Rex-bioscoop getroffen door V2-raket

Zaterdag 16 december 1944. Het was 15u23 toen een gigantische knal door Antwerpen klonk. De stad leefde al twee maanden onder angstwekkende oorlogsgeluiden. Elke dag, soms zelfs elk uur, viel er wel ergens een Duitse V1 – “vliegende bom” – of een V2-raket.

° In de zes maanden onder de V-terreur (van oktober 1944 tot en met maart 1945) zouden er bijna 6 000 neerstorten in de Antwerpse provincie, wat neerkomt op ongeveer 36 per dag.

Alleen al in Antwerpen en haar randgemeentes vielen 4 229 doden: een dodelijke gemiddelte van 25 per dag. In heel België kostte de V-bommenterreur aan meer dan 8 000 mensen het leven en werden er bijna 9 000 inslagen geteld.

Zo begint het boek van schrijver Pieter Ressien

Wat er die zaterdag 16 december gebeurde in het hartje van Antwerpen was het bloedige dieptepunt van de terreur: een V2 trof de overvolle cinemazaal Rex.

567 mensen stierven onder het puin van de Rex. Onder hen 296 geallieerde soldaten tijdens een namiddagje uit. 291 andere bioscoopgangers werden met vaak ernstige verwondingen uit het puin gehaald. De bominslag was op slag de dodelijkste van de hele WO II.

(foto) De enige rechtstreekse verwijzing naar het drama is een tegel bij de ingang van de UGC-cinema op de De Keyserlei, waar toen de Rex gevestigd was. Die kwam er pas in 2009.

“Een jaarlijkse herdenking is er niet. De pers besteedt er amper aandacht aan. Politici verzamelen niet aan de tegel om de 567 slachtoffers te herdenken, zelfs niet na een jaar vol terreur zoals 2016”, zucht Pieter nog na al die jaren.

Het verhaal van Pieter

° Het vergeten begon al op de avond van 16 december 1944 zelf. Net zoals bij de andere V-bombardementen mocht er niets in de pers verschijnen over het drama in de Rex.

° Het is moeilijk voor te stellen, maar op de radio of in de kranten viel er dus helemaal niets over dit bloedbad te horen of te lezen. De geallieerde overheden hadden kort na de bevrijding in september 1944 al een volledige censuur afgekondigd op alles dat met V1- en V2-inslagen te maken had.

° Zelfs op de bidprentjes werd enkel gesproken van ‘gestorven ten gevolge van oorlogsomstandigheden’. De geallieerde Rex-slachtoffers waren officieel ‘gesneuveld’. Met geen woord werd er gerept over de dodelijke V2 of de bioscoopzaal. Die censuur is eigenlijk altijd blijven bestaan.

° Wie waren de echte daders van het dodelijkste V-bombardement uit de geschiedenis? Om 15.17 uur lanceerde Batterie 500 in het Nederlandse Hellendoorn een raket. Na enkele minuten landde die op de Rex, met de bekende gevolgen.

° Doelbewust was de aanslag zeker niet. Heinz Wellmann, die de raket mee had afgevuurd, benadrukt: ‘Onze officieren vertelden ons nooit waar onze V2’s op gericht waren. We wisten van Londen en vermoedden ook Antwerpen, maar dat is ons nooit direct gezegd. Enkel de navigators wisten het, niet wij die de raketten moesten klaarmaken.

° De V’s vormden de eerste generatie van een nieuw soort oorlogswapens die van op grote afstand hun doelwit konden treffen. Het aantal kilometers tussen de lanceerinstelling en de geviseerde steden was zo groot dat de daders meestal onwetend waren. Op afstand doden maakt onverschillig.

° Ondanks de strenge censuur bereikte het nieuws over de aanslag op Cinema Rex opvallend genoeg algauw Hitlers Arendsnest. Voor de Duitsers was de Rex een groot succes. Hun V-wapens waren in hun doel geslaagd: terreur zaaien in de geallieerde gelederen.

Wraak

Want dat waren de V1’s en V2’s? Vergeldingswapens. Vliegende bommen en raketten die gebouwd werden om de geallieerde steden te terroriseren.

Met de V-bommen wilden de Duitsers bovendien wraak nemen voor de terreurbombardementen op hun steden.

° De V-oorlog eindigde bovendien opnieuw met een weerwraak. Ditmaal waren het de Britten die op 3 en 4 april duizenden bommen dropten op Nordhausen, het stadje nabij het ondergrondse concentratiekamp Dora, waar de V-bommen werden gefabriceerd.

° Het resultaat: 8 800 doden, onder wie meer dan 1 500 concentratiekampgevangenen. Bij dat ene vergeldingsbombardement vielen meer doden dan bij alle V-inslagen in België samen.

* Oorlog werd beantwoord met oorlog, waardoor duizenden burgerslachtoffers vielen. Van dit wraakzuchtig geweld was in België de Rex het bloedige dieptepunt.

° Begin april 1945 (ik werd toen 2) vielen er eindelijk geen V’s meer en kwamen de Antwerpenaren uit hun kelders. Ook de provincie haalde opgelucht adem.

° En plots mocht er wel over de maandenlange terreur gepraat en gepubliceerd worden. Dat resulteerde in verschillende boekjes en folders, maar vooral de tentoongestelde V1 en V2 op de Groenplaats vormden een ware attractie. Toch kwam er geen grote herdenkingsplechtigheid in de stad.

Elke dag angst – De terreur van de V-bommen op België (1944-1945).

En daarna werd er opnieuw gezwegen. Jarenlang.

Is het typisch Belgisch? Over moeilijke, pijnlijke onderwerpen spreken we liever niet.

Den bompa heeft het moeilijk, laat hem maar.”

Pas de laatste jaren, nu de generaties die de wereldoorlogen hebben meegemaakt stilaan dreigen te verdwijnen, komen de verhalen weer bovendrijven.

Maar ondertussen lijkt het drama van Cinema Rex vergeten, ook al leeft het nog altijd onder vele Antwerpenaren.

Pieter : “En toch is het niet te laat. Zouden we vanaf nu op 16 december niet kunnen herdenken wat oorlog echt betekent? Een dag waarop we ons hoeden voor de logica van oog om oog en tand om tand. Want net zoals 76 jaar geleden in Antwerpen sterven er dagelijks nog talloze mensen door haat en vergelding.”

***  Pieter Serrien

Boek: Elke dag angst – De terreur van de V-bommen op België (1944-1945)
Lees ook: De V2-raket, de ballistische raket van de nazi’s
Overzicht van boeken van Pieter Serrien

*  Pieter Serrien (1985, Kontich) is historicus en auteur van het boek Elke dag angst, waarin de geschiedenis van de V-bommenterreur en de Rex centraal staat.

*  Hij herdenkt het drama van de Rex door de publicatie van een documentaire op YouTube en een slachtofferlijst op zijn website. Meer info vind je op www.pieterserrien.be/boeken/elke-dag-angst. Zie ook: www.facebook.com/pieter.serrien & www.twitter.com/pieterserrien

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

Adolf Eichmann ter dood veroordeeld

Op 15 december 1961 werd nazi-kopstuk Adolf Eichmann tijdens een rechtszaak in Jeruzalem ter dood veroordeeld vanwege zijn betrokkenheid bij de Holocaust.

° Adolf Eichmann, ook wel de architect van de Holocaust genoemd, was tijdens de oorlog verantwoordelijk voor transporten naar concentratie- en vernietigingskampen.

° Na de oorlog werd hij gearresteerd, maar hij wist te ontsnappen en hield zich vijf jaar schuil in Duitsland. In 1950 vluchtte hij naar Argentinië.

° Eichmann werd daar in 1960 opgespoord en gevonden door nazi-jager Simon Wiesenthal. Vervolgens werd hij door de Israëlische geheime diensten Mossad en Shin Bet gevangen genomen en overgebracht naar Israël.

° Daar begon op 11 april 1961 (mijn oudste zus werd 16 die dag, ik werd 3 dagen eerder 18) het proces tegen de oud SS’er.

° In december 1961 werd Eichmann ter dood veroordeeld. Het doodvonnis werd op 1 juni 1962 voltrokken.

* Meer weten? Rood drukken.

* Nog op 15 december, en belangrijk voor ons, België krijgt een nieuwe koningin. 15 december 1960 huwt koning Boudewijn van België de Spaanse gravin Fabiola Mora y Aragón. Zij wordt koningin van België.

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

De tweede sint-elisabethsvloed

In 1419 werd Jan Zonder Vrees, de tweede Bourgondische hertog, vermoord. Meteen werd hij opgevolgd door Filips de Goede die zich zou opwerpen als de voornaamste van de Bourgondische hertogen. Geschiedenis is gelukkig niet alleen het verhaal van machthebbers. Sporadisch wordt ook het reilen en zeilen van de kleine man uitgelicht.

° In de nacht van 19 op 20 november 1421 werd Nederland en Vlaanderen zwaar geteisterd door een grote overstroming , de Sint-Elisabethsvloed , naar de heilige van die dag.

° De overstroming kwam er door een zware noordwesterstorm in combinatie met hoge stormvloed. Omdat deze storm werd voorafgegaan van dagen , ja weken van overvloedige regen, stond het water al erg hoog. Mensen klommen op de daken van hun schamele huisjes terwijl hun dieren verdronken in de stallen.

° Zeker 10.000 mensen stierven een gruwelijke verdrinkingsdood. Zondermeer  een van de meest ingrijpende rampen van de middeleeuwen.

° De overstroming van 1421 wordt ook wel Tweede Elisabethsvloed genoemd.  17 jaar eerder (1404) , toeval of niet , maar ook op een 19 november was er immers ook een overstroming die delen van Holland, Zeeland en Vlaanderen onder water zette. Deze overstroming werd later als de Eerste Sint Elisabethsvloed onthouden.

°°°  Voor Vlaanderen was die Eerste Sint Elisabethsvloed de meest catastrofale. Een flink aantal nederzettingen werd opgeslokt door de zee en de Braakman, een voormalige zeearm van de Westerschelde, werd in een klap een stuk groter.

Nog op een 19 november …

  • 1493 – ontdekte Columbus Puerto Rico.
  • 1819 – werd het Prado in Madrid geopend
  • 1969 – landde Apollo 12 op de Maan
  • 2009 – en werd Herman Van Rompuy de eerste president van de Europese Unie
What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

Beperkingen voor -12-jarigen

7 Kempense gemeenten gaan “Beperkingen voor -12-jarigen stapsgewijs afbouwen”

De zeven gemeentebesturen van Mol, Balen, Dessel, Retie, Geel, Meerhout en Laakdal hebben samen beslist om de extra beperkingen die gelden voor -12-jarigen stapsgewijs af te bouwen. Alle data gelden uiteraard onder voorbehoud van de evolutie in besmettingen de komende weken.

° Zo gelden er vanaf maandag 30 november geen bijkomende beperkingen meer voor openluchtactiviteiten (sport, jeugdbewegingen,…) voor -12-jarigen. De beperkingen op kinderactiviteiten binnenshuis blijven wel gelden tot en met zondag 13 december.

° Vanaf maandag 14 december willen de zeven gemeenten voor alle leeftijden dezelfde strenge regels hanteren als de federale en Vlaamse overheid. Met dit afbouwschema hebben we voor elke tussenfase twee weken de tijd om de impact van elke stap te analyseren. Deze beslissing werd genomen na een gezamenlijk overleg tussen alle gemeentebesturen, de eerstelijnszones en de ziekenhuizen van Mol en Geel.

° De beslissing om de bijkomende beperkingen stapsgewijs af te bouwen, volgt uit de analyse van de actuele ziekenhuisopnames en de besmettingscijfers in de zeven gemeenten.

° Zo behoren we niet langer tot de regio’s met een veel hogere besmettingsgraad dan gemiddeld. Dit was eind oktober wel het geval toen we noodgedwongen bijkomende beperkingen invoerden voor de leeftijdsgroep van de -12-jarigen. Daarbij pasten we de uitzonderingsregels die de Vlaamse overheid voor deze doelgroep voorziet, niet toe.

° De zeven gemeentebesturen beschouwden de vakantieperiode van twee weken als een gouden kans om de besmettingen maximaal terug te dringen, ook bij jongere kinderen. Samen hebben we deze unieke kans ook effectief gegrepen, zo blijkt uit de eerste duidelijke tekenen van stabilisatie van het aantal ziekenhuisopnames.

Stapsgewijs afbouwen

In samenspraak met de medische experts die de gemeentelijke crisiscellen begeleiden, beslisten we om de extra beperkingen stapsgewijs af te bouwen. Op dit moment weten we niet welke impact de herstart van de scholen de komende twee weken zal hebben op de besmettingen. De huidige trend is inderdaad dalende, maar de situatie blijft nog steeds precair waarbij het nog ieder moment de verkeerde richting kan uitgaan.

Voorzichtig blijven!

Voorzichtigheid blijft absoluut nog aan de orde. We willen niet de fout maken om op een te korte tijdspanne te veel versoepelingen door te voeren. Bovendien blijven we nog steeds bij onze analyse dat ook -12-jarigen een rol spelen in het verspreiden van het virus. Dit betekent dat het samenbrengen van veel -12-jarigen – en zeker in een binnenruimte – niet zonder risico’s is. Binnen de schoolcontext gebeurt dit zo veilig mogelijk in dezelfde klasbubbels. Vrijetijdsactiviteiten leiden onvermijdelijk tot extra sociale contacten over de verschillende klasbubbels heen.

Begrip voor moeilijke situatie

De betrokken gemeentebesturen begrijpen dat de extra beperkingen voor -12-jarigen moeilijk zijn voor de betrokken kinderen, hun ouders en de verenigingen. We willen iedereen dan ook bedanken voor het begrip, de geleverde inspanningen en de creativiteit de afgelopen weken. Door het stapsgewijs versoepelen willen we deze jonge leeftijdsgroep en de verenigingen perspectief bieden.

Wegvallen beperkingen -12-jarigen

  • Concreet vallen met deze beslissing vanaf maandag 30 november alle extra beperkingen voor buitenactiviteiten bij kinderen jonger dan 12 jaar weg in de zeven betrokken gemeenten.
  • De beperkingen indoor blijven nog twee weken langer van kracht, met name tot en met zondag 13 december. Dit geldt zowel voor indoor sportactiviteiten als bijvoorbeeld voor de werking van de kunstacademies.
  • Vanaf zondag 13 december volgen we volledig de Vlaamse en federale overheid, wat op dit moment betekent dat er voor kinderen specifieke regels gelden in het kunstonderwijs en dat er voor hen geen bijkomende beperkingen gelden op vrijetijdsactiviteiten binnen- en buitenshuis. Uiteraard moeten deze activiteiten coronaveilig en volgens de geldende protocollen georganiseerd blijven.

Voor de +12-jarigen en alle volwassenen verandert er niets. Zij blijven op elk moment de Vlaamse en federale regels volgen.

Meer info:

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

VOORAL DALEN

9 november

Op twee uitzonderingen na DAALT de besmetting in alle andere gemeenten.
_
Alle gemeenten die wij in de Kempen volgen dalen : Laakdal gaat naar 90 , dat is Min 8, Meerhout naar 66 , eveneens Min 8, Herselt daalt naar 77 , is Min 2, Hulshout naar 65 , is Min 3, Westerlo gaat ook naar beneden , naar 163 , dat is Min 2, Herentals naar 213 , dat betekent Min 6 , Geel daalt naar 289 , dat is Min 18 , Turnhout naar 419 , is Min 21 en Mol daalt ook verder naar 322 , dat is ook weer Min 22.
_
De Sciensanoschatters schatten stad Antwerpen vandaag op 5500 , dat is weer 200 minder……
_
En dan Brabant . Diest daalt ook naar 137 , dat is Min 1, Scherpenheuvel-Zichem eveneens naar 105 , ook Min 1 dus. Alleen Aarschot stijgt hier fors naar 167 , dat is plus 26 .
_
In Limburg ongeveer dezelfde vaststelling : Tessenderlo daalt naar 105 , dat is Min 3, Ham naar 82 , dat betekent Min 2 en Alleen Halen stijgt hier naar 56 , dat is plus 3.
_
Samengevat is dit de meest positieve boodschap van de vele laatste weken…
What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

De zwaarste kernbom ooit

Om de Amerikaanse rivalen te overtroeven voerde de vroegere Sovjet-Unie op 30 oktober 1961 een grote kernproef uit. Boven Nova Zembla werd Tsar Bomba tot ontploffing gebracht.

° Gissingen doen vermoeden dat de bom een kracht zou gehad hebben van om en bij de 50 megaton. Daarmee was hij ruim 3 500 keer sterker dan de bom die de Amerikanen in 1945 gebruikten om Hiroshima met de grond gelijk te maken. Onwezenlijk tot en met.

° De explosie van de Tsar Bomba is alleszins de krachtigste explosie ooit door mensen veroorzaakt. Gelukkig gebeurde dat in vredestijd. Wellicht zijn er geen mensen door gestorven. De schokgolf in de atmosfeer ging maar liefst drie keer de aarde rond.

° Op het ogenblik van de test was de Koude Oorlog tussen de rode Sovjet Unie en het Westen (Amerika + bondgenoten, verenigd in de Verenigde Naties) nog in volle gang.

° Het Westen wist van de geplande test en protesteerde daar heftig tegen . Op de dag zelf verzochten de Verenigde Naties de Sovjet-Unie nog om het nucleaire testprogramma te staken en nooit meer nucleaire wapens te gebruiken om conflicten op te lossen.

° Tevergeefs, de bom ging af en beide rivalen waren zo onder de indruk van de kracht van een dergelijk wapen dat het bij deze enige afschrikking bleef.

° Tot nog toe bleef het zo. Toen wijlen president Kennedy haast het bevel gaf om voor het einde van het decennium 1960-1970 een man op de maan te brengen, verplaatsten de grootmachten hun rivaliteit naar de ruimte. Met het bekende gevolg. Amerika zette midden juli 1969 zelfs twee mensen op de maan. De Russen zijn nog steeds niet aan een eerste ‘man on the moon’ toe.

boven – foto van de paddenstoelwolk boven Nova Zembla, op ongeveer 160 km van de ontploffing – gelezen en bewerkt uit Historiek –

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

DE VISIE VAN VUREN 138

* De Middeleeuwen zijn niet terug, ze zijn er steeds gebleven *

Wanneer ik soms terugdenk aan onze tijd in de middelbare school dan zie ik nog duidelijk de zogenaamde handboeken voor mij die wij toen gebruikten . Gallior voor Frans bij voorbeeld en voor geschiedenis elk jaar een andere titel van de reeks Historia …..vanaf Egypte en de Grieken over de Romeinen naar de Middeleeuwen. Daarna kwam de Moderne Tijd en dan de Nieuwste Tijd , die wij bijna nooit helemaal uit kregen.

Het was toch wel een beetje pretentieus van de ontwerpers van dat leerprogramma dat zij  ons reeds vanaf 1 500 in de moderne tijd deden terechtkomen.

Ik ben daarna nog veel met geschiedenis bezig geweest , maar ik werd  toch pas in het begin van maart overtuigd dat die middeleeuwen nooit gedaan waren geraakt.

De jaren tevoren hadden wij geen geld willen besteden aan onderzoek om nieuwe virussen te bestrijden en plots moesten wij met die COVID-19 gaan leven en er ons tegen verdedigen op dezelfde manier als onze voorouders de pest bestreden.

Het was zelfs nog erger . De wapens om te strijden waren toen ook alleen maar … de aangetaste mensen vermijden die soms met een ratel moesten rondlopen. In het andere geval waar er geen ratel bij te pas kwam gewoon maar iedereen vermijden.

Maar waar we in de middeleeuwen nog wisten WIE wij moesten vermijden ,werd dat ons vandaag door de heilige privacy ontnomen.

Dus het veiligste is ieder ander medemens vermijden. Daar moeten wij nu mee bezig zijn. Ieder mens is nu niet meer onze broeder of zuster , maar onze persoonlijke vijand. Dat is de eerste lijn van het nieuwe evangelie.

Deze crisis bracht ons terug tot in de diepste middeleeuwen.

Wij hadden wel een regering die alles deed wat ze kon om weerstand te bieden. Eerst eentje met volmachten , daarna een echte met een parlementaire meerderheid . Na de eerste persconferentie was er wat vertrouwen , maar daarna ging het mis.

Toen de premier vorige week tevreden thuiskwam na zijn nieuwe persconferentie en begon te werken aan nog een aantal details van protocollen, schrok hij zich een aap toen hij hoorde dat ene Elio di Rupo vanuit Wallonië ook een persconferentie aan het geven was….en de dag erna begon Brussel ook al apart .

En toen kwam de grote dag voor Vlaanderen . Voor de eerste keer in de geschiedenis kwam Vlaanderen weer naar buiten met een eigen beleid . Breydel en De Coninck dansten in hun graf, Jacob van Artevelde zeker ook , om niet te zwijgen van Gwijde van Dampierre en Robrecht Van Bethune. Op de sociale media verscheen  de boodschap : In dit land zijn twee democratieën .

De premier kreeg bijna elk uur een telefoontje van zijn papa : “ Wat zijn die allemaal aan het doen? Precies de middeleeuwen die terug zijn? De ene denkt dat hij de graaf van Vlaanderen is , de andere de Hertog van Brabant , of de markiezin van Antwerpen….doe toch iets , het is vijf na twaalf!!!! “

En zoals steeds hebben papa’s altijd gelijk. Ook bestuurlijk waren de middeleeuwen terug .

Eenheid van beleid ? Nuldebotten! Van de gewone burgers werd er geen enkele gevonden die alles nog verstond. Alle provincies en alle gemeenten  begonnen nu allemaal straffer en straffer te doen . En in sommige gemeenten, die tien dagen geleden hun inwoners nog hadden toegeroepen dat ze “ goe bezig “ waren, sloeg de paniek toe.

Het ging ergens zelfs zover dat in een van de gemeenten een dame die geen mondmasker wou dragen niet gewoon geverbaliseerd werd , maar tegen de grond werd geslagen en geboeid werd weggevoerd voor de ogen van haar kinderen. Het was net of de repressie terug was , maar erger nog: het waren de middeleeuwen !

De premier trachtte de zaak weer in handen te krijgen. Hij belde een paar vrienden of ze een vlag van Europa hadden , de echte , met een ster minder dan vele jaren terug want Groot-Brittannië was het ondertussen afgebold.

Een Belgische vlag had hij zelf wel . Daarmee had hij al vele jaren in zijn handen gestaan toen de Ronde van Vlaanderen voor zijn woning in Brakel voorbij kwam , zeker om de vele leeuwenvlaggen wat te neutraliseren.

En zittende tussen die twee vlaggen sprak hij net zoals Macron het land toe. Vanaf nu nam hij het roer weer in handen. Er waren nog alleen duidelijke richtlijnen voor het hele land zodat alle inwoners weer wisten waar ze aan toe waren.

De premier en zijn papa waren tevreden . De middeleeuwen met al hun hertogdommen , baronieën en markiezaten waren weer naar af gestuurd.

De reclame die een van de partijen maakte dat er in het land twee democratieën waren , was plots zonder voorwerp geworden. Het Vlaamse beleid was weer naar af gestuurd , samen met hun gewestministers.

De premier en zijn papa gingen tevreden slapen en stonden tevreden op. Er was weer eenheid en duidelijkheid. Ze wisten toen nog twee zaken niet :

Ten eerste dat de baronie politieregio Geel Laakdal Meerhout er  toch nog aan aantal nieuwe verboden  had bijgelapt. En ten tweede dat ene Van Ranst  met iets wat op een glimlach leek en in rustige trage tred zich naar de studio’s van RTV en VTM spoedde , waar hij Goedele Wachters en Danny Verstraete zou ontmoeten. “En het ZAL lockdown worden “ murmelde hij “wij zullen eens laten zien wie hier de baas is!”

Dit wordt zeker nog vervolgd …

Louis Vuren

What do you want to do ?

New mail

WEGEBBEN wel , verdwijnen bijna nooit

**  Dit artikel verscheen op The Conversation.    Vertaling: Luca Desmet

* Wat de geschiedenis ons leert over pandemieën    eos wetenschappen

*** Infectieziektes kunnen wegebben, maar echt verdwijnen doen ze bijna nooit.    (‘De pest van de Filistijnen in Ashdod’ door Pieter van Halen, 1661)

Pestdokter. Credit: Gubbubu, Wikipedia Commons

° Wanneer zal deze pandemie eindigen? Na al die maanden, meer dan 37 miljoen gevallen en meer dan 1 miljoen doden wereldwijd, beginnen we ons wel af te vragen hoe lang dit nog zal duren.

° In plaats van vooruit te kijken en aanwijzingen te zoeken, kunnen we ook terugkijken in de geschiedenis. Wat maakte een einde aan eerdere uitbraken, en wat niet?

° Aan het begin van de pandemie hoopten velen dat het coronavirus gewoon geleidelijk aan zou verdwijnen. Volgens sommigen zou dat gebeuren in de warme zomermaanden. Anderen rekenden erop dat zodra genoeg mensen besmet waren geraakt groepsimmuniteit ons van een verdere verspreiding zou behoeden. Geen van beide is gebeurd.

° Het is intussen aangetoond dat we de pandemie het best kunnen bedwingen met een combinatie van maatregelen ten voordele van de volksgezondheid: van massaal testen en contactopsporing tot sociale-afstandsregels en het dragen van mondmaskers.

° Maar aangezien het virus zich over bijna de hele wereld heeft verspreid, kunnen dergelijke maatregelen alleen geen einde maken aan de pandemie. Alle ogen zijn nu gericht op vaccinontwikkeling, die met een ongekende snelheid wordt nagestreefd.

° Toch zal covid-19 volgens experten misschien nooit verdwijnen, zelfs niet met een succesvol vaccin en een effectieve behandeling. Het coronavirus zal waarschijnlijk endemisch worden en kleinere uitbraken blijven veroorzaken, net zoals de griep. Daarmee zou het geen uitzondering vormen in de geschiedenis van pandemieën.

° Het is bijna onmogelijk om ziekteverwekkers volledig uit te roeien. De eerste en nog steeds enige menselijke ziekte waarbij dat is gelukt, is pokken, na massale vaccinatiecampagnes onder leiding van de Wereldgezondheidsorganisatie in de jaren 1960 en 1970.

° Zulke succesverhalen zijn uitzonderlijk, want het is eerder de regel dat ziektes blijven bestaan.

° Malaria is bijna zo oud als de mensheid zelf, en de ziekte eist nog steeds een hoge tol: in 2018 waren er wereldwijd ongeveer 228 miljoen personen besmet en stierven 405.000 patiënten.

° Hoewel sinds 1955 vrij succesvolle pogingen werden ondernomen om de ziekte uit te roeien, is ze vandaag nog steeds endemisch in heel wat ontwikkelingslanden. Ook ziektes als tuberculose, lepra en mazelen gaan zo al duizenden jaren mee.

° Voeg bij die mix jongere ziekteverwekkers (zoals hiv en ebola), samen met de griep- en coronavirussen (waaronder SARS, MERS en SARS-CoV-2), en het algehele epidemiologische plaatje wordt duidelijk.

° Uit onderzoek naar de wereldwijde ziektelast blijkt dat het jaarlijkse sterftecijfer als gevolg van infectieziektes (waarvan de meeste in ontwikkelingslanden voorkomen) bijna een derde van alle sterfgevallen bedraagt.

° Zelfs infectieziektes waarvoor nu doeltreffende vaccins en behandelingen bestaan, blijven levens eisen. Geen ziekte die dat beter illustreert dan de pest. Het is de dodelijkste infectieziekte in de geschiedenis van de mens. Zelfs tot op de dag van vandaag wekt de naam horror op.

° De pest wordt veroorzaakt door de bacterie Yersinia pestis. De voorbije vijfduizend jaar kostte ze, in talloze lokale uitbraken en minstens drie gedocumenteerde pandemieën, aan honderden miljoenen mensen het leven.

° Hoewel de meest beruchte pestpandemie de Zwarte Dood van midden de 14de eeuw dateert, keerde de pest daarna minstens elk decennium terug. Minstens zes eeuwen lang werden verzwakte samenlevingen telkens opnieuw getroffen.

° Na verloop van maanden of jaren ging ze geleidelijk aan wel terug liggen. Dat kwam o.m. door veranderingen in temperatuur en luchtvochtigheid, en door het aantal beschikbare gastheren, vectoren en vatbare personen.

° Sommige samenlevingen kwamen de Zwarte Dood snel te boven, andere deden dat nooit. Het middeleeuwse Egypte herstelde nooit van de blijvende schade, met als gevolg het geleidelijke verval van de mammelukken en de verovering door de Ottomanen in minder dan twee eeuwen.

° Diezelfde destructieve pestbacterie is zelfs vandaag nog onder ons. Ze herinnert ons eraan hoe hardnekkig en veerkrachtig ziekteverwekkers zijn.

° Covid-19 zal hopelijk niet millennia lang aanhouden. Maar totdat er een succesvol vaccin is, en waarschijnlijk zelfs daarna, is niemand veilig.

° De politiek is dan cruciaal. Wanneer vaccinatieprogramma’s slabakken, kunnen infecties terug oprukken. Kijk maar naar mazelen en polio, die de kop weer opsteken zodra minder wordt gevaccineerd.

° We kunnen enkel hopen dat we het coronavirus onder controle krijgen en uiteindelijk kunnen uitroeien. Al leert de geschiedenis van pandemieën ons dat we het tegendeel moeten verwachten.

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

Zwarte Donderdag …

Bankrun bij de American Union Bank in New York aan het begin van de crisis – foto Historiek

Op 24 oktober 1929 stortte de New Yorkse effectenbeurs op Wall Street in.

° Begin van dat jaar ontstonden in Amerika economische problemen. De verkoop van auto’s stokte en de huizenbouw stagneerde.

Na een periode van extreme koersstijgingen vroegen de aandelenhouders zich nu af hoe lang het nog goed kon gaan.

° Begin september 1929 begon de beurs al te haperen en maandag 21 oktober brak paniek uit op de beursvloer. Toch herstelden de koersen zich, maar een paar dagen later was het wel degelijk… Zwarte Donderdag.

Krantenbericht over de beurskrach op Wall Street

° Op 24 oktober 1929 sloeg de verwarring op de beurs voor het eerst echt goed toe. Deskundigen probeerden de Amerikaan er nog wel van te overtuigen dat de hoge prijzen ‘niet meer dan normaal’ zijn en bankiers kochten aandelen om hun vertrouwen in het prijsniveau te demonstreren.

° Ook de net aangetreden president Herbert Hoover probeerde de zaken te redden en bleef herhalen dat alles in het land prima in orde was.

° De koersval was echter een feit. Weken na elkaar zakten de koersen. Ze bleven dat doen tot … de zomer van 1932.

°°° De beurscrach van 1929 met wereldwijde gevolgen werd de eerste van die aard.

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

What do you want to do ?

New mail

1 2 3