De eerste foto van een zwart gat

317989ee-5b96-11e9-8fb9-5ebaed6df389_web_scale_0.0485437_0.0485437__Vandaag om 15:48 door Senne Starckx in dS

Foto: EHT Collaboration

Astronomen zijn erin geslaagd het onzichtbare in beeld te brengen. Hun foto van M87, een kolossaal zwart gat in het sterrenbeeld Maagd, is de allereerste in z’n soort. Daarom is hij wereldnieuws. En een goede kanshebber voor wetenschappelijke doorbraak van het jaar.

Op een reeks druk bijgewoonde persconferenties, simultaan gehouden op zes verschillende plaatsen in de wereld, hebben de astronomen van het Event Horizon Telescope-project plechtig de allereerste foto van een zwart gat onthuld. Hun beeld werd samengesteld uit radiostraling afkomstig van een sterrenstelsel in het sterrenbeeld Maagd, meer dan vijftig miljoen lichtjaar van ons vandaan.

SjTWRtz3oQ5W3pRR4BJ4QS-650-80Het zwarte gat, dat (voorlopig?) naar de codenaam M87 luistert, is een zogenaamd supermassief zwart gat. Het is liefst 6,5 miljard keer zo zwaar als de zon. Daardoor is het ook groot genoeg om vanaf de aarde te worden gezien.

‘M87 is een kolossaal zwart gat, maar vanaf hier lijkt het niet meer dan een mosterdzaadje in een oceaan van zwart.’ Zo kondigde Heino Falcke, radioastronoom aan de Radboud Universiteit Nijmegen en voorzitter van de wetenschappelijke raad van het EHT-project, de onthulling van de foto aan, live vanuit een perszaal in het Brusselse Berlaymontgebouw.

Einstein

Zwarte gaten zijn plekken in het universum waar zoveel massa in een klein volume zit samengepropt, dat de zwaartekracht er gigantisch is. Zo groot dat zelfs licht er niet aan kan ontsnappen. Hun bestaan vloeit voort uit de algemene relativiteitstheorie, neergeschreven door Albert Einstein in 1916.

Decennialang werden zwarte gaten beschouwd als wiskundige absurditeiten, situaties waarin Einsteins vergelijkingen van de tijdruimte ‘tilt’ slaan. Of zoals projectleider Heino Falcke ze deze namiddag omschreef: ‘Zwarte gaten vormen het eindpunt van de tijd en ruimte zoals we die gewoon zijn. Voor het eerst hebben we die mysterieuze grens rechtstreeks kunnen zien.’