13 december is het FEEST VAN SINT LUCIA

Al duizenden jaren wordt de winterwende in vele culturen op het noordelijk halfrond als feest gevierd omdat dit solstitium het moment bepaalt waarop het licht na een periode van duisternis en verwijdering, als het ware rechtsomkeert maakt en de dagen weer stilaan beginnen te lengen.

file Het feest van Sint Lucia (licht) wordt gevierd op 13 december, in de Skandinavische Joeltijd (onze kersttijd). Daarom ging het feest rond de winterwende veelal gepaard met het maken van veel licht in al zijn gedaanten: lampen, kaarsen, vuur…

Vaak werd ook een brandend wiel of rad gebruikt dat de zon symboliseert. Het midwinterse lichtfeest stond onder meer bekend als Yule of Joelfeest. En of er gejoeld werd… Het instituut Kerk heeft ook hier een eigen figuur ingepast om de oude, heidense gebruiken te milderen.

Lucia werd geboren rond 286. Volgens de legende werd ze martelares in Syracuse rond 304, waarschijnlijk dus tijdens de regering van keizer Diocletianus. Ze werd met een dolksteek in de hals gedood.

Lucia is de enige heilige die vereerd wordt door de Lutheraanse Zweden, Denen en Noren in vieringen die veel voorchristelijke elementen van een midwinter lichtfeest hebben behouden.

lucia1 LuciaAl in de middeleeuwen werd Lucia ook vereerd als patrones van oogziekten en opticiens. Men stelt haar voor met twee ogen op de hand of schotel.

In oude tijden bracht men vooral in Duitsland haar feest in verband met de (winter)zonnewende en de vruchtbaarheid. Men gebruikte toen nog de Juliaanse kalender die zowat 13 dagen achter loopt op de Gregoriaanse. Onze Gregoriaanse kalender laat de winter 2015 correct beginnen op 22 december, echt de donkerste want kortste dag van het jaar.

Lucia’s naam is synoniem van lux of licht. Het licht dat na een erg duistere periode langzaam maar zeker terugkomt. In Zweden delen de meisjes die Lucia heten vandaag 13 december goede gaven uit en dragen een kaarsenkrans (oei, die haren). lucia-zweden

Ook wordt Lucia vereerd als patrones van de huiselijke arbeid. Op de avond voor haar naamdag lieten de meisjes van destijds het spinnewiel rusten. Deden ze het niet dan zou het vlas de volgende morgen vuil en verward zijn.

In Tirol geeft Sint Lucia geschenken aan de meisjes en Sint Nicolaas aan de jongens. Het feest van St. Lucia wordt er op 15 december gevierd. Die avond gaat iedereen tijdig slapen want wie tijdens die nacht werkt, vindt al zijn werk helemaal ongedaan gemaakt in de morgen.

Ook in de Kalevala, het heldenepos van de Finnen (geen echte Skandinaven), is er zo’n vrouwenfiguur. Van het meisje op de Pohjahoeve wordt gezegd dat zij een verbond had gesloten met de zon. Beiden zouden ’s morgens tegelijk opstaan, maar ’t vlugge deerntje was altijd de eerste. Als de zon verrees had ze al 6 schapen geschoren, de wol tot garen gesponnen en er een kleed van geweven.

De Oud-Germanen lieten eveneens op 13 december de winter beginnen.

Op het Nederlandse eiland Texel viert men op 12 december nog steeds Sinterklaas. In feite is dat het Sint Luciafeest van Scandinavië , het lichtfeest.

Hier en daar wordt nog geloofd dat in de St. Lucianacht elke mens in gevaar is, vooral als het die avond stormt. Na het avondgebed houdt het hele gezin een ommegang door kamers en stallen en de vader smeekt herhaaldelijk: ‘Bescherm ons voor toverij, heilige Lucie, tot ik morgen vroeg opsta’.

Dit ging gepaard met wierook en als alles uitgerookt was ging men slapen. Men vergat ook niet om het bed in te stappen met de linkervoet en een kruis in de lucht te maken zodat de heksen het bed niet zouden naderen.

Ook bij ons kende men het gezegde: “Sinte Lucije laat de dagen dijen = langer worden“.

Dit was nog een uitvloeisel van de oude Juliaanse kalender die de Gregoriaanse tijdrekening 13 dagen achter was. Een onthoudertje is de Oktoberrevolutie in Rusland van 1917. Volgens de Juliaanse kalender begon die 25 okt, volgens de Gregoriaanse 7 nov. Of de Oktoberrevolutie in november.

De correctie van de foute telling van Julius Cesar (die de Egyptische verbeterde ) werd ingevoerd in 1582. Het Juliaanse tijdstip werd evenwel nog zeer lang op het platteland gebruikt.

Nieuws werd destijds nog niet digitaal verspreid. Kranten en tijdschriften, tv en radio waren er evenmin. Steden van enige grootte hadden zelfs hun eigen tijd. Maar dat is een ander verhaal.

1280px-Tessenderlo_-_Sint-Luciakerk

 

 

In onze contreien is Sint Lucia minder goed bekend. Toch draagt de kerk en de parochie van Engsbergen (Tessenderlo) haar naam.

 

-ludo vervloet-