Het ‘Tweede Vaticaans Concilie’

Het Tweede Vaticaans Concilie, binnen de kerkgemeenschappen  bekend als Vaticanum II, werd van 11oktober 1962 (vandaag 57 jaar geleden) tot 8 december 1965 georganiseerd, in Rome uiteraard.

Het werd bekend als de kerkvergadering van het aggiornamento , het ‘bij de tijd brengen’ van de rooms-katholieke kerk.

Modernisering van de Kerk was volgens paus Johannes XXIII onontkoombaar. Ook openheid ten opzichte van de gehele wereld diende een kenmerk te worden van een gemoderniseerde Kerk.

* Sinds Vaticanum I in 1869-1870 was de wereld ingrijpend veranderd. Democratie had twee wereldoorlogen overwonnen. In hoog tempo verdwenen ook de Europese koloniale wereldrijken. De macht van de massamedia hield de kernwapenwedloop binnen de perken en de schrijnende armoede in grote delen van de wereld baarde niet alleen katholieken grote zorgen.

* Er kwam meteen ook een omwenteling in de verhouding van de kerk met de joden. De Shoah, de vervolging en het uitmoorden van de joden in WO II had dit onvermijdelijk gemaakt. De joden waren ook niet langer verantwoordelijk voor de dood van Jezus, zoals vroeger beweerd werd.

* De gelovigen in de swingin’ sixtees waren nog erg groot in aantal . Terwijl de priester vroeger met de rug naar het volk gekeerd zijn mis opdroeg, toonde hij zich voortaan met zijn gelaat naar de gelovigen toe. Ook de liturgie werd voortaan in de volkstaal toegestaan en beter op de gelovigen afgesteld. Gedaan dus met het moeilijke Latijn dat de gewone sterveling niet begreep.

* Uit 1962 stamt ook de clergyman (Engels voor geestelijke), de nieuwe kleding van de priesters als alternatief voor de lange zwarte soutane. De geestelijkheid werd een flink stuk meer werelds. Jonge priester pikten er meteen op in, de ouderen hielden het nog geruime tijd bij het oude.

Paus Paulus VI sloot op 8 december 1965 het concilie af. Paulus VI was de opvolger van Johannes XXIII die op 5 juni 1963 overleed.

Cheddarkaas …

De naam van de plaats Cheddar in het Engelse graafschap Somerset kennen de meeste mensen vooral van de gelijknamige kaas. Cheddar is een klein plaatsje tussen de heuvels van de Mendip Hills.

Cheddar heeft ongeveer 6.000 inwoners. De indrukwekkend steile kliffen van de kalkstenen rotsen in de Cheddar Gorge zijn op sommige plaatsen meer dan honderd meter hoog.

In het Cheddar Caves Museum kunt u bijzondere vondsten uit verschillende tijden bekijken. In deze streek woonden al heel vroeg mensen. In 1903 vond men de restanten van een negenduizend jaar oud bewoner, de Cheddar Man. Deze resten stammen uit de periode van het Mesolithicum. De Cheddar Man is het oudste complete skelet dat in Engeland gevonden werd.

De Cheddarkaas heeft een oud recept. In de twaalfde eeuw werd deze kaassoort al in de boerderijen in deze omgeving gemaakt. Cheddar werd oorspronkelijk alleen hier geproduceerd. De van koemelk gemaakte harde kaas heeft – door de toevoeging van annatto – een gele tot oranjegele kleur.

Cheddar heeft een pittige smaak. Bij ambachtelijk vervaardigde kazen blijft de pittige smaak twee jaar behouden. Tegenwoordig wordt Cheddar in veel landen nagemaakt. Het gaat daarbij meestal om een massaproduct, dat niet kan tippen aan de originele smaak van Cheddar.

Van kerk tot supermarkt

Voorbeelden van kerken die een nieuwe bestemming krijgen zijn in buurland Nederland legio. Vlaanderen kampt met een achterstand, ook al lijkt er beterschap op komst. Een muzikale actie aan een Gentse Kerk vestigde de aandacht op dit onderwerp.

Met precies 18 zijn ze, de violisten die ooit de befaamde Koningin Elisabethwedstrijd gewonnen hebben. Eentje onder hen, de inmiddels 71 jarige Mikhail Bezverkhni, een man met Russische roots, geeft elke dag een gratis concert vlak voor de Sint-Annakerk in Gent. Bach, Sibelius of Mendelssohn, ze staan steevast op het programma.

“Zolang ik het nodig acht”, benadrukt de grootmeester. Een vergaande ontevredenheid motiveert deze diepgelovige man. De kerk waarvoor hij speelt, krijgt een zogenaamde herbestemming. Over afzienbare tijd zou een supermarkt (zie onder Roeselare) openen in dit gebouw. En dat vindt  Bezverkhni onaanvaardbaar.

Voor hem moet de kerk haar religieuze functie behouden. Ze kan ook dienen voor muziek, want de akoestiek er is naar verluidt voortreffelijk. Pas wanneer de supermarkt-plannen afgevoerd worden geeft de violist er de brui aan, benadrukt hij.

Ontkerkelijking

Onrechtstreeks brengt Mikhail Bezverkhni met zijn dagelijkse concerten de kwestie van de herbestemming van religieuze gebouwen in de kijker, een problematiek die zich de komende jaren steeds scherper zal aftekenen.

Het gebruik van kerken en andere religieuze gebouwen zal nog drastischer verminderen. Welke bestemming geef je er dan aan? Want niet zelden is er zelfs sprake van absolute onbruik. Leegstand dus.

Gentse voorbeeld

De nieuwe bestemming van de Sint-Annakerk maakt deel uit van een breder plan dat de stad Gent een tweetal jaar geleden opstelde. Zomaar even 17 van de 46 kerken die op het grondgebied aanwezig zijn zullen op termijn een nieuw doel krijgen. Toch blijkt de herbestemming ontzettend traag te verlopen.

Vanuit de Vlaamse regering werd de kerkbesturen gevraagd een meerjarenplan op te stellen. Op korte termijn zouden een twaalftal kerken de deur sluiten. In nog eens 40 andere wordt de optie “ernstig overwogen”.

Ook geven 41 kerkfabrieken aan hun infrastructuur in grote mate te zullen openstellen voor andere activiteiten. En dat is vrij weinig als men weet dat Vlaanderen zo’n 1.800 kerken telt.

Door de politieke sturing zullen steeds meer gevallen van herbestemming zich opdringen. Een onvermijdelijk gevolg voor een ooit zo religieuze samenleving  waar vandaag nog slechts 5% van de mensen verklaart wekelijks een kerk te bezoeken.

Het valt ook niet uit te sluiten dat sommige kerken, eens gesloten, ook daadwerkelijk afgebroken worden. Een piste die enkel bij niet-beschermde gebouwen bewandeld kan worden.

Zelfs mocht de commerciële bestemming van de Sint-Annakerk in Gent afspringen, zou afbraak geen optie zijn. Het gebouw werd in 1980 beschermd als monument en maakt deel uit van een beschermd stadszicht. Een magere troost voor Mikhail Bezverkhni.

1.800 kerken

Volgens de Atlas van het Religieus Erfgoed in Vlaanderen is 8% van deze 1.800 parochiekerken niet meer in gebruik of zijn er nog slechts één of twee gebruiksmomenten per week. En dit maakt het prijskaartje behoorlijk bitter.

De procedure om zo’n nieuwe bestemming te bewerkstelligen is in het geval van katholieke kerken complexer dan bij protestantse. Het gebouw is immers gewijd, waardoor het eerst ontwijd moet worden, wat vaak een omslachtige en tijdrovende aangelegenheid is.

Voor protestantse kerkgebouwen dragen protestantse geloofsgemeenschappen de (financiële) verantwoordelijkheid. Deze realiteit stimuleert kordate en vooral snellere beslissingen.

Haalbaarheidsstudie

Toch beweegt er wat. Sinds 2016 kunnen steden, gemeenten of kerkbesturen aankloppen bij het Projectbureau Herbestemming Kerken voor een haalbaarheidsstudie. Beslist men een bepaald traject in te slaan, dan wordt heel wat administratieve rompslomp uit hun (plaatselijke) handen gehaald.

Inmiddels dienden zich 83 kerken aan voor het uittekenen van zo’n traject. Een al bij al bescheiden stroomversnelling, zeker in vergelijking met wat al jaren in Nederland wordt vastgesteld.

* Boekhandel Dominicanen, gevestigd in een voormalige kerk in Maastricht (R) en de kerk van Hoeselt (L) worden vaak als symbool van een geslaagde herbestemming beschouwd.

Sommigen hopen dat het grootwarenhuis in de Sint-Annakerk een zelfde weg opgaat. De toekomst zal het uitwijzen.  – Buro: MV – uit Voertaal –

DIALECTEN IN LAAKDAL

Tot het einde van vorige eeuw spraken de schoolkinderen op de speelplaats nog dialect. Veel zelfs. 90% drukte zich onder elkaar in ‘de dorpstaal’ uit. De andere 10%, meestal kinderen van inwijkelingen uit de niet nabije buurt van Laakdal, deed dat in AN (Algemeen Nederlands).
Vandaag zijn we 20 jaar verder. Het dialect spreken bij de prilste jeugd is sterk afgenomen. Wellicht door de instroom van nog meer inwijkelingen hoort men op de speelplaatsen nu een AN, doorspekt met Kempense accenten. Regiolect of verkavelingsvlaams noemt men dat.
Maar wat gebeurt er nu? Terwijl iedereen in volle dialecttijd foutloos de dorpsnamen op papier zette, heeft men het tegenwoordig in de AN-tijden in reclamefoldertjes over Vejelse Metten, Eindertse Jeugd en Vust on Tour.
De schrik om het dialect verloren te laten gaan, zit er blijkbaar diep in.
Pootzakken en Tutten kennen we als inwoners van Eindhout en Vorst. Veerle kreeg jammer genoeg nooit een spotnaam. Wel heeft men ergens het etiket ‘Trots Vjeileke’ op het dorp gekleefd. Maar daar kwam miserie van.
In Veerle zegt men Vejel, maar dat krijgt men blijkbaar niet uit de bek gedraaid tussen Tongerlo en de Nederlandse grens. Daar heeft men het over Vjeil, net als Mjeil (Meerle).
Om een en ander duidelijk te maken richtte de Veerlese studentenclub eind 1978 ‘de Vejelse’ op, naar een voorstel van Swa Van Gehuchten die zijn inspiratie bij ‘de Meretse’ in Meerhout haalde. ‘De Vejelse’ mode raakte snel ingeburgerd in de buurdorpen.
In het dialect wordt Eindhout ook vaak foutief uitgesproken. Een echte Eindhoutenaar laat de korte klinkers lang slepen. Endert wordt zodoende Eindert.
Vorst heeft een haast vorstelijke naam. Moeilijk om de juiste dialectschrijfwijze te vinden, zegt de auteur. Vust is het meest te verwerpen, Vuist doet aan een ander woord denken. Vöst lijkt correcter dan de twee voorgaande.
En dan heb je Varendonk nog … ook boeiend.  -LV in HN ’13-

DE ORIENT EXPRESS

In een tijd zonder vliegtuigen en weinig auto’s reed hij al van Parijs naar Constantinopel (nu Istanboel). Een trein die vaak onderwerp was voor schrijvers en filmmakers. Een trein ook die staat voor legende en fascinatie: de ‘Oriënt Express’.

De ‘Oriënt Express’ was de vervulling van een natte droom van de Belgische ingenieur Georges Nagelmackers. Die wou internationale treinreizen in Europa mogelijk maken.

Georges wou aantonen  hoeveel sneller en comfortabeler internationale treinreizen wel konden zijn als je de reis niet voortdurend hoefde te onderbreken om te eten, om te slapen, over te stappen tussen verschillende maatschappijen en voor grensformaliteiten. Daarom ontwierp hij een trein die eruit zag als zowel een luxehotel, restaurant en slaapgelegenheid boven dezelfde vele, vele wielen.

In 1870 waren de grenzen en de politieke realiteit in het Europa van toen totaal anders dan nu.  Nagelmackers verbond de hoofdsteden van Groot-Brittannië , Frankrijk, Oostenrijk-Hongarije en het Ottomaanse (Turkse) Rijk met elkaar. Een project van groot politiek belang.

De politieke context, het avontuur van een reis die nooit helemaal zeker was en de luxe aan boord gaven de trein zijn mythische uitstraling en roem.

De trein werd officieel ingewijd op 4 oktober 1883, 136 jaar geleden. De reis duurde goed 76 uur of iets meer dan drie dagen. De recordsnelheid van de stoomtrein was zowat 100 km/uur.

Tegenwoordig verbindt de ‘Venice Simplon-Oriënt-Express’ een aantal Europese grootsteden zoals Londen, Parijs, Venetië en Istanboel.

De originele ruituigen uit 1920 zijn zorgvuldig gerestaureerd en brengen je in een andere tijd, weliswaar met het comfort van nu. De art-deco-inrichting, gastronomische verwennerij en live entertainment zorgen voor een unieke ervaring.

In het Stoomcentrum van Maldegem bevindt zich nog één rijtuig van de originele Oriënt-Express.

1 oktober – St Bavo in Trichelhoek

Zowat iedereen die af en toe een uitje waagt in Laakdal kent de overbekende Sint- Bavokapel in Trichelhoek. Je kan er gewoon niet naast kijken. Vandaag 1 oktober is ”Bavo van den P1010761Trichelhoek’ jarig en krijgt hij een kleine viering…

 

* De Bavokapel werd gebouwd op een terp (heuvel) in de middeleeuwen. De eerste vermelding dateert uit 1503 maar de oorsprong ervan ligt wellicht vele eeuwen vroeger.

1 oktober is Bamis in onze Kempense contreien het echte begin van de herfst (die reeds op 23 sep begon).

* In de middeleeuwen was er reeds een woonkern in Trichelhoek , geconcentreerd rond drie grote hoeven die juridisch verbonden waren aan een leenhof. Ook de naburige Rundershoek, afhankelijk van het ‘Hof Van der Galen’ van Vorst, moet ook al vroeg bewoond geweest zijn.

P1010760* Zoals gebruikelijk vestigden de eerste bewoners zich op de beste gronden, in de buurt van drinkbaar water waarvan toen in Grote en Kleine Laak nog helemaal geen gebrek was.

  • Het is bovendien best mogelijk dat in Trichelhoek ook de eerste woonkern van Eindhout ontstond, de Sint-Bavokapel de eerste bidplaats was en dat op de plaats van de huidige Sint-Lambertuskerk pas later een kapel werd gebouwd.

* In de 17de eeuw kenden de bedevaarten naar de H. Bavo in Trichelhoek een hoogtepunt. Uit het Hageland en de Kempen stroomden op 1 oktober, met Bamis,  de pelgrims toe, voornamelijk om genezing af te smeken tegen kinkhoest.

 * In 1963/1964  gaf ik les in de gemeentelijke jongensschool van Eindhout. Ik herinner me nog dat wij op 1 oktober met de kinderen naar de St-Bavokapel trokken voor een  eucharistie om Bamis te vieren. We gingen er de hemelbewoners bedanken voor de oogsten die toen al zo goed als binnen waren gehaald. Maïsvelden als nu waren er nog niet te zien, het landbouwland oogde al vroeg erg kaal.

* Na de dienst in de kapel mochten de kinderen voorzichtig kijken in de waterput die genezend water tegen kinkhoest zou bevatten. De put is intussen al lang gedumpd. Veel pelgrims waren er ook niet meer in de sixties, hooguit een paar enkelingen kwamen er nog bidden voor bijstand.

* Aan de kapel kan men een wandeling starten die u het mooie natuurgebied het Trichelbroek laat ontdekken met, voor velen althans, de mooiste vijver van Laakdal. 

 

Einde zomertijd

** Door de omschakeling van zomertijd naar wintertijd in het laatste weekend  van de maand, duurt oktober een uur langer dan de andere maanden van 31 dagen. Hierdoor is oktober de langste maand van het jaar. Oktober is ook de eerste volle herfstmaand. De dagen korten 1u52.

Oktober wordt, naast zaaimaand,  ook wel wijnmaand genoemd en geldt sinds de 16e eeuw in kerkelijke kringen ook als rozenkransmaand.

Weerspreuken

  • Is oktober warm en fijn, het zal een scherpe winter zijn; maar is hij nat en koel, ’t is van een zachte winter ’t voorgevoel.
  • Warme oktoberdagen, februari vlagen.
  • Blinkt oktober in zonnegoud, de winter volgt dan snel en koud.
  • Brengt oktober veel vorst en wind, zo zijn januari en februari zeer mild.

VOLKSREPUBLIEK CHINA WORDT 70

Morgen dinsdag 1 oktober wordt de Volksrepubliek China 70. Een geschiedenis van tirannie en mensonwaardige toestanden, maar ook van een economisch wonder. Een nog steeds communistisch geïnspireerd land als nummer één van de wereld verdient een korte historie.

“Vandaag is het Chinese Volk opgestaan”, riep Mao Zedang (foto) op 1 oktober 1949 uit. De Volksrepubliek China was geboren.

Mao werd staatshoofd en greep meteen de macht, samen met de CCP of Chinese Communistische Partij én met sterke steun van de Sovjet Unie.

Mao, die in 1921 reeds secretaris van de partij werd, verwierp op slag de ‘planeconomie’ van het communistische Sovjetsysteem. Hij lanceerde zijn eigen ‘Sprong Voorwaarts’.

China moest binnen de kortste keren een economische supermacht worden. De productie van staal moest hiervan de sleutel zijn. De landbouw werd gecollectiviseerd.

De ‘Grote Sprong’ van Mao pakte evenwel totaal verkeerd uit. Het staal was van te slechte kwaliteit en door miljoenen Chinezen van de landbouwproductie te houden, liep alles helemaal mis.

Een dramatische hongersnood maakte zich meester van China. En nog erger: in 1958 en 1959 liet Mao liefst 7 miljoen ton graan reserveren voor export. Door het beleid van Mao stierven binnen een periode van 3 jaar liefst 30 miljoen mensen door ondervoeding en hongersnood. De wereld keek toe, en berustte.

En nog was de maat niet vol. In 1966 -Mao is dan al 72-  lanceerde ‘de grote leider’ de zgn. ‘Culturele Revolutie’ waarbij hij zijn eigen denken, smaak en levensstijl vastlegde in het ‘Rode Boekje’, de nieuwe Chinese bijbel. ‘Politieke macht komt uit de loop van een geweer’, is een van fel omstreden spreuken van leider Mao.

Tijdens deze periode rekende Mao dan ook af met vrijwel alle vooraanstaande personen die hem bekritiseerden. De Culturele Revolutie liep volledig uit de hand. Het leger moest de macht in China herstellen.

DENG EN XI

Deng Xiaoping, die Mao in 1976 opvolgde, stond zowel publieke als privé-bedrijven toe. China  groeide sterk, en werd in 2010 de bijna grootste economie ter wereld. De levensstandaard en de persoonlijke vrijheden van de Chinezen verbeterden.

Onder de volgende twee presidenten was er binnen de partij sprake van een zekere mate van ‘collectief leiderschap’.

Sinds Xi Jinping (foto r) in 2013 president werd, lijkt alle macht echter weer bij één man te zitten. Xi bouwde de Chinese economie wel uit tot de machtigste in de wereld. Om te volgen …

Genekt DOOR WIND EN REGEN

‘De mannen van de Hei’ hebben het dit jaar niet getroffen met hun oldtimertreffen. Het weer, dat al elf jaar lang hun beste vriend was, zou het volgens de voorspellers laten afweten voor de 12de editie van de intussen al befaamde ‘Heiderondritten voor oldtimers’. Wind en regen in overvloed, werd voorspeld. Bepaald geen aansporing voor de eigenaars om hun oude spulletjes uit de garage te halen.

Volk was er in de voormiddag nauwelijks, ook de oldtimers op twee en vier wielen kon je gemakkelijk tellen. De oldtimerrit van 10u werd verschoven naar 11u. Vruchteloos. Om 14u nog maar eens proberen.

Alleen Jef en zijn drie vrienden vonden het de moeite waard om hun oldtimerbromfietsen toch maar te starten en aan de toer in en rond Laakdal te beginnen.(foto 2)

We hebben nog lang gehoopt op een St Michielswondertje, maar de heilige van het nazomertje van eind september liet het dit keer afweten. Misschien ook hebben de archislechte voorspellingen voor paniek gezorgd.  Jammer, maar helaas,” vertelt Frans Peeters, secretaris van de organisatie. (foto 1 L)

Frans was er helemaal het hart van in. Elf keer op rij konden de mannen van de Hei immers een flinke som geld overmaken aan ‘Huize Levensruimte’, maar dit keer stevenden ze op de middag reeds af op een regelrechte flop.

Frans: “Om te beginnen moeten we tweeduizend euro ophoesten om uit de onkosten te komen. Pas dan is al het geld voor ‘Huize Levensruimte’. Aan het eind van elk jaar is onze kas helemaal leeg, wij houden letterlijk geen cent over voor een volgende editie. Alles gaat naar onze minder bedeelden.”

En verder: “Voor ons moet alles gebeuren op deze ene dag. Vorig jaar nog stond de Hei op barsten, zoveel volk was er. We speelden toen met de gedachte om een beetje af te bouwen, en nu dit. We hebben echt te lang in Sint Michiel en de nonnetjes met eieren geloofd. Nooit echt beseft dat ook dit kon gebeuren. Beetje naïef geweest wellicht. Wat er ook van zij, we proberen er vandaag nog van te maken wat kan. Ons personeel is nog aanwezig. Als de mensen nu nog een stukje komen eten/drinken redden we misschien nog iets.”

Kop op, Frans en tot …volgend jaar alvast.

TE KORT VERHAAL

07.12.16– JOKE VAN CAESBROECK – in dS cultuur & media

ZONDAG

In ruil voor een overnachting bij mijn ouders moet ik ‘s ochtends met mijn moeder mee om mijn gelovige grootouders op te halen aan de kerk. Mijn vader sorteert intussen komkommers op grootte in de kelder.

De eucharistieviering zit erop, mijn grootouders drinken bier in de kantine van de sporthal. Mijn grootvader zegt dat de microfoon in de kerk stuk was. Mijn grootmoeder zegt dat ze niks van de viering heeft verstaan. Ik zeg dat Jezus altijd rustig bleef.

Ik help mijn grootouders de auto van mijn moeder in. Mijn grootmoeder trekt zo hard aan de gordel dat hij blokkeert. Ik zeg dat Jezus altijd rustig bleef. Mijn grootvader zegt dat de microfoon in de kerk stuk was. Mijn grootmoeder zegt dat ze niks van de viering heeft verstaan.

Thuis zoek ik de uren van de bus op. Mijn vader geeft me twee middelgrote komkommers mee.

1 2 3 4 5 16