Feestdag van de Vlaamse Gemeenschap

Vandaag 11 juli is het de feestdag van de Vlaamse Gemeenschap. Sinds 1973 is de feestdag voor Vlaamse ambtenaren een verplichte vrije dag. Alle Vlaamse openbare diensten zijn vandaag dicht.

De-Guldensporenslag-De-strijd-om-Vlaanderen-1302-e1454772735398Haast iedereen kent het verhaal van de Guldensporenslag, waarbij het volc te voet op 11 juli 1302  zegevierde over de Franse cavalerie die zich vast reed in de Vlaamse flauma, het moerasland dat Vlaanderen vroeger was, de Groeningekouter bij Kortrijk (in de beemden), zoals we het leerden op school.

*Het woord Vlaming is afgeleid van het Germaanse woord flauma wat vloed betekent. Wie in een gebied woonde dat onderhevig was aan overstromingen was een flaumung. De Romeinen van Caesar noemden ze Flandrensis en de gouw Flandria. De stap naar Vlaming en Vlaanderen is dan nog klein.*

Guldensporenslag_Lands_GlorieNa afloop van die slag, die nog geen dag duurde, werden de verzamelde gulden sporen van de Franse ridders (rijders) door de Vlaamse milities, voornamelijk ambachtslieden en boeren, verzameld en als trofeeën opgehangen in de kruisgewelven van de Onze-Lieve-Vrouwekerk.

Aanleiding van die Franse ingreep waren de Brugse Metten van 18 mei 1302. Toen sneden ontevreden Bruggelingen de keel door van de in hun stad gelegerde Franse soldaten van koning Filips de Schone. 120 mannen lieten daarbij het leven.

Militair gezien was de Guldensporenslag evenwel een tour de force. Afgetrainde strijdrossen waarop ridders in geoliede wapenuitrustingen nagelnieuwe lansen in de lucht priemden, waren niet langer een garantie voor triomf en glorie.

Jan_Breydel_Pieter_de_ConinckHet verhaal van deze heroïsche slag ging echter in de tijd verloren, vijf eeuwen lang. Toen Hendrik Conscience het na de onafhankelijkheid van België (1830) uit de vergeethoek haalde met zijn boek ‘De leeuw van Vlaanderen’ galmde de romantiek door de 19de eeuw. Conscience zorgde voor de mythe van een overwinning van het Vlaams op het Frans. Van een taalstrijd was toen evenwel nog geen sprake. In het Franse leger van destijds vochten immers ook Dietssprekende Brabantse ridders mee.

In feite was de Guldensporenslag een opportunistische alliantie van partijen die onrechtmatige feodale belastingen aanvochten én zich verzetten tegen collaborerende Franstalige patriciërs.

De namen van Jan Breydel en Pieter De Coninck kent iedere Vlaming, maar in de slag bij Kortrijk speelden zij geen hoofdrol. De strategie werd er bepaald door Gwijde van Namen, Willem van Gulik en Jan van Renesse (een voorvader van de wijnmaker in Genoels-Elderen). Het was hun keuze om zich achter de Grote Beek en de Groeningebeek op te stellen. Zij durfden het aan om met een leger voetvolk de machtige Franse ruiterij te bekampen, met het bekende resultaat.

Op 11 juli 1302 werd vooral bewezen dat de stedelingen voortaan zelf hun zaken wilden regelen en bereid waren daarvoor de koning en zijn handlangers te bevechten tot ze erbij vielen.

(met dank aan Bart Van Loo, auteur van ‘De Bourgondiërs’)