Lichtmis kondigt einde vrieswinter aan

pannenkoekenVandaag zaterdag 2 februari vieren wij het feest van “Lichtmis”. Althans de ouderen onder ons want we vrezen dat vele jongeren amper of nooit van Lichtmis hebben gehoord.

Uit ‘onze’ catechismus van weleer hebben we onthouden dat “Lichtmis” eigenlijk “Maria-Lichtmis” heette en refereerde aan de opdracht van de erg jonge Jezus in de tempel van Jeruzalem.

“Lichtmis” werd in onze gewesten steevast gelieerd aan de terugkeer van het licht na de donkere maanden december en januari én aan het einde van de strenge winter. Op de kalender zijn we zowat halfweg in de drie maanden durende wintertijd.

Wijlen meester Verstrepen van Veerle verwoordde dat elk jaar met de gevleugelde woorden: “Met Lichtmis valt de sneeuw op een warme steen.” Kortom: de sneeuw zou niet lang blijven liggen. Zoals vandaag vrijdag het geval was. Maar niet altijd was dat zo. Sommige vrieswinters duurden in de jaren 1950 , heel lang geleden, nog tot einde maart. Maar de quote van meester Verstrepen bleef wel hangen in ons collectief geheugen.

Maria-Lichtmis of kortweg Lichtmis was in de overwegend christelijk gewesten dus een feest dat op 2 februari gevierd werd. Het was/is ook traditie dat er op Maria Lichtmis pannenkoeken gegeten worden. De dagen lengen al meer dan een uur, de kippen leggen opnieuw en er zijn dus weer eieren genoeg om het beslag te maken.

Dit pannenkoeken bakken werd uitgedrukt in het gezegde:” Er is geen vrouwtje nog zo arm, of ze maakt haar pannetje warm”. Al heeft het woord ‘pannetje’ in het oud Nederlands taalgebruik wel een seksuele bijbetekenis. Wat vaak het geval was in die oude uitdrukkingen. Snoepers waren het, onze voorouders


*Met Lichtmis viert men ook het patroonsfeest van de Katholieke Universiteit Leuven, waarvan Maria de beschermheilige is: de Sedes sapientiae.