Herfstbladeren laten liggen

Het is goed voor de vogels, insecten, de grond en je portemonnee: de herfstbladeren in je tuin laten liggen.

Natuurlijk is het niet handig wanneer er een laag natte bladeren op de stoep ligt. Mensen kunnen erover uitglijden en iets breken. Ook van je gazon haal je de herfstblaadjes het beste weg want anders krijg je gele en bruine plekken in het gras. Maar je hoeft ze niet weg te gooien. Je kan de blaadjes dan veel beter in de borders en tussen de planten harken en ze daar laten liggen. Fijn malen met de grasmachine kan ook voor loutere bemesting.(archieffoto)

De bladeren vormen een goede isolatielaag voor de grond in de winter. De wortels van de planten blijven beter beschermd tegen de koude en overleven de winter dan beter. En egels brengen graag hun winterslaap door in ‘n warme laag bladeren.

Bovendien vinden allerlei wormpjes, spinnen en insecten een thuis tussen de dode blaadjes. Ze eten de bladeren op en maken er compost van. Een betere en goedkopere manier om je tuin te bemesten bestaat niet.

Die kleine beestjes vormen op hun beurt weer onmisbaar voedsel voor vogels zoals winterkoninkjes, roodborstjes en heggenmussen. Deze kleine vogeltjes hebben het zwaar in de winter omdat ze veel lichaamsgewicht moeten verbranden om warm te blijven.

Ook dode bloemen vormen waardevol voedsel voor vogels. En ook hier geldt dat het uitstekend is voor je tuin: veel zaden van bloemen ontkiemen beter wanneer ze eerst door het verteringskanaal van een vogel zijn geweest en vervolgens als vogelpoep op de grond belanden.  -Maaike Schwering-

MONT SAINT-MICHEL

*Vanavond 26.09 om 19u05 brengt Canvas* een boeiende uitzending over dit Frans fenomeen dat ongetwijfeld ook al Laakdalse inwoners op bezoek kreeg. Kijken dus, een aanrader!

Knipsel451De Mont Saint-Michel is een klein, rotsachtig eiland in buurland Frankrijk, bekend om zijn middeleeuwse abdij. Op de torenspits van de abdijkerk staat sinds 1898 een beeld van de heilige Michaël dat honderdzeventig meter boven de baai uitsteekt.

Het eiland ligt 1 kilometer uit de kust van Bretagne, over land bereikbaar bij eb maar bij vloed omringd door zeewater. Om het de toeristen naar de zin te maken, loopt er tegenwoordig een smalle brug, met pendeldienst, naar het eiland. De Mont Saint-Michel, met zijn trapstraten, is alleen toegankelijk voor voetgangers.

Korte historie

De geestelijke gemeenschap op de Mont Saint-Michel werd rond 700 gesticht door bisschop Aubert en zijn volgelingen, die op de toen nog door het bos omringde berg in eenzaamheid kwamen bidden. Volgens de overlevering vond in maart 709 een enorm hevige stormvloed plaats waarbij de heuvel in zee kwam te liggen.

In 847 werd de berg ingenomen door de Vikings/Noormannen. De kanunniken namen de vlucht. Sindsdien werd het dan een komen en gaan van bezetters allerlei.

Vanaf 1874 werden abdij en wallen toegewezen aan de diensten van de historische monumenten behorend tot het Ministerie van Schone Kunsten. Sedertdien werden kosten noch moeite gespaard om de gebouwen in hun oude glorie te herstellen.

Sinds 2001 verzorgen monastieke broeders en zusters opnieuw de religieuze aanwezigheid in de abdij. Ze verzorgen in de zomer erediensten in de abdijkerk, in de winter in de crypte “Notre-Dame des Trente Cierges”.

Knipsel658Verzanding

De baai van de Mont Saint-Michel verzandt op een natuurlijke wijze. De zoute moerasgronden worden jaarlijks 20 ha groter. Een later gebouwde dijk belette de getijdenstromingen rond de berg en zorgde zo voor een versnelling van de natuurlijke verzanding van de baai. In 1983 werd de dijk weer afgebroken. Een nieuwe afdamming werd tussen 2006 en 2009 uitgevoerd.

Tussen 2010 en 2011 werden nieuwe parkeerplaatsen op het vasteland aangelegd en werd de shuttledienst voor het vervoer van de toeristen van en naar de berg gestart. In 2014 werd de oude parkeerplaats van 15 hectare aan de voet van Mont Saint-Michel verwijderd en werd de brug naar het eiland geopend. In 2015 werd uiteindelijk de verbindingsdijk afgebroken. Sindsdien kan men op dagen met voldoende hoogwaterstand de berg weer als eiland bewonderen.

‘De Leeuw van Vlaenderen’

conscienceHendrik Conscience. Met zijn historische verhalen in het Nederlands creëerde hij in de 19de eeuw een nieuw publiek van lezers en wilde hij de Vlamingen meer zelfvertrouwen geven om – tegen de dominante Franse cultuur in – voor hun eigen taal en rechten op te komen.

Tegelijk bleef Conscience zijn leven lang een voorstander van het Belgische staatsbestel, in tegenstelling tot anderen die Vlaanderen liever zagen aansluiten bij Nederland.

Hendrik Conscience, zwak en ziek in zijn jeugd, werd in die tijd door zijn moeder overstelpt met Antwerpse verhalen. Dat ontwikkelde zijn denken en zijn fantasie. Op de speelplaats was hij een kei van een verteller voor zijn vriendjes. Door zelfstudie bracht hij het tot hulponderwijzer en klerk en andere baantjes bij stad en staat. Tot hij definitief schrijver werd.

images5482De besnorde Consciense schreef vooral historische romans, waarbij hij roemrijke episodes uit de Vlaamse en Belgische geschiedenis behandelde.

Zijn meesterwerk,  De Leeuw van Vlaenderen (1838) is veruit zijn bekendste werk. Hij schreef het op zijn 26ste, doordrenkt van romantiek en Vlaamsgezindheid.

Conscience schreef nog tientallen andere historische romans, waaronder In ’t Wonderjaer (1837) en Jacob van Artevelde (1849).

Omdat zijn moeder uit de Kempen afkomstig was, bracht hij ook veel tijd door op het platteland, waar hij inspiratie vond voor populaire landelijke verhalen zoals De loteling (1850) of De kerels van Vlaanderen (1871). In Zoersel kun je nog steeds ‘het Boshuisje’ bezoeken.

Illustratief voor zijn Vlaams-Belgische houding is dat hij in opdracht van de overheid een Geschiedenis van België schreef (1845), die hij opdroeg aan Leopold I.

Met zijn historische romans wilde hij de Vlamingen doen lezen over hun eigen geschiedenis en in hun eigen taal, maar ook buiten de literatuur nam Conscience het op voor het Nederlands en de positie van de Vlamingen in de jonge staat België.

Zijn werk was van grote invloed op de Vlaamse Beweging.

images1465

 

Conscience genoot bij leven en na zijn dood een erg grote waardering in binnen- en buitenland. Zijn standbeeld, dat vandaag nog steeds op het naar hem genoemde plein in Antwerpen staat. Het werd nog tijdens zijn leven onthuld (in 1881). Duizenden mensen namen  aan de festiviteiten deel.

Conscience ontving tot twee keer toe de Staatsprijs voor Vlaamse Letterkunde (1854 en 1869). Hij werd 71.

In 2005 werd hij genomineerd voor de titel ‘De Grootste Belg’. Hij eindigde op de 10de plaats.

Waarom 23 en geen 21 september?

De ‘meteorologische’ seizoenen beginnen op de eerste dag van de maanden september, december, maart en juni. Een oude afspraak uit 1780 tussen meteorologen (Societas Meteorologica Palatina), die drie opeenvolgende kalendermaanden wilden als seizoen. De ‘astronomische’ seizoenen daarentegen … lees maar.

sized_aug - dec 2010-289Vandaag 23 september om 07:50 is/was er herfstpunt, het moment dat onze herfst begon en de zon loodrecht boven de evenaar stond. Dag en nacht zijn vandaag precies even lang. Bij onze tegenvoeters begint…de lente, met uitzicht op de zomer. Gelukzakken…

*De Aarde heeft ongeveer een jaar nodig om rond de zon te draaien. Binnen dat jaar ontstaan vier seizoenen, gewoon omdat de aarde scheef staat ten opzichte van de zon.

*Als de Aarde precies recht naar de zon had gestaan was er geen verschil geweest. Dan was het altijd even warm of even koud geweest. Juist door die scheve stand is er verschil in de seizoenen.

*De reden waarom de aarde schuin staat heeft wellicht een botsing met een ander hemellichaam als oorzaak, een paar miljard jaar geleden. Daaruit zou ook de maan zijn ontstaan. Aarde en maan zijn zowat even oud en hebben een quasi gelijkaardige samenstelling.

*In de zomermaanden is het noordelijk deel van de aarde het meest naar de zon gekeerd. Dat geeft meer instraling, langere en warmere dagen. Op het noordelijk halfrond is het dan zomer. In de winterperiode van het noordelijk halfrond is precies het omgekeerde het geval: de dagen zijn dan korter en kouder. De andere helft van de aardbol heeft nu meer zonneschijn, langere dagen en meer warmte.

*Een ander factor van belang is de baan die de aarde om de zon maakt. Die is niet perfect rond maar elliptisch van vorm. De afstand van de aarde tot de zon is dus niet op alle momenten in het jaar dezelfde…

*Vreemd genoeg staat de aarde in onze zomertijd het verst van de zon. Het is dus de stand tot de zon en minder de afstand tussen zon en aarde die bepaalt of het warmer of kouder is. Bij een volkomen ronde baan zou de zomer net zo lang duren als de winter, de lente en de herfst. Erg monotoon, niet?

*Doordat de aarde in onze winter dichterbij de zon staat, beweegt ze ook sneller. In de zomer is die baan iets trager. Daarom ook begint het voorjaar op of net voor 21 maart en de herfst dus meestal pas op 23 september. Voor het zuidelijk halfrond is dat alles andersom.

*Beetje gesnapt… ? Merciekes. Geniet van de herfst, misschien wel het mooiste jaargetijde.

INDIAN SUMMER

Zowel vandaag als morgen wordt het warm, met veel zon, tot 25 graden. Een nazomertje, of een “Indian summer”. Wat is dat eigenlijk, een “Indian summer”? Het ultieme herfstgevoel, voor veel mensen.

Knipsel55874“Een oudewijvenzomer, een “Indian summer”… eigenlijk komt het allemaal op hetzelfde neer”, zegt VRT-weerman Frank Deboosere.  “De zomer die zich nog eens een laatste keer laat zien, meer dan dat is het niet. Gewoon, een paar dagen in september, oktober, november waarop de zon volop schijnt en het zomers aanvoelt.”

“Begin september kunnen we makkelijk nog tot 25 graden halen. Tegen eind september is dat 20 tot 25 graden. We hebben zelfs begin oktober al verschillende keren temperaturen tot 25 graden gemeten. Heel uitzonderlijk was het zelfs in november nog 20 graden.”

De oorspronkelijke Amerikaanse bevolking in het oosten van de VS gebruikten die opstoot van de zomer om nog een laatste keer te  jagen en te oogsten en voorraden voor de lange koude winter op te slaan. De kolonisten merkten al snel waarom: de verzengende hitte in de zomermaanden maakte het werk niet bepaald makkelijker.

Een “Indian summer” of een nazomertje zo je wil, is niet meer dan een gevoel. De laatste keer nog die warmte en de zon voelen, voor die lange, sombere, koude wintermaanden aanbreken.  Die aangename, rustige heropleving van iets dat op zijn einde aan het lopen is, zo wordt “Indian summer” ook figuurlijk gebruikt.  -Kathleen Heylen in vrt NWS-

GIGANTISCHE BOTSING …

Pakweg 460 miljoen jaar geleden bevroor de aarde. De zeeën veranderden in ijsvlaktes en aangezien bijna al het leven zich nog in het water afspeelde, stierf 85 procent van de soorten uit.

Oorzaak daarvan moet een gigantische botsing geweest zijn in de planetoïdengordel  tussen Jupiter en Mars.

Knipsel6984Een stuk rots van pakweg 150 kilometer doorsnee (tekening hiernaast)  is daarbij uiteengevallen en heeft zich als een immense stofwolk in het binnengebied van het zonnestelsel verspreid, het gebied waarin ook de aarde zich beweegt.

Een deel van het zonlicht werd tegengehouden en een ijstijd op gang gebracht

Birger Schmitz van de Lund University Sweden vond daarvoor bewijzen in het zuiden van Zweden. Een bepaalde Zweedse berg bevat immers een sedimentlaag uit die periode.

Het gesteente bevat veel helium. Buitenaards stof, bestookt met helium door de zonnewind, verspreidde zich miljoenen jaren lang en zorgde voor een zeer geleidelijk afkoeling van de aarde. De meeste soorten dieren en planten stierven af. Een vrij groot aantal paste zich door die geleidelijkheid evenwel aan.

De aanvankelijk warme aarde veranderde in een wereld met ijskappen op de polen en met gematigde regio’s. De diversiteit van het leven kreeg een geweldige oppepper.

Veel later, zowat 66 miljoen jaar geleden, maakte een meteorietinslag een einde aan het dino’s, waarna het leven slechts met moeite overeind krabbelde.  (met dank aan space.com)

(De) WEG VAN HET MEESTERWERK

Vanavond op Canvas (21u20)  loopt Thomas Vanderveken in het spoor van ‘Diana en haar nimfen’ die zich klaarmaken voor de jacht.

Knipsel Diana etcNiet het beroemdste werk van PP Rubens, maar het verhaal achter het doek leest als een ware misdaadroman en is boeiend om te volgen.

Het werk werd geschilderd in 1615 en is voor het ogenblik in al zijn grandeur te bekijken in het Museum of Art in het Amerikaanse Cleveland.

De ‘wulpse nimfen’ van Rubens volgden het spoor van het geld doorheen de geschiedenis. Het schilderij moest eerst de slavenhandel helpen financieren en hing later aan de muren van rijke bankiers als de Barings en de Rotshilds.

Rubens, schilder en diplomaat

Rubens’ werken ademen een Bijbelse en klassieke sfeer. Op een manier echter ‘die tegenwoordig niet meer bij iedereen in de smaak valt’. De invloeden van de barok zijn nadrukkelijk aanwezig. Evenwel helemaal naar de tijdsgeest van toen.

In 1600 (hij was toen 23) trok Rubens voor negen jaar naar Venetië om ondergedompeld te worden in de kunst van de Italiaanse renaissancekunst. Bij zijn terugkeer werd hij aangesteld als hofschilder. Het geld stroomde binnen. Rubens was bij leven al een zeer welvarende kunstenaar

Rubens liet in het centrum van Antwerpen het Rubenshuis bouwen, geïnspireerd op de landhuizen die hij in Italië had gezien. De pracht en praal van het Rubenshuis  toonden dat Rubens invloedrijke opdrachtgevers had, en een stijl ontwikkelde die zeer in de smaak viel bij zijn rijke klanten.

‘Maak wat de rijken willen zien, en je broodje is gebakken’ was wellicht een onderliggende gedachte.

Knipsel zelfportretDoor zijn contacten aan verschillende koninklijke en adellijke hoven werd Rubens, naast een zeer succesvol schilder, ook diplomaat. Zijn belangrijkste nalatenschap is evenwel een behoorlijk uitgebreide collectie schilderijen.

Rubens was zelf zeer productief, maar wist ook een zakenimperium op te zetten waarbij hij zichzelf als merk verkocht, maar anderen in zijn naam liet schilderen.

Zijn atelier in Antwerpen werd een productiehuis van allerlei portretten, Bijbelse taferelen en landschappen die door vermogende klanten werden besteld, en precies naar wens werden afgeleverd.

Rubens stierf op 30 mei 1640. Naast veel schilderijen produceerde hij ook veel kinderen: liefst achttien! Maar vooral zijn ongekend succesvolle carrière als kunstschilder maakte hem bij leven al tot verreweg de (vooral financieel) succesvolste kunstschilder der Lage Landen.

(foto – zelfportret Rubens zou zelfportret van zijn meester-leerling Anthony Van Dijck zijn)