de muur … 9 november 1989

De Berlijnse Muur, het belangrijkste symbool van de Koude Oorlog, werd in augustus 1961 gebouwd om te beletten dat Oost-Duitsers uit de toenmalige communistische DDR zouden vluchten naar het kapitalistische Westen. Tientallen mensen kwamen in de volgende jaren om bij pogingen om de zwaarbewaakte grens over te steken. 

‘De val van de Muur’ in de avond van 9 november 1989 was een gevolg van de hervormingspolitiek die de toenmalige Sovjetleider Michail Gorbatsjov voerde. De communistische landen in het oosten van Europa, die toen nog binnen de invloedssfeer van Moskou bestonden, kregen van hervormer Gorbie de mogelijkheid om hun eigen weg te gaan. Polen en Hongarije speelden daar meteen op in.

Hongarije bleef begin september 1989 al blind voor een gat dat in de grens met Oostenrijk werd geslagen. De eerste grote opening in het IJzeren Gordijn was een feit.

In Oost-Duitsland stond de DDR (Duitse Demokratische Republiek) ook al enige tijd op zeebenen door het maandenlange protest van tienduizenden Oost-Duitsers tegen het regime. De beslissing om partijleider Erich Honecker te vervangen door Egon Krenz bleek een flop: de protesten bleven aanhouden. Bovendien weken toen al tienduizenden DDR-burgers via Hongarije naar het westen uit, waardoor ‘de Muur’ al deels zijn functie van grens en grensovergang verloor.

Toch kwam de definitieve val nog sneller dan verwacht. Per vergissing zelfs. Om tegemoet te komen aan de heviger wordende protesten besliste de DDR een toegeving te doen en de visaregels te versoepelen: de uitreizen op korte termijn zouden voortaan niet meer aan voorwaarden gebonden zijn.

Tijdens de daaropvolgende persconferentie werd partijwoordvoerder Günter Schabowski gevraagd wanneer precies die veranderingen er zouden komen. Schabowski zocht in zijn papieren, vond niet wat hij zocht en antwoordde dan maar “voor zover ik weet onmiddellijk”. 

Het hek was meteen van de dam. Duizenden Oost-Berlijners kwamen in de volgende uren in dichte drommen naar de Muur. De grensposten werden spoedig, onder druk van de massa opengezet. De eerste DDR-burgers maakten rond 23 uur de oversteek naar het westen. De Muur was gevallen. Voor de meeste Oost-Berlijners een eerste bezoek aan familie en vrienden in West-Berlijn. Het begin ook van een erg lange feestnacht.

* En wat nog mooier was… Mijn vrouw Treske werd uitgerekend op die dag 44. Vandaag is ze opnieuw jarig, maar een beetje ouder ook.