newgrange omringd door megalithische stenen (foto) die op de astronomische positie van de winterzonnewende staan.

De stenen dateren uit 3200 vóór onze tijdrekening, vijfhonderd jaar vóór de piramiden van Gizeh en duizend jaar vóór Stonehenge.

* Het Joelfeest duurde twaalf dagen met 22 december, dag van de winterzonnewende, als de belangrijkste dag.

° Joel en Yule zijn afkomstig van het Oudnoorse jōl. Dat woord betekent ‘wiel’ en verwijst naar het ogenblik waarop het wiel van het jaar op zijn laagste punt staat, klaar om opnieuw te stijgen. Het was een feest waarop iedereen blij was dat de dagen opnieuw langer gingen worden. Vandaar ook het Engelse afgeleide woord jolly (via het Franse jolif) en het Nederlandse jolijt.

MOORD OP JOHN LENNON

Op 8 december 1980, vandaag al 39 jaar geleden, werd muzikant John Lennon vermoord door Mark Chapman. De moord schokte de wereld.

Wat de moordenaar bezielde om Lennon dood te schieten is nooit helemaal duidelijk geworden. Mark David Chapman was aanvankelijk juist een groot fan van de Beatles geweest en John Lennon was zijn grote held. Zijn bewondering ging zelfs zo ver dat Chapman net als Lennon (getrouwd met Yoko Ono) in het huwelijk trad met een Amerikaans- Japanse vrouw.

Bekend is dat Chapman psychische problemen had. Hij werd er ooit voor opgenomen in een psychiatrische inrichting. Toen zijn persoonlijke situatie verslechterde kreeg hij een hekel aan John Lennon.

EINDE VAN DE ‘KOUDE OORLOG’

B

Tijdens een bijeenkomst op Malta geven Sovjet-president Michail Gorbatsjov en de Amerikaanse president George H.W. Bush op 3 december 1989 , vandaag exact 30 jaar geleden,  gezamenlijk een verklaring die aangeeft dat de Koude Oorlog officieel tot een eind is gekomen.

foto Bush(R) en Gorbatsjov (L) tijdens een maaltijd op de Maxim Gorky

Voorafgaand aan de verklaring hebben de twee wereldleiders twee dagen lang uitvoerig op Malta overlegd. Op 3 december geven de leiders uiteindelijk een gezamenlijke persconferentie vanaf het Sovjet-schip ‘Maxim Gorky‘.

harttransplantaties

52 jaar harttransplantaties – Christiaan Barnard, de pionier die zowel harten brak als herstelde –

Vandaag 3 december is het exact vijftig jaar geleden dat in Zuid-Afrika dokter Christiaan Barnard het hart van een jonge vrouw in het lichaam van een vijftiger plantte. Die had nog enkele weken te leven en wou het risico op een mislukking lopen.

* Barnard was zeker niet de enige arts die droomde om een hart te transplanteren. Ook Amerikaanse wetenschappers hadden al talrijke tests uitgevoerd op dieren. Begin 1967 hadden artsen van de universiteit van Virginia zelfs een menselijk donorhart en een transplantatiepatiënt gevonden, maar het team krabbelde uiteindelijk terug omdat de bloedgroep van donor en patiënt niet overeenkwamen. Later op het jaar werd ook een harttransplantatie in New York op het laatste moment afgelast.

* Barnard was echter minder voorzichtig. Hij had in het Groote Schuur-ziekenhuis in Kaapstad een transplantatieteam samengesteld, en had met de 53-jarige Louis Washkansky een patiënt gevonden die nog maar enkele weken te leven had en het risico wilde nemen. Ook moest hij naar eigen zeggen geen rekening houden met wettelijke beperkingen. ‘Ik had niet eens toestemming gevraagd voor die eerste transplantatie. Ik vertelde de ziekenhuisautoriteiten er pas over wanneer ze al voorbij was. Kan je je dat ergens anders ter wereld voorstellen?’, zei hij volgens journalist John Illman, die met de chirurg samenwerkte.

° Als ‘geluk bij een ongeluk’, werd de 25-jarige Denise Darvall op 2 december 1967 aangereden door een auto en gaf haar vader toestemming om haar hart te doneren.

* De operatie werd een succes. Drieëndertig uur na de operatie sprak Washkansky voor het eerst, vier dagen later werd hij op de radio geïnterviewd vanop zijn ziekenhuisbed. De man overleed uiteindelijk achttien dagen na de operatie aan een longontsteking. Door de zware medicatie die het afstoten van het nieuwe hart moest tegengaan, kon zijn lichaam niet meer tegen andere infecties vechten.

* Barnard werd na zijn baanbrekende operatie en met zijn knappe uiterlijk, aandoenlijke glimlach en oratorische talenten meteen de lieveling van de media. Die aandacht luidde het begin in van een leven vol “glitter and glamour”, met relaties met verschillende jonge vrouwen. Hij trouwde drie keer, twee keer met vrouwen die jonger waren dan zijn eigen dochter Deirdre. De buitenechtelijke affaires begonnen al tijdens zijn eerste huwelijk met de verpleegster Alette. Ook de Italiaanse filmster Gina Lollobrigida was een van zijn geliefden. Hij had daarnaast ontmoetingen met bekende vrouwen als Grace van Monaco, Sophia Loren en prinses Diana.   ** FOTO Christiaan Barnard in 1968 met Sophia Loren (rechts) en haar zus Maria en moeder Romilde. © Isopix**

° ‘Stress is niet de grote boosdoener. Het kan mensen motiveren en creëert zelfvertrouwen. De grootste vijand van het lichaam is voortdurend gehaast zijn.’  Christiaan Barnard

* Seks, het liefst binnen een relatie, was een van de vele gezondheidsadviezen die Barnard gaf in zijn boek ’50 Ways To A Healthy Heart’. ‘Regelmatig vrijen is de mooiste, gezondste en plezantste manier om de bloedcirculatie gaande en het hart gezond te houden’, zo schreef hij. Het helpt bovendien om griep te voorkomen en het doet mannen langer leven. Eenzame mensen zijn volgens hem gedoemd om jong te sterven.

° ‘Regelmatig vrijen is de mooiste, gezondste en plezantste manier om de bloedcirculatie gaande en het hart gezond te houden’  Christiaan Barnard

* Andere adviezen voor een gezond en lang leven, naast vrijen, zijn volgens Barnard genoeg slapen, bewegen, groenten eten, je gsm negeren, een klein beetje vet eten en wijn drinken. Zijn visie op stress was evenwel iets onconventioneler. ‘Stress is niet de grote boosdoener. Het kan mensen motiveren en creëert zelfvertrouwen. De grootste vijand van het lichaam is voortdurend gehaast zijn.’

* De Zuid-Afrikaan toonde met de operatie in 1967 aan dat harttransplantaties een oplossing kunnen vormen voor mensen met hartfalen. In de jaren zeventig ontwikkelde de techniek zich met grote sprongen, en toen Barnard in 2001 overleed, hij werd net geen 80, werd al een honderdduizendtal transplantaties uitgevoerd.