De ‘Beeldenstorm’ en zijn gevolgen

In de zestiende eeuw (1500-1600) waren steeds meer mensen in de Nederlanden het niet meer eens met de rooms-katholieke kerk. De protestantse kerkhervormers Luther en vooral Calvijn geloofden weliswaar ook in God en Jezus Christus, maar de altaren en heiligen van de rooms-katholieken hadden ze daar echt niet bij nodig.

hagenpreekZe wilden een kerk waar ook het gewone volk zich thuis voelt,  waar Gods woord het belangrijkste is en waar de Bijbel wordt gelezen én uitgelegd. Ook vonden ze het niet goed dat de paus en de adel zoveel macht hadden. Veel protestanten kwamen in open lucht bij elkaar. Samen luisterden ze naar ‘hagenpreken’, verboden toespraken van rondtrekkende dominees, en lieten zich ophitsen door een aantal volksmenners.

Op 10 augustus 1566, vandaag 453 jaar geleden, liep het helemaal uit de hand. De 30-jarige hoedenmaker Sebastiaan Matte hield die dag een hagenpreek net buiten het stadje Steenvoorde, in de Vlaamse Westhoek (nu in Frankrijk). Na de preek bestormden twintig mensen het nabije Laurentiusklooster, waar net een processie afliep. Ze gooiden er alle heiligenbeelden aan stukken en namen veel spullen mee.

In de dagen, weken en maanden daarna breidden de onlusten zich uit. Overal werden kerken en kloosters bestormd en geplunderd. Het begin van de ‘Beeldenstorm’.

08101566c_beeldenstorm_kunsthalle_hamburg_frans_hogenberg.jpg()(mediaclass-media-thumb.919ec29506596ebdcb84c770c7b572639982ebbb)(crop-+898+302)(EA5E05B289E9400988481CC96285E2AF) Eerst gebeurde het alleen in de Vlaamse Westhoek, maar daarna ook in gans Vlaanderen en Brabant. Eind augustus 1566 sloeg de Beeldenstorm over naar de noordelijke Nederlanden. Overal moesten de kerken met hun beelden en ornamenten het ontgelden. In het zuiden bleef het zéééér onrustig.

Margaretha van Parma, de landvoogdes, sloeg in paniek omtrent haar eigendommen in Brussel. Filips II, de slappe zoon en opvolger van keizer Karel die zich hier nooit liet zien, werd op slag ziek in Spanje en hoorde van zijn gezanten dat de edelen zich verenigd hadden om hun bezittingen te beschermen.

hertog-van-alva-titiaanWanneer de storm bleef razen en de Calvinisten (volgers van Calvijn) her en der gedoogd worden, stuurde Filips de ijzervreter Alva met een leger van 10 000 beroepssoldaten naar onze streken. Alva, een 60-plusser, was liever op pensioen gegaan, maar werd nu tegen zijn zin ook landvoogd omdat Margaretha het niet meer zag zitten en de vrome Filips te laf was om zelf een hand te komen uitsteken.

Alva ging er met de grove borstel door. De graven van Egmont en Hoorn werden onthoofd. Brandstapels laaiden nog hoger op dan vroeger, maar voor de adel was het kwaad geschied: de Calvinisten kregen voet aan de grond, zeker in de het noorden van het voormalige Bourgondische rijk. Ook Farnese, de opvolger van Alva, kon dat niet beletten. De scheiding van Noord (Calvinistisch) en Zuid (Rooms) werd een feit na de val van Antwerpen (1585).

De definitieve scheiding kwam er evenwel pas in 1648 met de Vrede van Munster, waarbij de 7 Verenigde Nederlanden het latere Nederland werden en de Spaanse Nederlanden de kern vormden van het latere België.

  • In “Het Geuzenboek”, zijn laatste en monumentale werk van 700 pagina’s, verzamelde Louis Paul Boon uit het oeuvre van 33 bronnen de opstand van ‘les gueux’ (de bedelaars) tegen het gezag van de Roomse kerk en de adel in de Nederlanden van de 16de eeuw, pakweg 450 geleden. Pakkende verhalen van moord en brand voor/tegen het geloof en tegen de heersers uit die tijd. Het verhaal ook dat leidde tot de definitieve scheiding van wat wij nu als Nederland en België kennen.

MOORD OP SHARON TATE

index TateHet is vandaag precies 50 jaar geleden dat sekteleden van goeroe Charles Manson gruwelijk aan het moorden sloegen. In de nacht van 8 op 9 augustus 1969 drongen vier leden van “The family”, de sekte van Manson, de villa van actrice Sharon Tate en filmregisseur Roman Polanski in Los Angeles binnen.Polanski was er niet, de hoogzwangere Sharon Tate wel. Samen met vier logés werd zij met tientallen messteken omgebracht. (foto: Sharon Tate x Roman Polanski)

Sharon_Tate_Valley_of_the_Dolls_1967De moordpartij op Sharon Tate en haar gezelschap joeg een golf van afgrijzen door de Verenigde Staten en later door de hele wereld. De slachtoffers werden met messen en vuurwapens afgeslacht en hebben daarbij verschrikkelijk geleden. Dat Sharon Tate acht en een halve maand zwanger was van een zoontje, en dokters de zo goed als voldragen en gezonde baby niet konden redden droeg nog bij tot de horror. Tijdens de rechtszaak bleek dat Tate haar moordenaars had gesmeekt om haar kind te sparen.

In 1971 werd Charles Manson over de hele lijn schuldig bevonden aan zevenvoudige moord. Tijdens het proces verscheen hij met een X, later een swastika, op zijn voorhoofd. Hij kreeg de doodstraf, in 1972 omgezet in levenslang. Dat gebeurde ook met de vier uitvoerders van de moorden. Alle verzoeken tot invrijheidsstelling werden verworpen. Manson stierf op 19 november 2017 in de gevangenis, op zijn 83e.

De apocalyptische “messias” had niet alleen Sharon Tate en nog zes andere mensen laten doodmartelen, hij zette ook een streep onder de periode van ”love and peace”. Onder het tijdperk van Woodstock kortom. (Lucas Vanclooster)

MEER DAN 1 MILJARD LITER WIJN

Knipsel1

 

In Duitsland is vorig jaar net iets meer dan een miljard liter wijn geproduceerd. Dankzij de droge zomer kon de productie pieken tot het hoogste niveau sinds 1999, aldus het Duitse statistiekbureau Destatis.

Met in totaal 1,03 miljard liter wijn lag de productie ook meer dan een derde hoger dan in 2017. Witte wijn vertegenwoordigde twee derde van de productie, rode wijn en rosé waren goed voor een derde.

De voornaamste wijnregio was Rheinhessen (goed voor 28 procent van de totale productie), gevolgd door Palts (19 procent) en Moezel (15 procent).(dS)

Atoombommen op Japan

Boy“Als ik Hiroshima en Nagasaki had kunnen voorzien, had ik mijn formule  (E=mc2) in 1905 verscheurd.” Woorden van enorme spijt van de geniale wiskundige vorser Albert Einstein na de verwoestingen die de eerste twee kernbommen uit de geschiedenis in Japan hadden aangericht.

Einstein was nochtans één van de zorgzame mensen op aarde die de Amerikaanse president Roosevelt waarschuwden dat Hitler mogelijk een nieuwe bom liet ontwikkelen die in één klap hele steden kon vernietigen.

In 1939 begonnen de Amerikanen aan hun ’Manhattanproject’ met als doel een atoombom te ontwikkelen. Op 10 mei 1945 capituleerde Duitsland. Een werkend prototype bom was er toen nog niet. Pas op 16 juli 1945 vond de eerste testexplosie plaats. Voor het eerst werd de verwoestende kracht ervan gezien.

De Tweede Wereldoorlog woedde intussen nog hevig verder in Japan, dat van geen wijken wou weten tegen de VS. “Om Amerikaanse soldatenlevens te besparen”, bleek voor de VS een goed argument om de nieuwe, verwoestende bom tegen Japan te gebruiken. Naar schatting tot een half miljoen soldaten zou een gewone invasie van Japan immers gaan kosten.

Reeds op 10 mei, twee dagen na de capitulatie van nazi-Duitsland, begon in de VS een tweedaags overleg over het gebruik van het nieuwe wapen. Zo zeker waren de Amerikanen toen al dat hun verwoestende wapen ook helemaal echt zou werken.

Als mogelijke Japanse doelwitten werden de steden Yokohama, Hiroshima, Kokura, Niigata en Kioto gekozen. Kioto werd meteen geschrapt omwille van de vele historische tempels in de stad.

De keuze viel tenslotte op Hiroshima, een stad met grote industriële en militaire betekenis én zonder krijgsgevangenenkamp.

Op de ‘Conferentie van Potsdam’ bracht  Truman, de nieuwe Amerikaanse president, Stalin op de hoogte van het nieuwe wapen. Stalin bleek al op de hoogte te zijn …

330px-Atomic_cloud_over_Hiroshima_-_NARA_542192_-_Edit 330px-Nagasakibomb

‘Little Boy’ (r) werd op 6 augustus 1945, vandaag 74 jaar geleden, vanuit de bommenwerper ’Enola Gay’ boven Hiroshima gedropt. Er vielen op slag 78 000 slachtoffers. De grootste verwoesting van levens ooit in een paar ogenblikken. En nog steeds capituleerde keizer Hirohito niet.

Omdat  er boven Kokura te veel bewolking was, werd ‘Fat Man’ (l), de tweede bom, op 9 augustus boven Nagasaki, het alternatieve doel, afgegooid. Daar vielen 39 000 doden. Op 12 augustus capituleerde Japan wel.

(foto boven: Japans jongetje brengt zijn dood broertje weg om te laten cremeren – onder l Nagasaki voor de heropbouw – r het heropgebouwde Hiroshima)

375px-Urakami-Kathedraal 390px-HiroshimaGembakuDome

REMCO EVENEPOEL WINT SAN SEBASTIAN

sized_DSC_0019Mathieu Van der Poel is dit jaar niet langer de enige jonge winnaar van een wielerklassieker (Amstel Gold Race) met ‘Poel’ in de naam.

De 19-jarige Remco Evenepoel werd vandaag 3 augustus immers de tweede ‘poel’ die dat kunststukje ook realiseerde door erg overtuigend de San Sebastianrace te winnen. Het verschil tussen de Nederlander en de Belg bedraagt evenwel … 5 jaar.

Evenepoel reed op de laatste nijdige klim zo van zijn medevluchter weg en bleef het vertwijfelde peloton meer dan een halve min. voor tot op de meet. Een huzarenstukje!

Olympisch kampioen Greg Van Avermaet spurtte naar de tweede plaats. (foto’s vrt-tv)

 

sized_DSC_0002 sized_DSC_0020 sized_DSC_0008 sized_DSC_0016

BEVESTIGD WAT WE AL WISTEN

moon lu 2In de jaren zestig van vorige eeuw waren computers nog enorme bakbeesten. Nasa had een miniatuurversie ervan nodig om in de ruimtecapsule te passen  Maar wat hebben de Apollomissies, afgezien dan van het politieke prestige dat met het winnen van de maanrace gepaard ging, de mensheid nog meer opgeleverd dan fraaie plaatjes?

Voor Bernard Foing, Fransman en maandeskundige bij de Europese ruimtevaartorganisatie ESA, staan de 382 kilogram maan­stenen, maanstof en bodemstalen die de Apollo-astronauten tussen 1969 en 1972 mee naar de aarde hebben gebracht, bovenaan op het lijstje van belangrijkste Apollo­verwezenlijkingen.

Schampwond

‘Analyse daarvan heeft bevestigd wat we al dachten over de oorsprong van de maan: dat zij uit brokstukken van de aarde is ontstaan.’Voor de kennis over de maan waren de Apollomissies niet onmisbaar. Ze hebben vooral gevolgen had voor de kennis van aardse zaken

De minerale isotopensamenstelling van de maangesteenten bleek inderdaad nagenoeg gelijk te zijn aan die van aardgesteenten, helemaal in lijn met de theorie dat de maan zou zijn ontstaan nadat de jonge aarde kort na haar ‘geboorte’ een andere jonge planeet had geschampt. Bij die aanvaring zou een flink deel van de aardmantel de ruimte in zijn geketst, waarna de brokstukken door de zwaartekracht opnieuw zouden zijn samengeklonterd, met als resultaat: de maan.

Ook een andere vraag – hoe oud de maan is – werd dankzij de Apollomissies beantwoord. De vulkanische gesteenten die Neil Armstrong en zijn opvolgers op de maanbodem collecteerden, bleken na laboratoriumonderzoek tussen 3,6 en 3,9 miljard jaar geleden te zijn gestold. Daarmee zijn ze bijna even oud als de aarde en het zonnestelsel, die 4,5 miljard jaar geleden zijn ontstaan.

Maanwater

Zonder de peperdure Apollomissies (inflatie verrekend kostte het Apolloproject de Amerikaanse belastingbetaler 180 miljard euro) zouden wij ook zonder bemande maanreizen aan die kennis zijn gekomen.

Onbemande Russische Lunamissies brachten tussen 1970 en 1976 immers tot drie keer toe bodemmonsters en gesteenten van de maan naar de aarde mee, zij het dat hun oogst van 300 gram een tikje bleek afstak bij de 382 kilogram die de Amerikanen manueel opschepten.

Ook andere wetenswaardig­heden over de maan, bijvoorbeeld dat er aan de polen water is te vinden (weliswaar in de vorm van ijs), hebben we te danken aan onbemande missies, zegt Foing – in dit geval de SMART-1-ruimtesonde van de ESA waarvan Foing de hoofdonderzoeker is.

Ook voor de nummer drie op het lijstje van Foing: de ontdekking van een gigantische inslagkrater op de achterkant van de maan, droegen de bemande maanmissies maar beperkt bij.

Die Aitkenkrater, ‘met zijn 2.500 kilometer diameter en twaalf kilometer diepte de grootste in ons hele zonnestelsel’, werd al voor het eerst goed in beeld gebracht halfweg de jaren 60, door de onbemande Amerikaanse Lunar-missies. Geen van de Apollo’s zou er landen. Een Chinese (onbemande) sonde speelde dat wel klaar, in januari van dit jaar.

7bd595ea-a494-11e9-b8c6-20c941dee4fefoto-De aardopkomst (laatste kwartier) vanop de maan. belga

Ipads en zakrekenmachines

Voor de kennis over de maan is het Apolloproject dus niet onmisbaar geweest. De missies hebben vooral gevolgen gehad voor de kennis van aardse zaken, en dan vooral op technologisch vlak. Vanzelfsprekend allereerst in de luchtvaart- en in de ruimtevaartsector, maar ook voor de ontwikkeling van de micro-elektronica zijn ze bepalend geweest.

De Apollomissies stonden of vielen immers met de te varen koers en voor de navigatie naar de maan en weer terug was een krachtige boordcomputer nodig. De berekeningen die nodig waren om de juiste koers te berekenen en koersveranderingen door te voeren, waren zelfs voor de astronauten, hoewel vrijwel allemaal hoogopgeleide luchtvaartingenieurs, te ingewikkeld om even op de achterkant van een bierviltje te becijferen.

Probleem: bij het begin van de jaren 60 waren computers nog enorme bakbeesten die, inclusief koeling, gemakkelijk een hele kamer vulden. De Nasa, op zoek naar een miniatuurversie van zo’n onding, klopte aan bij het Massachusetts Institute of Technology, de topper onder de technische universiteiten van de VS.

Om een compacte boordcomputer te ontwerpen die de Nasa in een krappe ruimtecapsule zou kunnen proppen, moesten de ingenieurs in Boston een onderdeel perfectioneren dat toen nog in ontwikkeling was: de geïntegreerde schakeling (die zou evolueren tot de computerchip). Het leidde tot een boordcomputer die niet alleen in de krappe commandomodule van de Apollo paste, maar ook technologisch zijn tijd ver vooruit was.

Versnelde geboorte en uitvindingen

Het geld dat de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie in de ontluikende micro-elektronica­industrie pompte, leidde zo tot de versnelde geboorte van computerbedrijven als Intel en tot de uitvinding van zakrekenmachines in de jaren 70, tot de eerste personal computers in de jaren 80, en tot een veralgemeend gebruik van het internet in de jaren 90.

shopping‘Apollo heeft onze industrie echt aangevuurd’, zei gewezen Apollo-vluchtleider Glynn Lunney daarover in een interview met The Guardian‘We vroegen mensen om dingen tien of twintig jaar eerder te doen dan ze dat anders zouden hebben gedaan. Zij wisten dat. Maar ze gingen erin mee en slaagden erin om de opdracht tot een goed eind te brengen. De mobiele telefoons van vandaag, de draadloze verbindingen en de iPads zijn een gevolg van het feit dat dit land voor Apollo hightech is gegaan en een portfolio nieuwe technologie heeft uitgedacht.’

Het Apolloproject heeft op die manier ook rijkdom gecreëerd voor de Verenigde Staten. Zonder de geldinjectie van Nasa zouden de dotcommiljardairs van Silicon Valley hun imperia ongetwijfeld ook wel hebben gevestigd, maar wellicht toch net iets minder snel.   (hvde in dS)

Vijftig jaar geleden …

Alles begon met de speech van een jonge, overmoedige president. Op 25 mei 1961 sprak de pas aangestelde John F. Kennedy het Amerikaanse Congres toe met de legendarische woorden ‘I believe we should go to the moon’. 

iw85gV7SH2LsRAZA3czVAB-1024-80Het voornemen van Kennedy om ‘voor het einde van dit decennium een mens te laten landen op de maan en hem veilig weer terug te brengen naar de aarde’ was toen nog vooral een staaltje borstklopperij, want in de ruimterace die zich afspeelde in de Koude Oorlog hadden de Verenigde Staten de Sovjets tot dan toe altijd moeten laten voorgaan.

De Russen hadden als eersten een satelliet in een baan om de aarde gebracht (de Spoetnik in oktober 1957) en een maand later ook het eerste dier, de hond Laika. Toen de Sovjet-Unie op 12 april 1961 de Amerikanen opnieuw een neus zette door als eerste een mens in de ruimte te brengen, Joeri Gagarin, had Kennedy het welletjes gevonden en voor de vlucht vooruit gekozen.

index maanlandersOp het moment van de fameuze speech van Kennedy wist niemand in de Verenigde Staten hoe het presidentiële plan in de praktijk zou moeten worden gebracht, laat staan hoe dat binnen de door de president opgelegde strakke deadline moest gebeuren. Het belette de ruimtevaartingenieurs van de Nasa niet om de uit­daging aan te gaan en met Amerikaanse pioniersgeest ­boven zichzelf uit te stijgen.

Op 21 juli 1969, acht jaar na Kennedy’s toespraak en vandaag precies 50 jaar geleden, plantte Neil Armstrong zijn linkervoet op de maanbodem. Die ‘small step’ mag de geschiedenis zijn ingegaan als een ‘giant leap’ voor de gehele mensheid, voor veel Amerikanen was hij stiekem toch vooral de lang verhoopte stamp tegen Russische schenen. (hvde in dS). O ja, de historische reis duurde exact 8 dagen, 3 uur, 18 minuten en 35 seconden …

Neil Armstrong zet eerste stap

464432main_S69-31741_4x3_800-600Toen de 38-jarige Neil Armstrong op 16 juli 1969 met zijn bemanning aan boord ging van de Apollo 11 was hij er vrij gerust in dat hij naar de aarde zou terugkeren. Een landing op de maan echter gaf hij maar 50% kans.

De maanlanding kwam niet te vroeg. Na een daling van 12 minuten waarbij geen geschikte landingsplaats gevonden werd, had de landingsmotor nog voor amper 20 sec brandstof …

Zes uur later zette Neil Armstrong als eerste mens ooit voet op de maan.

‘Een kleine stap voor eens mens, een grote sprong voor de mensheid’, liet hij zich al dan niet spontaan ontvallen.

In Amerika had president Kennedy zijn revanche op de Sovjets beet. De Russen hadden eerder reeds (in 1957) de ruimteshow gestolen met de Sputnik als eerste satelliet en later (1961) met Joeri Gagarin, de eerste mens in de ruimte.

Collega Buzz Aldin, de tweede mens op de maan, zorgde voor suspense toen hij net voor de terugreis met zijn ruimtepak een schakelaar afbrak die nodig was om de motor weer op te starten.

Zonder startknop werd dat redelijk vervelend als je 393 000 km van huis bent. Koele mannen blijven echter kalm in alle situaties. Een viltstift kreeg de opstijgraket aan de praat.

Dit is onze Aarde

Op 19 december 1972 viel het doek over de Apollomissies, die de Verenigde Staten in de race om de ruimte een beslissende voorsprong op de Sovjet-Unie hadden bezorgd. Voor het laatst dook een capsule met drie Amerikaanse astronauten de Stille Oceaan in, na een reis te hebben gemaakt naar de maan en weer terug.

730ae41a-a7e1-11e9-a43d-6d69d965944bBijna honderd kilogram maanstenen bracht de Apollo 17-bemanning van haar ruimtereis mee naar huis, behalve dat andere iconische souvenir dat gek genoeg helemaal niks met de maan te maken had.

De foto die astronaut Harrison Schmitt kort na de lancering van Apollo 17 met de boordcamera (een Hasselblad) van onze planeet had genomen, terwijl de ruimtecapsule waarin hij zich bevond koers zette naar de maan, zou zich in ons collectieve geheugen vastzetten.

Het beeld, met serienummer AS17-148-22727, toonde de aarde zoals niemand haar tot dan toe had gefotografeerd: gróót, in volle pracht en desoriënterend ondersteboven, met bovenaan in beeld Antarctica (waar het net zomerzonnewende was, zodat het continent volop in het zonlicht baadde), centraal het Afrikaanse continent en helemaal onderaan het zuiden van Europa.
Door haar instant herkenbaarheid zou de Blue Marble, zoals de foto ging heten, een van de populairste beelden van onze planeet worden, eindeloos hergebruikt door zowel geologen als klimaatactivisten of mensenrechtenorganisaties. Het beeld behoefde geen onderschrift. Dít was onze aarde. Hier waren wij thuis. (hvde in dS)

Quatorze juillet …

Vandaag 14 juli wordt de Franse nationale feestdag gevierd , beter bekend als quatorze juillet. Een dag die herinnert aan de bestorming van de Bastille-gevangenis waarmee in 1789 de Franse Revolutie begon.

d3b8fb5a-a61d-11e9-a43d-6d69d965944b_web_scale_0.0595238_0.0595238__Formeel is dit niet helemaal juist: men viert immers ‘de eerste verjaardag’ van de bestorming van de Bastille, het feest van de Franse federatie. Dat gebeurde dus pas op 14 juli 1790, mét de bedoeling de eenheid van Frankrijk na één jaar Bastille te benadrukken.

Pas 90 jaar later, in 1880 werd 14 juillet als de nationale feestdag verklaard. Na het debacle van de Frans-Duitse oorlog (1870-1871) kon de Franse vaderlandsliefde immers een fameuze oppepper gebruiken.

Een oppepper voor de Franse natie is die deze quatorze juillet nog steeds. Zowat iedereen komt  die dag op straat om te vieren en te feesten. Er zijn talloze parades en haast overal wordt vuurwerk afgestoken. Bezigheden die de Fransen als de beste kunnen.

Eén keer werd de nationale feestdag danig ontstemd. De aanslag in Nice vond in 2016 plaats op de beroemde Promenade des Anglais. Kort na de traditionele vuurwerkshow reed een vrachtwagen met grote snelheid op de menigte in. 86 mensen werden gedood. Ook de dader overleefde een politiekogel niet.

2019 

Op de Franse nationale feestdag 2019 heeft president Emmanuel Macron de troepen geschouwd (foto dS). Na het defilé braken relletjes uit.

1 2 3 4 5 6 10