De wereld van 1969

Het spektakel van de eerste maanlanding ,die zondag 21 juli vijftig jaar geleden gebeurde, mocht de Vlamingen niet verbazen. Hun wereld was er een van innovatie en vooruitgang. In hun dagelijkse leven werd alles werd groter, sneller, beter, gemakkelijker. En ze waren rijker dan ooit tevoren. ‘The sky’ was niet langer ‘the limit’.

61e37c1a-a66f-11e9-a43d-6d69d965944b_web_scale_0.1112966_0.1112966__Officieel gebeurde de maanlanding op verschillende data, 20 en 21 juli 1969, maar door het tijdsverschil viel het samen: dat met Neil Armstrong de eerste mens een voet op de maan zette en dat met Eddy Merckx voor het eerst sinds dertig jaar nog eens een Belg de Ronde van Frankrijk won. (foto AP)

In 1969 bestonden nog geen sociale media die constant nieuws uitstuurden. Het ging om aangekondigde, opbeurende en spectaculaire evenementen, opmerkelijke prestaties van internationale allure. Ze pasten naadloos in de optimistische geest van de jaren zestig.

Vandaag bezit een ordinaire laptop meer rekenkracht dan de hele loodgieterij die Apollo 11 een halve eeuw geleden naar de maan stuurde.

Dat bevestigt slechts de dromen van de jaren zestig: een onbeperkte en ook onproblematische technologische vooruitgang die slechts het allerbeste beloofde voor de komende generaties.

Tijdens één generatie …

Ouderen die zich nog levendig konden herinneren hoe de eerste auto’s op straat verschenen, zagen de mens nu op de maan wandelen. Ze hadden nog meegemaakt hoe de radio in hun leven kwam en konden het maanavontuur nu rechtstreeks bekijken op televisie – voor velen was de verandering ook een schok. Nooit eerder was de wereld zo snel en drastisch veranderd.

Groter, sneller, beter, het was in veler dagelijkse leven niet anders. Wat na de Tweede Wereldoorlog nog gold als een luxe, een aparte badkamer in huis, centrale verwarming of een aansluiting op het waternet, was in 1969 stilaan een vanzelfsprekend dagelijks gemak.

images bandopnemer images platenspeler

Idem met elektrische huishoudtoestellen, stofzuigers, wasmachines, koffiezetapparaten, koelkasten, broodroosters, haardrogers, mixers, platenspelers, bandopnemers en wat verder zoal nog het dagelijkse leven kon vereenvoudigen en veraangenamen. En de energie om al dat spul aan de praat te houden was spotgoedkoop.

De Belgen konden het ook betalen. De hele jaren zestig door kende het land een nooit eerder geziene economische groei, waarbij multinationaal kapitaal Vlaanderen in een nieuwe industrialisering opstootte. De welvaartsstaat, die de economie een stevige sociale onderbouw verschafte, beleefde zijn hoogtepunt. In één generatie was de koopkracht meer dan verdubbeld.

De schaarste op de arbeidsmarkt versnelde de kansen voor vrouwen om een eigen inkomen te verwerven – en de industrie zocht goedkope arbeidskrachten door zogeheten gastarbeiders te ronselen; in 1970 waren er al 68.000 van buiten Europa in België aan de slag.

Alom gekraak

index eurochequeAl begon het ook te kraken. De regulering startte; in 1969 kreeg elk dorp een postcode, het parlement maakte de weg vrij voor de invoering van de BTW, banken perkten het cash geld in met de introductie van de eurocheque, al had de Nationale Bank dat jaar naar eigen zeggen het toppunt van haar kunnen bereikt met de opvallende esthetiek van de nieuwe munt van 10 frank (0,25 eurocent).

Vooral op straat begon het te kraken. Koning Boudewijn ging in 1969 lintjes knippen: hij opende zowel de Kennedytunnel in Antwerpen (foto HLN) als de eerste metrolijn, zes stations lang, in Brussel.

763 KennytunnelDe welvaart had de auto in het bereik gebracht van iedereen die wilde geloven in de illusie van vrijheid die er rond was gecreëerd. Overal kreeg de auto nog voorrang, wat stadscentra tot gigantische parkings maakte en voetgangers er maar het beste moesten van maken.

Spoorlijnen en kleine stations gingen dicht en waar de tram nog reed, moest hij ondergronds, zoals met de metro, of werden rails opgebroken om in het beste geval plaats te maken voor de bus.

En ook toen ging al wat mis met rijvaardigheid van de Belg, met regulering als gevolg; van in 1969 kon alleen wie slaagde in een theoretisch examen nog een rijbewijs krijgen, tevoren volstond daarvoor een eenvoudig verzoek bij de gemeente.

Nostalgie

1000004006423357En er kwam protest. Het inzicht groeide dat de vooruitgang ook een tol eiste in de levenskwaliteit, in het ruimtelijke beslag, en zelfs in de gezondheid. De prille ecologische beweging (de Bond Beter Leefmilieu werd opgericht in 1971) inspireerde de openbare omroep in 1970 tot de actie ‘Plant een boom’. Het een jaar eerder begonnen jongerenprotest aan de universiteiten sudderde door en radicaliseerde rond democratisering en kritiek op materialisme en consumentisme.

In het beste geval sprak daaruit een verlangen naar authenticiteit, dat ook de Vlaamse folk (foto Wannes van de Velde) populair maakte.

images WoodstockIn Amerika had je ‘Woodstock’, het eerste echt groot popfestival in de wereld van toen. The Beatles namen hun laatste plaat op.

Maar die nostalgie uitte zich ook in de fermettes waarin de rijk geworden Vlaming graag ging wonen. In de al dan niet fake attributen ervan overleefde daar de landbouw die in de realiteit stilaan de plaats had moeten ruimen voor de agro-industrie.

Dat rond de oude wereld een nostalgische cultus was ontstaan, is het duidelijkste teken dat dit universum voorgoed voorbij was. Ook de maanlanding had dat concreet gemaakt .

– (bewerkt gelezen bij Marc Reynebeau in dS) –

Quatorze juillet …

Vandaag 14 juli wordt de Franse nationale feestdag gevierd , beter bekend als quatorze juillet. Een dag die herinnert aan de bestorming van de Bastille-gevangenis waarmee in 1789 de Franse Revolutie begon.

d3b8fb5a-a61d-11e9-a43d-6d69d965944b_web_scale_0.0595238_0.0595238__Formeel is dit niet helemaal juist: men viert immers ‘de eerste verjaardag’ van de bestorming van de Bastille, het feest van de Franse federatie. Dat gebeurde dus pas op 14 juli 1790, mét de bedoeling de eenheid van Frankrijk na één jaar Bastille te benadrukken.

Pas 90 jaar later, in 1880 werd 14 juillet als de nationale feestdag verklaard. Na het debacle van de Frans-Duitse oorlog (1870-1871) kon de Franse vaderlandsliefde immers een fameuze oppepper gebruiken.

Een oppepper voor de Franse natie is die deze quatorze juillet nog steeds. Zowat iedereen komt  die dag op straat om te vieren en te feesten. Er zijn talloze parades en haast overal wordt vuurwerk afgestoken. Bezigheden die de Fransen als de beste kunnen.

Eén keer werd de nationale feestdag danig ontstemd. De aanslag in Nice vond in 2016 plaats op de beroemde Promenade des Anglais. Kort na de traditionele vuurwerkshow reed een vrachtwagen met grote snelheid op de menigte in. 86 mensen werden gedood. Ook de dader overleefde een politiekogel niet.

2019 

Op de Franse nationale feestdag 2019 heeft president Emmanuel Macron de troepen geschouwd (foto dS). Na het defilé braken relletjes uit.

Feestdag van de Vlaamse Gemeenschap

Vandaag 11 juli is het de feestdag van de Vlaamse Gemeenschap. Sinds 1973 is de feestdag voor Vlaamse ambtenaren een verplichte vrije dag. Alle Vlaamse openbare diensten zijn vandaag dicht.

De-Guldensporenslag-De-strijd-om-Vlaanderen-1302-e1454772735398Haast iedereen kent het verhaal van de Guldensporenslag, waarbij het volc te voet op 11 juli 1302  zegevierde over de Franse cavalerie die zich vast reed in de Vlaamse flauma, het moerasland dat Vlaanderen vroeger was, de Groeningekouter bij Kortrijk (in de beemden), zoals we het leerden op school.

*Het woord Vlaming is afgeleid van het Germaanse woord flauma wat vloed betekent. Wie in een gebied woonde dat onderhevig was aan overstromingen was een flaumung. De Romeinen van Caesar noemden ze Flandrensis en de gouw Flandria. De stap naar Vlaming en Vlaanderen is dan nog klein.*

Guldensporenslag_Lands_GlorieNa afloop van die slag, die nog geen dag duurde, werden de verzamelde gulden sporen van de Franse ridders (rijders) door de Vlaamse milities, voornamelijk ambachtslieden en boeren, verzameld en als trofeeën opgehangen in de kruisgewelven van de Onze-Lieve-Vrouwekerk.

Aanleiding van die Franse ingreep waren de Brugse Metten van 18 mei 1302. Toen sneden ontevreden Bruggelingen de keel door van de in hun stad gelegerde Franse soldaten van koning Filips de Schone. 120 mannen lieten daarbij het leven.

Militair gezien was de Guldensporenslag evenwel een tour de force. Afgetrainde strijdrossen waarop ridders in geoliede wapenuitrustingen nagelnieuwe lansen in de lucht priemden, waren niet langer een garantie voor triomf en glorie.

Jan_Breydel_Pieter_de_ConinckHet verhaal van deze heroïsche slag ging echter in de tijd verloren, vijf eeuwen lang. Toen Hendrik Conscience het na de onafhankelijkheid van België (1830) uit de vergeethoek haalde met zijn boek ‘De leeuw van Vlaanderen’ galmde de romantiek door de 19de eeuw. Conscience zorgde voor de mythe van een overwinning van het Vlaams op het Frans. Van een taalstrijd was toen evenwel nog geen sprake. In het Franse leger van destijds vochten immers ook Dietssprekende Brabantse ridders mee.

In feite was de Guldensporenslag een opportunistische alliantie van partijen die onrechtmatige feodale belastingen aanvochten én zich verzetten tegen collaborerende Franstalige patriciërs.

De namen van Jan Breydel en Pieter De Coninck kent iedere Vlaming, maar in de slag bij Kortrijk speelden zij geen hoofdrol. De strategie werd er bepaald door Gwijde van Namen, Willem van Gulik en Jan van Renesse (een voorvader van de wijnmaker in Genoels-Elderen). Het was hun keuze om zich achter de Grote Beek en de Groeningebeek op te stellen. Zij durfden het aan om met een leger voetvolk de machtige Franse ruiterij te bekampen, met het bekende resultaat.

Op 11 juli 1302 werd vooral bewezen dat de stedelingen voortaan zelf hun zaken wilden regelen en bereid waren daarvoor de koning en zijn handlangers te bevechten tot ze erbij vielen.

(met dank aan Bart Van Loo, auteur van ‘De Bourgondiërs’)

FOURTH OF JULY IN AMERIKA

Independence Day (“Onafhankelijkheidsdag”), ook wel Fourth of July genoemd, is de nationale feestdag van Amerika (VS) .

Knipsel 1Op 4 juli 1776 , vandaag 243 jaar geleden, nam het Nationaal Congres de Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring aan waarmee Amerika onafhankelijk werd van het Koninkrijk Groot- Brittannië. Dit was het resultaat van een nieuw politiek besef én van de door het Britse parlement ingevoerde wetten. Die stuitten nl. op veel weerstand en leidden tot een politieke en sociale afsplitsing van het Britse Rijk.

De dertien kolonies verenigden zich in een totaal onafhankelijk staat: de Verenigde Staten van Amerika.

Aanvankelijk werd er vooral op politiek vlak geprotesteerd, maar uiteindelijk mondde het conflict uit in de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog, van 1775 tot 1783.

In  1778 werd dit een internationale oorlog die zich naar Europa en de Europese kolonies in Amerika en India verspreidde. Voor de Amerikaanse Revolutie was Franse financiële hulp onontbeerlijk. Militaire hulp kwam er echter pas in 1780 met een grote hoeveelheid soldaten, waarbij ook Spanje zich aansloot.

De Britse koning verloor de steun van het parlement. Dat stond geen grootscheepse acties meer toe in de Noord-Amerika. Na nog een aantal zeeslagen werd in 1783 een vrede onderhandeld in Versailles.

* Even nog dit: de dertien strepen op de vlag staan voor de dertien koloniën die ervoor hebben gezorgd dat Amerika onafhankelijk werd. De sterren op de vlag voor de vijftig staten die we nu kennen.
Rood staat voor veel mensen voor het bloed dat de strijders hebben gegeven, wit voor de vrijheid.
De vlag wordt meestal de Stars and Stripes (Sterren en Strepen) genoemd.

DE DAGEN KORTEN

Het is juli, de zevende maand van het jaar, genaamd naar Julius Caesar en volle zomermaand. 2019 is halfweg geweest.

De extra-lange dagen zijn voorbij. In juli worden de dagen 1u16 korter. In augustus nog eens 1u57.

De maandelijkse volle maan is er op 16 juli om 23u36.

Op 2 september hervatten de scholen. De zon zal dan opgaan om 6u57 en ondergaan om 20u25. Alles zal weer op zijn pootjes vallen.

Vergeet intussen niet te genieten van de twee lange vakantiemaanden!

MAURICE GARIN WON EERSTE RONDE

RONDE VAN FRANKRIJK

Zaterdag begint men eraan. In Brussel nog wel. Want deze Tour de France start  niet zonder eerst eer te brengen aan zijn meest illustere winnaar ooit: onze Eddy Merckx. Merckx won in 1969, 50 jaar geleden, zijn eerste van vijf rondes en deelde die 20 juli dé grootste belangstelling in de nationale en internationale pers met de eerste mensen op de maan.

1903-tour-garinEen terugblik op de allereerste Ronde van Frankrijk in … 1903 , 116 jaar geleden.

Begin 20ste eeuw werd er al duchtig gekoerst in Frankrijk. Er bestonden zelfs als sportkranten. De toonaangevendste waren Le Vélo (80 000 exemplaren en sponsor van Bordeaux-Paris) en Auto.

Henri Desgrange was hoofdredacteur van Auto en kwam op het idee van een heuse ronde van Frankrijk.

Desgrange, ook de eerste echte uurrecordhouder ooit, had beslist op meer enthousiasme gerekend. Op 6 mei waren er nog maar 15 inschrijvingen. Daarom werd de startdatum van 1 juni verschoven naar 1 juli. Er verschenen uiteindelijk  60 renners aan de start. De eerste Tour bestond uit 6 ritten. De langste was Nantes-Parijs, 471 km lang.

De fietsen wogen minstens 16 kg, beschikten niet over versnellingen en hadden zelfs geen vrijwiel. Er moest dus constant getrapt worden. Er werd ook ’s nachts gereden, zonder de minste straatverlichting. Verzorgers en begeleiders waren verboden. Herstellingen moesten zelf worden uitgevoerd.

1903B-tour-il-vincitore-dopNeutrale toeschouwers stuurden de renners weleens de verkeerde kant op en supporters van de concurrentie waren gewoon  gevaarlijk. Onderweg waren er controleposten om na te gaan of de renners het voorziene parcours aflegden.

Favoriet Maurice Garin, de eerste ingeschrevene, domineerde de eerste Tour volledig. Hij won de eerste rit, pakte de leiding en stond die niet meer af.

Garin won uiteindelijk met een voorsprong van bijna drie uur op Lucien Pothier en verdiende alles samen pakweg 6 000 FF (franse frank), omgerekend naar nu 30 000 euro. Slechts 21 renners reden de eerste Tour uit.

Met de trein?

Ook in 1904 verscheen Garin als grote favoriet aan de start. Hij won, net als in 1903, de eerste etappe en behield de veroverde voorsprong tot in Parijs. De voorsprong op alweer Lucien Pothier bedroeg nu ‘slechts’ 3 minuten en 28 seconden. Beiden legden de 2428 kilometer ruim één uur sneller af dan in 1903.

Tot twee weken na de laatste etappe gebeurde er echter niets…Geen uitslag, geen prijzen. Pas begin december bleek waarom: Garin en de nummers twee, drie en vier van het eindklassement werden uit de uitslag geschrapt omdat zij delen van het parcours met de trein afgelegd zouden hebben.

Knipsel Maurice GarinGarin, die de beschuldigingen altijd heeft ontkend, werd voor twee jaar geschorst. Jammer, want deze schorsing betekende het einde van zijn wielercarrière. Garin werd 85 en overleed in Lens.

De Kleine Schoorsteenveger (1m62) verkreeg pas in 1901 de Franse nationaliteit. Eerder woonde hij in het Italiaanse Arvier, pal op de Franse grens.

Ter gelegenheid van het eeuwfeest van de Ronde van Frankrijk in 2003 besloot het stadsbestuur van Maubeuge om Garin te eren door een straat naar hem te vernoemen.

1 2