NIEUWEJERKE ZOETE

‘Nieuwjaar zingen’ bracht dit jaar zowat evenveel kinderen (en groten) op de been voor een halve dag zingen en wensen. Het weer was oké voor de jongelui, zelfs zonder zon.

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

Geschiedenis van oud-en-nieuw

Door de geschiedenis heen vierden veel volkeren en culturen het einde van het ene jaar en het begin van het volgende. De aanvang van een nieuw jaar werd veelal gekoppeld aan een vruchtbare periode. Zo begon het nieuwe jaar bij de Babyloniërs en Romeinen bij het begin van de lente, bij de Egyptenaren op het moment dat de vruchtbaar makende Nijl voor het eerst buiten zijn oevers trad.

Egyptenaren

images° De Egyptenaren kenden de getijden van de Nijl. Ze verdeelden het jaar in drie seizoenen. Nieuwjaar begon halverwege de zomer met het seizoen ‘Ahket’, dat overstroming betekent. In die periode trad de Nijl buiten zijn oevers en werden de akkers bedekt met een laag vruchtbare slib. Na het seizoen ‘Ahket’ kwam het seizoen ‘Peret’ in het najaar. Dit stond voor de winter of de periode van groei. Het laatste seizoen was het oogstseizoen en werd ‘Shemu’ genoemd. Dat speelde zich af in het voorjaar en was daarmee de voedselrijkste periode van het jaar.

Babyloniërs

° Babyloniërs vierden hun feest door een slaaf tijdelijk op de koningstroon te zetten, om hem vervolgens te offeren. Zij geloofden namelijk dat alle goden het op hun koning gemunt zouden hebben met nieuwjaar, dus vervingen zij hem tijdelijk. Romeinen vierden het feest door te offeren aan de god Janus (naar wie januari genoemd is), en de heidense Germanen vierden het feest met grote vuren, dierenoffers en veel eten en drinken.

Germanen

° In het hedendaagse oud-en-nieuw feest zijn nog veel sporen te vinden van de viering van de Germanen. Zo kan men de traditie van onze oud-en-nieuw (vlees)gerechten baseren op de Germaanse traditie van het verdrijven van demonen. De Germanen waren bang voor demonen waardoor zij dieren offerden, en die vervolgens op aten. Volgens de Germaanse traditie ging dit ook gepaard met het nuttigen van veel alcoholische dranken.

Romeinen

° Julius Caesar stelde in 46 voor Christus vast dat 1 januari voortaan het begin van elk nieuw jaar was, in plaats van het (elk jaar verschillende) begin van de lente. Bij Caesar is dus de westerse traditie ontstaan die wij nog steeds vieren. Een obstakel voor deze traditie was de Kerk die zich afzette tegen de heidense nieuwjaarsrituelen. Later zou de Kerk 1 januari toewijden aan Maria, Moeder van God. Wat nog steeds het geval is.

OUDJAAR NIEUWJAAR …

sized_DSC_0018-2Morgen dinsdag is het oudjaar, de laatste dag van het jaar 2019. En daar hoort een feestje bij, een kinderfeestje. Kinderen gaan bij de buren Nieuwjaar wensen en een liedje zingen om een snoepje of een cent.

° Nieuwjaarszingen is een folkloristisch gebruik, dat vooral voorkomt in de Antwerpse Kempen en het Hageland. Vredelievender kan nauwelijks.

° Nochtans. Nieuwjaarszingen heeft een woelige geschiedenis. Al in de zestiende eeuw gingen jongeren in groep op pad. Ze klopten aan van huis tot huis en zongen een lied in ruil voor wat geld, voedsel of drank. Wanneer mensen niks gaven, werden ze vaak uitgemaakt door de bedelende jongeren.

° Dat nieuwjaarszingen niet altijd onschuldig was, bewijzen ook de verbodsbepalingen uit de 18de en 19de eeuw. In de motivaties van die verboden staat te lezen hoe agressief de bedelende groepen werden, vooral na een aantal rondjes sterke drank. Ook de Kerk probeerde het nieuwjaarsbedelen aan banden te leggen. Lange tijd werd het geven van geschenken immers gezien als een manier om voorspoed af te dwingen. Volgens de katholieke leer vormen van bijgeloof.

° Het nieuwjaarslopen van oudere jongeren en volwassenen verdween grotendeels na de Tweede Wereldoorlog. Daar zijn verschillende redenen voor. Ten eerste probeerden steden al sinds de negentiende eeuw deze openbare feesten te verbieden. Heel wat burgers vonden de vaak wilde bedeltochten onfatsoenlijk en een vorm van overlast. Bovendien kwam er met de eerste postzegel in België (1849) en later ook de goedkope prentbriefkaart, een nieuwe mogelijkheid om nieuwjaarswensen over te brengen.

° Vanaf het begin van de 20ste eeuw stuurden mensen hun  gelukwensen steeds vaker via de post. En … werd het systeem van nieuwjaarsfooien geleidelijk aan structureel overgenomen door werkgevers. In steeds meer sectoren krijgen werknemers een eindejaarspremie.

° Toch is het gebruik om dienstverlenend personeel iets extra toe te stoppen niet helemaal verdwenen. Zo mogen heel wat thuisverplegers en poetshulpen zich nog steeds verheugen op geld, pralines of andere geschenken voor het nieuwe jaar.

* Maar nieuwjaarszingen, zoals de kinderen en de jeugd het doen, is toch het leukst van al. Snoepjes voor de kinderen, iets sterker voor de jeugd.

sized_DSC_0006-2-768x509 sized_DSC_0013-3-768x509

What do you want to do ?

New mail

Nieuwjaarszangertjes op pad

Vandaag is het de voorlaatste dag van het jaar 2019. Voor de kinderen onder 12 is het morgenvroeg al nieuwjaar. Traditiegetrouw trekken ze dan in kleine of grotere groepen langs de huizen om hun nieuwjaarswensen uit te zingen.
Enkele jaren geleden werd gevreesd dat deze traditie geen lang leven meer beschoren was, maar die vrees bleek ongegrond.
Taferelen zoals die uit onze jeugd (de jaren 1940 en 1950), toen het in de dorpskom zwart zag van de zingende kinderen, komen nooit meer terug. Kan trouwens ook niet met het almaar drukker verkeer in onze centra.
Het nieuwjaarzingen speelt zich vandaag vooral af in de wijken De nieuwe wijken die in ‘onzen tijd’ nog niet bestonden. En maar goed ook. Daar ligt het gevaar voor eventuele ongevallen een groot stuk lager. Natuurlijk blijft attent blijven de boodschap. Gelukkig gaan tegenwoordig ook vele ouders of familieleden mee op pad. Ook hen wacht her en der een beloning voor hun nieuwjaarsijver.
* Morgen dinsdag 31 december vanaf 9u kan je reeds gaan
“Nieuwjaarzingen aan de Kerststal” in Veerledorp
KWB Veerle trakteert de zangertjes op snoep en/of hot-dog.
Voor de groteren voorzien ze  natuurlijk weer wat straffe borrels en warme drankjes aan democratische prijzen.

* Vanaf 9u morgenvroeg is er ook gratis warme chocomelk bij het standje van KAJ Eindertse Jongeren in Eindhoutdorp. Een traditie in Eindhout. De papa’s kunnen zich verwarmen met jenever.

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mai

What do you want to

 

What do you want to do ?

New

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

BLOEDBAD WOUNDED KNEE

Sinds de koloniale tijd vond een nagenoeg voortdurende reeks van gewapende conflicten plaats tussen de Europese kolonisten en de indianen, de oorspronkelijke bewoners van Noord-Amerika. In de 19e eeuw werd het land een bestemming van vele Europese immigranten  en werd het gebied van de indianen steeds kleiner.

° Ondanks het verdrag uit 1851 bleven zich echter kolonisten vestigen in het gebied dat was toegekend aan de Lakota in South Dakota (rood op de kaart) . Conflicten tussen de Lakota en de blanken mondden uit in de Eerste Sioux-oorlog (1854-1856).

In de jaren erna leverden de Lakota samen met andere stammen herhaaldelijk strijd met kolonisten en milities, waarop diverse verdragen met de Amerikaanse overheid werden gesloten. Het laatste grote conflict met de Verenigde Staten zou de Ghost Dance-oorlog worden, als gevolg van de herhaalde schending van deze verdragen door de VS.

° In 1890 hadden de Noord-Amerikaanse indianen feitelijk al het onderspit gedolven tegen de blanken. Een deel van hen leefde onder erbarmelijke omstandigheden in het Pine Ridge-reservaat. Twee mystici predikten de opstand.

Kicking Bear, een Lakota, voorspelde de uitroeiing van de blanken. De Miniconjou-Lakota haalden Sitting Bull over om zich bij hen te voegen, maar voor het zover was, werd Sitting Bull door de indiaanse politie gearresteerd en samen met zeven van zijn krijgers, omgebracht.

° Het 7e cavalerieregiment (7th Cavalry Regiment) ging dan op zoek naar de Miniconjou die het reservaat waren ontvlucht. Op 28 december 1890 werd de groep gevonden, dertig mijl ten oosten van Pine Ridge. De uitgeputte en slecht tegen de winterkou geklede indianen boden geen verzet. Ze kregen de opdracht een kamp op te slaan bij de Wounded Knee-beek, vijf mijl westelijker.

* De volgende ochtend, 29 december 1890vandaag 129 jaar geleden, wilde het leger de indianen ontwapenen. Er ontstond een worsteling waarbij een geweer per ongeluk afging en een soldaat neerviel. Het  begin van een hevige schietpartij.

Van dichtbij vuurden de soldaten in de groep indianen die slechts gewapend waren met knuppels en messen die ze hadden verborgen in dekens. Tientallen indianen, onder wie veel vrouwen en kinderen, werden neergeschoten.

De vluchtende indianen werden kilometers ver buiten het kamp achtervolgd en gedood. In totaal kwamen meer dan 200 indianen om. Er sneuvelden ook 25 militairen.

De volgende lente pas, toen het leger terugkeerde, werden de nog ongeborgen lijken van 144 indianen, waaronder 44 vrouwen en 16 kinderen, begraven in een massagraf.

° Het bloedbad van Wounded Knee was de laatste echte oorlogshandelingen in een serie van gewapende conflicten tussen het Amerikaanse leger en de indianen. Aan de betrokken militairen werd na afloop een medaille toegekend.

1973: bezetting van Wounded Knee

In de jaren zeventig van de 20e eeuw was er in de Verenigde Staten een opleving van indianenactivisme. Eind februari 1973 werd het dorp Wounded Knee bezet door honderden jonge leden van de American Indian Movement (AIM), die er een Oglala Sioux-vrijstaat uitriepen. Ze werden gesteund door traditionele Sioux-leden die wilden dat het verdrag van 1868 werd nagekomen.

° Volgens dit verdrag hadden de Sioux recht op de Black Hills, die voor hen heilige grond waren. De autoriteiten stuurden echter gewapende eenheden naar Wounded Knee en sneden de elektriciteitsvoorziening af. Na 73 dagen werd de bezetting gebroken. Er werden 1200 arrestaties verricht.

° Tijdens de bezetting verdween een groep van 16 personen onder mysterieuze omstandigheden. Na het einde van de bezetting werden nog 64 indianen onder onopgehelderde omstandigheden vermoord en werden nog enige honderden arrestaties verricht. Uiteindelijk werden slechts vijftien indianen daadwerkelijk veroordeeld voor hun aandeel in de bezetting.

  • De popgroep Redbone bracht in 1973 het nummer We Were All Wounded At Wounded Knee uit.

“kerstmis is daar”

De ‘Flip Kowlier van de Kerk’ is opgestaan. Veertig jaar na de grollen van Urbanus over het kerstgebeuren heeft pastoor Matthias Noë uit Izegem zijn kerstliedje klaar … En geloof me (76), het is raak !!

‘Als de mensen minder naar de kerk komen, breng ik de Kerk naar de mensen’ zegt Matthias Noë (29).

Zijn nieuwe song heet ‘Kerstmis is daar’. Daarin rapt hij over de lichtjes in de straten, de cadeaus, de rijke maaltijden, de kerstmarkten en alle clichés in de kerstfilms. ‘Het is weer zo ver, Kerstmis is daar, hou je maar klaar.’

In de tweede strofe legt pastoor Noë uit waar Kerstmis echt om draait. ‘Diegene waar het wel omdraait, waar er geen haan naar kraait, die is niet gebaat bij al die weelde. (…) Zijn babyborrel was er eentje zonder tralala en zonder feesten, maar tussen de rommel in een voerbak voor beesten. (…) De wereld is veranderd met het kleine Kind door wie geweld of haat nooit meer het pleit wint.’

Om te eindige met een kleine oproep. ‘Wie aan goedheid en vrede wil bouwen, steekt best zelf de handen uit de mouwen.’

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

VAN KAARSEN EN ENGELENHAAR

Kerst is maar een vaststelling. En onvermijdelijk, dacht ik. Zoals oud worden. ‘Zachte naalden, geen verlies, geen geur’, prees de man zijn sparren aan. Natuurlijk, die geur, dat was het. Ik ben de geur kwijt sinds we geen boom meer zetten. Kerstmis is volstrekt geurloos geworden. Gelukkig haalden de dochters wel een geurige boom in huis. Gezellig.

° Mijn eerste contacten met Kerstmis dateren van 1947. Varendonk was toen een van de kleinste gemeenten van België met zowat 260 inwoners. Mijn moeder was vandaar. Ze woonde samen met 4 zussen en een  broer in de laatste boerderij van Varendonk, net voor de bocht Bergom-Herselt.

° Vandaag, Kerstmis, is het 72 jaar geleden dat ik er voor het eerst kwam. Als vierjarige maakte ik voor het eerst de grote verplaatsing naar Varendonk mee op de stang (de baar) van vaders fiets. Zus Maria achteraan op het stoeltje. (Nil en Herman waren er lang nog niet). Waarschijnlijk gebeurde dat op haast onberijdbare zand- en slijkwegen, een belangrijk detail dat ik toen niet zag.

° Bij  grootvader Louis en grootmoeder Mieke was het hout- en kolengestookt warm. Bovendien was ik er niet alleen, want de kinderen van ‘tant San’ (Gielis) en van andere tantes uit Zoerle en Herselt waren er ook.

° ‘Tant Fien’ was nog niet gehuwd en had in de voorkamer (foto L naast de witte deur) gezorgd voor een immens grote kerstboom die helemaal beladen was met glinsterende ballen, echte brandende kaarsjes en engelenhaar. De eerste echte kerstboom die ik van dichtbij zag. Hij overdonderde me.

° Terwijl de ouderen zich elders ophielden rond de Leuvense stoof keken wij ons de ogen uit op de kerstboom. Tante Fien hield een oogje in het zeil  en waakte erover dat het vuur van de kaarsjes niet in contact kwam met het engelenhaar. ‘Want daarmee kan het huis afgestookt worden’, waarschuwde ze ons voortdurend, alhoewel wij geen vinger naar de prachtige boom zouden durven uitsteken.

° Hoe lang wij daar zaten in opperste bewondering voor boom en kribbe weet ik niet. Ik had toen nog geen benul van tijd, maar immens lang duurde dat zeker niet. Na de middag begon het immers al flink donker te worden. Meer dan tijd dus om terug te keren naar Veerle.

° Moeder had het daar wellicht moeilijk mee omdat er in het molenhuis aanvankelijk nooit tijd was voor een uitstapje. Een wekelijkse uitstap naar Varendonk werd later wel vaste prik. Plezierig voor mezelf en de kleinkinderen van meter Mieke die zich eindeloos konden ‘amuseren’ in de Merodebossen achter het huis. “Maar het wild gerust laten”, waarschuwde ‘petere’ altijd.

° Jos van Zoel en ik verschalkten zekere zondag toch een fazant op zijn nest met veel eieren. Toen ‘petere’ dat hoorde, moesten we schuilen voor zijn donderbui. ‘En zeggen dat hij dat ook doet’, merkte Jos even later laconiek op. Ik begreep dat niet, want petere was voor mij een heilige dichter die altijd en overal het gebeuren rondom hem in verzen goot. Zeker geen stroper.

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

ZINLOZE SLACHTING IN VERDUN

De Slag om Verdun was een van de bloedigste veldslagen uit de geschiedenis van de Eerste Wereldoorlog. De uitputtingsslag duurde van februari tot even voor Kerstmis 1916. Tot op de dag van vandaag staat hij symbool voor de zinloze slachting van mensenlevens.

Aan Franse zijde telde men na afloop 163 000 doden en 260 000 gewonden. Aan Duitse zijde waren er dat 143 000 resp. 236 000.

Samen met de andere uitputtingsslagen van de Eerste Wereldoorlog heeft de slag om Verdun geleid tot een definitieve ondermijning van het optimistische vooruitgangsgeloof van de 19e eeuw.

Sinds de slag is het denken over de menselijke mogelijkheden ook een flink stuk cynischer en realistischer geworden. Nog steeds staat Verdun symbool voor de verschrikkingen die mensen elkaar kunnen aandoen. Eén grote, maar vergeefse, aanklacht tegen de oorlog.

De Franse overheid heeft na afloop een groot museum gebouwd waar men een heel realistische indruk krijgt van wat er zich tijdens de onzinnige slag heeft afgespeeld.

Luciafeest – Feest van het licht

Het Luciafeest wordt volgens de juliaanse kalender vandaag 13 december, de naamdag van sint-Lucia, gevierd. In de juliaanse kalender, die hier erg lang werd gevolgd, valt de kortste dag van het jaar immers niet op 22, maar op 13 december. Vandaar dus.

* De gregoriaanse kalender, die de juliaanse verving, werd goedgekeurd op het Concilie van Trente (1545-1563). Paus Gregorius XIII kon de kalenderhervorming echter pas in 1582 doorvoeren. Vele, vooral kerkelijke gebruiken in luthers-protestantse of orthodoxe landen, bleven zich evenwel vastklampen aan de juliaanse kalender.

° Ook de legende dat Sint-Lucia haar eigen ogen uitstak en toch bleef zien, hangt samen met de symboliek van de winterzonnewende: de overwinning van het licht op de duisternis.

In Zweden is het Luciafeest het begin van de kerstperiode. De traditie is ontstaan in de middeleeuwen en heeft zich vooral in de 20e eeuw naar Zweden en naburige landen verspreid. De traditie heeft elementen van het voorchristelijke Joelfeest overgenomen.

* De traditie in Zweden wil dat vroeg in de morgen meisjes in witte kleding met een rode sjerp en met kaarsjes op hun hoofd het gezin en ouderen wekken en eten brengen. Daar worden dan ook speciale Lucialiedjes bij gezongen.

* Ook is het traditie dat elk dorp jaarlijks een eigen ‘Lucia’ kiest. Tijdens het Luciafeest worden er vaak lussekatter  (saffraanbroodjes) gegeten en Glögg (een kruidendrankje) gedronken.

Behalve in het lutherse Zweden wordt het Luciafeest ook in de andere Skandinavische ‘lutherse’ landen (Noorwegen, Denemarken, Ijsland en Finland) gevierd.

* In Syracuse op Sicilië, de geboortestad van de heilige, begint de viering ter ere van Sint-Lucia op de vooravond van 13 december. Op 13 december wordt het beeld in processie door de stad naar de kerk (met graf van Lucia) gedragen. Acht dagen later volgt een processie in tegenovergestelde richting. In het zuiden en midden Italië vieren diverse steden de dag van Sint-Lucia met processies, feesten en vuurwerk.

Overige plaatsen

  • In Kroatië en Hongarije worden op sommige plaatsen tijdens het Luciafeest enkele zaden graan gepland, soms met een kaars ernaast. Het graan is tijdens Kerstmis enkele centimeters groot en symboliseert nieuw leven. De kaars staat symbool voor het nieuwe licht.
  • Op Malta wordt het Luciafeest op enkele plaatsen samen gevierd met Onafhankelijkheidsdag, dat ook op 13 december valt.
  • Ook wordt het Luciafeest gevierd op het Caribisch eiland Saint Lucia, dat naar de heilige vernoemd is.
  • Zweedse immigranten brachten het Luciafeest mee naar de VS.

In onze buurt zijn de parochies van Zammel en Engsbergen (Tesslo) aan Lucia toegewijd.

What do you want to do ?

New mail

Mensenrechten en Nobelprijzen

Dinsdag 10 december 2019 is niet alleen de ‘Dag van de Mensenrechten’  (Human Rights Day)  maar jaarlijks worden op 10 december ook de Nobelprijzen voor het aflopende jaar uitgereikt. De winnaars ervan werden reeds aangeduid.

* De Nobelprijs is een jaarlijkse geldprijs voor wetenschappers die een opmerkelijke prestatie hebben geleverd op het gebied van de natuurkunde, scheikunde, fysiologie of geneeskunde, letterkunde en bevordering en behoud van de vrede.

* Daarnaast wordt sinds 1968 jaarlijks de Prijs van de Zweedse Rijksbank voor economie, ter nagedachtenis aan Alfred Nobel uitgereikt, die vaak kortweg de Nobelprijs voor de Economie wordt genoemd.

**  Hoewel het met de prijs verbonden bedrag niet onaanzienlijk is, is het prestige en de erkenning die men door het winnen van een Nobelprijs krijgt voor de meeste winnaars de belangrijkste beloning.

* De Nobelprijs voor de Vrede is de enige die wordt toegekend door de Noorse regering (Noorse parlementaire Nobelcommissie).

° De andere prijswinnaars worden genomineerd door verschillende Zweedse universitaire commissies (het Zweedse Karolinska Instituut in Stockholm). Tussen 7 en 14 oktober werden de prijswinnaars van 2019 reeds bekend gemaakt.

° De Nobelprijs voor de Vrede wordt uitgereikt in Oslo, de andere in Stockholm.

  • Nobelprijs voor de Vrede 2019: Abiy AhmedVoor zijn inspanningen om vrede en internationale samenwerking te bereiken, en in het bijzonder voor zijn beslissende initiatief om het grensconflict met buurland Eritrea op te lossen.
  • Nobelprijs voor de Literatuur 2019: Peter HandkeVoor een invloedrijk schrijverschap dat met grote taalkunst de periferie en de concrete menselijke ervaring heeft onderzocht.
  • Nobelprijs voor de Fysiologie of Geneeskunde 2019: William Kaelin Jr., Peter J. Ratcliffe en Gregg L. SemenzaVoor hun ontdekkingen van hoe cellen de beschikbaarheid van zuurstof waarnemen en zich daaraan aanpassen.
  • Nobelprijs voor Natuurkunde 2019: James Peebles, Michel Mayor en Didier QuelozVoor bijgedragen aan ons begrip van de evolutie van het heelal en de plek van de aarde in de kosmos.
  • Nobelprijs voor Scheikunde 2019: John B. Goodenough, M. Stanley Whittingham en Akira YoshinoVoor de ontwikkeling van lithium-ionbatterijen.
  • Nobelprijs voor de Economie 2019: Abhijit Banerjee, Esther Duflo en Michael Kremer
1 2