HET GAAT NOOIT OVER

Morgen vrijdag is het 1 november en Allerheiligen. Drie dagen na elkaar zullen de kerkhoven in gans Europa plaatsen worden van rust en herdenken. Herdenken van de geliefden die ons onlangs en vroeger ontvielen. Begin november krijgen zij hun jaarlijkse bloemenhulde .

“Jeannine, mijn vrouw, stierf 10 oktober 2012. Openhartoperatie in Leuven. Alles leek geslaagd. Maar ze werd niet meer wakker. Mijn wereld stortte in.

Sindsdien komt Frans Peeters meerdere keren daags naar het kerkhof. Even praten met zijn geliefde. Frans is 76, zijn vrouw Jeannine zou nu 75 zijn.

“Het gaat nooit over, echt nooit over”, zegt Frans. “Ik kan er niet aan weerstaan. Dag en nacht ben ik hier te vinden. Winter en zomer. Zonder haar heeft mijn leven weinig zin meer. Gelukkig vind ik nog wat troost in mijn geloof. Elke zondag zit ik in Veerle in de mis. In Averbode volg ik elke zondag de Vespers van 18 u. Ook hier kan ik niet wegblijven. Ik zing wel niet, maar goed luisteren is ook zingen.”

Frans (op het kerkhof bij de muur): “Even over haar foto aaien en praten, veel praten. En luisteren, aandachtig luisteren. We hebben elkaar veel te vertellen, elke dag, elke keer dat ik kom. Je vind me hier ‘s nachts om twee, om vier en om zes uur. Om zeven uur ben ik al terug. Voor de middag nog een keer, na de middag nog eens.”

  • Slaap jij dan nooit? Jij oogt fris en scherp voor een 76-jarige.

“Slapen doe ik ‘s nachts. Ik kruip vroeg onder de wol.”, antwoordt Frans  ernstig. “Zes jaar lang heb ik geen radio of tv meer gehoord of gekeken. Die spullen konden me niet afleiden van de echte zaak, ons leven. Begin dit jaar, in januari, ben ik in de buurt van mijn woning met de fiets uitgegleden op een glad stuk beton. Ik voelde meteen dat er wat loos was. Zes weken lang heb ik met mijn linkervoet in het gips gezeten. Van fietsen kon geen sprake zijn. Zes weken alleen thuis, dag en nacht. Van lieverlee heb ik me weer een tv aangeschaft. Maar die bracht me echt geen troost. Hij stond en staat nog steeds meer uit dan aan. Ik was dolblij toen ik voor het eerst terug naar hier kon komen.”

  • Grote fietstochten doe/deed je ook. Beetje vluchten ?

Frans: “Ik heb vele routes om te rijden: naar Nederland, de hele Limburg, de beide Brabants en het Antwerpse, overal had ik vaste trajecten … Hoe verder en langer, hoe liever. Vluchten is niet het goede woord. Mijn zinnen verzetten klink beter. Zekere keer heb ik overnacht bij de paters Trappisten in Malle. Dat kan natuurlijk niet zomaar. Die orde heeft vrij strenge regels, voor zichzelf en voor eventuele bezoekers. Ik moest me heel omstandig voorstellen en het verhaal van mijn leven doen. Toen mocht ik erin. Op voorwaarde evenwel dat ik me aan hun regels hield. Heel vroeg ik de morgen mee opstaan om te bidden, o.a. Dat was geen probleem voor mij. Ik heb niet veel slaap nodig. Bovendien ben ik religieus van inborst. Bidden is met mijn vrouw spreken. Dat brengt verlichting. Waarom zou ik het niet doen?”

ASTERIX EN OBELIX

Op 29 oktober 1959, vandaag 60 jaar geleden, verschenen Asterix en Obelix voor het eerst in het openbaar. De striphelden van Albert Uderzo en René Goscinny waren  te zien in een strip in de Franse krant Pilote.

Niet lang daarna kwam het eerste album van de dappere Galliër en zijn vrienden in een oplage van 6.500 exemplaren op de markt.

De avonturen van de stripheld die steevast wordt bijgestaan door zijn boezemvriend Obelix, hondje Idefix en druïde Panoramix zijn sindsdien uitgegroeid tot een miljoenenbusiness.

Tot 1999, eind vorige eeuw, waren er in totaal al dertig albums uitgegeven in meer dan negentig talen. De totale verkoop lag toen al op bijna 300 miljoen exemplaren.

De Hongaarse Opstand van 1956

De volksopstand duurde van 23 oktober tot 10 november 1956. De opstand ontstond spontaan en was gericht tegen het Sovjetbewind bewind in de volksrepubliek Hongarije.

° Ook bij ons werd meegeleefd met de onderdrukte Hongaren. Op kostschool in het klein seminarie van Hoogstraten moesten wij zelfs elke dag extra bidden opdat de kardinaal Mindszenty en het Hongaarse volk toch maar niets zou overkomen. Tijdens het kort Allerheiligenverlof (3 dagen) moesten we dat ook thuis blijven doen.

De opstand begon als een vreedzame betoging van enkele duizenden studenten van de technische universiteit Boedapest. Die liep uit de hand.“Russen naar Rusland” werd er  geroepen. Tienduizenden inwoners van Boedapest sloten zich spontaan aan bij de studenten.

Vlaggen met het staatswapen werden neergehaald en het embleem van de volksrepubliek werd eruit geknipt. Op het Heldenplein in Boedapest werd het standbeeld van Stalin omvergehaald. Het leger begon wapens uit te delen aan de opstandelingen. De Sovjettroepen werden gedwongen zich tot buiten Boedapest terug te trekken

De regering riep de Sovjet-Unie te hulp. Op 24 oktober vielen betogers echter het parlement binnen en dwongen de regering af te treden. Imre Nagy werd premier.

De opstand leek eind oktober, begin november zelfs te zullen slagen. De nieuwe regering trad uit het Warschaupact en kondigde een neutrale status aan om de Sovjet-Unie geen gezichtsverlies te bezorgen. Intussen werden ook de gevangenissen bestormd en gevangenen, onder wie kardinaal Mindzensky bevrijd. Van 28 oktober tot 4 november werd er ook niet gevochten. Onze gebeden werden verhoord.

op 4 november 1956 echter vielen troepen van het Warschaupact het land binnen en sloegen de opstand, die 13 dagen geduurd had, neer. De licht bewapende opstandelingen konden niet op tegen de Sovjets.

Bij de gevechten kwamen naar schatting 2 500 Hongaarse burgers om het leven. Het aantal doden aan de zijde van de Sovjet-Unie wordt geschat op 800. Meer dan 200.000 Hongaren werden gedwongen om Hongarije te verlaten. Premier Nagy werd na een proces in juni 1958 geëxecuteerd.

Kardinaal Mindszenty vluchtte naar de Amerikaanse ambassade. Hij zou daar vijftien jaar verblijven. In Hongarije zelf werden ruim dertienduizend mensen gevangengezet. Naar schatting werden er 350 geëxecuteerd. De Hongaren bleven de Sovjets haten.

In december 1991 bood de Sovjet-Unie officieel haar excuses aan voor de inval. De Russische president Jeltsin zou de excuses herhalen in een toespraak voor het Hongaarse parlement eind 1992.

Alfred Nobel van de ‘NOBELPRIJS’

Vandaag 186 jaar geleden werd Alfred Nobel (spreek uit: no-bel) geboren, in Stockholm op 21 oktober 1833.

Nobel was een Zweeds chemicus en een industrieel die  een reeks explosiemiddelen heeft uitgevonden en gefabriceerd.

Het bekendst is hij voor zijn uitvinding van het dynamiet in 1866.

Het chemische element Nobelium is naar hem genoemd.

Nobel bepaalde in zijn testament dat van de rente van ‘zijn kapitaal van circa 32 miljoen Zweedse kronen’ elk jaar op zijn sterfdag (10 december) vijf Nobelprijzen moesten worden uitgereikt.

De Nobelprijzen moesten bestemd worden voor hen die in het afgelopen jaar aan de mensheid het grootste nut hebben verschaft.

In de Noorse hoofdstad Oslo wordt jaarlijks op 10 december, de sterfdag van Alfred Nobel, de Nobelprijs voor de Vrede uitgereikt; de overige Nobelprijzen worden op dezelfde dag in de Zweedse hoofdstad Stockholm uitgereikt.

De winnaars van de prijzen worden begin oktober bekendgemaakt. Sinds 1969 wordt ook een Nobelprijs voor economie door de Sveriges Riksbank uitgereikt.

Lee Harvey Oswald

Lee Harvey Oswald  (° 18 oktober 1938 + 24 november 1963) wordt nog steeds nagewezen als de vermoedelijke dader van de moord op president Kennedy van de VS op 22 nov 1963.

Of de toen 25-jarige Oswald daadwerkelijk schuldig was, is nog steeds een onderwerp van discussie, controverse en complottheorieën.

Tegen journalisten schreeuwde Oswald na zijn aanhouding: I didn’t shoot anyone en I’m just a patsy (“Ik heb niemand neergeschoten” en “Ik ben slechts een zondebok”).

Toen hij meteen daarna werd overgebracht naar de lokale gevangenis werd Oswald, voor de draaiende camera van de Amerikaanse televisie, neergeschoten door nachtclubeigenaar Jack Ruby. Miljoenen Amerikanen zagen de moord op Oswald live op het scherm.

Oswald werd dodelijk getroffen. De kogel doorboorde zijn lever, milt en aorta. In hetzelfde Parklandziekenhuis van Dallas, waar artsen twee dagen eerder hadden gepoogd om president Kennedy te redden, vochten dezelfde artsen nu voor het leven van Oswald. Even vruchteloos als ze dat deden voor de president.

De nadien opgerichte Commissie Warren wees Oswald als enige dader aan. Deze conclusie werd later van verschillende kanten aangevochten. De onschuld van Oswald werd zelfs ondersteund door tal van critici van het officiële onderzoek.

Na het lezen van Garrisons’ boek ‘Op het spoor van de moordenaars’ baseerde cineast Oliver Stone zijn geruchtmakende film JFK uit 1991 waarin de vermoedelijke moordenaar(s) van de president moeten gezocht worden in kringen van de CIA. Oswald zelf wordt daarin opgevoerd als geheim agent.

Documenten waaruit definitief zou blijken of Oswald inderdaad een geheim agent was, zijn echter tot het jaar 2029 officieel staatsgeheim. Nog een tijdje geduld dus …

Het Oude Griekenland via videogame

Geschiedenis hoeft helemaal niet saai te zijn. In mijn studententijd (’54-’62) was er vrijwel niets voorhanden in het middelbaar onderwijs. Geschiedenis bleef beperkt tot het afdreunen van een aantal data waaraan een gebeurtenis kleefde. Modernere leerlingen  onderzoeken samen bronnen, bestuderen verhalen en bekijken videofragmenten. En nu kan geschiedenis zelfs volledig digitaal. De goesting om er weer van nul aan te beginnen is groot

* Ubisoft , een Franse uitgever van videospelletjes, heeft samen met GO! Middenschool en leraar Michaël De Borre in Geraardsbergen een videogame voorgesteld over het Oude Griekenland. Leerlingen van het tweede middelbaar krijgen een inkijk in het Oude Griekenland op een speciale manier.

* Geschiedenislessen kunnen nu volledig digitaal: “Gamen kan dus op een positieve manier gebruikt worden. En nu is er een volledig educatieve tool ontwikkeld waarin het Oude Griekenland volledig werd nagebouwd. Van Macedonië tot Kreta, van Sparta tot Athene, alles zit erin.”

* Er staan 20 playstations opgesteld in de klassen: “Dat is goedkoper dan computers. Elke klas van het tweede jaar zal om de beurt een opdracht moeten doen. Ze moeten Athene en Sparta vergelijken, die de twee belangrijkste en grootste stadstaten van het Oude Griekenland zijn.”

* Ze doen dat door een reis te maken: “Ze vertrekken bovenaan de Akropolis in Athene, en kiezen zelf de route die ze willen nemen om tot in Sparta te geraken. En ook de manier waarop ze op weg gaan moeten ze kiezen.  Ze kunnen wandelen, op een paard rijden of met een schip meegaan.”

* Iedere leerling komt iets anders tegen:“Sommigen zitten in een bos met een beer, of in de bergen met lynxen. Je hebt er die ook in een kleine stad of dorp terecht komen.” Ook de ambachten van toen komen aan bod: “Potten bakken, brood bakken, de markten en de havens komen we tegen. We zien een heel erg bruisende wereld.”

* Het spel “Discovery Tour: Ancient Greece” is een onderdeel van het leerplan. Het is de bedoeling dat alle nieuwste technologieën gebruikt worden in de lessen. Michaël De Borre: “Alles wat onze leerlingen kan aanzetten om op een actieve manier mee te doen met de lessen, is mooi meegenomen. Die leerlingen gaan dat nooit vergeten.”

(met dank aan vrt nws)

WINDSOR CASTLE

De ‘bescheiden’ geschiedenisbijdrage van vandaag sluit aan bij het stukje over Willem de Veroveraar, de stoere Normandiër die mee aan de basis lag van het latere Engeland, zelfs van Groot-Brittannië.

Het paleiskasteel Windsor Castle (17de eeuwse prent) in het graafschap Berkshire is al meer dan negenhonderd jaar in het bezit van het Britse koninklijke huis. Windsor werd in 1070 gebouwd in opdracht van een stoere Normandiër

Willem de Veroveraar, de Normandische veroveraar van Engeland, later ook van Schotland, zorgde meteen voor een sterke centrale regering in Engeland. Dat het menens was met zijn koningschap bewees hij  door de bouw van liefst tachtig kastelen, waaronder Windsor Castle en de Tower Bridge, bouwsels die in de hele wereld bekend zijn. De kastelen werden meteen beheerd door vertrouwelingen van Willem en werden tijdens de regeringsperioden van de koningen Hendrik II en III fors uitgebreid.

De vertrouwelingen van Willem vormden de basis voor de latere Engelse adel. Het vaststellen van de belastingaanslagen deed Willem de Veroveraar via het Domesday Book. In dit register werd een groot deel van Engeland beschreven. Vooral de eigenaars van onroerend goed werden daarmee bekend. Het boek was zowat een voorloper van het huidige kadaster. Willem was dus zeker niet zomaar een met veel wapens kletterende veroveraar.

Koning Willem zat nooit stil. Blijven veroveren was zijn dada, Frankrijk zijn grote doel, tot het bittere einde. Willem de Veroveraar overleed op 9 september 1087 in het klooster van St Gervais bij Rouen als gevolg van verwondingen na een val van zijn paard tijdens het beleg van Nantes.

Edward III richtte Windsor Castle ook in als koninklijke residentie. Queen Victoria  stelde Windsor Castle voor het eerst open voor het publiek. Uiteraard niet alle vertrekken en gebouwen, want de koninklijke familie gebruikt het kasteel nog altijd.

In een aantal tentoonstellingszalen kan men komen genieten van een deel van de koninklijke kunstcollectie die werken van Leonardo da Vinci, Hans Holbein en andere grootheden bevat. Naast Windsor Castle zijn ook  Buckingham Palace en Balmoral Castle bekende optrekjes van de koninklijke familie.

Windsor is sinds 1917 ook de naam van de koninklijke familie. King George V veranderde tijdens de Eerste Wereldoorlog de gecompliceerde achternaam Saksen-Coburg en Gotha in het beter Engels-klinkende Windsor.

ANDREAS VESALIUS

De grote Andreas Vesalius is nog veel meer dan zijn medische verwezenlijkingen: hij heeft ons hele denken op een nieuw spoor gezet en hoort daarmee thuis in het rijtje van de allergrootsten, het selecte clubje van Newton, Copernicus, Darwin en Einstein.

Andreas Vesalius werd geboren op 31 december 1514 als zoon van een apotheker in dienst van keizer Karel. Zijn grootvader was medicus aan het hof van Karel de Stoute, de laatste hertog van Bourgondië. En geloof het of niet, zijn overgrootvader werd in 1429 de eerste hoogleraar geneeskunde in Leuven, vier jaar na de oprichting van de unief (1425) tijdens de regering van hertog Filips de Goede.

Vanaf zijn 15de reeds las en evalueerde Vesalius in Leuven aan het Collegium Trilingue oude teksten in het Latijn, het Grieks en wellicht ook het Hebreeuws. Zijn intellectuele fundering.

In 1553 trok hij naar Parijs om er geneeskunde te studeren. Daar trof hij een revival aan van Galenus, de Griekse medicus uit de tweede eeuw. Diens ideeën hadden al meer dan 1 000 jaar de geneeskunde gedomineerd, maar Galenus sneed enkel dieren open.

In 1537 trok Vesalius naar Padua waar hij volop lijken van terdoodveroordeelden kon dissecteren .

In 1543, hij was toen 29, publiceerde hij een zevendelig anatomieboek dat een ware revolutie veroorzaakte in de medische èn culturele wereld van toen. ‘De humani corporis fabrica septem’ (over het menselijk lichaam, in zeven delen) heette het uitvoerige zevendelig werk. Vesalius groeide meteen uit tot de grote hervormer van de geneeskunde.

Ook de illustraties van het werk, vermoedelijk gemaakt door de Italiaanse kunstenaar Titiaan, waren van een ongeziene kwaliteit.

Vesalius trad één jaar later (1544) in dienst van keizer Karel, daarna volgde hij diens zoon Filips II naar Madrid.

In maart 1564 vertrok Vesalius om religieuze en diplomatieke redenen naar Jeruzalem. Voor hij inscheepte in Sète nam hij afscheid van vrouw en kind, die naar Brabant terugkeerden.

Op de terugweg raakte zijn schip gehavend in een storm en bracht het meerdere weken op zee door zonder veel voedsel of drank. Toen het eindelijk kon aanleggen op Zakynthos, een Griekse eiland, stierf Vesalius er op 15 oktober 1564 na een plotse ziekte, waarschijnlijk scheurbuik. Hij werd net geen 50.

Vesalius werd begraven in de lokale kerk Santa Maria delle Grazie. Zijn graf is echter nooit gevonden, wat leidde tot allerlei wilde speculaties.

De slag bij Hastings (1066)

Op 14 oktober 1066 vond de Slag bij Hastings plaats. Beslist van gehoord tijdens je schooltijd. De slag tussen het leger van de Engelse koning Harold II en dat van de Normandische hertog Willem I de Veroveraar werd gewonnen door de Normandiërs. Willem de Veroveraar werd de eerste Normandische koning van Engeland.

Willem I de Veroveraar

Hertog Willem was in september 1066 Engeland binnengevallen. Voor de Engelse koning Harold II kwam dit op een zeer ongelegen moment. Hij had in het noorden net een zware strijd geleverd met de Vikingen. Tijdens de zogenaamde Slag van Stamford Bridge (Chelsea) had hij na twee eeuwen een eind gemaakt aan de aanwezigheid van de Vikingen in Engeland, maar daarna moest hij meteen naar het zuiden afreizen om strijd te leveren met Willem de Veroveraar (L) en zijn leger.

 

Willem I de Veroveraar kwam nl. zijn rechten op de troon opeisen. Harold II had eerder dat jaar de woede van de Normandische hertog op de hals gehaald door zich tot koning te laten kronen. En eerder had Harold gezworen dat hij zijn rechten op de troon zou laten vallen… Een middeleeuwse oorlog met alles erop en eraan kon niet uitblijven.

Op 14 oktober 1066 botsten de twee legers op elkaar: de Slag bij Hastings zou geschiedenis maken. Koning Harold II van Engeland sneuvelde op het slagveld. Op kerstdag van hetzelfde jaar werd Willem de Veroveraar in de Westminster Abbey tot koning van Engeland gekroond. Hij bleef daarnaast hertog van Normandië.

Tapijt

Op het Tapijt van Bayeux, 70 meter bij 50 centimeter dat rond 1068 gemaakt werd, vermoedelijk in Engeland, wordt de (aanloop naar de) Slag bij Hastings afgebeeld. Het tapijt van Bayeux wordt beschouwd als een van de belangrijkste kunstschatten ter wereld.

De oudst bekende afbeelding van de komeet van Halley (R boven) op het Tapijt van Bayeux uit 1068. Het tapijt is een met wollen garens geborduurde linnen doek en dus eigenlijk geen geweven wandtapijt.

De Tempeliers

De Tempelorde is de oudste ridderorde, met wortels die teruggaan tot kort na de verovering van Jeruzalem door de kruisvaarders in 1099.

Om de toevloed van pelgrims in goede banen te leiden, werden kanunniken in het Heilig Graf geïnstalleerd. Zij bekommerden zich om de zielenzorg van deze kruisvaarders, terwijl de al bestaande orde van het Hospitaal van Sint Jan, de medische verzorging van de pelgrims voor haar rekening nam.

Naast deze religieuze en caritatieve poten, ontstond er geleidelijk ook een militaire tak, die zich in 1120 zou losscheuren. De Tempelorde was geboren.

Deze tempelridders legden een drievoudige gelofte af van armoede, kuisheid en gehoorzaamheid en leefden volgens een regel, die tijdens het concilie van Troyes (Frankrijk) zou aangepast worden naar de noden en de behoeften van het front in het Midden-Oosten. De steun van de adel in vooral Vlaanderen en Frankrijk was opmerkelijk en verklaart waarom de orde er zo snel kon groeien.

Vanaf de tweede kruistocht in 1147, speelden de tempelridders echt mee op het slagveld in het Heilig Land. Maar nadat de laatste belangrijke Europese vorst, Richard Leeuwenhart, het Heilig Land had verlaten, stonden de ridderorden er steeds meer alleen voor.

Gelukkig voor hen waren de Tempeliers enkel verantwoording verschuldigd aan de Paus van Rome en acteerden ze in het Heilig Land als soevereine vorsten. Vanaf 1150 werden de Tempeliers ingezet om ook de kerkelijke en wereldlijke belastingen te innen. Vanaf dan beheerden ze zelfs de schatkist van de koning van Frankrijk.

Toen koning Philip IV in 1307, vier jaar na de Guldensporenslag, plots geld nodig had om een oorlog tegen Engeland te financieren, weigerden de Tempeliers. Philip schoot in een Franse colère en zon op wraak…

Wanneer de laatste meester van de tempeliers, Jacques de Molay, in 1307 in Frankrijk aankwam, greep de Franse koning Filips IV (de Schone) zijn kans.

In de nacht van 12 op 13 oktober liet hij alle ordeleden in zijn rijk arresteren op beschuldiging van ketterij. De kerk deed de rest. De brandstapels laaiden.

Einde verhaal van de Orde van de Tempeliers die goed 200 jaar bestond.

* Merkwaardig voor die tijd was dat de Tempeliers meer dan 60 jaar oud werden, in tegenstelling tot de gewone burgers die hooguit 25 à 40 werden. Strenge hygiënische voorschriften waren daar niet vreemd aan. 

De Tempeliers moesten verplicht hun handen wassen voor het eten. Hun eetzaal was steevast brandschoon en hun tafels waren met tafellakens bedekt. Jagen was strikt verboden. Vis, kaas, olijfolie en vers fruit stonden dan weer hoog aangeschreven.

Zulke gewoontes stonden in scherp contrast met die van veel andere (rijke) middeleeuwers. Want hun dieet was vaak rijk aan vet en calorieën, wat ziektes als diabetes en jicht veroorzaakte, maar ook een hoge bloeddruk en obesitas.

1 2