SIDDER EN BEEF

Meer dan andere seizoenen is een strenge winter het seizoen bij uitstek om het over de mindere dingen in onze leefwereld te hebben. Ziekten, hongersnood, aardbevingen, branden, overstromingen … calamiteiten zijn van alle eeuwen en landen op aarde. De grootste aardbeving ooit was die van 23 januari 1556 in Shaanxi (China).

Een gebied van 830 km breed werd verwoest. In sommige districten kwam 70% van de bevolking om het leven, 830.000 in totaal. Het grootste deel van de mensen woonde toen in kunstmatige grotten, gevormd door een zachte kleisoort die zeer erosie- en windgevoelig was. Aardverschuivingen deden de grotten instorten. Naschokken werden gedurende een half jaar gevoeld.

Dit was de op vijf na dodelijkste natuurramp in de geschiedenis van de mensheid. De volgende calamiteiten, waarvan de twee  ergste in de 20ste eeuw plaatsvonden, waren nog erger …

763

  1. Spaanse griep (1918-1920), met 100.000.000 dodelijke slachtoffers , een veelvoud van WO I.
  2. Hongersnood China (1958-1961), met 43.000.000 doden
  3. schatting wegens onmeetbaar – De Pest (alias Zwarte Dood) in gans Europa (1347-1351), met wellicht vele (toen ontelbare) miljoenen doden (een derde van de Europese bevolking)
  4. Overstroming Midden-China (1931), met 2.500.000 doden
  5. Overstroming Gele Rivier China (1887), met tussen de 900.000 en 2.000.000 doden

En wij, anno 2019? Sidderen en beven als de eerst sneeuw valt én als de jaarlijkse griepepidemie toeslaat. Voor een prik is het nu wel echt te laat.

De ­maansverduistering

Knipsel.1JPGMaandagochtend was vanuit ons land een totale maansverduistering te zien – de bewolking stak er geen stokje voor.

De maan kwam tussen 4.33 uur en 7.50 uur in de schaduw van de aarde terecht.

Tijdens een maansverduistering staan de zon, de aarde en de maan op één lijn en komt de maan helemaal in de schaduw van de aarde te liggen. Het fenomeen was vanmorgen ook in België te zien – met dank aan het heldere weer – en de maan zag er bloedrood uit (vandaar ook de term ‘bloedmaan’). –foto Henk Diever Nl-

In principe hadden we de verduisterde maan niet mogen zien: er valt geen zonlicht op en ze heeft dus niets om te weerkaatsen. Maar zonlicht dat net naast de aardbol glijdt en door onze dampkring wordt verstrooid, lekt tot in de aardschaduw en kleurt de maan koperrood.

 

POOLWERVEL HOUDT ZICH KOEST

Aan het begin van dit jaar heeft de polaire vortex zich in drie delen gesplitst, waarvan eentje volgens sommige modellen onze kant op komt. Als die zich nestelt in de atmosfeer boven ons land, zullen we dat geweten hebben. Alleen nu nog niet.

druilerig-1De wervelwinden, tienduizenden meters hoog boven de Noordpool, hebben zich opgebroken in drie afzonderlijke wervels. De Oostkust van de Verenigde Staten heeft daar de eerste gevolgen al van gevoeld, zo schrijft de Washington Post, en hun experten voorspellen ook voor Europa extreme koude.

De splitsing van de polaire vortex betekent immers dat de grote luchtstromen die gewoonlijk van oost naar west stromen, lichtjes verschuiven richting het noorden en zuiden. Dat betekent dat koude poollucht makkelijker richting Europa getrokken wordt.

Net boven en eronder

Voorlopig lijkt het er echter niet op dat de poolwervel ons veel schade zal berokkenen. Weerman Frank Deboosere ziet de temperaturen de komende weken niet al te fel meer dalen. ‘Overdag blijven de temperaturen net boven het vriespunt, alleen ’s nachts duiken we eronder.’ In de nacht van vandaag zaterdag/zondag kan het zelfs vriezen met temperaturen tot -7 graden.

Daarna wordt het weer wat warmer met dinsdag kans op sneeuwbuien en woensdag op winterse neerslag. (dS)

KAARSEN EN ENGELENHAAR

Ik ben van 1943, midden wereldoorlog II. Mijn eerste contacten met Kerstmis dateren van 1947. Daarvoor moest ik wel naar Varendonk, toen een van de kleinste gemeenten van België met zowat 260 inwoners.

Mijn moeder was vandaar. Ze woonde met 4 zusters en een  broer in de laatste boerderij voor de bocht Bergom-Herselt.

Vandaag, Kerstmis, is het 71 jaar geleden dat ik er voor het eerst kwam. Als vierjarige maakte ik de grote verplaatsing naar Varendonk mee op de stang van mijn vaders fiets. Mijn oudste zus achteraan in een stoeltje.  Waarschijnlijk gebeurde dat op haast onberijdbare zand- en slijkwegen,  een belangrijk detail dat ik toen niet zag.

Bij  grootvader Louis en grootmoeder Mieke was het hout- en kolengestookt warm. Bovendien was ik er niet alleen, want de kinderen van ‘tant San’ (Gielis) en van andere tantes uit Zoerle en Herselt waren er ook.

sized_DSC_0037‘Tant Fien’ was nog niet gehuwd en had in de voorkamer gezorgd voor een immens grote kerstboom die helemaal beladen was met glinsterende ballen, echte brandende kaarsjes en engelenhaar. Omdat er thuis toen nog geen boom gezet werd, was dit de eerste kerstboom die ik van dichtbij zag.Ik werd erdoor overdonderd.

Terwijl de ouderen zich ophielden rond de Leuvense stoof keken wij ons de ogen uit op de kerstboom. Tante Fien hield een oogje in het zeil  en waakte erover dat het vuur van de kaarsjes niet in contact kwam met het engelenhaar. ‘Want daarmee kan het huis afgestookt worden’, waarschuwde ze ons voortdurend, alhoewel wij geen vinger naar de prachtige boom zouden durven uitsteken.

Hoe lang wij daar zaten in opperste bewondering voor boom en kribbe weet ik niet. Ik had toen nog geen benul van tijd, maar immens lang duurde dat zeker niet. Na de middag begon het immers al flink donker te worden. Meer dan tijd dus om weer terug te keren naar Veerle.

Mijn moeder had het daar wellicht moeilijk mee omdat er in het molenhuis praktisch nooit tijd was voor een uitstapje , maar dat zag ik toen nog niet. Een wekelijkse uitstap naar Varendonk werd later wel vaste prik. Plezierig voor de kleinkinderen van meter Mieke die zich eindeloos konden ‘amuseren’ in de Merodebossen achter het huis.

“Maar het wild gerust laten”, waarschuwde ‘petere’ altijd, terwijl hij af en toe een haas of fazant uit zijn hoge hoed toverde. Toen Jos van Zoel en ik zekere zondag een fazant op zijn nest met veel eieren hadden verschalkt, kregen we daar enorm voor tegen ons voeten. ‘En zeggen dat hij dat ook doet’, merkte Jos laconiek op.

Ik begreep dat niet, want petere was voor mij een heilige dichter die altijd en overal het gebeuren rondom hem in verzen goot. Zeker geen stroper.

P1040037 P1040043

 

 

VANDAAG BEGINT DE ASTRONOMISCHE WINTER

DSC_000424909718_769166466625183_1944059399592177719_n

De astronomische winter begint vandaag 21 december 2017 om 23u23 , bijna 22 dec. De zuidpool baadt dan de hele dag lang in de zon . Op de noordpool is het continu nacht.

Het begin van de winter wordt de kortste dag van het jaar genoemd. De kortste dag en de langste nacht. Dat betekent evenwel niet dat de zon dan ook het laatst opkomt en het vroegst ondergaat. Want …

Al vanaf 13 december gaat de zon al later onder en pas op 30 december blijft het ’s ochtends het langst donker. Dat komt doordat o.a. de aardbaan rond de zon niet cirkel- maar ellipsvormig is. Hierdoor beweegt de zon in de winter schijnbaar iets sneller dan in de zomer. Ook is de daglengte (het verschil in tijdstip van opkomst en ondergang) afhankelijk van de geografische breedte.

Voor weerkundigen is het moeilijk werken met seizoenen die niet beginnen op vaste dagen in het jaar. En dus hebben ze het zich gemakkelijk gemaakt. De weerkundige seizoenen beginnen altijd op de 1-ste van de maand: 1 maart, 1 juni, 1 september en 1 december. Makkelijk om te rekenen , die meteorologische kijk op de seizoenen .

ELLIPS

Johannes_Kepler_1610De aarde draait dus in een ellipsvormige baan rond de zon . Het was Johannes Kepler (1571-1630) die dat voor het eerst formuleerde in de “eerste wet van Kepler”.

De kortste afstand tot de zon wordt bereikt rond 4 januari . De aarde staat dan in het zgn. “perihelium” op een afstand van ongeveer 147.100.000 km van de zon .

Het “aphelium” is de verste afstand tot de zon: die wordt bereikt rond 5 juli en bedraagt ongeveer 152.100.000 km.

VREEMD

Dat lijkt vreemd : in putje winter (voor het noordelijk halfrond) staat de aarde zo’n 5 miljoen km dichter bij de zon dan begin juli . De intensiteit van het zonlicht is begin januari ongeveer 7% groter dan begin juli . En toch is het winter bij ons !

De verklaring is simpel . De seizoenen zijn niet afhankelijk van de afstand van de aarde tot de zon . Het is de hoogte van de zon boven de horizon (en daarmee samenhangend het aantal uren daglicht) dat de seizoenen veroorzaakt .

De wisselende maximale zonnehoogte doorheen het jaar is een rechtstreeks gevolg van de schuine stand van de aardas ten opzichte van het vlak waarin we rond de zon draaien.

EN TOCH…

Op basis van de afstand tot de zon zou je verwachten dat de zomers in het zuidelijk halfrond (december, januari, februari en maart) gemiddeld gesproken warmer zijn dan de zomers van het noordelijk halfrond (juni, juli, augustus en september) . Dat blijkt niet zo te zijn.

Het noordelijk halfrond bestaat evenwel voor een groot deel uit land . In het zuidelijk halfrond overheersen de oceanen . Water warmt echter veel langzamer op en koelt veel langzamer af dan land . Continenten reageren sneller en feller op wisselende zonshoogte en daglengte dan oceanen .

DSC_0003

 

 

 

O, ja, dit nog. Morgen 22 dec is het volle maan. Maandag 24 dec , in de kerstnacht , zal de maan nog voor 98% vol zijn. Zo goed als vol, dus. Genieten maar.

“In de ban van de bubbels” (deel 3)

-Fons Lauwers-

met een derde en laatste aflevering over de feestbubbels. Vandaag de bieren.

Glutenvrij bier.

Het is algemeen gekend en geweten dat een gluten intolerantie bij veel mensen problemen met maag en darmen kunnen veroorzaken. Gluten zijn een eiwit dat voorkomt in granen zoals tarwe, rogge, gerst en zoveel andere graansoorten.

Meestal worden deze granen gebruikt om brood te bakken maar ook om bier te brouwen en de aanwezige gluten komen uiteindelijk ook in het glas bier terecht.

Gelukkig hebben vele brouwers kennis genomen van dit veel voorkomend probleem en zijn overgegaan tot het brouwen van glutenvrij bier. Hierbij worden graansoorten gebruikt die vrij zijn, of gedeeltelijk vrij zijn van gluten.

Bio bier001In 2016 werd een Europese verordening voor glutenvrije producten van kracht. Deze wetgeving is gebaseerd op de Codex Alimentarius en legt vast waaraan glutenvrije producten en etikettering moeten voldoen. Er werden twee categorieën gedefinieerd die toegelaten zijn bij een glutenlaag of glutenvrij dieet.

Producten met een laag glutengehalte tussen 20-100 ppm. ( parts per million)

– Glutenvrije voedingsmiddelen beneden de 20 ppm. 

In tussentijd zijn er veel glutenvrije biersoorten op de markt die duidelijk herkenbaar zijn door de aanwijzingen op het etiket met de vermelding “Glutenvrij”.

Alcoholvrij bierHet komt er dus op neer om een keuze te maken uit de vele aanbiedingen.

Er zijn lichte en donkere biersoorten op de markt met elk hun eigen karakter en smakenpalet.

Denk er aan dat alcoholvrij bier niet altijd glutenvrij is.

Dranken zoals champagne, cava, en soortgelijke mousserende wijnen, maar ook cider, porto, sherry, rode, witte en rosé wijnen zijn glutenvrij.

Eveneens gedestilleerde dranken zoals jenever, gin, whisky, cognac en armagnac zijn glutenvrij.

De granen die gebruikt worden bij de basis van deze destillaten bevatten gluten en blijven in het restafval na het destilleren.

Ecologisch en biologisch verantwoorde bieren en wijnen.

Biobieren.

Ook bierbrouwen begint bij de boer. De verschillende landbouwproducten zoals granen, hop en de nodige smaakproducten als fruit en kruiden moeten minstens voor 95% afkomstig zijn uit de biologische landbouw om te voldoen aan de bio voorwaarden.

Biologische landbouw begint bij chemisch zuivere gronden die bij ontleding moeten voldoen aan de strenge voorop gestelde eisen. Er wordt gezocht naar resistente zaden en planten, waarbij ook jaarlijks vruchtwisseling op de teeltgronden noodzakelijk is.

De bemesting bestaat algemeen door gebruik te maken van organische stoffen uit gewas resten, compost en mest dat van biobedrijven afkomstig is, waarbij water, stro, mineralen en organische stoffen in aanwezig zijn. De bemesting is sterk aan banden gelegd om grondwater en waterlopen te beschermen.

Alcoholvrij bier 003.Alleen biologische en plantaardige bestrijdingsmiddelen zijn toegelaten voor de bescherming van de gewassen en het milieu. Chemische en synthetische bestrijdingsmiddelen en kunstmest zijn niet toegestaan bij de behandeling van de gewassen bij bio land- en tuinbouw.

Biobier zit duidelijk in de lift. Jaarlijks komen meer en meer kwaliteitsvolle biobieren op de markt, niet verwonderlijk dat deze specialiteiten ook in de prijzen vallen.

Biowijnen.

Voor de wijnbouw is de biologische werkwijze wettelijk vastgelegd en zijn de wijnboeren verplicht zich te houden aan de wet en de richtlijnen. Regelmatig worden controles uitgeoefend bij gans het vinificatieproces, van de druiven tot de fles wijn. Ook in biologische wijnen zit sulfiet.

Sulfiet komt van nature voor in wijn maar voor een betere houdbaarheid wordt sulfiet (zwavel) gebruikt om het oxideren van de wijn te voorkomen. In witte wijnen wordt meer sulfiet gebruikt dan bij rode om het verkleuren tegen te gaan.

Ook in champagnes en soortgelijke schuimwijnen zal je op de keerzijde van de fles de vermelding “Bevat sulfiet” opmerken.

wijn r w rosé.In gewone rode wijnen mag 160 mg/l sulfiet worden toegevoegd, ook de aanwezige tannines in rode wijn zijn een natuurlijk bewaarmiddel. Tannines bevinden zich in het vel en de pitten van de druif en geven een zure en bittere smaak af.

Tannines proeft men duidelijk bij jonge rode wijnen die bij de rijping op de fles afbreken waarbij nadien de volle smaken en aroma’s tot uiting komen.

In gewone witte wijnen mag het sulfietgehalte 210 mg/l bevatten, in biologische wijnen daar en tegen moet 30 tot 50 milligram per liter  minder worden toegevoegd. Steeds meer en meer biowijnboeren hebben het toevoegen van sulfiet afgeschaft omdat volgens vaststellingen de van nature aanwezige sulfiet voldoende zou zijn om biowijnen te bewaren. De houdbaarheid zou daarom meer beperkt zijn.

Biowijnen worden gemaakt met respect voor de natuur zonder gebruik te maken van chemische bestrijdingsmiddelen en zonder kunstmest. De wijnboeren doen er alles aan om het natuurlijk evenwicht in hun wijngaarden in stand te houden omdat enkel van gezonde druiven een gezonde wijn kan gemaakt worden. Met veel respect voor de natuur en het milieu.

Alcoholarm- en alcoholvrij bier.

Meer dan ooit gaat de aandacht naar minder alcoholgebruik in het verkeer. Tijdens de komende eindejaarsfeesten worden de controles weer aangescherpt. Meer en meer wordt er aandacht besteed aan alcoholarme en alcoholvrije wijnen en bieren om de chauffeurs die voor een veilig personenvervoer instaan de gelegenheid te geven om eveneens deel te nemen aan de feestvreugde.

Het assortiment alcoholarmen en alcoholvrije bieren neemt van jaar tot jaar toe.

Alcoholvrije wijn.005Champagne en Cava zonder alcohol bestaat niet en zijn door de wet beschermde producten.

Mousserende wijnen zonder alcohol mogen deze benamingen niet dragen. Bij normaal geproduceerde schuimwijnen wordt de drank gedealcoholiseerd door een verhoging van de temperatuur en een vacuüm toepassing. Omdat alcohol lichter is dan de rest van de wijn kan alcohol grotendeels gescheiden worden.

In de drankenhandel bestaat een groot assortiment alcoholvrije mousserende wijnen. Raadgevingen omtrent een resterend alcoholgehalte vindt men op het etiket van de fles.

Alcoholvrije coctails.

 

Vele cocktailbars beschikken over een assortiment alcoholvrije cocktails die bijzonder aangenaam zijn van smaak waarbij de kleur, het glas en de afwerking zeer appetijtelijk gepresenteerd worden.

-Einde-

in de ban van de bubbels (deel2)

Fons Lauwers

-onze correspondent in Spanje –

Champagne (vervolg)

De abdij van Hautvillers kreeg veel bezoekers over de vloer van de wijnboeren uit de champagnestreek die na het proeven van die heerlijke schuimwijn, verwonderd moesten toekijken. De schuimwijn kreeg de naam van de streek en de eerste Champagne was geboren.

Er waren echter meteen kapers op de kust en de wijn uit de champagnestreek moest beschermd worden. Er werd in samenwerking met de overheid een organisatie opgericht die het champagnegebied, de wijnproductie en de schuimwijnen ging beschermen. Het champagnegebied werd zorgvuldig afgebakend en de benaming Champagne mocht niet meer worden toegekend buiten dit grondgebied.

Champagne Dom Perignon. Champagne A01

Er werd besloten om de Champagne te produceren met drie verschillende druiven: Pinot Noir, Chardonnay en Pinot Meunier. De hoeveelheid suiker bepaalt het soort champagne: Brut natuur, Brut, Demi-sec of Doux. Droge of zuursmakende natuurlijke wijnen, half zoet, of zoet. Door het toevoegen van een beetje rode wijn werd de Champagne Rosé gemaakt, die voor een speciale toets zorgt en bij velen in de smaak valt.

De benaming “Methode Champenoise” werd niet toegestaan buiten de champagnestreek, enkel de benaming “Méthode Traditionelle” werd aanvaard voor soortgelijke producten buiten de regio. Ook in het buitenland moest men zich aan deze regels houden en werd dezelfde methode van bescherming toegepast.

Door het nationaal en international succes van de Champagne was men genoodzaakt om over te gaan op massaproductie. Technische toepassingen moesten de handenarbeid verlichten.

draaien van de flessenReeds in het begin van de 19de eeuw werd het verwijderen van het depot (bezinksel) uitgevonden, maar er ging te veel Champagne verloren bij het herkurken van de flessen.

In 1884 ontwikkelde Armand Walfart het “dégorgement à la glace” waarmee een gedeelte van de de hals van de fles werd bevroren en op die manier kon men op grote schaal meer flessen van het bezinksel ontdoen zonder wijnverlies.

Momenteel telt de Champagnestreek slechts 319 districten die het predicaat “Champagne” aan mousserende wijnen mogen toekennen. Binnen die 319 districten kunnen slechts 17 districten hun druiven het label “Grand Cru” meegeven. Dat is zonder meer de meest begeerde regio. Daarnaast zijn er nog 44 districten met het label “Premier Cru”toegekend.

Door het internationaal succes is men genoodzaakt de Champagnestreek uit te breiden. Deze uitbreiding is nog steeds niet voltrokken door de enorme druk van bepaalde wijnproducenten die het niet eens kunnen worden met die beslissingen.

Men tracht tegen 2021 een oplossing te vinden. Voor de bijkomende hectaren druivenvelden zullen bij aankoop astronomische prijzen betaald worden. Van enkele duizenden euro’s zal de prijs stijgen tot enkele miljoenen, per hectare.

de CAVA

Ook in Spanje had men weet van het succes van deze verfrissende mousserende wijn.

Rode druiven Volgens geschriften zou de oorsprong van de Cava te vinden zijn tijdens de bezetting van Spanje door het Franse leger tijdens de jaren 1823 tot 1827. De Franse legerleiding bracht de Champagne mee over de Pyreneeën.

Al vlug ontdekten de Spaanse wijnboeren het succes van deze mousserende wijn en probeerden die na te maken. Het verschil tussen de druiventeelt van de champagnesteek en het noorden van Spanje was evenwel bijzonder groot door het verschil van het klimaat.

Met andere druivenrassen wist men echter met de MéthodeTradicionelle eveneens een  goede schuimwijn te vervaardigen. Het waren Francesc Gil en Domènec Sobareno uit Reus die op de wereldtentoonstelling van Parijs in 1886 hun eerste schuimwijnen met succes aanboden.

Helaas, een jaar later kwam de plaag van phylloxera of de druivenluis de wijnranken in de champagnestreek aantasten. De druivenluis stak ook de Pyreneeën over en verwoestte op slag ook de cavawijngaarden van Penedés in Catalonië. Noodgedwongen moest men overgaan tot andere druivenrassen die minder vatbaar waren voor de druivenluis.

Er werd besloten tot het vervaardigen van witte wijnen door het persen van blauwe druiven. De schil van de blauwe druiven werd niet aan het gistingsvat toegevoegd om de witte kleur van de wijn te behouden. Al vlug kregen deze wijnen een zeer persoonlijk karakter en een bijzondere kwaliteit om een mousserende wijn van te maken. De vermaarde Champagne kreeg een stevige concurrent.

2a85be75a3de8037f2420a21fc31-1445597.jpg!dIn Frankrijk werd de “Regeling Mousserende wijn” opgericht die de naam “Cava” goedkeurde om de fonkelende Spaanse drank te benoemen. De naam Cava werd afgeleid van de kelders of de grotten, de Cuevas waar de wijnen op een constante temperatuur konden geproduceerd, bewerkt en bewaard worden. De vermelding ” Methode Traditionelle ”  werd toegestaan op het etiket op de keerzijde van de fles.

De Cava kende en kent nog steeds een overweldigend succes. Mede door de verhouding van de prijs en de kwaliteit worden jaarlijks miljoenen flessen Cava verkocht over gans de wereld.

Het produceren van Cava is niet streekgebonden zoals bij de Champagne. Elk wijngebied in Spanje brengt zijn eigen Cava op de markt.

Zoals bij de vele soorten Champagne van gekende huizen en uiteenlopende prijzen zijn er eveneens bij de gekende Cava producenten grote verschillen in prijs en kwaliteit.

Zuid-Afrika kon niet achterblijven en heeft een prachtige benaming voor deze parelende lekkernij, namelijk “Vonkelwijn”.

 

 

 

In de ban van de bubbels

Van Champagne tot Cava

  • door Fons Lauwers , onze correspondent in Spanje-

We naderen met rasse schreden de eindejaarsfeesten. Een van de  hoogtepunten is de kerstavond in familiekring. Een week later is er de jaarwisseling. En bij al dat feestgedruis hoort een lekker glaasje. Hoogtijd om de bier- en wijnvoorraden wat aan te vullen. Velen houden het bij het rijke assortiment Belgische bieren, terwijl ook rode- witte- en schuimwijnen zeer in trek zijn bij het grote publiek.

In de landen met een gematigd klimaat, waar druiventeelt mogelijk is, maakt men naast rode en witte wijnsoorten ook schuimwijnen. Champagne en Cava zijn wellicht de meest gekende schuim- of mousserende wijnen die de weg naar België vinden.

Ook in België maakt men kwalitatief goede mousserende wijnen die als aperitief worden aangeboden. De oorsprong van de schuimwijn zou in Frankrijk, in de Champagnestreek liggen.

Wanneer de mousserende wijn “Champagne” precies ontdekt werd, blijft onzeker. Algemeen wordt aangenomen dat de eerste parelwijn in de Benedictijnenabdij van Hautvillers in de Champagnestreek in het noorden van Frankrijk werd geproduceerd door keldermeester Dom Pérignon.

Dom Perignon 001*Sommige uitvindingen vinden hun oorsprong in toevalligheden. 

Zo ontdekte men op zekere dag in de wijnkelder van de Abdij van Hautvillers dat bij het openen van bepaalde flessen de wijn spontaan uit de fles spoot en de resterende wijn een aangename frisse smaak vertoonde terwijl kleine pareltjes in het glas opstegen.

Dat had men nooit eerder waargenomen. Men dacht dat gans de druivenoogst en de wijn van dat jaar mislukt was. De geestelijke leiding van de abdij was erg begaan met dit voorval en gaf keldermeester Dom Pérignon de opdracht tot verder onderzoek om het in de toekomst te kunnen vermijden. Gelukkig waren niet alle flessen op dezelfde manier aangetast. Men stond voor een raadsel.

Dat parelende goedje vertoonde een aangename frisse smaak die men niet graag zag verloren gaan. Volgens de eerste bevindingen zouden het de verschillende druivenrassen zijn die dat verschil uitmaakten.

De natuur,het weer, het aantal uren zonneschijn verschilt van jaar tot jaar en is geen constante bij het kweken van groenten en fruit. Dat was ook zo gebleken bij de jaarlijkse druivenoogst in de abdij. Zo ontdekte men dat het hoger suikergehalte in de wijn de gisting in de fles veroorzaakte.

Het kwam er op neer om verschillende witte wijnsoorten met elkaar te mengen waarbij het suikergehalte een voorname rol speelde. Later ging men door een gebrek aan suiker, een “liqueur de tirage” toevoegen dat bestond uit geselecteerde gisten en suikers, voornamelijk rietsuiker. Daardoor ontstond spontaan een tweede gisting op de fles.

Bij een tweede gisting ontstaat er door de aanwezige suiker in de wijn enerzijds alcohol en anderzijds koolzuurgas die de belletjes veroorzaken terwijl de gistresten eveneens in de fles blijven.

De rest van de gistcellen, het bezinksel, noemt men ook depot,droesem of drab. Op zich is dat geen probleem maar het vertroebelt de klare wijn en wordt als een schoonheidsfout aanzien. Later vond men een oplossing voor dit euvel.

Frater Dom Pérignon zocht verder naar bepaalde druivensoorten waarvan het suikergehalte optimaal was om verder te experimenteren. Er deden zich echter grote problemen voor met de dunwandige flessen en de primitieve houten stopsels die de flessen onvoldoende afsloten.

De gisting was zo intens dat de flessen kapot knalden door de hoge druk terwijl de houten stopsels je om de oren vlogen. Men moest noodgedwongen op zoek naar sterke wijnflessen en stoppen die de flessen behoorlijk konden afsluiten.

Muselet draaien van de flessen

In Engeland had men een andere methode om flessen te maken . Die waren veel zwaarder en sterker en zouden voldoen aan de druk die tot stand kwam bij een tweede gisting op de fles. Een tweede gisting op de fles is noodzakelijk om het koolzuurgas te kunnen behouden dat zorgt voor de frisse en parelende eigenschappen van de schuimwijn.

De schors van de kurkeik werd reeds door wijnboeren in Portugal gebruikt en bleek een optimale afsluiting voor de flessen te zijn. Het soepele en zachte stopsel, dat later ook gewoon kurk werd genoemd, paste volledig in de flessenhals.

Maar helaas bleek dit nog niet voldoende. De kurken knalden nog steeds van de flessen en het koolzuurgas plus een deel van de wijn ging verloren. Een metalen draad, met een dekseltje, muselet of agraaf genoemd, werd noodgedwongen om de hals van de fles gebonden om de kurk op zijn plaats te kunnen houden. 

Dom Pérignon liet zware en sterke flessen uit Engeland komen, terwijl de stoppen uit de schors van de kurkeik werden vervaardigd. Eindelijk straalde er tevredenheid van het gelaat van de keldermeester die blij was met zijn bijzonder resultaat.

Champagne 021Vrolijk stapte hij met zijn parelende wijn naar vader abt. De mooiste glazen werden uit de kast gehaald om de fonkelende lekkernij te laten proeven door zijn overste die argwanend, doch verrast toekeek op zijn glimlachende keldermeester.

Eindelijk kon Dom Pérignon een schuimwijn produceren die alle aangename kwaliteiten bezat om er mee naar buiten te komen.

-morgen het vervolg van dit hopelijk boeiende verhaal-

DE LAATSTE MAAND VAN 2018

December – Vandaag zaterdag beginnen we aan de laatste maand van het al bij al toch fantastische jaar 2018. December, ook wel wintermaand, kerstmaand, donkere maand genoemd is de twaalfde en laatste maand van het jaar op de gregoriaanse kalender en telt 31 dagen. De naam komt van het Latijnse woord voor ‘tien’, decem.

December was oorspronkelijk de tiende maand van het jaar omdat, jaja, dat weten we al langer,  tot 153 v.Chr. het Romeinse kalenderjaar pas in maart begon.

December valt in het noordelijk halfrond voor twee derde in de herfst en voor een derde in de winter. Op het zuidelijk halfrond zijn dat achtereenvolgens lente en zomer.

Weerspreuken

Bij deze maand horen de volgende weerspreuken:

  • December zacht en dikwijls regen, geeft weinig hoop op rijke zegen.
  • December mist, goud in de kist.
  • Kerstmis donker, wordt de boer een jonker.
  • Veel sneeuw op oudejaar, veel hooi in ’t nieuwe jaar
  • Donder in de decembermaand belooft veel wind in`t jaar aanstaand.

Gebeurtenissen

Omwille van de vele feestdagen is december in België dé feestmaand bij uitstek.

 

 

Natuurgebied Averbode Bos & Heide

wint wedstrijd biodiversiteit

 

Naar aanleiding van het 10-jarig bestaan van www.waarnemingen.be had Natuurpunt Studie in 2018 een wedstrijd uitgeschreven met verschillende luiken. Eén ervan was een competitie tussen gebieden waarbij het de bedoeling was om in één natuurgebied zoveel mogelijk soorten te registreren. De wedstrijd liep van 1 januari tot 31 oktober.

Het natuurstudieteam van Natuurpunt Averbode Bos & Heide zag deze uitdaging direct zitten en wilde die uitdaging voluit aangaan. Het was de start van een intens jaar. Eén reeks van grote en kleine speurtochten waarbij de aandacht niet enkel naar de reeds goed onderzochte groepen zoals vogels en planten ging. Nee, alles werd bekeken. Minstens elk weekend was het team wel op pad en stootte het weer op nieuwe verrassingen. Specialisten werden ingeschakeld om ook zicht te krijgen op wat er van moeilijker te herkennen groepen in het gebied zat. Nachtvlinders, kevers, kranswieren, paddenstoelen, mossen, korstmossen, zweefvliegen, spinnen…ja zelfs platwormen. Bijna geen enkele soortengroep bleef onder de radar. We dachten dat we het gebied reeds goed kenden, maar het werd voor de waarnemers een jaar vol verrassingen en opstekers. Superlatieven ontbreken hiervoor. En steeds weer stelde onze trekker Geert Van den Heuvel nieuwe doelen voorop.

20180607_151350Op de knieën voor paddenstoelen met mycoloog Jos Volders

Afgelopen weekend was dan het symposium van 10 jaar waarnemingen.be waarin de winnaars werden bekend gemaakt. En jawel hoor, we stonden met wel 16 mensen van ons team op het podium! Met 3711  soorten registreerden we in Averbode Bos & Heide dit jaar veel meer soorten dan in welk ander gebied ook in Vlaanderen. De vallei van de Molenbeek in Puurs kwam op de tweede plaats met 2432 soorten en  op de Balimgronden in Lommel waren er dat 2372. In totaal kwamen we ook aan 1294 soorten die nieuw waren voor ons toch reeds behoorlijk onderzochte gebied. De gemeente Tessenderlo kwam zo ook op de tweede plaats van het aantal nieuwe soorten (722), na Kinrooi (743).

Bij de soorten die we vaststelden staan er meer dan 500 te boek als zeldzaam en we hebben zelfs enkele soorten die voor waarnemingen.be zijn voor Vlaanderen en zelfs voor België. Verder was het opmerkelijk hoeveel actieve gebruikers waarnemingen registreerden in ons gebied. Met 252 moesten we enkel het Zwin laten voorgaan. Dit alles illustreert treffend hoe natuurinrichting en natuurherstel kan bijdragen tot biodiversiteit en onze natuur kan verrijken en weerbaarder maken.

Export-0522Ook ’s nachts werd er gezocht, hier een inventarisatie met een zogenaamde Skinnerval, vooral gericht op nachtvlinders, maar ook wantsen, kevers e.d. kunnen zo gevonden worden

Het Natuurstudieteam van Averbode Bos & Heide kan terugblikken op een fantastisch jaar. We zullen het volgend jaar zeker wat kalmer aan doen, maar we gaan zeker niet op onze lauweren rusten. We zijn er zeker van dat er nog veel te ontdekken valt in het gebied en willen ook zeker mee helpen bij de verdere uitbouw en beheer van dit fantastische gebied zodat al dat zeldzaams nog meer kansen krijgt.

heideblauwtje20180728_155731

 

 

 

 

 

 

 

Ook voor dagvlinders was het een uniek jaar. Alhoewel we al 33 soorten gezien hadden in het gebied zijn er dit jaar nog 6 aan de lijst toegevoegd waaronder dit fraaie Heideblauwtje (verder ook Staartblauwtje, Kaasjeskruiddikkopje, Oostelijke Vos, Groentje (!) en Sleedoornpage)

Neem voor meer details zeker eens een kijkje op waarnemingen.be waar je ook op gebieden kan zoeken. En misschien zien we ook van jullie wel waarnemingen verschijnen in de toekomst. Dat hoeven heus geen zeldzaamheden te zijn, deze site is hét digitale notitieboekje van jullie natuurwaarnemingen.

Koen Leysen,

namens studieteam Natuurpunt Averbode Bos & Heide

1 2 3 4 5