tOON aERTS NA VAL SWEECK

Toon Aerts heeft de Superprestigecross van Zonhoven op zijn naam gezet. In afwezigheid van Mathieu van der Poel stak Toon Aerts al vroeg het vuur aan het lont. Na enkele speldenprikken raakte hij halfweg koers alleen voorop, maar een sterke Laurens Sweeck kwam nog terug. Die zag echter een verbeten duel met de Belgische kampioen alsnog verloren gaan in een valpartij. Aerts won dus nog vrij gemakkelijk. Eli Iserbyt werd derde. Voor Aerts is het nog maar de tweede zege van het seizoen. Maar wat voor een.

KARELS CRYPTO

Karel Vereertbrugghen (moeilijke naam) was ooit Canvascrack en schudt taalcrypto’s uit zijn fantasierijk brein alsof het niets is. De wekelijkse weekendbijdragen van dS of ‘de Standaard’ varen er wel bij.

* Ik laat me graag onderdompelen in KARELS CRYPTO, een hersenpijniger van jewelste die je uiteindelijk naar het bevrijdende 19-letterwoord van de week leidt. Maar daarvoor moet je wel voorbij omschrijvingen als …

pad der dwazen  (domweg)  – slurpende Gertrude (slabbertrut) – grondprijs (bodemtarief) – hooglerarenkorps (profliga) – homolamp (flikkerlicht) – nog maar net bezig op mijn nieuwe laptop  en ik zit … (alvast) – wipwel (speelgenot) – ingangsexamen (entertoets) – brandverzekering (vuurdekkerij) – intens groen(Fr,) (extravert) – meegluurder (convoyeur) – attitude van een ongeboren vrucht (foetushouding) – visserij (netwerk) – de prijs van de roem (eerwaarde) – uitgebeend (botweg) – stembrief (Eng.) (voicemail) – ijverige kloosterzuster (nonactief) en hasjcompote (roezemoes) … en als slot vind je dan een 19-letterwoord als bv.  archiefbewaarplaats. 119 % voldoening gegarandeerd.

* Probeer het ook eens, het houdt de geest … euhhh… jong.

Klimaat én klimaatdebat ontsporen

Meer dan een maand al wordt de oostkust van Australië geteisterd door gigantische bosbranden. De schade is nauwelijks te overzien: bijna 350.000 hectare bos (meer dan een tiende van België) is al in de as gelegd en de brandweer krijgt het vuur maar niet onder controle.

Nieuw zijn de branden niet, net als de hittegolven en de droogte. Alleen worden ze elk jaar erger. De relatie met de klimaatverandering ligt voor de hand.

* Boven Sydney, de grootste stad van het land, hangt al wekenlang een dikke smog. De luchtkwaliteit in de stad wordt almaar slechter. Een dag ademen komt ondertussen overeen met het roken van 34 sigaretten.

Afgelopen zomer werden meer dan 200 records gebroken, zowel qua temperatuur als qua droogte. En de toekomst oogt erg somber, zegt de Klimaatraad van het land.

* Tegen 2040 worden temperaturen van 50 graden gemeengoed in steden als Sydney en Melbourne. ‘Ons leven, onze economie en ons milieu zijn echt in gevaar’, schrijven de onderzoekers.

° De rol van Australië in het wereldwijde klimaatprobleem mag niet onderschat worden. Op de lijst van de grootste uitstoters staat Australië op plaats 14, maar veel kwalijker is dat het land veruit de grootste exporteur van steenkool blijft. Daarnaast is het ook een grote exporteur van gas.

° De huidige liberale regering wil daar echter helemaal niets aan doen. Integendeel, de regering blijft de kolenindustrie promoten. De vicepremier noemt Australiërs die bezorgd zijn om de klimaatverandering ‘grootstedelijke idioten’. De uitspraak typeert het niveau van het klimaatdebat.

° Tien jaar geleden wilde de toenmalige socialistische regering van Kevin Rudd een ambitieus klimaatbeleid installeren. Maar de groene partij torpedeerde die de wet. Ze vond de plannen niet verregaand genoeg. Een jaar later viel Rudds regering. De klimaatwet kwam er nooit.

° Meer zelfs, bij de grote concurrent – de liberale partij – kwam klimaatontkenner Tony Abbott aan de macht. Toen hij in 2013 premier werd, werd Australië snel de slechtste leerling van de klimaatklas.

° Een groene senator noemde de politici van de grote partijen ‘pyromanen’. De bezorgde Australiër ziet het allemaal met lede ogen aan. (fragmenten uit Dominique Minten in dS)

‘Een Vreemd Koppel’

Klim-Optoneel  en  vtbKultuur Laakdal  met  ‘Een Vreemd Koppel’

nog op  13 en 14 december 2019

‘Een Vreemd Koppel’ is een komedie van Neil Simon (vertaling Walter van den Broeck), in een regie van Philip Eelen.

Vorig weekend startten de voorstellingen. De volgende speeldata zijn 13 en 14 december 2019 in zaal ’t Buurthuis, Zandstraat 15, Veerle-Heide (Laakdal), telkens om 19.45 u. (zondag 8 december om 17.45 u.)

Tickets: kassa € 11,-  (-12 jaar € 5,-) (incl. hapje)

Het appartement van Oscar is de verzamelplaats van een groep vrienden die er elke vrijdagavond bij elkaar komen om te pokeren. Oscar is gescheiden en lijkt zich, afgezien van het feit dat hij een enorme chaoot is, redelijk goed te kunnen redden in zijn eentje. Als Felix, een van de vrienden, ook gaat scheiden, nodigt Oscar hem uit tijdelijk bij hem te komen wonen. Alle vrienden zijn namelijk bang dat Felix de scheiding niet aan kan en rare dingen zal gaan doen.
Grotere tegenpolen zijn echter niet denkbaar en het duurt dan ook niet lang voordat de bom barst tussen het neurotische kasplantje Felix en de rommelige vrijbuiter Oscar. (Bron: Opendoek vzw)

Spel: Johan Michiels, Gert Saenen, Cedric Jennes, Peter Leys, Chiel Peeters, Stijn Van Hout, Mindy Vonck en Karin Willems

QUINTEN HERMANS WINT IN ESSEN

Looienaar Quinten Hermans won zaterdag 7 december de veldrit in de Belgische grensgemeente Essen. Na Beringen reeds zijn tweede zege van het seizoen. Bij afwezigheid van Van der Poel stond er geen maat op de Looienaar. Die overklaste gewoon zijn tegenstanders. Laurens Sweeck en de Brit Pidcock mochten mee op het podium. Zdenek Stybar, de oud-wereldkampioen in het veld, reed zijn eerste koers van het veldritseizoen en eindigde 12de. Hermans rijdt vanaf nieuwjaarsdag voor het team Wanty-Gobert.

Bierlobby is tegen

Minister van Volksgezondheid Maggie De Block is geen voorstander van het verhogen van de leeftijdsgrens voor het kopen van alcohol. Dat zegt ze in een reactie op nieuwe cijfers over het alcoholgebruik bij jongeren. Volgens de VAD is vooral de bierlobby tegen.

* In België mogen jongeren vanaf 16 jaar bier, wijn en schuimwijn aankopen. Onder meer de Hoge Gezondheidsraad en het Vlaams expertisecentrum Alcohol en andere Drugs (VAD) raden evenwel aan de leeftijdsgrens op 18 jaar te leggen. Dat is zo in Nederland en de meeste andere Europese landen.

Maar, zegt De Block, die hogere leeftijdsgrens sluit alcoholmisbruik niet uit. ‘Maak van bier of wijn een verboden vrucht en ze worden alleen maar aantrekkelijker’, aldus minister De Block.

De minister pleit wel voor sensibilisering. ‘We moeten jongeren uitleggen wat de risico’s van alcohol zijn. De ouders vervullen daarbij een belangrijke rol, ook meer algemeen bij de keuze voor gezonde drank en voeding.’

De bierlobby

De ziekenfondsen zijn het niet eens met de minister en pleiten wél voor een verhoging van de leeftijdsgrens. Ze noemen dat een ernstig en duidelijk signaal. Dat alcohol daardoor aantrekkelijker zou worden, betwisten ze.

* Ook de VAD  reageert ontgoocheld. Sensibilisering alleen is onvoldoende, zegt directeur Marijs Geirnaert. Efficiënte maatregelen zoals het optrekken van de leeftijdsgrens worden echter tegengehouden door de bierlobby, aldus de experte. ‘In Nederland had men 5 à 10 jaar geleden veel meer comazuipers dan vandaag. Tot ze de leeftijdsgrens hebben opgetrokken. Toen is het aantal wel degelijk gedaald’, legt Geirnaert uit.

Andere maatregelen waar de VAD voor pleit zijn een verhoging van de prijs van alcohol en het aan banden leggen van reclame voor alcohol. ‘Alcohol moet duurder zijn dan frisdrank of water. Dat is nu niet het geval.’

Verontrustend

* Het aantal minderjarigen dat stomdronken in het ziekenhuis terechtkomt, ligt al ­jaren verontrustend hoog. Vorig jaar ging het om 2.234 jongeren tussen de 12 en 17 jaar, of gemiddeld zes per dag. Dat is een lichte ­daling tegenover 2017, toen waren het er nog 2.334. Kijken we naar de min 16-jarigen, voor wie ­alcoholgebruik wettelijk ver­boden is, dan ging het om 651 jongeren. Ter vergelijking; de cijfers in België liggen drie keer hoger dan in Nederland.

Extra alarmerend is dat het aantal erg jonge comadrinkers stijgt. Vorig jaar belandden 116 ­twaalf tot dertienjarigen na ­bingedrinken op de spoed.

 –bron Belga en dS – foto Marc Herremans-

‘Parker’ op weg naar de zon

De ruimtesonde Parker die de NASA vorig jaar naar onze zon uitstuurde, heeft verbluffende beelden en informatie meegebracht die onze ster in een nieuw daglicht plaatsen. Wetenschappers publiceerden de data van de eerste drie vluchten van de sonde, die erin slaagde dichter bij de zon te komen dan enig ander tuig ooit.

Analyse daarvan moet nieuw inzicht opleveren in de energiestromen in het buitenste deel van de zonneatmosfeer, de corona. Die is zo’n 160 keer heter dan het oppervlak van de zon dat “maar” 6.000 Kelvin (5.727 graden Celsius) bedraagt. Om dat te realiseren, is Parker tot op iets meer dan zes miljoen kilometer van de zon genaderd, dat is dichter dan een ruimtetuig ooit kon komen.

Parker is uitgerust met verschillende soorten instrumenten die nooit geziene fenomenen registreerden. Volgens de wetenschappers van NASA zijn de conclusies ronduit verbluffend te noemen.

Zo detecteerde het FIELDS-systeem een herhaaldelijke terugslag, “switchback” genoemd, in het magnetisch veld dat van de zon uitgaat en meevloeit met de zonnewind. Die switchbacks duren enkele seconden tot verscheidene minuten. De oorzaak kan nog niet volledig achterhaald worden, maar met de nieuwe informatie kan het onderzoek nu veel gerichter gevoerd worden.

De ruimtevaartorganisatie NASA heeft de opgedane inzichten ook gedeeld op het internet. Zeker aanklikken!

De Parker Solar Probe heeft ook een Belgisch meetsysteem aan boord. Het ruimtevaartcentrum van de universiteit van Luik ontwikkelde één van de vier instrumenten waarmee de zonnesonde is uitgerust. Het gaat om WISPR – Wide-Field Imager For Solar Probe Plus – een systeem van twee telescopen die opnames maken van de corona en van de zonnewind. Ook WISPR genereerde beelden die de moeite waren om vrij te geven.

Een echte kerstboom?

Sinterklaas is weer het land uit. Kerstmis wenkt. Voor heel wat mensen mag de kerstboom niet ontbreken in de grauwe, donkere decembermaand. Gezelligheid lonkt.

Maar nu we almaar meer begaan zijn met het milieu en allemaal nadenken over ecologie, rijst de vraag: is het nog oké om een kerstboom in huis te halen? Klaas Maenhout vroeg het aan Bart Muys, professor bosbeheer aan de KU Leuven. Echte boom, nepboom of geen boom?

‘Een nepkerstboom moet je minstens twintig jaar gebruiken vooraleer de ecologische impact kleiner is dan die van een echte kerstboom. Een kerstboom uit kunststof moet je vergelijken  met een echte boom die 150 kilometer getransporteerd wordt. Maar troost u. Een kerstboom plaatsen zorgt niet voor ontbossing. Die bomen worden immers speciaal voor de kerstperiode gekweekt. De impact is daarom relatief klein.’

Ook al zingen koortjes nog steeds van ‘oh dennenboom’, toch worden onze huiskamers massaal gevuld met sparren en zilversparren. ‘Die zilversparren hebben een trage jeugdgroei en hebben gemiddeld zo’n zeven jaar nodig om verkocht te worden. Deze soorten zien er niet alleen goed uit, ze verliezen doorgaans ook niet heel erg veel naalden.’

‘Wat nog beter is voor de natuur, is een echte den in huis halen. Die heeft dezelfde geur en verliest ook amper naalden’, zegt Nathalie Sterckx van Natuurpunt. De natuurorganisatie biedt zelf zo’n bomen aan. ‘Er groeien her en der dennen in heidegebied. Aangezien die bomen niet goed zijn voor de heide zagen we zelf dennen af, of geven we mensen de mogelijkheid om die gecontroleerd te kappen.’ Dit weekend zijn er onder meer verkoop- of kapmomenten in Herentals, Meeuwen-Gruitrode en ook in Turnhout worden ze verkocht. Te ver van Laakdal wellicht om echt ‘eco’ te zijn.

‘Een kerstboom met kluit heeft het grote voordeel dat de boom hergebruikt kan worden’, aldus Bart Muys nog. ‘De bomen blijven doorgaans ook langer groen. De kerstboom recycleren kan in de eigen tuin, maar tegenwoordig zijn er ook al verschillende organisaties die je boom een jaartje adopteren.’

Volgens Muys is de kerstboom in heel wat Belgische huiskamers een belangrijk symbool. ‘Alle gezelligheid overboord gooien in een poging het klimaat te redden, heeft niet veel zin, al loont het de moeite om er even over na te denken. De meest ecologische optie is uiteraard geen kerstboom of een duurzaam alternatief. Een kerstboom gemaakt uit boeken, een kerstboom met washi-tape, of een boom uit hout van oude pallets. Kies bijvoorbeeld ook voor ledverlichting in de boom.’

En later, na de kerstdagen? ‘Vooral de kerstboomverbranding heeft een negatief effect’, besluit Muys. ‘De boom heeft heel wat CO2 opgenomen. Als het natte hout in een open vuur verbrand wordt, dan komt er onder meer heel wat fijn stof vrij. De boom met kluit opnieuw planten is de beste optie en ook de boom composteren is beter dan verbranden.’

KERSTMARKT DUSSELDORF

Zin om samen met vrienden, buren, familie of wildvreemden gezellig samen op pad te gaan tijdens de donkere dagen voor de Kerst? Dan kan je mee met de bus naar Vorst (Duitsland) en de Kerstmarkt in Düsseldorf.

Zaterdag 21 december 2019 trekken we op daguitstap met een bus Laakdallers naar onze Duitse partnergemeente Tonisvorst en de Kerstmarkt in Düsseldorf.  Ga je graag mee ?  Schrijf je dan nog snel in. De plaatsen zijn beperkt.

Vertrek : 12.00 u Markt,  Groot-Vorst en 12.10 u Kerk, Klein-Vorst  We zijn rond 22.30 u terug in Laakdal.

Prijs : 10 euro (inbegrepen busrit, koffie en taart)

Info en inschrijven : Paul Mondelaers (0473/383437), Jan Nysmans (013/666622), Monique Nijs (0496/976905)   Organisatie : Jumelagevereniging Vorsters Verenigingen Komitee

klimaatwetenschapper ‘Mens van het Jaar’

De klimaatwetenschapper is ‘Mens van het Jaar’

Uit Knack van 04/12/2019

  • Bron : Knack

Dirk Draulans  Redacteur bij Knack

° De klimaatwetenschapper is door Knack verkozen tot ‘Mens van het Jaar’. De verdienste van klimaatwetenschappers in de studie van de klimaatopwarming is onmiskenbaar. De wrevel over hun werk groeit bij een significant deel van de maatschappij, maar feiten zijn feiten. Een gesprek met biologe Sara Vicca, glacioloog Frank Pattyn en statisticus Joris Meys.

* Joris Meys, Frank Pattyn en Sara Vicca. ‘Er is een gigantisch experiment met de aarde bezig, maar we kunnen niet afwachten om te kijken wat er gaat gebeuren.’ © Franky Verdickt

* Twee dossiers hebben in 2019 sterk de gemoederen beroerd: de vluchtelingenproblematiek en de klimaatopwarming. Van die twee is de klimaatproblematiek met voorsprong het belangrijkste. Het is een globaal probleem, waarvan de gevolgen iedereen zullen raken. Betogende klimaatjongeren hebben het hele jaar door geijverd voor een ernstige aanpak. Ze steunen op inzichten van het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC), een conglomeraat van onderzoekers dat in de schoot van de Verenigde Naties de opwarming en haar gevolgen in kaart brengt. Dat we met een reëel probleem te maken hebben, daarover is de consensus in de wetenschappelijke wereld groot.

* Maar de polarisering die sinds kort elk maatschappelijk debat besmet, treft ook het klimaatdebat. De klimaatjongeren worden weggezet als opstandige pubers die dringend weer naar school moeten – en dat is nog beleefd geformuleerd, vergeleken met de haatberichten aan hun adres. De ‘klimaatontkenners’ hakken ook ongenadig in op wetenschappers die de gegevens verzamelen. Als je de boodschap niet begrijpt of wilt horen, moet je de boodschapper in diskrediet brengen.

* Voor een gesprek koos Knack drie vertegenwoordigers van de sector:

Joris Meys : “Goede wetenschap is voor mij heilig. Ze draait om metingen, feiten en welke uitspraken je ermee kunt testen. Of het nu gaat om tijdreeksen van klimaatgegevens uit jaarringen van bomen, sporen van planten of ijsstalen: er zitten altijd onzekerheden in. Statistiek biedt oplossingen om met die onzekerheden om te gaan.”

Sara Vicca: “Wij bekijken hoe de natuurlijke koolstofcyclus op het land evolueert. Die evolutie is cruciaal om te begrijpen wat er met ons klimaat zal gebeuren, want koolstofdioxide (CO2) is een belangrijk broeikasgas. Landecosystemen, zoals bossen en graslanden, bevatten drie keer meer CO2 dan de atmosfeer, maar er is interactie tussen het land en de atmosfeer. Planten eten CO2 in het proces van de fotosynthese, maar ze ademen ook CO2 uit. Ook uit bodems komt CO2 vrij. Een relatief klein onevenwicht in die cyclus kan grote gevolgen hebben voor ons klimaat.”

Is dat onevenwicht in de maak?

Vicca: “De natuur heeft een bufferende werking gehad tegen de huidige klimaatopwarming. Sinds de jaren 1960 hebben landecosystemen liefst 30 procent van de menselijke uitstoot van CO2 gratis en voor niks vastgelegd, door een verhoogde plantengroei”

“Als dat niet was gebeurd, hadden we nu een concentratie van zo’n 500 ppm (parts per million) CO2 in de atmosfeer in plaats van 410 ppm. We gaan ervan uit dat we vanaf ongeveer 450 ppm een globale temperatuurstijging van minstens 2 graden Celsius tegenover het pre-industriële niveau zullen hebben.”

“Maar de bufferende capaciteit van de natuur is beperkt. Het lijkt erop dat ze, door de klimaatverandering zelf, begint af te nemen. Mogelijk zullen landecosystemen zelfs een bron van CO2 worden. Dat moeten we absoluut vermijden.”

Frank Pattyn: “Vroeger bestudeerde ik gletsjers, tegenwoordig de ijskappen van Groenland en vooral Antarctica. Beide landmassa’s verliezen ijs, maar om verschillende redenen. In Groenland raakt de balans verstoord tussen de hoeveelheid ijs die de ijskap erbij krijgt in het centrum, door neerslag, en de hoeveelheid ijs die smelt aan de kust. De ijskap smelt nu sneller dan vroeger, waardoor de gletsjers kunnen verdwijnen.”

“In Antarctica (Zuidpool) speelt niet de atmosfeer maar de oceaan de grootste rol. Oceaanstromingen vreten aan de ijskappen langs de kust, waardoor er steeds meer ijs de zee instroomt. Ook dat proces versnelt, wat een effect op de zeespiegel zal hebben.”

Pattyn: “Wij werken steeds meer met ijs- en klimaatmodellen. Vroeger zagen we ijskappen als stabiele verschijnselen die alleen op lange termijn veranderden. Maar vanaf de jaren 2000 zagen we grote veranderingen op het terrein, veranderingen die onze modellen misten. We hebben de basisfysica van ijsbeweging moeten herzien.”

Pattyn: “Onze voorspellingen voor de globale zeespiegelstijging tegen het einde van de eeuw liggen ergens tussen 0,5 meter en meer dan 2 meter. De waarschijnlijkheid van die laatste, extreme waarde is laag, maar beleidsmakers werken er graag mee: ze willen zeker zijn dat hun maatregelen zullen volstaan bij extreme omstandigheden.”

Vicca: “Het allerbelangrijkste in de strijd tegen de opwarming is dat we de verbranding afbouwen van fossiele brandstoffen: olie, kolen en gas. Als we dat doen, kan herbebossen helpen. Dringen we de emissies niet terug, dan zal het effect beperkt zijn.”

Joris Meys: “Ik volg de klimaatdiscussie al sinds 1990. Toen was iedereen nog mee. Zelfs de toenmalige Britse premier Margaret Thatcher vond dat we maatregelen moesten nemen. Maar de globale steun kalft af.”

“Hoe zekerder de wetenschap wordt, omdat de signalen steeds duidelijker zijn, hoe groter de tegenbeweging. Het is een paradox. Daarbij worden de klimaatmodellen gretig misbruikt. De onzekerheden in de modellen worden vertaald als ‘ze weten het niet”.

Meys: “Het klimaat is complex, maar dat betekent niet dat we niets uit de modellen kunnen leren. Wat wél belachelijk moeilijk te modelleren is, is de baan van een orkaan. Het is een chaotisch systeem, waardoor het moeilijk te voorspellen is. Fysische wetten, en grondig analyseren hoe ze reageren op verschillende parameters, brengen je tot goede inzichten.”

Vicca: “Altijd blijven meten en experimenteren. Tot voor kort ging men ervan uit dat er door de stijgende CO2-concentraties nog lang veel extra plantengroei zal zijn. Dat is wat klimaatontkenners bedoelen als ze zeggen dat de aarde steeds groener wordt en dat extra CO2 gunstig is voor de landbouw. Maar nieuwe gegevens tonen aan dat extra plantengroei beperkt wordt door een gebrek aan voedingsstoffen. Bovendien beginnen de negatieve effecten van de klimaatopwarming, zoals extreme hitte en droogte, op planten in te werken.”

* In 2005 en 2010 waren er gigantische branden in tropische wouden, een gevolg van droogte. Telkens kwam een hoeveelheid CO2 vrij die overeenkomt met iets tussen de 12 en de 18 procent van onze jaarlijkse uitstoot. Een enorme droogte of een hittegolf kan dus aanzienlijke hoeveelheden koolstof vrijstellen. En dan krijg je de reactie: ‘Wij hoeven niets te doen, omdat de natuur zelf veel uitstoot.’

Meys: “Dat is compleet absurd. De koolstofcyclus op de aarde is goed bekend. Koolstof zit deels in de biomassa, het leven, en deels in het water en de atmosfeer. Er verdwijnt wat koolstof door processen zoals de verwering van rotsen, en er komt wat bij door vulkanische activiteit, maar in se circuleert altijd dezelfde hoeveelheid.”

“Recent heeft de mens wel een grote hoeveelheid CO2 als fossiele brandstoffen vrijgemaakt die al in de tijd van de dinosaurussen uit circulatie was genomen. En dat in wat je een ‘geologische vingerknip’ kunt noemen.”

“Het systeem aarde kan niet anders dan daarop reageren met een opwarming. Het is de hoofdreden waarom wetenschappers ervoor blijven pleiten dat we het fossielebrandstoffengebruik terugdringen. Anders raakt de cyclus nog meer uit evenwicht. In feite zijn de kosten van de strijd tegen de klimaat- opwarming vooral investeringen in de toekomst.”

Meys: “Je kunt het de mensen niet kwalijk nemen dat ze het niet begrijpen. Toch willen ze weten waar het over gaat. Je moet proberen het zo te vertalen dat ook de bomma en de bakker meekunnen. Maar je kunt mensen ook gemakkelijk op het verkeerde been zetten door zaken uit hun context te halen. Wij kunnen daar moeilijk tegenop. We kunnen alleen maar blijven hameren op de feiten en op de kracht van onze modellen.”

Pattyn: “De voorspellingen van de temperatuurstijging die het IPCC in zijn beginjaren heeft gedaan zijn nog altijd correct (het IPCC is opgericht in 1988 en publiceerde zijn eerste rapport in 1990, nvdr). De globale temperatuur is min of meer de voorspelde temperatuur.”

Meys: “De temperatuurstijging volgt min of meer de voorspellingen, maar andere elementen versnellen wél. Het afsmelten van gletsjers en het smelten van de permafrost, bijvoorbeeld. Enkele jaren geleden zijn satellieten gelanceerd die rechtstreeks het methaan in de atmosfeer kunnen meten – methaan is een broeikasgas dat in grote hoeveelheden in de permafrost opgesloten zit en dat vrijkomt bij het ontdooien ervan. De wolk methaan die ze nu boven het arctische gebied zien, is zo waanzinnig groot dat ik hoop dat de metingen fout zijn.”

Pattyn: “Journalisten vragen dikwijls om vooruit te kijken naar wat de effecten van de klimaatopwarming zullen zijn. Maar voor Groenland en Antarctica kunnen we nog altijd niet zeggen hoeveel van het afsmelten van het ijs een natuurlijke oorzaak heeft en hoeveel aan de klimaatopwarming te wijten is.”

Ik hoor de klimaatontkenners al: ‘Het afsmelten heeft een natuurlijke oorzaak.’

Pattyn: “Fout. Natuurlijke processen interageren met wat de mens doet. Ze kunnen een versterkende rol spelen en zelfs doorslaggevend worden, maar dat wil niet zeggen dat de oorsprong van de problematiek natuurlijk is. Ook de relatieve invloed van de zon op de huidige klimaatopwarming is goed bestudeerd. Het effect is verwaarloosbaar.”

** Als het ijs in Groenland versneld afsmelt, kan de golfstroom in de Atlantische Oceaan vertragen of zelfs stilvallen. Omdat die golfstroom bij ons warmer water uit de tropen brengt, zal dat impliceren dat het hier koeler wordt. Maar de globale temperatuur zal blijven stijgen, net als de zeespiegel. De klimaatopwarming is een globaal verschijnsel, maar er kunnen grote regionale verschillen zijn. Zo warmt het noordpoolgebied dubbel zo snel op als de rest van de planeet.

Meys: “Er gebeuren steeds meer dingen die we niet verwachten, omdat ze buiten het bereik van de modellen vallen. De laatste winters is het geen uitzondering dat het in Alaska minder koud is dan in New York. Dat heeft te maken met de straalstroom in de atmosfeer.”

“In normale omstandigheden maakt die een cirkelvormige beweging rond het noordpoolgebied. Maar doordat de temperatuur daar zo sterk stijgt in verhouding tot de evenaar, krijgen zijn bewegingen een veel grilliger karakter. En zo kan het in New York vriezen dat het kraakt terwijl Alaska ijsvrij blijft.”

Is het niet frustrerend om voortdurend te moeten opboksen tegen de wetenschappelijke onzin die klimaatontkenners als Jean-Marie Dedecker verspreiden?

Meys: “Onlangs vermeldde Dedecker een studie van een ondertussen gepensioneerde Duitse bioloog die zogezegd cycli in de zeespiegelhoogte had gevonden op basis van een analyse van plantenzaden. De analyse was compleet fout. Maar iemand fluistert de naam van die man in het oor van Dedecker, en hij gebruikt hem dan in een opiniestuk zonder te weten waarover het gaat”.

“Anderen halen zinnen uit IPCC-rapporten waarin iets staat over statistische onzekerheden en toeteren vervolgens rond dat de wetenschappers het niet weten. En dat blijven ze herhalen. Het zijn eenvoudige boodschappen die de bomma en de bakker begrijpen, waardoor ze twijfel zaaien.”

“Sommige klimaatontkenners zijn zo overtuigd van hun eigen gelijk dat ze veel moeite hebben om toe te geven dat ze de plank mis slaan. Ze doen me vaak denken aan een van mijn grote helden, Ronald Fisher. Hij was de grootste statisticus van de twintigste eeuw, maar is desondanks tot zijn dood mordicus blijven volhouden dat je niet wetenschappelijk kunt bewijzen dat roken longkanker veroorzaakt.”

Pattyn: “Wij zijn kwetsbaar in onze mogelijkheden tot verweer. Wij kunnen geen straffe uitspraken doen, want wij wikken en wegen, wij nuanceren en houden rekening met onzekerheden.”

Vicca: “Je moet als wetenschapper te allen prijzen je geloofwaardigheid bewaren, anders ben je verloren. Er wordt vaak gezegd dat de klimaatjongeren een polariserend effect hebben door wat ze doen, maar zijn het echt de jongeren die polariseren? Zijn het niet vooral zij die het probleem minimaliseren, de jongeren afschilderen als doemdenkers en de oplossingen afdoen als ongewenst?”

“In feite zijn de kosten van de strijd tegen de klimaatopwarming vooral investeringen in de toekomst. Je huis isoleren maakt het niet alleen aangenamer wonen, je energierekening zal ook zakken. Ook investeren in hernieuwbare energie zal economisch gunstig zijn. Daarmee kunnen we 90 procent van onze CO2-uitstoot reduceren tegen 2050. Dat heeft het Internationaal Agentschap voor Hernieuwbare Energie (IRENA) berekend”.

Wat met het vooruitgangsoptimisme dat zegt dat we ons gedrag niet hoeven aan te passen, omdat technologie het zal oplossen?

Meys: “Rekenen op technologie die nog verfijnd moet worden voor iets wat we nu al sterk voelen, lijkt op zijn minst naïef. Het IPCC stelt dat we een verregaande transitie van ons economische systeem nodig hebben om de opwarming te beperken tot 1,5 graad Celsius.”

“De klimaatjongeren doen trouwens niets anders dan hun ongerustheid uiten over de gevolgen van wat er in de IPCC-rapporten staat. Greta Thunberg herhaalt dat tot in den treure. Ze heeft een IPCC-rapport als onderdeel van haar getuigenis toegevoegd aan de notulen van haar optreden voor het Amerikaanse Congres.  Het is nu aan politici en beleidsvoerders om ermee aan de slag te gaan. Maar in plaats daarvan wordt Greta voortdurend in diskrediet gebracht door haar woorden in de mond te leggen die ze nooit uitgesproken heeft, en door haar entourage aan te vallen. Dat is smerig.”

Tot slot : is het nog niet te laat om in te grijpen?

Vicca: “Het probleem is te complex om daar met ja of nee op te kunnen antwoorden. We zijn nog niet aan het punt waarop de klimaatopwarming zichzelf begint te versterken, dus we hebben het nog in de hand. Maar de keuzes die we nu maken, zullen cruciaal zijn voor het verdere verloop.”

Pattyn: “Er is een gigantisch experiment met de aarde bezig. Dat is interessant vanuit wetenschappelijk oogpunt, maar vanuit sociaal en economisch oogpunt is het niet aangewezen om af te wachten en te kijken wat er gaat gebeuren. Die luxe hebben we niet.”

Reageren op dit artikel kan u door een e-mail te sturen naar lezersbrieven@knack.be.

1 2 3 4 68