VANDAAG FEEST VAN DE ‘HEILIGE VEERLE’

Het zal je maar overkomen . Denken dat je in de Laakdalse deelgemeente Veerle beschermd wordt door O.L.V. in de Wijngaard om dan op een doornatte morgen vast te stellen dat er ook een heilige Veerle rondwaart op de briefjes van Druivelaars scheurkalender . En dus een feestdag heeft in kerkelijk Vlaanderens rijk verleden . Om dan ook een beetje ontgoocheld vast te stellen dat de heilige Veerle met ons Veerle in feite niks te maken heeft .

Veerle (Faraïldis) is patrones van de stad Gent en van enkele andere Vlaamse plaatsjes . Daarnaast ook van kleine huisdieren . Ze wordt aangeroepen voor huiselijke vrede

VEERLE is een Vlaamse variant van FARAÏLDIS

*Faraïldis (ook  Pharaïldis ,  Veerhilde of Veerle) van Gent, België; maagd (of weduwe?) ; † ca 750 ; feest 4 januari .

pharahildisEigenlijk is van deze vrouw alleen bekend dat ze een heilig leven leidde en zich als maagd geheel en al aan God had toegewijd . In de volksoverlevering komen er steeds meer verhalen bij die niet zozeer vertellen hoe Faraïldis precies was , ze maken veeleer duidelijk hoe de vertellers zich in de tijd dat deze verhalen ontstonden, de middeleeuwen, een heilige voorstelden. De Gentenaars noemen haar een ‘seute’.

Zo bestaan er thans minstens drie legendarische levensbeschrijvingen van haar, die alle stammen van na de 11de eeuw. Zij zou een dochter geweest van zijn van de heilige Amalberga van Maubeuge en van Theodorik (of Thierry), de zoon van koning Childebert.  Amalberga (ook Amalia of  Amelberga) van Maubeuge (ook van Luik of  van Lobbes), Frankrijk;  kloosterlinge; †  ca 690 ; Feest 10 juli & 17 december.

Naar de gewoonte van toen werd ze door haar vader uitgehuwelijkt en wel aan ene Guido. Zelf had ze zich het liefst als maagd aan de Heer toegewijd. Nu bleef haar hart verdeeld.

Guido had daar verdriet van en kon niet op tegen een vrouw die maagd wilde blijven en ‘s nachts het liefst naar de kerk ging om haar gebeden te doen. Er kwamen dus geen kinderen. Zo werd hij steeds jaloerser en begon zelfs geweld tegen haar te gebruiken. Het huwelijk werd een mislukking en met hem ging het van kwaad tot erger. Toen hij na een val van zijn paard met gebroken armen, benen en neus werd thuisgebracht, verpleegde zijn vrouw hem met liefdevolle zorg. Ter liefde Gods. Naarmate Guido dat beter besefte werd hij almaar wanhopiger en woedender; tenslotte stierf hij.

Vanaf dat moment wijdde Faraïldis zich geheel en al aan een leven van eenvoud, boete en gebed.

Haar verering is al heel oud; reeds in de 9de eeuw vinden we er berichten over. Haar relieken bevinden zich grotendeels in de St-Baafs, aan het Veerleplein in Gent.

Zij wordt afgebeeld met drie broden. Eens zou zij bij een rijke vrouw om brood gebedeld hebben. Maar de vrekkige vrouw zei: “Ik heb echt geen brood in huis. Als het wel zo was, mochten ze voor mijn part ter plekke in stenen veranderen.” En dat gebeurde. Volgens het verhaal is die vrouw in armoede gestorven, omdat bij haar het brood in stenen bleef veranderen.

Ook wordt ze afgebeeld met een gans. Eens had ze op een veld met tarwekorrels een hele roedel ganzen aangetroffen.Vol zorg liet Faraïldis ze in haar schuur overwinteren. Toen zij op een dag naar de kerk was, kwam een boer een gans stelen; samen met zijn vrienden at hij hem smakelijk op. Maar teruggekomen ontdekte Faraïldis het gemis. Ze liet de restanten verzamelen, legde de botjes en veertjes bijeen en er vloog een levende gans uit op.


 

DRUK IN DE WOONWIJKEN

Voilà, ’t is gebeurd. Het oude jaar zit erop. De kinderen zijn het vanmorgen en deze voormiddag komen zingen, in ruil voor een snoepje. Omwille van het zachte, maar grijze weer renden ze weer met velen voor wafeltjes en chocola. Beetje angstvallig in de gaten gehouden door hun begeleidende ouders of kennissen. Oudjaar (Nieuwjaar)-zingen zit blijkbaar weer in de lift. En maar goed ook. Een oud gebruik dat niet verloren mag gaan.

Het centrum van de gemeente Veerle werd andermaal gemeden door het jonge grut. Het drukke doorvoerverkeer heeft daar alles mee te maken. Ook op de Oude Geelsebaan bv. kwamen amper 20 zangertjes opdagen. In de wijken was het des te drukker, want daar is het veilig. Even voorbij het middaguur was de pret ten einde. Zo schrijft de ongeschreven wet het voor.

Op nu naar het eindejaarsetentje in intieme kring. Misschien vannacht ook naar het vuurwerk dat 2018 wegbrandt. Leve 2019 (alhoewel, ik heb het niet zo met oneven getallen, ik wil meteen naar 2020, of blijven in 2018, was het nu gewend).

Iedereen een gezond en voorspoedig jaar gewenst!

sized_DSC_0003 IMG_1553 sized_DSC_0005 sized_DSC_0006 sized_DSC_0007 sized_DSC_0009 sized_DSC_0009 sized_DSC_0010 sized_DSC_0011 sized_DSC_0011 sized_DSC_0013 sized_DSC_0015 sized_DSC_0017 sized_DSC_0005

Geschiedenis van oud-en-nieuw

Door de geschiedenis heen vierden veel volkeren en culturen het einde van het ene jaar en het begin van het volgende. De aanvang van een nieuw jaar werd veelal gekoppeld aan een vruchtbare periode. Zo begon het nieuwe jaar bij de Babyloniërs en Romeinen bij het begin van de lente, bij de Egyptenaren op het moment dat de vruchtbaar makende Nijl voor het eerst buiten zijn oevers trad.

Egyptenaren

imagesDe Egyptenaren kenden de getijden van de Nijl. Ze verdeelden het jaar in drie seizoenen. Nieuwjaar begon halverwege de zomer met het seizoen ‘Ahket’, dat overstroming betekent. In die periode trad de Nijl buiten zijn oevers en werden de akkers bedekt met een laag vruchtbare slib. Na het seizoen ‘Ahket’ kwam het seizoen ‘Peret’ in het najaar. Dit stond voor de winter of de periode van groei. Het laatste seizoen was het oogstseizoen en werd ‘Shemu’ genoemd. Dat speelde zich af in het voorjaar en was daarmee de voedselrijkste periode van het jaar.

Babyloniërs

Babyloniërs vierden hun feest door een slaaf tijdelijk op de koningstroon te zetten, om hem vervolgens te offeren. Zij geloofden namelijk dat alle goden het op hun koning gemunt zouden hebben met nieuwjaar, dus vervingen zij hem tijdelijk. Romeinen vierden het feest door te offeren aan de god Janus (naar wie januari genoemd is), en de heidense Germanen vierden het feest met grote vuren, dierenoffers en veel eten en drinken.

Germanen

In het hedendaagse oud-en-nieuw feest zijn nog veel sporen te vinden van de viering van de Germanen. Zo kan men de traditie van onze oud-en-nieuw (vlees)gerechten baseren op de Germaanse traditie van het verdrijven van demonen. De Germanen waren bang voor demonen waardoor zij dieren offerden, en die vervolgens op aten. Volgens de Germaanse traditie ging dit ook gepaard met het nuttigen van veel alcoholische dranken.

Romeinen

Julius Caesar stelde in 46 voor Christus vast dat 1 januari voortaan het begin van elk nieuw jaar was, in plaats van het (elk jaar verschillende) begin van de lente. Bij Caesar is dus de westerse traditie ontstaan die wij nog steeds vieren. Een obstakel voor deze traditie was de Kerk die zich afzette tegen de heidense nieuwjaarsrituelen. Later zou de Kerk 1 januari toewijden aan Maria, Moeder van God. Wat nog steeds het geval is.

OUDJAAR NIEUWJAAR …

sized_DSC_0018-2Morgen maandag is het oudjaar, de laatste dag van het jaar 2018. En daar hoort een feestje bij, een kinderfeestje. Kinderen gaan bij de buren Nieuwjaar wensen en een liedje zingen om een snoepje of een cent.

Nieuwjaarszingen is een folkloristisch gebruik, dat vooral voorkomt in de Antwerpse Kempen en het Hageland. Vredelievender kan nauwelijks.

Nochtans. Nieuwjaarszingen heeft een woelige geschiedenis. Al in de zestiende eeuw gingen jongeren in groep op pad. Ze klopten aan van huis tot huis en zongen een lied in ruil voor wat geld, voedsel of drank. Wanneer mensen niks gaven, werden ze vaak uitgemaakt door de bedelende jongeren.

Dat nieuwjaarszingen niet altijd onschuldig was, bewijzen ook de verbodsbepalingen uit de 18de en 19de eeuw. In de motivaties van die verboden staat te lezen hoe agressief de bedelende groepen werden, vooral na een aantal rondjes sterke drank. Ook de Kerk probeerde het nieuwjaarsbedelen aan banden te leggen. Lange tijd werd het geven van geschenken immers gezien als een manier om voorspoed af te dwingen. Volgens de katholieke leer vormen van bijgeloof.

Het nieuwjaarslopen van oudere jongeren en volwassenen verdween grotendeels na de Tweede Wereldoorlog. Daar zijn verschillende redenen voor. Ten eerste probeerden steden al sinds de negentiende eeuw deze openbare feesten te verbieden. Heel wat burgers vonden de vaak wilde bedeltochten onfatsoenlijk en een vorm van overlast. Bovendien kwam er met de eerste postzegel in België (1849) en later ook de goedkope prentbriefkaart, een nieuwe mogelijkheid om nieuwjaarswensen over te brengen.

Vanaf het begin van de 20ste eeuw stuurden mensen hun  gelukwensen steeds vaker via de post. En … werd het systeem van nieuwjaarsfooien geleidelijk aan structureel overgenomen door werkgevers. In steeds meer sectoren krijgen werknemers een eindejaarspremie.

Toch is het gebruik om dienstverlenend personeel iets extra toe te stoppen niet helemaal verdwenen. Zo mogen heel wat thuisverplegers en poetshulpen zich nog steeds verheugen op geld, pralines of andere geschenken voor het nieuwe jaar.

Maar nieuwjaarszingen, zoals de kinderen en de jeugd het doen, is toch het leukst van al. Snoepjes voor de kinderen, iets sterker voor de jeugd.

sized_DSC_0006-2-768x509 sized_DSC_0013-3-768x509

VANDAAG BEGINT DE ASTRONOMISCHE WINTER

De astronomische winter begint vandaag 21 december 2017 om 23u23 , bijna 22 dec. De zuidpool baadt dan de hele dag lang in de zon . Op de noordpool is het continu nacht.

Het begin van de winter wordt de kortste dag van het jaar genoemd. De kortste dag en de langste nacht. Dat betekent evenwel niet dat de zon dan ook het laatst opkomt en het vroegst ondergaat. Want …

Al vanaf 13 december gaat de zon al later onder en pas op 30 december blijft het ‘s ochtends het langst donker. Dat komt doordat o.a. de aardbaan rond de zon niet cirkel- maar ellipsvormig is. Hierdoor beweegt de zon in de winter schijnbaar iets sneller dan in de zomer. Ook is de daglengte (het verschil in tijdstip van opkomst en ondergang) afhankelijk van de geografische breedte.

Voor weerkundigen is het moeilijk werken met seizoenen die niet beginnen op vaste dagen in het jaar. En dus hebben ze het zich gemakkelijk gemaakt. De weerkundige seizoenen beginnen altijd op de 1-ste van de maand: 1 maart, 1 juni, 1 september en 1 december. Makkelijk om te rekenen , die meteorologische kijk op de seizoenen .

ELLIPS

De aarde draait dus in een ellipsvormige baan rond de zon . Het was Johannes Kepler (1571-1630) die dat voor het eerst formuleerde in de “eerste wet van Kepler”.

De kortste afstand tot de zon wordt bereikt rond 4 januari . De aarde staat dan in het zgn. “perihelium” op een afstand van ongeveer 147.100.000 km van de zon .

Het “aphelium” is de verste afstand tot de zon: die wordt bereikt rond 5 juli en bedraagt ongeveer 152.100.000 km.

VREEMD

Dat lijkt vreemd : in putje winter (voor het noordelijk halfrond) staat de aarde zo’n 5 miljoen km dichter bij de zon dan begin juli . De intensiteit van het zonlicht is begin januari ongeveer 7% groter dan begin juli . En toch is het winter bij ons !

De verklaring is simpel . De seizoenen zijn niet afhankelijk van de afstand van de aarde tot de zon . Het is de hoogte van de zon boven de horizon (en daarmee samenhangend het aantal uren daglicht) dat de seizoenen veroorzaakt .

De wisselende maximale zonnehoogte doorheen het jaar is een rechtstreeks gevolg van de schuine stand van de aardas ten opzichte van het vlak waarin we rond de zon draaien.

EN TOCH…

Op basis van de afstand tot de zon zou je verwachten dat de zomers in het zuidelijk halfrond (december, januari, februari en maart) gemiddeld gesproken warmer zijn dan de zomers van het noordelijk halfrond (juni, juli, augustus en september) . Dat blijkt niet zo te zijn.

Het noordelijk halfrond bestaat evenwel voor een groot deel uit land . In het zuidelijk halfrond overheersen de oceanen . Water warmt echter veel langzamer op en koelt veel langzamer af dan land . Continenten reageren sneller en feller op wisselende zonshoogte en daglengte dan oceanen .

DSC_0003

O, ja, dit nog. Morgen 22 dec is het volle maan. Maandag 24 dec , in de kerstnacht , zal de maan nog voor 98% vol zijn. Zo goed als vol, dus. Genieten maar.

LUDO HELSEN EN DE ‘WILLEM de ZWIJGER – stigting’

Ludo-Helsen-Izak-de-Vries_280
Ludo Helsen , onze ereburgemeester en eregedeputeerde , werd onlangs de nieuwe voorzitter van de ‘Willem de Zwijger – stigting’ , een culturele samenwerking tussen Nederland-Vlaanderen en Zuid-Afrika. Hieronder kan u een vrij uitgebreid interview volgen met de nieuwe voorzitter. Even klikken op de link en een beetje je best doen voor het Zuid-Afrikaans …
Onderwerp:Voertaalgesprek
interviewer: Willem de Vries (voertaal Z.Afrikaans)
geïnterviewde:  Ludo Helsen (voertaal Nederlands)
”een Laakdalse stem klinkt aan de Kaap van de goede Hoop”.

https://voertaal.nu/ludo-helsen-van-willem-de-zwijger-stigting-se-opnuut-steun-toe-aan-sasnev-en-die-nederlandse-biblioteek/ 

 

13 december FEEST VAN SINT LUCIA

Al duizenden jaren wordt de winterwende in vele culturen op het noordelijk halfrond gevierd als het feest van het licht dat na een periode van duisternis als het ware rechtsomkeert maakt . Tegen alle weerwil in begint de protestantse winter vandaag 13 dec. De echte winterwende valt evenwel pas volgende week op 21 dec (ipv 13 dec) , de  kortste dag van het jaar én de start van de astronomische winter.

file-768x512lucia-zweden

Het feest van Sint Lucia (licht) wordt gevierd op 13 december in de Skandinavische Joeltijd (onze kersttijd) . Acht dagen te vroeg weliswaar , maar so what ?

Schuld van de foute viering is natuurlijk de Juliaanse kalender . Geen Lutheriaanse Noor , Zweed , Deen en Fin  die zich daaraan echter stoort . De dagen zijn nu al zo donker dat  het maken van veel licht in al zijn gedaanten (lampen , kaarsen , vuur …) meer dan gewettigd is . De aanhangers van Luther nemen het niet zo nauw met 13 of 21.

De correctie van deze foute telling van Julius Cesar (die zelf de Egyptische kalender verbeterde ) werd reeds ingevoerd in 1582 . Het Juliaanse tijdstip werd evenwel nog zeer lang op het platteland gebruikt . Schuld van de archi-slechte nieuwsgaring in die tijden .

Nieuws werd destijds immers nog niet digitaal verspreid . Kranten en tijdschriften , tv en radio waren er evenmin . Steden van enige grootte hadden zelfs hun eigen tijd . Maar dat is dan weer een ander verhaal .

lucia1

Al in de middeleeuwen werd Lucia ook vereerd als patrones van oogziekten en opticiens . Men stelt haar voor met twee ogen op de hand of op een schotel .

Lucia’s naam is dus synoniem van lux of licht . In Zweden delen de meisjes die Lucia heten vandaag 13 december goede gaven uit en dragen ze een kaarsenkrans (zie foto) .

Ook wordt Lucia vereerd als patrones van de huiselijke arbeid . Op de avond voor haar naamdag lieten de meisjes van destijds het spinnewiel rusten . Deden ze het niet dan zou het vlas de volgende morgen vuil en verward zijn .

In de Kalevala , het heldenepos van de Finnen is er zo’n vrouwenfiguur . Van het meisje op de Pohjahoeve wordt gezegd dat zij een verbond had gesloten met de zon . Beiden zouden ’s morgens tegelijk opstaan , maar ’t vlugge deerntje was altijd de eerste . Als de zon verrees had ze al 6 schapen geschoren , de wol tot garen gesponnen en er een kleed van geweven .

De Oud-Germanen lieten eveneens op 13 december de winter beginnen .

Op het Nederlandse eiland Texel viert men op 12 december nog steeds Sinterklaas . In feite is dat het Sint Luciafeest van Scandinavië , het lichtfeest .

In Tirol geeft Sint Lucia geschenken aan de meisjes en Sint Nicolaas aan de jongens . Het feest van St. Lucia wordt er op 15 december gevierd . Die avond gaat iedereen tijdig slapen want wie tijdens die nacht werkt , vindt al zijn werk helemaal ongedaan gemaakt in de morgen .

Hier en daar wordt nog geloofd dat in de St. Lucianacht elke mens in gevaar is , vooral als het die avond stormt . Na het avondgebed houdt het hele gezin daarom een ommegang door kamers en stallen en de vader smeekt herhaaldelijk : ‘Bescherm ons voor toverij , heilige Lucie , tot ik morgen vroeg opsta .’ Dit ging gepaard met wierook . Als alles uitgerookt was , ging men slapen . Men vergat ook niet om het bed in te stappen met de linkervoet en een kruis in de lucht te maken zodat de heksen het bed niet zouden naderen .

Ook bij ons kende men het gezegde : “Sinte Lucije laat de dagen dijen = langer worden“.

1280px-Tessenderlo_-_Sint-Luciakerk-768x576

 

 

In onze contreien is Sint Lucia minder goed bekend . Toch dragen de kerken en de parochies van Engsbergen (Tessenderlo) en Oosterlo (Geel) haar naam .

6 DEC NATIONALE FEESTDAG FINLAND

Vandaag 6 december is het sinterklaasdag. Een dag die bij ons in de loop der jaren een beetje vervaagd is door de uitgebreide commercialisering. Sinten en pieten laten zich immers vroeg in november reeds zien. 6 december moet zowat de laatste dag zijn van de sinterklaasgekte. Vanaf vandaag ligt de baan vrij voor de Kerstman.Wat ons meteen in Finland brengt, het witte winterland van de eindejaarsfeesten. Toeval of niet maar 6 december is de nationale feestdag van Finland.

Kerstman en Sint.

In de 4e eeuw kwam Sinterklaas als missionaris in koopmans­vermomming naar Finland en ontmoette hij daar, via bemiddeling van de dwerg van Turku, de Kerstman. Uit het vroegere Lapland is bekend dat gedurende de donkere diepvriesdagen rond de midwinterdatum bezoek als cadeau werd gezien.

Het schaarse bezoek vervoerde zich per door rendieren getrokken sleden en kroop nogal eens noodgedwon­gen naar binnen door het rookgat van het onderkomen van de gastheer omdat de ingang dicht­gevroren was. Naar verluidt heeft één en ander bijgedragen aan het ontstaan van de zwarte knecht van Sinterklaas.

0953fdc33f2c7fa57cc3e3ca64ff68ca-lapland_2 70661c8f4a38aaaf21c4640518ecfe38-lapland_6

Voor de winterse toerist wil de hedendaagse Lap zich tegen betaling nog wel eens in zo’n arrenslee hijsen, maar voor zichzelf verkiest hij toch echt een sneeuwscooter. De tradities van kerstmarkten en kerst en nieuwjaarskaarten leven sterk in Finland.

Het aftellen van de dagen na 1 december op een adventskalender (een lutherse relikwie) is ook populair. Ze zijn er in allerlei varianten (velen maken ze zelf) en hebben gemeen dat er voor elke dag of elke zondag iets in of op zit wat er ’s ochtends uitgehaald mag worden.

Bij kinderen is dat vaak snoepgoed en bij volwassenen bijv. een spreuk of foto. Ook brandt men wel kaarsen op een adventskrans om de weken of dagen tot kerst af te tellen. Kerstborrels (pikkujoulut) worden populairder en zijn er steeds vroeger. Advent en kerst vormen tevens de hoogtijperiode voor liefdadigheid en cadeautjes.

Sinds 1954 doneert Helsinki ieder jaar een kerstboom aan Brussel

De eerste onderbreking is onafhankelijkheidsdag (6 december). Men ziet dan het blauwwit van de Finse vlag in vlaggen, decoraties van winkels en uitgestald gebak. Verder hebben veel huiskamers 2 kaarsen voor het raam, een oud symbool om aan te geven dat verzetslieden tegen onderdrukkers welkom zijn.

Er zijn optredens van popgroepen en cabaretiers en de publieke omroep zendt de verfilming uit van de roman “De onbekende soldaat” van Väinö Linna. Onder de officiële festiviteiten vallen een vlagceremonie, een kerkdienst, bezoek aan monumenten uit WOII en het kasteelbal (Linnan Juhlat), een receptie in het paleis van de president. Dit trekt steevast demonstranten die de verdrukten der aarde een stem willen geven. Uiteraard is ook dit alles op tv te volgen.

De 2e onderbreking is de viering van het Lucia feest op de avond van 13 december, de naamdag van de heilige Lucia. Maar daarover later meer.

OPMERKELIJK

sized_DSC_0004Heb je al opgemerkt dat op verschillende plaatsen waar je Laakdal binnenrijdt er al een plakkaat ‘Nieuwjaarszangertjes’ hangt , bv. op de Oude Geelsebaan nabij Kringloopcentrum … Eindhout Norbertijnenstraat.

Andere jaren stond het er ook steeds een week voor Nieuwjaar , maar nu … bijna een maand te vroeg. Dat is toch wel een record!

En zeggen dat het destijds allemaal begon met de handgeschilderde borden in Veerle die Hilde en Ludo Helsen op hun zolder maakten in de periode einde 1972 en die zij de morgen van het zingen zelf gingen plaatsen op de gevaarlijkste verkeerspunten in de gemeente … Het weten waard!

1 62 63 64 65 66 67